Marokkaanse Nederlanders beleven de WK-wedstrijd tussen Nederland en Marokko genuanceerder dan het publieke debat vaak doet vermoeden, blijkt uit een opiniepeiling van Etnobarometer. Veel respondenten zeggen niet te hoeven kiezen tussen Nederland en Marokko en vinden de terugkerende discussie over loyaliteit overdreven.

Met de peiling wilde Etnobarometer, een initiatief van het Opiniehuis, partner van de Kanttekening, de groep Marokkaanse Nederlanders zelf aan het woord laten. Niet om bestaande opvattingen te bevestigen of te ontkrachten, maar om op een onafhankelijke en objectieve manier inzicht te krijgen in hun ervaringen, verwachtingen en beleving van de WK-wedstrijd tussen Nederland en Marokko. De organisatie zegt de peiling te hebben uitgevoerd ‘vanuit de overtuiging dat een goed maatschappelijk debat begint met het luisteren naar de mensen om wie het gaat.’

De peiling is nadrukkelijk geen wetenschappelijk representatief onderzoek, maar een online-peiling onder een grote groep Marokkaanse Nederlanders die vrijwillig aan het onderzoek hebben deelgenomen.

Volgens Etnobarometer wordt er in het publieke debat dat al jaren gepaard gaat met voetbalwedstrijden tussen Nederland en Marokko, vaak gesproken óver Marokkaanse Nederlanders in plaats van mét hen. Wanneer het gaat om onderwerpen als identiteit, loyaliteit, integratie en maatschappelijke verhoudingen ontstaat al snel een beeld dat is gebaseerd op aannames, incidenten of uitspraken van anderen.

Dit beeld blijkt op basis van de resultaten van de peiling onder een stuk genuanceerder.

Steun voor Marokko gaat niet ten koste van verbondenheid met Nederland

De resultaten van deze peiling laten zien dat de WK-wedstrijd tussen Nederland en Marokko sterk leeft onder Marokkaanse Nederlanders. Twee derde van de respondenten is van plan de wedstrijd te bekijken, waarbij de meeste mensen kiezen voor een gezamenlijke kijkervaring thuis met familie of vrienden. De wedstrijd wordt daarmee vooral beleefd als een gezellig en verbindend sportmoment.

Marokko blijkt voor veel respondenten sportief en emotioneel extra aan te spreken

Terwijl 67 procent van de respondenten aangeeft tijdens deze wedstrijd Marokko te steunen, geeft 15 procent aan voor Oranje te gaan juichen. Achttien procent heeft geen voorkeur.

Marokko blijkt voor veel respondenten sportief en emotioneel extra aan te spreken. Oudere respondenten geven vaker aan geen uitgesproken voorkeur te hebben of Nederland te steunen, terwijl jongere respondenten vaker Marokko noemen.

Steun voor Marokko komt volgens Etnobarometer voort uit meerdere positieve factoren, waaronder trots op de internationale prestaties van Marokko, herkenning in spelers met een migratieachtergrond en sympathie voor specifieke spelers. Natuurlijk speelt ook de Marokkaanse achtergrond een belangrijke rol. Vooral vrouwen kennen een grote rol toe aan deze factoren. Jongeren en Marokkaanse Nederlanders van middelbare leeftijd vinden herkenning in spelers vaker belangrijk dan ouderen.

Bijna de helft vindt het vooral jammer als Marokko verliest. Tegelijkertijd geeft een grote groep aan dat verlies van beide landen even teleurstellend zou zijn.

De peiling laat echter zien dat de voorkeur voor Marokko niet ten koste gaat van de verbondenheid met Nederland.

Opvallend is dat een zeer ruime meerderheid (84 procent) aangeeft Nederland te steunen als Marokko wordt uitgeschakeld. Volgens Etnobarometer is dit een belangrijke positieve uitkomst. De voorkeur voor Marokko tijdens de onderlinge wedstrijd gaat voor veel respondenten samen met sportieve sympathie voor Nederland later in het toernooi. Mannen geven iets vaker dan vrouwen aan daarna Nederland te steunen. Vrouwen geven iets vaker aan het nog niet te weten. Oudere respondenten zijn relatief vaak bereid Nederland daarna te steunen, terwijl jongere respondenten iets vaker twijfelen.

