Het Rode Kruis waarschuwt voor een nijpend tekort aan opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Veel Oekraïners slapen nu op straat of in hun auto’s.
‘Het is de zoveelste noodoproep die we doen aan de landelijke politiek’, zegt Daniëlle Brouwer van het Rode Kruis tegen dagblad Trouw. ‘Zorg voor een landelijke registratie van Oekraïners!’
Op de opvanglocatie in de Gelderse gemeente Westervoort zijn alle zeventig plekken bezet. Dagelijks worden mensen geweigerd, terwijl ze met koffers voor de deur staan. ‘Vrouwen met kleine kinderen, gezinnen, en jonge jongens. Ze belanden op straat, slapen in hun auto’s of op stations’, vertelt Brouwer aan de krant. ‘Dan ruik je dat ze al dagen niet gedoucht hebben. Dus bieden we ze een douche aan, een dekentje en een tandenborstel. Maar we willen mensen helpen en niet wegsturen.’
Een van de Oekraïense vluchtelingen die in Westervoort wél een plek kreeg is Katja Petsjoera. Zij vluchtte eind augustus met haar kinderen uit Brovary, vlakbij de Oekraïense hoofdstad Kyiv. Na een lange reis werd ze in Amersfoort geweigerd. Ze logeerde tijdelijk in een hostel en verblijft nu in Westervoort: ‘Ik ben zo blij hier en de kinderen ook. We zijn veilig.’
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vraagt om duidelijke richtlijnen van minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening Mona Keijzer. ‘Wat ons zou helpen is een soort prioritering van wie naar de gemeentelijke opvang mag. Een Oekraïense jongeman is zelfredzamer dan een Oekraïense oude oma’, zegt VNG-voorzitter Cees den Bakker tegen Trouw.
Volgens het Rode Kruis dreigt er nu een soort van anarchie te ontstaan. ‘Oekraïners trekken van gemeente naar gemeente. Ze hebben geen idee. Het is echt onhoudbaar.’
Communisme leek na 1991 verleden tijd, maar kleine marxistische en socialistische partijen winnen langzaam aanhang. Wat drijft hun jonge leden, en hoe kijken zij naar democratie, geschiedenis en de toekomst?
Een spook waart door Nederland – het spook van het communisme. Alweer. De Berlijnse Muur is gevallen, de Sovjet-Unie bestaat niet meer en de Communistische Partij Nederland is in 1991 opgegaan in GroenLinks. Toch bestaan er nog steeds marxistisch-leninistische en revolutionair-socialistische partijen in Nederland. Hun leden zijn jong en heilig overtuigd dat het kapitalisme omver geworpen moet worden.
‘Dat er sprake is van groei, kun je ontegenzeggelijk stellen’, zei politicoloog Merijn Oudenampsen onlangs tegen NOS. Dit komt volgens hem door de groeiende polarisatie in de samenleving, die je niet alleen op radicaal rechts ziet, maar ook op radicaal links. ‘Dat beide kanten groeien, versterkt elkaar.’ Ook wijst Oudenampsen op groeiende ongelijkheid en de groeiende macht van miljardairs en techbedrijven, die een radicale reactie volgens hem ‘logischer’ maakt.
Nieuwe kameraden
Heiko Olthof woont in de stad Groningen en is sinds 2019 actief in de communistische beweging, eerst via de Communistische Jongerenbeweging, daarna in de NCPN. ‘Ik was ooit lid van de SP’, vertelt hij. ‘De ruzie tussen de SP en jongerenorganisatie ROOD speelde toen, maar daar had ik niks mee te maken. Ik was communist geworden en de SP is geen communistische partij. Daarom ben ik weggegaan. ROOD wilde de SP van koers doen laten veranderen. Daarom zijn zij geroyeerd.’
De NCPN is in 1992 opgericht door ex-CPN’ers die in de jaren zeventig hun partijlidmaatschap hadden opgezegd en CPN’ers die na het ontstaan van GroenLinks het jammer vonden dat de CPN niet meer bestond. Aanvankelijk was de NCPN vooral sterk in het oosten van de provincie Groningen en had de partij zetels in de raden van de gemeenten Reiderland, Scheemda en Lemsterland. Tegenwoordig heeft de NCPN nog maar één zetel, in de gemeenteraad De Fryske Marren in Friesland. Maar Olthof is hoopvol, omdat er veel nieuwe, jonge leden bijkomen.
