Frankrijk was veel te sterk voor Marokko. We liepen het café uit. Op straat werd de nederlaag gevierd alsof het een overwinning was.

De corniche is de boulevard langs het strand. Die strekt zich kilometers uit langs de baai van Tanger. Hier reed lang geleden de trein naar het station van de haven. Die spoorlijn is opgeheven en maakte plaats voor een voetgangerszone.

Er werd vuurwerk afgestoken, gedanst en gezongen. Er was vreugde. We liepen richting de ondergrondse parkeergarage, maar kwamen nauwelijks vooruit door de drukte. Mannen en vrouwen, jongens en meisjes; een wonderbaarlijke mix van hip en traditioneel. Veel zag ik in die gezichten, maar wat ik niet zag, was teleurstelling of verdriet. Wat ik wel zag, was trots.

Wat opvalt, is hoe jong de natie is. Nu loopt generatie Z over straat. Zelfbewust, modieus, werelds. Ik knipper met mijn ogen. Waar ben ik eigenlijk? De corniche, een catwalk. Wat ook opvalt, is hoe veelbelovend de natie is.

Over vier jaar zal het WK voetbal in Marokko plaatsvinden. Het land organiseert het samen met Portugal en Spanje. Mijn dochter is zes en ligt in mijn armen. Ze is allang in slaap gevallen. Over vier jaar zal ze tien zijn en dan zullen we wedstrijden hier in de stad bezoeken. Een mooi vooruitzicht. Een vriendin loopt met haar zoon naast ons. Hij heeft een Nederlandse vader. Over vier jaar is hij puber. Ik hoop dat hij er dan ook bij zal zijn.

Vanuit Nederland komen de gebruikelijke berichten dat feestvierende Marokkanen zich schuldig hebben gemaakt aan ongeregeldheden. Er zou met vuurwerk zijn gegooid. Vervelend, maar niet onoverkomelijk. Veel erger zijn de politici die olie op het vuur gooien. De extreemrechtse politici trekken de gebruikelijke kaarten om de baldadigheid te promoveren tot een staat van burgeroorlog. Ook de minister van Defensie laat van zich horen. Lachwekkend is het.

Ondertussen wordt de Frans-Marokkaanse speler Ayyoub Bouaddi, die een uitstekend WK speelde, gevraagd of hij zijn keuze voor het Marokkaanse elftal niet betreurt. Scorebordjournalistiek. Hij antwoordt dat hij de keuze met zijn hart heeft gemaakt en geen seconde spijt heeft.

Het Marokkaanse en het Egyptische elftal brachten vreugde in Gaza, Caïro, Ramallah en Bagdad

Het hart. We waren dat orgaan begonnen te vergeten. Het Marokkaanse en het Egyptische elftal brachten vreugde in Gaza, Caïro, Ramallah en Bagdad. Het liet miljoenen harten sneller kloppen. Waarom doet die vreugde mij meer dan honderd pagina’s aan diepzinnige bespiegelingen over de triestheid van het leven?

Dan schiet me te binnen wat ik las van de Franse filosoof Gilles Deleuze. Geen makkelijke filosoof. Maar zijn zinnen over vreugde als kracht raken me: ‘De macht vereist droevige lichamen. De macht heeft verdriet nodig omdat het die kan beheersen. Vreugde is daarom verzet, omdat ze zich niet overgeeft. Vreugde als levenskracht brengt ons naar plaatsen waar verdriet ons nooit zou brengen.’

Vreugde brengt ons naar een andere wereld. We zijn even ontsnapt aan de macht. Het is ontsnappen aan de dwang. We worden gedwongen om verdrietig te zijn, we worden gedwongen om sorry te zeggen, om ons schuldig te voelen; we moeten ons schamen dat we feest vieren en vuurwerk afsteken. Verdrietige lichamen kunnen worden beheerst. Vreugdevolle lichamen dansen met de engelen. Dansen met voetballers. Dansen met de kinderen. Dansen met de doden.

Ik rijd de auto de garage uit en zie dat aan het feest nog lang geen einde komt; hele gezinnen die op autodaken zitten, meisjes die uit de ramen hangen en politieagenten die mild toekijken. Verenigd zijn in vreugde is het mooiste wat er is.

Onderweg naar huis zien we een man met een bloedend lichaam. Hij wordt opgelapt om zijn weg te vervolgen.