10.2 C
Amsterdam

Verhaal | Een Turkse vluchteling denkt met weemoed terug aan zijn tijd als leraar in Oezbekistan

Lees meer

Uzeyir Oguz woont in een asielzoekerscentrum in Heerlen, waar hij meedeed aan een schrijfopdracht. Het resultaat is het verhaal Een reis naar hoop door verlangen, dat hieronder te lezen is.

Oguz werd in 1971 geboren in het Turkse Eskisehir en studeerde Engels. Hij werkte zo’n 25 jaar als docent in Oezbekistan, Pakistan, Irak en Bosnië en Herzegovina. Hij is getrouwd en heeft vier kinderen: drie zonen en een dochter.

In de herfst, op een koele en winderige ochtend, in een vluchtelingenkamp helemaal in het zuiden van het land van tulpen en windmolens, is het al een tijd geleden dat ik afscheid nam van mijn drukke leven vol rennen en zweten om belangrijke afspraken te halen. Nu zit ik rustig en kijk ik vanuit het raam van mijn kamer naar de bomen met kale stammen en takken die de horizon helemaal bedekken en in de wind dansen. De bladeren, oud en zwak door de onvermijdelijke kracht van tijd en seizoenen, waaien heen en weer in de wind en vallen tenslotte op de grond. In mijn leven zocht ik, net als de bladeren, een schuilplaats om mij te beschermen tegen de harde stormen van het leven.

Er is een gezegde: ‘Alles begint met dromen.’ Graag wil ik jullie meenemen naar de plaatsen waar mijn dromen mij brachten.

Alles begon met een boek dat ik vond in de kast van mijn vader. Tijdens een lange zomervakantie, uit verveling, pakte ik een boek van Mevlana Celaleddin Roemi. De titel kan ik me niet meer herinneren, maar het raakte mijn ziel als een opkomende vulkaan. Na het lezen vertelde ik mijn vader dat ik mensen in nood wilde helpen. Hij lachte natuurlijk om mijn kinderachtige droom.

‘Jouw naam staat niet op de lijst, sorry’

Er was enige tijd voorbijgegaan. Een vriend vertelde me dat er leraren werden gezocht voor scholen in de nieuwe landen van Centraal-Azië, ontstaan na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Er was een informatiebijeenkomst in Izmir. Ik had me te laat aangemeld, maar besloot toch mee te gaan en stapte in de bus. We kwamen aan voor een gebouw dat op een school leek. Bij de ingang stond een medewerker met een lijst en riep de namen op van mensen die naar de bijeenkomst konden gaan. Toen de lijst klaar was, stond ik alleen nog bij de deur.

De medewerker zei: ‘Jongen, jouw naam staat niet op de lijst, sorry. Alleen mensen die zich hebben aangemeld kunnen naar binnen. Wist je dat niet?’

Ik vertelde hem dat ik te laat was, maar dat ik dit werk heel graag wilde doen en daarom zo ver was gekomen. ‘Sorry,’ zei hij en hij deed de deur dicht. Ik ging op de trap zitten en begon te wachten. Ik had geen verdere plannen.

Ongeveer een half uur later verscheen de medewerker weer, glimlachte en zei: ‘Kom maar mee.’ Hij nodigde me uit om naar binnen te komen. Met onbeschrijfelijke blijdschap liep ik naar binnen.

Het was 12 september 1992. Voor het eerst vloog ik met een vliegtuig dat me 3500 kilometer van mijn familie en mijn vaderland bracht. Jaren later, in deze nieuwe zelfstandige landen, was onderwijs minstens zo belangrijk als water en brood. De eerste dagen waren moeilijk. Je verlaat de plek waar je bent geboren en de mensen van wie je houdt. Je belandt in het onbekende en vraagt je af of je een fout hebt gemaakt. Het geeft een droevig en eenzaam gevoel.