‘Das Kapital is geen religieuze openbaring, maar een wetenschappelijke analyse van hoe de wereld in elkaar zit’
Olthof wil niet zeggen hoeveel leden de NCPN tegenwoordig heeft. ‘Niet omdat we ons schamen, maar omdat de inlichtingendienst ons in de gaten houdt. Wij worden nog steeds gemonitord door de AIVD, zoals haar voorganger de BVD vroeger de CPN nauwlettend in het oog hield. We weten dat de inlichtingendienst rapporten over ons schrijven. Dat is altijd zo geweest.’
De marxistisch-leninistische partij NCPN demonstreert tegen de NAVO. Beeld: NCPN
Wat drijft Olthof? ‘Kijk om je heen. De armoede groeit, er zijn meer daklozen, mensen kunnen de huur niet meer betalen. We leven in een rijk land, maar het gaat de verkeerde kant op. De geschiedenislessen op school geven een eenzijdig beeld: de Sovjet-Unie is alleen maar slecht, het kapitalisme vanzelfsprekend. Dat klopt niet.’
De NCPN is een marxistisch-leninistische partij. Karl Marx, Friedrich Engels en Vladimir Lenin zijn nog steeds het fundament. ‘Wij bestuderen hun werk en gaan hier op een wetenschappelijke manier mee aan de slag. Das Kapital is geen religieuze openbaring, maar een wetenschappelijke analyse van hoe de wereld in elkaar zit en nog altijd actueel. Want het kapitalistische systeem bestaat nog steeds. Maar belangrijker, we kijken ook naar de praktijk. In november bijvoorbeeld houden we een conferentie over de socialistische opbouw in de Sovjet-Unie en China. Je moet kijken wat er goed ging en wat fout toen.’
Stalin en de terreur
Veel linkse activisten, die met het communisme als ideaal flirten, wuiven rechtse en liberale kritiek op de massamoorden op politieke tegenstanders in de Sovjet-Unie, China, Cambodja en Ethiopië weg met het argument: ‘Maar dat was geen echt communisme.’ Olthof vindt die houding principieel verkeerd. ‘Er zijn erge dingen gebeurd. Maar ook goeie dingen. De Sovjet-Unie was een poging om een socialistische samenleving vorm te geven. Dat moeten we erkennen.’
Hij gaat moeilijke vragen niet uit de weg. Bijvoorbeeld over de Holodomor in Oekraïne en de zuiveringen onder Stalin. ‘De hongersnood in Oekraïne, Kazachstan en Rusland de jaren dertig was verschrikkelijk, maar er is geen consensus dat het een doelbewuste genocide was. De context was een land dat net uit een burgeroorlog kwam, met vernietigde landbouw en industrie. Wij leven niet in die tijd, je kan niet onze normen opleggen aan toen.’
En de politieke repressie onder Stalin? ‘Er was een machtsstrijd. De koelakken (rijke boeren, red.) en oude kapitalisten wilden hun posities terug. Dat leidde tot een harde maatschappelijke strijd. Je kunt dat niet reduceren tot Stalin die mensen liet vermoorden omdat hij ze niet mocht, wat burgerlijke historici uit het Westen er vaak van maken. Het ging om klassenstrijd. En die ging er in de Sovjet-Unie hard aan toe, ook vanwege het autoritaire tsaristische verleden.’
De terreur tegen interne vijanden moet volgens Olthof worden begrepen in de context van een diepgaande partijstrijd, waarin sommigen illegaal de macht probeerden over te nemen. ‘De daaropvolgende veroordelingen en terechtstellingen waren geen persoonlijke vetes, maar het gevolg van grotere politieke processen; individuen waren slechts uitingen van die strijd. Wie zich niet kon voegen naar het besluit van de meerderheid en als minderheid actief probeerde de regering omver te werpen, moest rekenen op consequenties. Als in Nederland mensen de regering omver willen werpen volgen er ook consequenties.’
Democratie en parlement
Gelooft Olthof als communist wel in de parlementaire democratie. ‘Het huidige politieke systeem is niet het systeem van de arbeidersklasse. Onder het socialisme-communisme zijn er ook verkiezingen, net zo goed als dat onze partij ook verkiezingen kent en democratisch is georganiseerd.’
