Op Vaderdag blikt de Oeigoerse vluchteling Abdurehim Gheni Uyghur terug op het laatste gesprek met zijn vader.

Vandaag is het Vaderdag. Voor veel mensen is dat een dag om hun vader in het zonnetje te zetten. Voor mij is het een dag waarop ik terugdenk aan mijn vader. Op 23 mei 2017 sprak ik hem voor het laatst.

Mijn vader probeerde mij telefonisch gerust te stellen. Hij zei dat ik mijzelf niets moest verwijten en dat niemand had kunnen voorzien dat ik mijn vaderland zou moeten verlaten. Volgens hem brengt ballingschap verdriet met zich mee, maar leert het mensen ook om moeilijkheden te overwinnen. Hij drukte mij op het hart mijn afkomst niet te vergeten, goed voor mijn gezin te zorgen en mijn kinderen een goede opvoeding te geven.

‘Hij was trots dat ik in Nederland had gestudeerd’

Later in het gesprek sprak hij over mijn leven in Nederland. Hij zei dat ik de wetten van het land moest respecteren, op eigen kracht moest vertrouwen en hard moest blijven werken. Hij was trots dat ik in Nederland had gestudeerd en als bodemanalist aan de slag was gegaan. Ook moedigde hij mij aan om te blijven leren en de kennis die ik had opgedaan ooit ten dienste te stellen van mijn vaderland.

Omdat de Chinese overheid buitenlandse telefoongesprekken afluistert, waren we voorzichtig met wat we zeiden. Toch voelde ik tijdens het gesprek dat mijn vader meer wilde zeggen dan hij kon uitspreken. Ik kon toen niet vermoeden dat dit onze laatste woorden zouden zijn. Sinds die dag heb ik de stem van mijn vader niet meer gehoord.

Getuigenis in de rechtbank 

Zeven jaar later, in juli 2024, werd ik door de Wereldrechtbank voor Burgers uitgenodigd om te getuigen in de rechtszaak waarin Xi Jinping werd aangeklaagd wegens schending van het Statuut van Rome. Om te voorkomen dat ik aan deze rechtbank zou deelnemen, haalde de Chinese overheid mijn zieke vader en mijn broer tijdelijk uit het concentratiekamp. Ze dwongen hen mij te bellen om mij ertoe te bewegen van mijn getuigenis af te zien.

Toen ik deze geënsceneerde ontmoeting weigerde, stuurden ze mij via Telegram een video waarin mijn vader ziek op een bed lag, terwijl mijn broer naast hem stond en mij onder druk ‘adviseerde’ om te stoppen. Dit was bedoeld om mij psychologisch en emotioneel onder druk te zetten. Het was de laatste keer dat ik mijn vader zag.

Marteling

Deze chantage van de Chinese overheid weerhield mij er niet van om voor de rechtbank te verschijnen. De rechtbank vaardigde uiteindelijk een symbolisch arrestatiebevel uit tegen Xi Jinping op basis van elf misdrijven tegen de menselijkheid. Daarna werd mijn vader opnieuw opgesloten in het concentratiekamp. Twee maanden later kwam hij door marteling om het leven. Dit nieuws werd onderzocht en bevestigd door journalist Shohret Hoshur van Radio Free Asia.

Ik mis de stem van mijn vader nog altijd. Zijn gezicht staat in mijn geheugen gegrift. Soms droom ik dat we een gesprek voeren. Nu ik zelf vader ben, besef ik nog beter hoeveel verantwoordelijkheid het met zich meebrengt om kinderen op te voeden.

Veel Oeigoerse families zijn van elkaar gescheiden geraakt

Mijn vader zei weleens: ‘Ik brand van liefde voor mijn kind, en mijn kind brandt weer voor het zijne.’ Telkens wanneer mijn kinderen op mijn schouders klimmen, denk ik aan die woorden. Hij heeft zijn rol als vader vervuld; ik probeer hetzelfde te doen voor mijn eigen kinderen.

Binnen ons volk bestaat het gezegde: ‘De zoon is het geheim van zijn vader.’ Wanneer ik goede eigenschappen bij mezelf herken, zie ik daarin iets van wat mijn vader mij heeft meegegeven. Ik probeer dat op mijn beurt door te geven aan mijn kinderen. Zijn rust, rechtvaardigheidsgevoel en betrokkenheid zijn voor mij nog altijd een voorbeeld. Moge zijn rustplaats in het paradijs zijn.

Mijn persoonlijke verhaal staat niet op zichzelf. Veel Oeigoerse families zijn van elkaar gescheiden geraakt. De onderdrukking van de Oeigoeren in Oost-Turkistan duurt nog altijd voort.

Miljoenen gevangenen

Volgens onafhankelijke rapporten van de Verenigde Naties en Amnesty International zijn er sinds 2017 tussen de 1 miljoen en 1,8 miljoen Oeigoeren en andere islamitische minderheden onrechtmatig vastgehouden in kampen.

Hoewel de Chinese autoriteiten beweren dat deze kampen inmiddels zijn gesloten, is de situatie volgens onderzoekers veranderd in een structureel systeem. Onderzoek van het U.S. Holocaust Memorial Museum (USHMM) en dr. Adrian Zenz toont aan dat ten minste 500.000 Oeigoeren na de sluiting van de kampen zijn overgebracht naar gevangenissen met langdurige straffen. Miljoenen anderen worden ingezet voor dwangarbeid in fabrieken en op het land.

Meer dan 380 detentiekampen 

Onderzoek met satellietbeelden door het Australian Strategic Policy Institute (ASPI) heeft meer dan 380 detentiekampen en zwaar beveiligde gevangeniscomplexen in de regio blootgelegd.

Volgens onderzoekers vinden daar onder meer marteling, hersenspoeling en gedwongen sterilisatie plaats. Ook worden veel kinderen van hun ouders gescheiden en ondergebracht in staatsinternaten. Deze misdaden zijn door de parlementen van onder andere Nederland, Canada en de Verenigde Staten erkend als genocide.

Op Vaderdag denk ik aan mijn vader. Zijn woorden draag ik nog altijd met mij mee. Ik blijf zijn verhaal vertellen, en dat van de miljoenen Oeigoerse vaders en kinderen die van elkaar zijn gescheiden.