Home Blog Pagina 103

‘Defensie mag 17-jarigen werven, maar niet inzetten’

Philip Veerman
-
0
‘Defensie mag 17-jarigen werven, maar niet inzetten’

Defensie stuurde een enquête naar 200.000 zeventienjarigen om meer jongeren te werven. Volgens een VN-protocol mag Nederland echter geen minderjarigen betrekken bij gewapende conflicten, schrijft kinderrechtdeskundige Philip Veerman. 

Recent viel bij 200.000 zeventienjarigen een enquête van het ministerie van Defensie op de mat. De bedoeling van die enquête (aldus een brief van 25 september jl. van de staatssecretaris van Defensie, Gijs Tuinman, aan de voorzitter van de Tweede Kamer) is ‘de instroom bij Defensie te verhogen’. In het licht van de dreiging van de Russen is uitbreiding van het Nederlandse leger begrijpelijk en nodig. Maar als dit een uitbreiding met 17-jarigen gaat behelzen, zou dat, als het een verplichtend karakter gaat aannemen, een schending kunnen zijn van het Facultatief Protocol inzake de betrokkenheid van kinderen bij gewapende conflicten. Dit protocol ratificeerde het Koninkrijk der Nederlanden immers, en het is geldend sinds 20 oktober 2009.

Verdrag inzake de Rechten van het Kind

Dit Facultatief Protocol is een uitbreiding van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK), dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op 20 november 1989 aannam. De VN werkt bij het aannemen van de tekst van dit soort verdragen met consensus. Dat wil zeggen dat als een paar staten tegen een tekst stemmen, de tekst weer van tafel moet tot er consensus is. En zo bereikte de VN in 1989 consensus over artikel 38(b) van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind, namelijk: ‘De staten die partij zijn [bij dit IVRK-verdrag], nemen alle uitvoerbare maatregelen om te waarborgen dat personen jonger dan vijftien jaar niet rechtstreeks deelnemen aan vijandelijkheden.’

Dat vonden veel staten toch een aanfluiting, want bij alle andere artikelen van dat kinderrechtenverdrag werd 18 jaar aangehouden als leeftijdsgrens. Een aantal ngo’s, waaronder het Zweedse Save the Children, Amnesty International, Human Rights Watch en DCI, begon een Coalition against the Use of Child Soldiers. Ik zat namens Defence for Children International (DCI) in de stuurgroep en wij lobbyden politici om deze leeftijdsgrens te verhogen.

Kinderen met geweren groter dan zijzelf

Voor de coalitie was ik onder andere gedurende de burgeroorlog in 1999 in Sierra Leone en sprak ik met voormalige kindsoldaten. Daar raakte ik overtuigd van hoe makkelijk jonge mensen te manipuleren zijn en onder druk gezet kunnen worden om vreselijke dingen te doen, in Sierra Leone was dat met machetes handen afhakken. Bij checkpoints zag ik kinderen met geweren groter dan zijzelf.

Daar raakte ik overtuigd van hoe makkelijk jonge mensen onder druk gezet kunnen worden om vreselijke dingen te doen

Ook had ik in 2001 in Tel Aviv een gesprek met Dalia Rabin-Pelossof, de dochter van de vermoorde premier Rabin. Dalia Rabin was toen staatssecretaris van Defensie, en dat gesprek had succes. Israël ratificeerde het Facultatief Protocol.

Als lobby hadden wij als coalitie succes en wij konden onszelf opheffen. Want in 2000 kwam het Facultatief Protocol bij het kinderrechtenverdrag, dat de leeftijd van deelname aan vijandelijkheden ophoogde van 15 naar 18 jaar. En zo werd in mijn ogen een weeffout in het kinderrechtenverdrag hersteld.

Kroonprinses Amalia

Een succesvolle enthousiasmeringscampagne voor Defensie, waarvan de enquête een onderdeel is, lijkt succes te oogsten. Een aantal hogescholen en een universiteit biedt bijvoorbeeld een militaire minor aan in aansluiting op een studierichting. Zelfs kroonprinses Amalia is gaan deelnemen aan het Defensity College.

Volgens het dagblad Trouw kunnen hbo- en wo-studenten daar kennismaken met Defensie. Prinses Amalia loopt als het ware een werkstudentenprogramma bij Defensie. Kortom, militair zijn is weer een beetje in.

Het dilemma dat Defensie misschien heeft, is dat ze jonge mensen zo vroeg mogelijk op hun pad willen hebben, want anders maken zij al een andere beroepskeuze. En de noodzaak dient zich aan, nu de dreiging van de Russen een realiteit is geworden, om het leger uit te breiden.