Daarom doet de NCPN op 29 oktober niet mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. ‘We werken aan de basis: als vakbondsleden op de werkvloer, in buurten. Pas als we daar sterk genoeg zijn, kunnen we meedoen en het verhaal van de werkvloer naar Den Haag brengen.’
En stel, als de NCPN straks de grootste wordt en de dictatuur van het proletariaat regeert, wordt ondergetekende dan opgesloten in een heropvoedingskamp vanwege zijn revisionistische ideeën en krijgt de CEO van Ahold dan een nekschot in de Scheveningse duinen? Olthof: ‘Nee, de context in Nederland is heel anders.’ Geen terreur? ‘Nee.’
Stoeptegelsocialisme voor iedereen
De Revolutionair Socialistische Partij (RSP) is een veel jongere organisatie dan de NCPN en ontstond uit een afsplitsing van de SP. ‘Veel van ons zijn geroyeerd toen we de SP te gematigd vonden’, vertelt bestuurslid Maite van Lith. ‘Wij wilden dat de SP weer een strijdbare, echt linkse partij werd. Dat lukte niet, dus zijn we voor onszelf begonnen.’
De RSP heeft inmiddels twaalf afdelingen, vooral in de Randstad, maar ook in de universiteitssteden Groningen en Nijmegen. ‘Onze leden zijn jong, tussen de 25 en 40. Wij willen een partij opbouwen die geworteld is in buurten. We noemen het stoeptegelsocialisme: naast de mensen staan, hun dagelijkse problemen oppakken. Gratis kinderopvang, opvang voor vrouwen die willen scheiden, betaalbare huisvesting.’
‘Onze leden zijn mensen met gewone banen, mensen in de bijstand, sekswerkers’
Links wordt tegenwoordig vaak geassocieerd met de elite. Maar dat beeld klopt niet, zegt Van Lith. ‘Onze leden zijn mensen met gewone banen, mensen in de bijstand, sekswerkers. Wij moeten het dominante rechtse narratief doorbreken en laten zien dat socialisme er is voor iedereen.’
Wat zijn de ambities van de RSP op korte termijn? De Tweede Kamerverkiezingen slaat de RSP dit jaar over, maar de partij is van plan om over vier jaar, of eerder als het volgende kabinet vroegtijdig ten val komt, wel mee te doen, vertelt Van Lith. Ook zal de RSP meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Nijmegen, op 18 maart 2026. In andere gemeentes is het nog onzeker. In Amsterdam is er samenwerking met de Vonk, een afsplitsing van BIJ1. Maar het is nog niet zeker of de Vonk wel meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen. In Rotterdam doet de RSP niet mee aan de verkiezingen voor de gemeenteraad zelf, maar mogelijk wel aan de verkiezingen voor enkele wijkraden. Daar moet echter nog een knoop over worden doorgehakt.
Henk Sneevliet
Van Lith benadrukt dat de RSP een democratische ledenpartij is. ‘Wij bespreken alles openlijk en willen niet bureaucratisch of sektarisch worden. Andere partijen hebben niet of nauwelijks interne discussie, of laten de pers niet toe op hun bijeenkomsten. Discussie is onze zuurstof. Niet het partijbureau bepaalt, maar onze leden.’
Henk Sneevliet (met baard) naast Lenin tijdens het congres van de Communistische Internationale in Moskou, 1920
De RSP ziet zichzelf niet als een communistische partij. ‘Wij zijn socialistisch, met invloeden van communisme en anarchisme.’ De grote inspiratie van de RSP is de revolutionaire socialist en dissidente communist Henk Sneevliet (1883-1942), die in 1929 de Revolutionair Socialistische Partij oprichtte, waar de huidige RSP naar is vernoemd. ‘Sneevliet brak met het stalinisme maar ook met Leon Trotski, die hij te sektarisch vond. Sneevliet wilde een onafhankelijke, breed socialistische koers varen. Ook was hij voor internationale solidariteit en was medeoprichter van de communistische partijen van China en Indonesië.’
Oekraïne en Palestina
De RSP is tegen de NAVO en tegen wapenleveranties aan Oekraïne. ‘Wij zien de oorlog in Oekraïne als een proxy-oorlog tussen Rusland en het Westen’, vertelt Van Lith. ‘Maar dat betekent beslist niet dat we pro-Poetin zijn, zoals Forum voor Democratie of de Duitse politica Sahra Wagenknecht. Want Rusland is net zo goed een imperialistische en kapitalistische staat, met oligarchen die hun belangen verdedigen. Wij willen echter geen Nederlandse wapens die de oorlog verlengen, die allang afgelopen had moeten zijn.’
