Ik was 7 jaar oud toen ik mijn allereerste vis ‘bewust’ at. Mijn vader nam me mee naar een restaurant en bij de entree was er een aquarium vol zeebaars en de ober zei: ‘kies er een uit’. Ze zagen er allemaal hetzelfde uit, dus ik wees willekeurig naar een vis.

Tien minuten later lag die vis bij mij op het bord. Dood! Ik schrok en begon te huilen en zei dat ik het niet zou eten.

Toen zei mijn vader: ‘een vis heeft maar één droom: om op een dag opgegeten te worden door iemand die hem waardeert en lekker vindt. Als jij het niet eet, is hij voor niets gestorven en is zijn droom niet waargemaakt.’

Ik at die dag drie vissen om hun droom waar te maken. Weet nu dat dat een illusie is en een van de vele sprookjes die mijn vader vertelde.

Met die gedachten was ik een vis aan het fileren en zag hoe de dode oogjes van het dier mij aankeken en ik dacht aan een zin van de filosoof Zawatski: ‘ik wens de dieren een wereld zonder mensen’.

Vrienden kwamen bij mij eten: een vegetariër, flexitariër, veganist, carnivoor, een Joodse, een moslim en een hindoe. De Joodse en moslimvriendin eten geen varken, de hindoevriend eet geen koe, de vegetariër überhaupt geen vlees en de veganist geen vlees en zuivelproducten. Koken voor deze groep was makkelijk: Thais eten bevredigt velen.

Eenmaal aan tafel, kijkend naar het plafond, zei een van hen: ‘Nil, dit kan echt niet, al die halogeenlampen. Je moet ledlampen nemen. Dit is slecht voor het milieu.’

‘Ik vind het zonde om lampen die het nog doen weg te gooien’, zei ik gegeneerd. ‘Er is geen weg terug van de klimaatcrisis en we moeten allemaal ons consumptieve patroon aanpassen, toch?’ ging hij verder.

Misschien vind ik dat wel de ergste soort mens: die zijn waarheid op de ander projecteert en, nog erger, bijna eist dat je hetzelfde moet vinden. Er wordt ons verteld hoe we de broeikasgassen verminderen door minder te kopen, minder te eten en minder fossiele brandstoffen te gebruiken. Daar kan ik in mee, maar moeten we niet vooral bij de macrocirkel zijn?

Alleen al in 2024 waren er 300 raketlanceringen naar een baan om de aarde, gedomineerd door raketten van de Amerikaanse, Russische en Chinese overheid en van bedrijven. Dat kost niet alleen vliegtuigbrandstof, maar ook veel zuurstof. Een lancering staat gelijk aan de vervuiling die 100 auto’s in een jaar produceren. Beschadigt dat de atmosfeer niet?

De Belgische politicus Bruno Tobback gaf ooit het eerlijkste antwoord: ‘Bijna elke politicus weet wat je moet doen om het klimaatprobleem aan te pakken. Er is alleen geen politicus die weet hoe hij nadien nog verkozen zal worden.’

De veganistische vriendin keek carnivoor Otto aan, die net een stuk vlees in zijn mond stopte

Volgens Europese afspraken moeten we in 2030 zo’n 55 procent minder uitstoten dan in 1990, en in 2050 moeten we klimaatneutraal zijn. En ja, we moeten allen ons steentje daaraan bijdragen.

De veganistische vriendin keek carnivoor Otto aan, die net een stuk vlees in zijn mond stopte. ‘Vlees zorgt voor 40 procent van de broeikasgassen. Voor 1 kilo vlees is 5 kilo plantaardig voer nodig. Vlees heeft zo’n grote klimaatimpact!’ ‘Je moet stoppen met vlees eten, Otto. Denk aan al die kinderen die de aarde nog nodig hebben in de toekomst waarin jij en ik er niet meer zullen zijn.’

De enige praktiserende gelovige aan tafel barstte los: ‘een fundamentalist die zijn geloof opdringt en je veroordeelt, is net zo radicaal als een veganist die de ander vlees verbiedt en oordeelt.’ Toen werd het een oneindige discussie…

Otto, die een zomerhuis op Ibiza heeft en met zijn Cadillac Jeep aankwam, durfde amper nog iets te zeggen. Ik voelde als gastvrouw dat ik voor hem moest opkomen, al is dat moeilijk met standvastige eco-warriors aan tafel, en mede omdat ik iedereen wel begrijp vanuit hun standpunt en manier van leven en laten leven.

‘Mag Otto nog wel bestaan volgens jullie?’, vroeg ik in de meest neutrale vorm. ‘Jazeker, maar dan moet hij wel zijn huis in het buitenland en daarmee zijn vluchten en zijn auto inleveren voor een gezondere aarde’, zei de vriendin die verpleegster is.

Het klonk klimaatvriendelijk, milieubewust en toch niet echt aardig. Als een pleidooi voor een ideaal een dreigement wordt, klinkt dat toch onfris. Ja, de wereld is aan een reset toe, maar gezond verstand ook. We kunnen elkaars vrijheid in de manier van leven toch niet belemmeren omdat wij de aarde willen redden. Of juist wel?