2026 is nog geen twee weken oud en het voelt al alsof de wereld op zijn kop staat. De gebeurtenissen van de eerste dagen hebben mij volledig uit het lood geslagen.

Jaar van het vuurpaard

Volgens de Chinese astrologie staat dit jaar in het teken van het vuurpaard, een jaar dat kan leiden tot grote chaos of tot duurzame vooruitgang voor de mensheid. Ik vraag mij af: zijn deze eerste dagen een voorbode van nog meer narigheid, of hebben we het ergste nu gehad?

Carl Haarnack, verzamelaar van schatten

Het overlijden van Carl Haarnack was een zware klap. De oprichter van Buku Bibliotheca Surinamica bracht in zijn vrije tijd de grootste collectie Surinamica bijeen: boeken, foto’s, schilderijen, etsen en manuscripten. Zijn doel was om het Surinaamse verleden in al zijn facetten te documenteren.

Het werk van Carl is van grote waarde, zeker in deze tijd waarin fake news de ronde doet. Zijn unieke verzameling helpt de complexe verwevenheid tussen Suriname en Nederland beter te begrijpen, met alle invloeden van inheemse, Europese, Joodse, Afrikaanse, Indiase en Chinese culturen.

Maar Carl was meer dan een verzamelaar; hij was een warm en hartelijk mens. Onze gesprekken waren altijd bemoedigend, inspirerend en inhoudelijk rijk. Nog geen drie weken geleden appte hij mij: ‘We zien elkaar snel.’ Helaas mocht het niet zo zijn. Moge hij in vrede rusten.

Geopolitieke schokken

Op 3 januari vond de kidnapping van Maduro uit Venezuela plaats, met als doel hem in de Verenigde Staten te berechten. Deze gebeurtenis kwam niet als een verrassing: het is duidelijk dat we in een tijdperk van geopolitieke schokken en nieuwe realiteiten leven. Trump wil het gehele westelijk halfrond, inclusief Groenland, onder zijn invloed brengen. Poetin krijgt dan de vrije hand in Europa en Xi Jinping mag de ‘verloren zoon’ Taiwan binnenhalen en verder alles rond en in de Zuid-Chinese Zee. Olie en gas spelen in dit geopolitieke schaakspel een centrale rol.

Het is inmiddels helder dat alles mogelijk is in de wereld anno 2026: mensenrechten, democratie en rechtsstaat staan in toenemende mate onder druk. Het gevoel van vogelvrij zijn is de nieuwe realiteit waar niemand nog de ogen voor kan sluiten.

Verzet en lijden 

Ondertussen komen duizenden dappere mensen in Iran in opstand voor verandering van binnenuit. We houden onze adem in, maar hebben tegelijk de plicht de helpende hand naar hen uit te steken.

Het lijden in Gaza, Israël, Myanmar, Soedan en zoveel andere plekken gaat door. Iedere avond, als ik in mijn warme bed stap, denk ik aan al die mensen – vrouwen, kinderen, zieken – die hun nachten moeten doorbrengen in ijskoude, modderige, lekkende tenten, op kapotte, natte matrassen. Ik ben in vluchtelingenkampen en noodopvangplekken geweest; ik weet hoe erg het is.

Chaos, maar ook kansen

De Chinese fengshuimeesters zijn er duidelijk over: een jaar van het vuurpaard kan leiden tot enorme chaos, maar óók tot snelle vooruitgang en duurzame verbetering voor de mensheid als geheel. Hoewel ik geen fengshuimeester ben, sluit deze observatie geheel aan bij mijn overtuiging dat deze verwarrende tijden ook kansen bieden voor medemenselijkheid. De ingrijpende geopolitieke ontwikkelingen maken duidelijk dat het aankomt op ónze keuzes, en dat (af)wachten geen optie meer is.

Nieuwe bondgenoten

Nu het besef in Europa indaalt dat de Verenigde Staten geen bondgenoot zijn maar een bedreiging, moet het op zoek naar nieuwe partners en allianties – en die zijn er zeker in het mondiale zuiden: Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Het recent afgesloten MERCOSUR-handelsverdrag is een belangrijke stap, maar het gaat niet alleen om economie en handel. Culturele connecties leggen en gezamenlijk opkomen voor gedeelde waarden is minstens zo belangrijk.

Verbeteren van de wereld

Ook wij als individuen zijn niet machteloos of als willoze wezens overgeleverd aan een geopolitiek schaakspel dat over onze hoofden wordt gevoerd. Iedereen kan een groot verschil maken; dat zagen we in de levenshouding van Carl Haarnack.

Anne Frank schreef het al in haar dagboek in 1944: ‘Hoe prachtig is het dat niemand een seconde hoeft te wachten met het verbeteren van de wereld.’

Op die manier kan het jaar van het vuurpaard voor grote vooruitgang zorgen.