‘Wij zien de oorlog in Oekraïne als een proxy-oorlog tussen Rusland en het Westen’
De oorlog in Oekraïne vindt Van Lith ingewikkeld, omdat er aan de Oekraïense kant ook allemaal foute partijen zouden zijn, zoals de extreemrechtse Azovbrigade en kapitalistische oligarchen. Het conflict tussen Israël en de Palestijnen daarentegen is wel zwart-wit. ‘We zijn solidair met Palestina en steunen acties van de Palestijnse beweging Samidoun in Nederland, die nu zwaar onder vuur ligt. We moeten voorkomen dat demonstranten massaal worden gearresteerd, wat in het Verenigd Koninkrijk gebeurde.’ Van Lith vertelt dat jongeren erg betrokken zijn bij de Palestijnse zaak en de genocide in Gaza. ‘Ze zien dat het internationaal recht niet werkt en zijn niet bang om de straat op te gaan.’
RSP in vergadering bijeen. Beeld: Maite van Lith
Politieke wind tegen
NCPN en RSP voelen de politieke wind tegen. Rechts-populistische partijen staan hoog in de peilingen, De Telegraaf en andere rechtse media voeren een kruistocht tegen ‘woke’ en ontkennen de genocide in Palestina. Toch zien zowel Olthof als Van Lith kansen.
‘Er is veel woede en onvrede’, zegt Olthof. ‘Mensen hebben het gevoel dat ze er niet toe doen. Wij bieden een alternatief, namelijk een samenleving waarin niet de winst maar de mens centraal staat.’
Van Lith vult aan: ‘Socialisme is weer populairder bij jongeren. Klimaat, Palestina, woningnood, dát drijft mensen de politiek in. Ze willen niet wachten tot D66 of GroenLinks-PvdA het oplost, maar zelf in actie komen.’
Wat opvalt is dat de NCPN en de RSP twee verschillende temperamenten vertegenwoordigen. De NCPN is expliciet communistisch, theoretisch geschoold en ziet zichzelf staan in een lange traditie van arbeidersstrijd. De RSP noemt zichzelf ook een communistische partij, maar staat open voor verschillende linkse tradities, zoals communisme, anarchisme en revolutionair socialisme. Ook is de RSP meer activistisch en zoekt ze aansluiting bij de sociale bewegingen van nu.
NCPN en de RSP lijken marginale partijtjes, maar zelf zien ze dit anders. Ze geloven dat ze een redelijk rood alternatief voor onze samenleving hebben. Ze zijn vastbesloten het gesprek over socialisme levend te houden, op de werkvloer, op straat, online, op de campus van de universiteit en hopelijk ooit in de Tweede Kamer. Maar of dit onvermijdelijk zal leiden tot de ondergang van het kapitalisme en de zege van het proletariaat, dat moet de geschiedenis uitwijzen.
Nederlandse ziekenhuizen zijn bereid ernstig zieke kinderen uit Gaza op te nemen, maar het demissionaire kabinet houdt vast aan behandeling in de regio. Artsen waarschuwen dat de zorg daar is ingestort en honderden kinderen overlijden.
Het Amsterdam UMC schreef zich ‘grote zorgen’ te maken dat kinderen uit Gaza met de hoogste medische noden worden afgewezen. ‘Als zelfs onschuldige kinderen met zware verwondingen of chronische ziekten niet in ons land geholpen mogen worden, waar is dan onze medemenselijkheid?’, schreef het ziekenhuis in een persbericht.
Volgens het Landelijk Netwerk Acute Zorg staan ziekenhuizen klaar, maar is een kabinetsbesluit nodig. Kinderarts Hans van Goudoever schat dat er direct veertien IC-bedden beschikbaar zijn, zo vertelt hij aan NRC: ‘We kunnen in Nederland heel veel kinderen helpen, en dat willen wij met z’n allen, alle UMC’s, maar wel via het landelijke netwerk, zodat de coördinatie goed verloopt.’