Aan de andere kant is er het Facultatief Protocol. Het Koninkrijk der Nederlanden ratificeerde dat. Nu is het werven van 17-jarigen niet in strijd met het Facultatief Protocol als het echt op vrijwillige basis gebeurt, met toestemming van de ouders of voogden, en als er goede voorlichting plaatsvindt over wat hen te wachten staat.

Maar opgeleid tot gevechtshandelingen kunnen de 17-jarigen door Defensie straks pas worden ingezet (volgens het Facultatief Protocol) als zij achttien jaar worden.

Een voorbeeld is Oekraïne. Zelfs terwijl het land in oorlog is met Rusland, zijn mannen daar dienstplichtig vanaf 25 jaar (dat was 27 jaar). Zij bouwen niet op minderjarigen.

Geheime Syrische route voor dode lichamen ontdekt

de Kanttekening
-
0
Geheime Syrische route voor dode lichamen ontdekt

Twee jaar lang voerde het Syrische regime van Bashar al-Assad een clandestiene operatie uit om de lichamen uit een massagraf te verplaatsen naar een geheime plek in de woestijn. Dit heeft persbureau Reuters ontdekt.

Operation Move Earth heette de opdracht, die militairen, truckers en andere betrokkenen eind 2018 kregen, met als doel het onthulde massagraf in Qutayfah leeg te halen. Vier dagen per week van februari 2019 tot april 2021 reden zes tot acht vrachtwagens per dag naar de Dhumair-woestijn in het oosten van het land. Hier zouden de lichamen nooit gevonden worden.

Dat Reuters hier toch achter kwam, is dankzij de bereidheid om erover te praten onder betrokkenen. De nieuwsdienst sprak met dertien mensen en bestudeerde uitgebreid de satellietbeelden, waarop het nieuwe massagraf te zien is. Het gaat om minstens 34 loopgraven van 2 kilometer lang, waar naar schatting tienduizenden lichamen liggen begraven. De betrokkenen herinneren zich allemaal de stank van de dode lichamen.

Assad wilde met deze operatie de lichamen verbergen voor de buitenwereld, omdat hij Syrië weer met goede reputatie op het internationale toneel wilde krijgen. Even leek het er op dat dit ook lukte, toen Arabische leiders het contact normaliseerden. De revolutie en daarop volgende machtsovername bracht hier verandering in.

Er zijn naar schatting meer dan 160,000 mensen verdwenen in massagraven, waarvan een groot aantal nog niet zijn teruggevonden, meldt Reuters.

Ophef over Theodor Holman als ‘Vrijdenker van het Jaar’

de Kanttekening
-
0
Ophef over Theodor Holman als ‘Vrijdenker van het Jaar’

Binnen de atheïstische vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte is een groot conflict ontstaan, nu de controversiële en pro-Israëlische schrijver en columnist Theodor Holman door het bestuur is benoemd tot ‘Vrijdenker van het Jaar’.

Aanleiding van de controverse is Holmans uitgesproken steun aan Israël, reden ook waarom hij eerder dit jaar is gecanceld als columnnist bij Het Parool. Onlangs publiceerde Holman het boek Het Israël Principe, een bundeling van zijn oude Parool-columns. Hierin uit hij kritiek op de Palestijnse beweging Hamas en ontkent hij dat Israël zich schuldig maakt aan een genocide in Gaza.

Aan de Kanttekening vertelde Holman anderhalf jaar geleden dat de gebeurtenissen van 7 oktober 2023 hem diep raakten, dat hij de reactie van Israël heel goed begrijpt en ook dat er door het Israëlische leger oorlogsmisdaden worden gepleegd.

‘Het is verschrikkelijk wat ze doen. Ik ben blij dat ik niet in de Knesset zit. Misschien had ik dan ook gezegd dat het Israëlische leger door moet gaan met bombarderen. Het is oorlog. Die wil je winnen. Oorlog is het plegen van oorlogsmisdaden. Daar ontkom je niet aan. Je kunt eigenlijk geen goede regels opstellen voor een goede oorlog. Dat is nog nooit gebeurd. Als je een oorlog wil winnen moet je hard zijn.’