‘Voorkeur voor voetbalelftal zegt niets over iemands loyaliteit aan Nederland’

Op de vraag of deze wedstrijd mensen in Nederland zal verbinden of juist zal verdelen, antwoordt een meerderheid dat zij verwacht dat de wedstrijd geen duidelijk effect op de samenleving zal hebben. Ongeveer een kwart verwacht dat het tot verdeeldheid zal leiden, terwijl 18 procent juist mogelijkheden tot verbinding ziet. Volgens Etnobarometer wordt de wedstrijd binnen de groep Marokkaanse Nederlanders verschillend beleefd, maar is er duidelijk ruimte voor een positieve en sportieve invulling.

Negenenvijftig procent zegt niet te hoeven kiezen tussen Marokko en Oranje

Vrouwen denken hierbij vaker geen duidelijk effect te verwachten, terwijl mannen iets vaker verdeeldheid zeggen te verwachten.

Uit een serie stellingen die Etnobarometer aan Marokkaanse Nederlanders voorlegde, blijkt dat veel respondenten een genuanceerde kijk hebben op de wedstrijd Nederland-Marokko. Een ruime meerderheid vindt dat de discussie over loyaliteit rondom dit soort wedstrijden wordt overdreven. Negenenvijftig procent zegt niet te hoeven kiezen tussen Marokko en Oranje en 65 procent vindt dat voetbalwedstrijden tussen beide landen niets zeggen over de positie van Marokkaanse Nederlanders in Nederland. Een meerderheid ervaart verbondenheid met beide teams.

Wel vindt een overgrote meerderheid dat hun loyaliteit aan Nederland sneller ter discussie wordt gesteld dan wanneer Nederlanders met bijvoorbeeld een Surinaamse of andere migratieachtergrond het land van herkomst steunen. Eenenzestig procent vindt het dan ook storend wanneer mensen vinden dat Marokkaanse Nederlanders tijdens deze wedstrijd voor Oranje zouden moeten juichen.

Oproep tot verbinding

Ondanks hun genuanceerde blik verwachten veel Marokkaanse Nederlanders in de peiling dat politici en opiniemakers de wedstrijd zullen gebruiken om maatschappelijke tegenstellingen te benadrukken, zoals Wilders die knielende Marokkaanse spelers beledigde. Vierentachtig procent vindt dat politici rond deze wedstrijd terughoudend zouden moeten zijn met uitspraken die groepen Nederlanders tegenover elkaar kunnen zetten.

De meeste respondenten zien de ontmoeting tussen Nederland en Marokko vooral zien als een bijzondere voetbalwedstrijd

Zij spreken juist de wens uit om de wedstrijd vooral als een sportieve ontmoeting te benaderen. De meeste respondenten maken zich bovendien weinig zorgen over ongeregeldheden en verwachten dat de sfeer na afloop overwegend positief of neutraal zal zijn.

Een dag na de wedstrijd zal de sfeer op het werk, op school of in de buurt gezellig en sportief zijn, vindt ongeveer een derde van de groep ondervraagden. Een even grote groep verwacht een neutrale sfeer en 12 procent een ‘overwegend positieve’ sfeer. Slechts 12 procent verwacht spanningen of ongemakkelijke gesprekken.

Uit open reacties uit de peiling blijkt dat de meeste Marokkaanse Nederlanders de ontmoeting tussen Nederland en Marokko vooral zien als een bijzondere voetbalwedstrijd. Zij hopen dat de nadruk ligt op sportiviteit, respect en saamhorigheid en niet op polarisatie of maatschappelijke verdeeldheid. Hoewel er zorgen bestaan over de manier waarop de wedstrijd in het publieke debat wordt benaderd, overheerst in de reacties de wens dat voetbal mensen juist verbindt en dat de uitslag geen aanleiding vormt voor blijvende tegenstellingen.