Enkele jaren terug, in 2022, werden ernstig zieke Oekraïense kinderen in Nederlandse ziekenhuizen opgevangen. Nu het om kinderen uit Gaza gaat doen het kabinet en de Tweede Kamer echter moeilijk. Terwijl andere Europese landen al zijn begonnen met het opvangen van Palestijnse kinderen uit Gaza stemde een Kamermeerderheid in Nederland hiertegen.
Het dubbel demissionaire kabinet wil dat de kinderen in de regio worden geholpen en heeft hiervoor 25 miljoen euro beschikbaar gesteld. Kinderarts Van Goudoever is echter niet onder de indruk van dit gebaar, zo vertelt hij aan NRC. ‘Met geld heb je het tekort aan oncologisch specialisten of oogartsen niet opgelost. Het is geen kwestie van: operatiemesje mee en het lukt allemaal wel.’
Tussen juli 2024 en augustus dit jaar zijn volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid 137 kinderen overleden, ondanks dat zij beschikten over een medisch vertrekvisum. Hulporganisaties zoals Artsen zonder Grenzen en Save the Children vermoeden dat het werkelijke aantal aanzienlijk hoger ligt. Eén van de kinderen was de vijftien maanden oude Jud Awad, wier dood in Nederland tot publieke verontwaardiging leidde. Zij stierf aan een vorm van leukemie die goed te behandelen was, maar kon niet op tijd geëvacueerd worden.
Kinderarts Clara van Karnebeek noemt in Het Parool de weigering van kabinet en Kamer om zieke kinderen uit Gaza te helpen ‘een moreel failliet’. In haar vlammende opiniestuk roept ze Nederland op om te kiezen voor menselijkheid. ‘Ik zie de gezichten van kinderen die we hadden kunnen helpen, maar niet mochten.’
Ondertussen hebben meer dan 10.000 kinderen in Gazastad dringend medische hulp nodig vanwege acute ondervoeding, zo waarschuwt UNICEF. Door de Israëlische grondoffensieven en massale evacuaties zijn voedingscentra gesloten.
Volgens bronnen in het Vaticaan is de eerste buitenlandse reis van de nieuwe paus officieel bevestigd. Paus Leo XIV gaat in november naar Turkije en Libanon, meldt de nieuwssite Turkish Minute.
De reis, die uit twee etappes bestaat en naar landen met een moslimmeerderheid gaat, zal vermoedelijk iets minder dan een week in beslag nemen. De wens van de paus om Turkije te bezoeken was in juli al naar buiten gekomen.
Hij wil daar de 1700e verjaardag van het Eerste Concilie van Nicea (de huidige stad Iznik) bijwonen. In de geschiedenis van het christendom en de totstandkoming van de orthodoxe leer neemt dat concilie een belangrijke plaats in. De Romeinse keizer Constantijn riep toen alle bisschoppen bijeen om eenheid in de leer te bewerkstelligen. Het belangrijkste discussiepunt was de goddelijkheid van Jezus. Uiteindelijk kwam men tot de overeenkomst dat er maar één God was met drie verschijningsvormen: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
Waarschijnlijk zal er op 29 november ook een ontmoeting plaatsvinden met de oecumenisch patriarch Bartholomeus, de leider van de orthodoxe christenen. De laatste paus die Libanon bezocht, een land met een aanzienlijke christelijke gemeenschap waar de maronieten ongeveer 40 procent van de bevolking vormen, was Benedictus XVI. De vorige, onlangs overleden paus Franciscus bezocht Turkije in 2014 en wilde dit jaar graag aanwezig zijn bij de conciliefestiviteiten in Turkije.
Het is nog niet bekend of de nieuwe paus ook met de autoritaire president Erdogan zal spreken. Een weigering zou door de president waarschijnlijk als een grove belediging worden opgevat.
In de nasleep van de moord op Charlie Kirk gingen de algoritmes los. Sociale media op mijn telefoon stonden bol van polariserende teksten van linkse en rechtse Amerikanen die elkaar over en weer bestookten. Allerlei suggestieve berichten over de achtergrond en motieven van de dader passeerden de revue. Ik kwam zelfs een paar met AI gefabriceerde nepnieuwsartikelen tegen die van A tot Z verzonnen waren. Vrienden van mij waren met niks anders bezig en lieten zich hard uit over hun medeburgers aan de andere kant van het politieke spectrum.