En deze controversiële mening valt bij een deel van de leden van de Vrije Gedachte helemaal verkeerd. Classicus Anton van Hooff, oud-voorzitter van de vereniging, is woedend. ‘Holman vrijdenker van het jaar? Voorkom deze schande!’ Hij begrijpt niet waarom Holman, ondanks het vernietigende geweld in Gaza dat tienduizenden onschuldige Palestijnse levens heeft geëist, de prestigieuze prijs krijgt. Van Hooff vindt dat het bestuur de prijs moet intrekken én de geplande bijeenkomst van 18 oktober in het Amsterdamse debatcentrum De Balie moet cancellen.

Een ander lid noemde Hamas ‘een monster’ dat is ‘gecreëerd door de joden in Israël’. Hij stelde dat Palestijnen ‘door Israël ontmenselijkt’ worden in ‘een genocidale oorlog’. Volgens hem diskwalificeert steun aan een dergelijk regime iemand als vrijdenker: ‘Daar scheiden zich onze wegen!’

Het bestuur blijft echter achter zijn keuze staan. Filosoof Floris van den Berg, de huidige voorzitter van de Vrije Gedachte, zegt tegen De Telegraaf: ‘Het bestuur kiest de Vrijdenker van het Jaar. De leden kunnen ons wegstemmen, nou, dat is hun goed recht. Dat zoek ik een andere hobby. Maar ik ga niet opeens die prijs níet aan Theodor Holman geven. Dat zou raar zijn.’

De interne discussie heeft geleid tot felle reacties, waaronder het terugtrekken van historica Jessica Roitman als spreker bij de jaarlijkse Anton Constandse-lezing. Ook enkele Joodse studenten hebben hun aanwezigheid afgezegd, uit bezorgdheid over mogelijke onrust.

Vooralsnog lijkt de prijsuitreiking door te gaan. Wel heeft de Vrije Gedachte vanwege de spanningen contact opgenomen met de politie. Holman zelf ten slotte heeft aangegeven dat hij de prijs in ontvangst zal nemen, maar zich verder niet met de ophef bemoeien gaat.

BBB wil verbod op bidden in openbare ruimte

de Kanttekening
-
0
BBB wil verbod op bidden in openbare ruimte

De BoerBurgerBeweging (BBB) pleit voor een verbod op bidden in de openbare ruimte en voor een uitbreiding van het boerkaverbod. Dat staat in het document Een antwoord op Islamitisch extremisme, dat de partij woensdag publiceerde in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen.

Volgens BBB ondermijnt ‘de radicale islam’ het grondwettelijke recht op vrije godsdienstbeleving. Artikel 6 van de Grondwet garandeert de godsdienstvrijheid, zolang de wet wordt nageleefd. Toch wil BBB de ruimte voor religieuze uitingen op straat beperken, waarmee de partij zelf artikel 6 ondermijnt.

Het document stelt tevens dat joden, christenen en homoseksuelen zich bedreigd voelen in hun eigen stad of klaslokaal. Moslims worden in deze context niet genoemd als groep die zich ook onveilig voelt, terwijl uit onderzoek blijkt dat 55 procent van de Nederlandse moslims discriminatie ervaart, becommentarieert NRC. Dat is meer dan gemiddeld in Europa.

BBB zegt dat ook de openbare weg onderdeel is ‘van onze vrije, westerse samenleving’. De patij wil daarom ‘geen versterkte gebedsoproepen, straatgebeden of religieuze afsluingen, behalve bij uitzonderlijke hoogtijdagen’ en ‘geen gezichtsbedekkende kleding op de openbare weg.’

Het verbod op gezichtsbedekkende kleding, het zogenoemde boerkaverbod, moet overal in de openbare ruimte gelden, vindt BBB. Momenteel geldt dit verbod al in het openbaar vervoer, onderwijs, zorg en overheidsgebouwen. Het demissionaire kabinet-Schoof werkt bovendien aan een verbod op gezichtsbedekking tijdens demonstraties, met uitzonderingen bij aantoonbaar gevaar.

BBB wil de Wet op de Openbare Manifestaties aanpassen, zodat gemeenten minder ruimte krijgen om zelf regels op te stellen voor religieuze bijeenkomsten. Omdat het document uitsluitend spreekt over islamitisch extremisme blijft onduidelijk wat de gevolgen zijn voor andere religieuze tradities, zoals katholieke processies in Limburg, aldus NRC.

In Nederland bestond van 1853 tot 1983 een processieverbod, dat gericht was tegen openbare katholieke geloofsuitingen. In 1853 protesteerden veel protestanten tegen het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland, omdat ze vreesden dat de inquisitie zou terugkeren. Deze ‘Aprilbeweging’ leidde tot de inperking van katholieke religieuze rechten.