Na een vijf uur durende reis met een oude Ikarus-bus van Russische makelij, kwamen we aan in de stad waar ik zou werken. Het leek alsof ik in een land was dat in het verleden was blijven steken. Oude gebouwen, kapotte wegen, voertuigen die bijna als museumstukken waren. Er werden bussen gebruikt die ik alleen in films had gezien: met een hendel aan de voorkant die snel werd gedraaid om te starten, en een deur aan de rechterkant van de chauffeur die met een hendel open- en dichtging. Aan de andere kant voelde het alsof ik in een stad uit een geschiedenisboek was: Samarkand, een belangrijk centrum van wetenschap en cultuur aan de zijderoute. Grote wetenschappers als Ulug Beg, Giyaseddin Cemsid el-Kasi en Ali Kuscu woonden hier, en ook Ibn-i Sina, wiens medisch boek eeuwenlang in Europese universiteiten werd gebruikt. Deze indrukwekkende en tijdloze gebouwen vertegenwoordigen de glorie van een prachtige geschiedenis.

Daarna was het tijd om de school te bezoeken. We waren erg enthousiast. De gids vertelde onderweg dat de lessen over twee weken zouden starten, want er moesten nog wat dingen worden afgerond. Toen we uitstapten, keek ik rond en zocht een schoolgebouw. Maar het bleek dat de school nog niets meer was dan een bouwplaats zonder deuren of ramen, waar kranen betonblokken plaatsten. We begonnen meteen met hard werken. We kwamen elke ochtend vroeg en werkten samen met de directeur, leraren en andere medewerkers tot het donker werd.

 Je belandt in het onbekende en vraagt je af of je een fout hebt gemaakt

Na twee weken hadden we de school klaar voor ongeveer vijftig leerlingen. Met een ceremonie waarbij de volksliederen van beide landen werden gezongen en de vlaggen werden gehesen, begon het schoolleven. De leerlingen en hun ouders kwamen van ver en keken geïnteresseerd naar ons, vreemdelingen. Hoewel de school open was, was er nog veel te doen. We vulden de ontbrekende spullen aan terwijl de leerlingen in de klas waren. Na de lessen gaven we al onze tijd aan de studenten. De school was een internaat, dus de leraren namen de rol van ouders op zich. In mijn klas had ik vierentwintig leerlingen. Ik wekte ze elke ochtend, zorgde dat ze hun schoolkleding aantrokken, hun ontbijt aten, en op tijd naar de les gingen. Na de lessen begroette ik ze elke dag met een glimlach bij de deur. Na een korte rust gingen we naar de studieruimtes, waar ik toezicht hield terwijl ze hun huiswerk maakten. Als het weer slecht was, speelden we binnen spelletjes om de dag gezellig af te sluiten. We aten ook samen het avondeten. De mooiste momenten waren de thee-uurtjes voordat we gingen slapen, waarin we gezellig praatten. Soms dronken we thee met koekjes of lekkernijen die ouders hadden meegebracht. Ik vertelde hen over het belang van respect, zorgzaamheid, behulpzaamheid en hard werken voor familie en maatschappij. Soms las ik een verhaal voor en bespraken we dat. Soms genoten we gewoon van de vrolijke gesprekken. In hun ogen zag ik het licht van de toekomst, gedragen door het prachtige erfgoed van hun voorouders.

Mijn liefde en verbondenheid met hen voelen nog steeds zo sterk als op de eerste dag. Als die onverwachte gebeurtenissen die mijn leven veranderden er niet waren geweest, zou ik nooit hebben willen vertrekken uit het land dat me de meest waardevolle momenten gaf. Nu klop ik met hoop en geduld opnieuw aan de deur van een ander hoofdstuk waar ik niet voor uitgenodigd ben.

Dit verhaal is geschreven in het kader van een schrijfproject voor vluchtelingen, een samenwerking tussen uitgeverij Wintertuin en bibliotheek Schunck in Heerlen.

Nu u hier toch bent...

Goede journalistiek kost geld. Leden en donaties maken onze gebalanceerde berichtgeving over biculturaliteit, zingeving en vrijheid mogelijk. Steun ons daarom als u ons werk belangrijk vindt.

Vertel mij meer!
- Advertentie -