Anouschka Biekman (D66): ‘Ik doe niet mee voor de symboliek’

Ewout Klei
-
0
Anouschka Biekman (D66): ‘Ik doe niet mee voor de symboliek’

D66-politica Anouschka Biekman hoopt na de verkiezingen van 29 oktober de sprong te maken van wethouder naar Tweede Kamerlid. Haar missie? Niet een symbool te zijn voor verandering, maar voor echte change te zorgen.

Op 29 oktober gaat Nederland weer naar de stembus. Voor D66 staat Anouschka Biekman op plek 16 van de kandidatenlijst. Sinds 2022 is ze wethouder in Schiedam, waar ze onder meer de festiviteiten rondom 750 jaar Schiedam en werk en inkomen in haar portefeuille heeft. Nu hoopt ze de stap naar Den Haag te maken. ‘Ik kan niet tegen mijn dochter zeggen dat mijn aanwezigheid in de politiek alleen maar symboliek is. Ik wil laten zien dat je ook echt aan de knoppen kunt zitten en verandering kunt brengen.’

Politiek zat bij Biekman al vroeg in de familie. Haar tante is dr. Barryl Biekman, mensenrechtenactivist en oprichter van het Landelijk Platform Slavernijverleden. Zij heeft in de jaren negentig in de Provinciale Staten van Zuid-Holland gezeten, ook voor D66. ‘In mijn familie stemden mensen PvdA of D66’, vertelt Biekman. ‘Ik voelde me uiteindelijk meer thuis bij D66 – vanwege de sociaal-liberale richtingwijzers die de partij hanteert.’

‘Oude witte mannenclub’

Het was echter pas in 2017 dat Biekman zich daadwerkelijk aansloot. ‘Ik kwam Joan Nunnely tegen, die bestuurslid talentontwikkeling was en zich in de partij inzette voor meer diversiteit. In het gesprek met haar stelde zij mij een cruciale vraag: ‘Wil je aan de zijlijn blijven roepen of ook meedoen?’ Zij heeft me over de streep getrokken om lid te worden. Kort daarna werd ik actief bij de afdeling Schiedam. In het begin was het wel even wennen. Ik kwam terecht in een ‘oude witte mannenclub’. Inmiddels is D66 ook in Schiedam gelukkig veranderd. We hebben nu een diverse en betrokken club mensen.’

Beeld: Marijn Beekman

Daarna ging het snel. ‘Ik zat nog maar net bij de partij toen de voorzitter zei: jij wilt meer representatie in de politiek, je hebt veel ideeën – vooral over jongeren – ik verwacht dat je je kandidaat stelt. Dat was even een schrikmoment. Maar ik dacht ook: waarom niet?’

School van dochter

De aanleiding om zich verkiesbaar te stellen was persoonlijk. ‘Op de school van mijn dochter was er discussie over het Sinterklaasfeest. De directeur had alweer een excuus om niets te veranderen. Toen dacht ik: dit moet anders. Ik wil dat mijn dochter opgroeit in een stad waar het een inclusief feest is, voor alle kinderen. Een stad waar zij zich thuis voelt. Dat was voor mij het kantelpunt om de politiek in te gaan.’

Ze zat vier jaar in de gemeenteraad van Schiedam, naast haar werk als zzp’er. ‘Het was best pittig om te combineren, maar ook ontzettend leerzaam. En het smaakte naar meer. Toen ik werd herkozen, heb ik gezegd: nu wil ik besturen. Want dan kun je zelf aan het stuur zitten, in plaats van te controleren. En dat gebeurde. Sinds 2022 ben ik wethouder.’

Nu waagt Biekman de stap naar Den Haag. ‘Het is een andere rol: je zit niet zelf aan het stuur zoals in een college van B&W, maar je kunt landelijk veel voor elkaar krijgen. De keuzes die in Den Haag worden gemaakt, bijvoorbeeld over bezuinigingen, hebben directe gevolgen voor mensen in hun dagelijks leven in Schiedam en andere steden. En ook vind ik het belangrijk dat er meer mensen met een migratieachtergrond en meer vrouwen in de Tweede Kamer zitten. De afgelopen periode hadden die groepen nauwelijks een stem, zeker niet tijdens het rechtse kabinet van Dick Schoof.’

‘Vaak gebruiken politieke partijen mensen van kleur als uithangbord’

Wel wil ze waken voor tokenisme. ‘Vaak gebruiken politieke partijen mensen van kleur als uithangbord om stemmen binnen te halen. Daar heb ik geen zin in. Ik doe niet mee voor de symboliek. Ik heb de juiste papieren, genoeg politieke ervaring én een inhoudelijk verhaal te vertellen. Daarom wil ik meepraten en meebeslissen.’

Meer geld naar het gemeentefonds

Mocht ze in de Tweede Kamer worden verkozen, dan ziet Biekman meerdere thema’s waarop ze zich wil inzetten, als ze die portefeuilles krijgt. ‘Emancipatie is een belangrijk onderwerp voor mij, en de vraag hoe we verdergaan met het koloniale en slavernijverleden. Het moet niet alleen over excuses gaan, maar over perspectief en toekomst. Ook lijkt het mij mooi om mij in te zetten voor werk en inkomen, daar heb ik als wethouder veel ervaring mee opgedaan. Verder vind ik Caribisch Nederland een belangrijke portefeuille. Jongeren daar hebben vaak weinig perspectief. Dat moet echt beter. Ten slotte vind ik dat er structureel meer geld vanuit Den Haag naar het gemeentefonds moet gaan. Gemeenten moeten hun taken namelijk goed kunnen uitvoeren.’

Op de vraag of ze zichzelf ooit als staatssecretaris of minister ziet – waar ze weer achter het stuur mag zitten – moet ze lachen. ‘Ik ben iemand van persoonlijke ontwikkeling, dus ik zal zeker geen nee zeggen als zoiets op mijn pad komt, haha. Het is misschien atypisch om dat hardop te zeggen, maar ik ben ook een atypische politica. Want je hoeft niet van je normen af te wijken om politiek actief te zijn. Ik vind dus dat je best ambitieus mag zijn. Toch is het voor nu vooral toekomstmuziek.’

‘Ik vind dus dat je best ambitieus mag zijn’

De verkiezingen worden spannend, erkent Biekman. ‘We hebben een ijzersterk programma, daar ligt het niet aan. Als alles meezit en de debatten goed gaan, zie ik ons groeien naar vijftien zetels. Ik sta op zestien, maar ik heb er vertrouwen in.’

Mocht het toch niet lukken om de Kamer in te komen, blijft ze gewoon wethouder. ‘Ik heb het ontzettend naar mijn zin in Schiedam. Dit jaar vieren we 750 jaar stadsrechten. Dat was heel bijzonder om mee te maken met een stabiel college waarin Denk, VVD, PvdA en een lokale partij samenwerken. We kunnen echt door één deur. Dat is voor mij een belangrijke les. We moeten bruggen bouwen en dicht bij de mensen staan. Dat is niet alleen lokaal belangrijk, maar ook in Den Haag. Het zou de verhouding tussen burger en politiek goed doen als we meer oog krijgen voor wat ons bindt.’

Tientallen doden bij gevechten tussen Pakistan en Afghanistan

de Kanttekening
-
0
Tientallen doden bij gevechten tussen Pakistan en Afghanistan

Tientallen soldaten en burgers zijn vandaag omgekomen bij nieuwe gevechten tussen Pakistan en Afghanistan, melden functionarissen aan beide kanten van de grens. De gevechten duren inmiddels meer dan een week.

Het geweld laaide op na een reeks explosies in Afghanistan, onder meer in de hoofdstad Kabul. Volgens Afghanistan zat Pakistan daarachter, meldt persbureau AFP.

Als vergelding begon de Taliban-regering in Kabul een offensief langs delen van de 2600 kilometer lange grens, waarop Pakistan een harde tegenreactie aankondigde.

Pakistan beschuldigt Afghanistan ervan militanten van de TTP, de Pakistaanse Taliban, onderdak te bieden, iets wat Kabul ontkent.

Volgens de Pakistaanse minister van Defensie zijn meerdere pogingen om de Afghaanse Taliban te laten breken met de TTP mislukt. Sinds de Taliban in 2021 weer aan de macht kwam in Kabul, beschuldigt Pakistan de TTP ervan honderden Pakistaanse soldaten te hebben gedood.

De explosies van vorige week in Afghanistan vonden plaats tijdens een zeldzaam bezoek van de hoogste Taliban-diplomaat aan India, de aartsrivaal van Pakistan. Geen enkele groep heeft de verantwoordelijkheid opgeëist.

Grens bij Rafah gaat vermoedelijk vandaag open

de Kanttekening
-
0
Grens bij Rafah gaat vermoedelijk vandaag open

Een van de lichamen die Hamas overdroeg, blijkt geen voormalige gijzelaar, meldt het Israëlische leger. Toch gaat de grens bij Rafah vermoedelijk vandaag weer open voor hulpgoederen.

De grensovergang werd gesloten na druk van familieleden van gijzelaars, die ontzet waren dat de lichamen van hun geliefden nog niet waren overgedragen, een van de afspraken in het vredesplan. Waarschijnlijk liggen de lichamen onder het puin in Gaza, net als die van tienduizenden Palestijnen, en kan het nog enige tijd duren voordat ze worden gevonden.

Sinds maandag heeft Hamas, als onderdeel van een staakt-het-vuren dat door de Amerikaanse president Donald Trump is bemiddeld, 20 overlevende Israëlische gijzelaars en acht lichamen overgedragen: een Nepalees, zes Israëli’s en één nog niet geïdentificeerde persoon. Ondertussen meldde een ziekenhuis in Gaza dat het de lichamen van 45 Palestijnen had ontvangen die door Israël waren teruggegeven, meldt nieuwsdienst AFP.

Het bericht dat een van de lichamen niet op de Israëlische lijst van 28 overleden gijzelaars stond, vergroot de druk op premier Benjamin Netanyahu om de toegang tot hulp in Gaza verder te beperken.

Volgens de Israëlische omroep KAN is Israël vandaag van plan de grensovergang bij Rafah naar Egypte te heropenen. Tegelijkertijd roepen hardliners, zoals minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben Gvir, op om de hulpgoederen aan Gaza te verminderen zolang Hamas de lichamen van Israëlische soldaten in zijn bezit niet teruggeeft. Van twee van de tot nu toe teruggebrachte lichamen is bevestigd dat ze van Israëlische soldaten zijn.

OM eist cel- en werkstraf voor oud-UvA-docent Laurens Buijs

de Kanttekening
-
0
OM eist cel- en werkstraf voor oud-UvA-docent Laurens Buijs

Oud-UvA-docent Laurens Buijs wordt beschuldigd van ernstige bedreigingen en ‘doxing’ (het openbaar maken van persoonlijke gegevens) van journalisten, artsen en wetenschappers. Het OM heeft een voorwaardelijke celstraf van twee maanden en een werkstraf van zestig uur tegen hem geëist, zo meldt AT5.

Buijs betuigde spijt tegenover de rechtbank. ‘Ik was een verbitterde man die mensen wilde terugkwetsen’, verklaarde hij. Hij accepteert alle beschuldigingen.

De voormalig wetenschapper werd begin dit jaar aangehouden nadat de politie meerdere aangiften had ontvangen vanuit het academisch ziekenhuis. Via sociale media zou Buijs berichten hebben gedeeld, deels gerelateerd aan de coronapandemie, over artsen, UvA-stafleden en journalisten die over hem hadden geschreven.

Volgens het OM riep hij zelfs op tot ‘een volksgericht op de Dam voor coronapsychopaten’. Een viroloog bedreigde hij met de woorden: ‘We komen je gauw kaalscheren, kutwijf. Moet je niet vluchten?’ Ook de burgemeester van Amsterdam moest het ontgelden.

Buijs raakte eerder al in opspraak toen hij sprak over een ‘geradicaliseerde woke-cultuur’ aan de UvA.

Zangeres Tugce Kartal: ‘Er is steeds meer waardering voor andere klanken’

Caner Mert
-
0
Zangeres Tugce Kartal: ‘Er is steeds meer waardering voor andere klanken’

De Turkse community noemt haar ‘verkaast’, maar Tugce Kartal (22) laat haar roots duidelijk horen. Met haar band Yan Lâle maakt ze Turks geïnspireerde psychedelische rock.

Kartal groeide op in een klein dorp in Noord-Holland, omringd door weilanden en een cultuur waarin kunst en muziek nauwelijks een rol speelden. ‘Toen ik zeven was, begon ik met gitaarspelen, zonder dat mijn familie muzikaal was. Ik weet nog dat ik vaak mijn oren dichtdeed terwijl mijn moeder, veel te hard, Turkse muziek in de auto afspeelde’, zegt ze glimlachend.

‘Ik begon op de muziekschool met gitaarles; even later ging ik ook zingen. Toen begon ik met liedjes schrijven. Ik veranderde de tekst van bestaande nummers, zoals van Ariana Grande of Katy Perry, met mijn eigen tekst. Ik wist toen al dat ik altijd muzikant wilde worden. In het boerendorp werd er weinig gedaan aan cultuur. Het was dan ook op initiatief van mijn moeder dat ik op gitaarles ging in Amsterdam. Zonder haar had ik het misschien niet zo vroeg opgepakt.’

‘Zondagen werden heilig. Om tien uur naar binnen, tegen vijven of zessen naar huis: koorklas, dans, gitaar en dan weer koor. De zondag voelde voor mij als een eigen universum. In de kantine werd eindeloos saz geoefend; die klank is sindsdien een soort thuis geworden.’

‘Echt’ Turks of verkaast

Met Amsterdam kwamen ook de vragen over identiteit. In de gangen liepen meisjes die ‘echt’ Turks waren, en kinderen die juist verkaasd leken. Kartal bewoog ertussenin: in het dorp was ze het Turkse meisje, in de stad voelde ze zich ineens te Nederlands. ‘In de puberteit zette ik soms bewust een accent op om erbij te horen’, geeft ze toe.

De veelkleurigheid van de muziekschool maakte indruk. ‘Er waren zoveel nationaliteiten dat ik me soms te Nederlands voelde’, zegt ze. ‘Terwijl ik in het dorp juist weer te Turks was. Ik vond het dan ook moeilijk om te zeggen welke identiteit ik heb, maar dan was er een documentaire of nummer dat iets openbrak. Dan dacht ik: oh ja, dit is ook van mij.’ Vanaf dat moment gebruikte ze die invloeden bewust — niet als kostuum, maar als huid.

‘Ik mag hier de muziek maken die ik wil’

Kartal studeert aan het conservatorium in Amsterdam, een heel diverse school met veel internationale leerlingen. Zo is ook de pianist van de band Yan Lâle Spaans. ‘Ik doe de popopleiding, waar veel Nederlandse leerlingen zitten. Ik merk dat de opleiding en de studenten heel verwelkomend zijn voor multiculturele ideeën.’

‘Zo zijn er ook studenten die hun Indonesische of andere buitenlandse roots in hun muziek laten horen. Om te mogen studeren moest ik auditie doen. Ik speelde toen een zelfgeschreven Turks nummer op mijn gitaar. Dat gaf mij de bevestiging dat ik hier de muziek kan maken die ik wil.’

Beeld: Caner Mert

De band ontstond na haar eerste jaar op het conservatorium. ‘Wij hadden een opdracht waarbij we, zonder elkaar te kennen, werden ingedeeld en gewoon ‘iets’ moesten maken. Ik wist toen dat ik iets met Turkse invloeden wilde doen, en de rest was hierover meteen enthousiast.’

‘Vanaf dat moment hebben we besloten om door te gaan en keihard gewerkt. We maakten nieuwe nummers, deden mee aan de Amsterdamse Popprijs en haalden de finale, wat zorgde voor goede reclame. Daarna volgden meer optredens, kleine tours en werden we geselecteerd voor de Popronde, een rondreizend muziekfestival.’

‘Werken met de Turkse toonladder voelt voor mij natuurlijker’

Hoe Kartal de muziek van Yan Lâle zou uitleggen, vindt ze lastig: ‘Ik denk dat ‘mysterieus’ en ‘dromerig’ wel goed passen. Alsof er meerdere werelden samenkomen in onze muziek. Het is niet per se catchy of iets wat je meteen kunt meezingen, maar als je het een paar keer hoort, ga je het steeds beter begrijpen en voel je vanzelf wat het is. Onze muziek kan ook best onvoorspelbaar zijn.’

Het was niet altijd even makkelijk om met Turkse muziek door te breken in Nederland. ‘Mijn band kan heel bluesy of poppy spelen, en ik leg daar mijn Turkse zanglijnen overheen. Werken met de Turkse toonladder voelt voor mij natuurlijker dan een Nederlands nummer proberen te maken. Je weet dan ook niet hoe het publiek hierop reageert.’

Inspiratiebronnen

De bekende Turkse artiest Erkin Koray is een van de grote inspiratiebronnen van Kartal. ‘Koray is een van de personen die de elektrische gitaar naar Turkije heeft gebracht. Hij is voor mij dan ook een pionier van de psychedelische rockmuziek. Het genre is inmiddels ook erg gegroeid en populair in Nederland. Ik ben trots dat hij daar een rol in heeft gespeeld.’

Een hoogtepunt was de supportshow voor Gaye Su Akyol, een Turkse artiest die psychedelische rock maakt en soms klassiekers van Erkin Koray en Barıs Manco covert. ‘Dat inspireerde ons om ook een cover van een van haar nummers te doen, Meftunum Sana. Ze hielp ons met het uitwerken daarvan, wat superleerzaam en motiverend was.’

‘Ik denk dat mensen meer behoefte hebben aan andere culturen in muziek’

De muziek van Yan Lâle past niet direct in het plaatje van de Nederlandse Top 40, maar daar komt volgens Kartal langzaam verandering in. ‘Je ziet het bijvoorbeeld aan de Amsterdamse band Altın Gün. Die was een enorm succes in Nederland. Ik denk dat er steeds meer aandacht en waardering is voor andere typen muziek. Ook denk ik dat mensen meer behoefte hebben aan andere klanken en culturen in muziek.’

Beeld: Caner Mert

Naast de finale van de Popprijs plaatst Kartal veel over haar muzikale reis en het label ‘verkaast’ online. ‘Het ging vooral hard door één TikTok die viraal genoeg was om veel nieuwe luisteraars op te leveren. Daardoor zien we streams en volgers uit heel Nederland en, tot onze verrassing, ook uit Istanbul.’

Flinke groep ‘internationals’

‘Daarnaast merk je dat het vooral gaat om een flinke groep internationals die in Nederland wonen en zelf in of rond de muziekscene actief zijn. Het algoritme helpt precies die niche te bereiken: nieuwsgierige luisteraars die openstaan voor andere toonkleuren en ritmes. Bij onze concerten bestaat het publiek vaak uit mensen die ons live hebben gezien of toevallig op ons stuiten en denken: hé, dit is anders.’

‘Onze grote droom is om te spelen in Istanbul’

‘Ons doel met Yan Lâle is simpel en ambitieus tegelijk: in de komende jaren veel muziek uitbrengen. De plannen liggen klaar; we willen consistent releasen en het repertoire snel laten groeien. We hebben wel eens een concert gehad in Spanje, maar onze grote droom is om te spelen in Istanbul. Al sta ik daar desnoods solo met een gitaar — ik wil daar spelen.’

Neerploffen in een huiskamer

Voor Kartal is Yan Lâle niet haar enige project. Ze maakt ook zelf muziek onder de naam Hüzyn en schrijft en zingt onder andere voor de band Baxès. ‘Ik houd van muziek schrijven. Ik schrijf dicht op mijn hart. Mijn liedjes zijn persoonlijk, soms wat metaforisch en vaag, zodat luisteraars hun eigen betekenis kunnen meedragen. Ik hou ervan als muziek voelt als een huiskamer waarin je even mag neerploffen.’

‘Op dit moment ben ik dat gevoel aan het uitbouwen richting iets groters. Voor mijn afstuderen wil ik Turkse klanken combineren met orkestrale klanken, zoals strijkers, viool en cello. Dat zijn instrumentale klanken die mij raken. Ze geven de muziek een zachte melancholie die precies past bij wat ik probeer te vertellen.’

En het dorp? Dat is nog steeds rustig. ‘Eigenlijk vind ik het nu fijn om daar te wonen’, zegt ze. ‘Er is bijna niks; iedereen werkt buiten het dorp en komt thuis om te slapen, maar juist die stilte helpt me luisteren.’

EHRM: Koerdische politica Aysel Tugluk zat om politieke redenen vast

de Kanttekening
-
0
EHRM: Koerdische politica Aysel Tugluk zat om politieke redenen vast

De Koerdische politica Aysel Tugluk zat zes jaar onterecht vast, oordeelt het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Haar detentie was ‘politiek gemotiveerd’, meldt de Turkse nieuwssite Bianet.

Tugluk werd in 2016, net als vele andere Koerdische politici (zoals Selahattin Demirtas en Figen Yüksekdag, die nog steeds vastzitten), opgepakt en gevangengezet op beschuldiging van lidmaatschap van een ‘terroristische organisatie’. De Turkse staat maakte daarbij gebruik van noodwetgeving die van kracht werd na de mislukte couppoging in juli 2016.

Tugluk kwam pas in 2022 weer vrij vanwege een langdurige ziekte.

Nu oordeelt het Europees Hof dat haar veroordeling bedoeld was om politieke oppositie te onderdrukken en het democratisch pluralisme in Turkije te beperken. Met de detentie van Tugluk heeft Turkije het recht op vrijheid, veiligheid, expressievrijheid en een eerlijk proces geschonden, aldus het Hof.

Mensenrechtenactivist Meral Bestas levert op Bianet commentaar op de uitspraak van het Hof: ‘De uitspraak geldt niet alleen voor één persoon, maar voor iedereen die vanwege zijn of haar identiteit, gedachten en woorden is gestraft. En het laat zien hoe vertraagde gerechtigheid het leven van iemand zeer ernstig kan schaden.’

1...102103104...1.055Pagina 103 van 1.055