Sociale media en algoritmes gedijen goed bij polarisatie en werken die ook in de hand, zoveel is al bekend. Maar in het publieke debat is momenteel meer aan de hand. Er is een regering aan de macht die geeneens een poging doet om Amerikanen in moeilijke tijden te verenigen, maar die in plaats daarvan zelf keihard op het polariserende orgel speelt om Amerika nog meer te verdelen. Een regering die bovendien nepnieuws verspreidt.
Zo stelde vicepresident J. D. Vance, die ter ere van Charlie Kirks nagedachtenis de eerste nieuwe aflevering van Kirks podcast hostte, dat wat hij omschrijft als extreem-links schuldig is aan een golf van geweld die Amerika momenteel overspoelt. In de podcast beloofde hij een keiharde crackdown vanuit de Amerikaanse regering tegen extreemlinkse groepen die geweld en terrorisme promoten en tegen diegenen die de moord op Kirk verheerlijken. Het meest enge aan Vances betoog was nog het feit dat hij als ‘extreemlinkse organisaties die geweld promoten’ juist enkele liberale instituten noemde die dat volstrekt niet doen, zoals de Open Society Foundations en de Ford Foundation .
Eerder stelde zijn baas, president Trump, al dat het probleem van geweld in Amerika op links zit, en niet op rechts. Maar even los van deze enge, autoritaristische ontwikkelingen, waar ik eerder al deze column over schreef. Wat Vance en Trump stellen is simpelweg een staaltje desinformatie. Want wat blijkt? Uit rapporten van onder meer de FBI en onderzoeksinstituten kunnen we opmaken dat niet zozeer extreemlinks, maar juist extreemrechts in de afgelopen tien jaar verantwoordelijk is voor het merendeel van het politieke geweld in de VS.
Grote beschavingen komen niet alleen ten val door toedoen van externe factoren, maar veelal ook dankzij interne verdeeldheid
Oftewel: Vance en Trump liegen bewust en verspreiden daarmee desinformatie: valse of misleidende informatie die met opzet wordt rondgestrooid om mensen te misleiden of te manipuleren. Willens en wetens gooien zij als politieke autoriteiten deze valse informatie de lucht in om de Amerikaanse publieke opinie te manipuleren in hun eigen voordeel. In de tweede termijn van Trump is zijn regering daarmee een grote machine van het verspreiden van desinformatie geworden.
En niet alleen de Amerikaanse regering zelf maakt zich hieraan schuldig, maar ook buitenlandse actoren die zich richten op het beïnvloeden van het Amerikaanse publieke debat. Zo werd er in de nasleep van de moord op Kirk gewaarschuwd voor desinformatie die in de VS werd verspreid door Russische en Chinese bots. Statelijke actoren zijn een van de belangrijkste drijvers achter de verspreiding van desinformatie, zo is al gebleken. En met name de Russen en Chinezen hebben er baat bij om polarisatie in de VS aan te wakkeren, Amerikanen onderling tegen elkaar op te zetten, en daarmee de dreiging van een burgeroorlog reëel te maken.
De Amerikaanse bevolking wordt momenteel dus tegen elkaar opgehitst met behulp van desinformatie. Niet alleen door hun vijanden Rusland en China, maar ook nog eens door hun eigen regering. Een verdeeld land zal verzwakt zijn, ofwel tegenover haar buitenlandse tegenstanders, ofwel tegenover de eigen regering die koste wat kost meer macht naar zichzelf wil toetrekken. Amerika dreigt daarmee op dit moment uiteen te vallen. En het is desinformatie die dat proces misschien wel eens het laatste zetje kan geven.
Grote beschavingen, zo blijkt wel uit de wereldgeschiedenis, komen namelijk niet alleen ten val door toedoen van externe factoren, maar veelal ook dankzij interne verdeeldheid. Dit is het proces waar de VS momenteel in zitten. Alleen wanneer de Amerikaanse bevolking inziet dat Rusland, China, de Trump-regering en andere verspreiders van manipulatieve desinformatie hun grootste vijanden zijn, kunnen ze verdeeldheid overkomen. Mijn advies aan mijn Amerikaanse vrienden is dan ook: laat je niet bespelen en tegen je vrienden, buren en medeburgers opzetten. Alleen samen sta je sterk. Iets wat de grote verspreiders van desinformatie ook maar al te goed weten.
Erkende vluchtelingen krijgen het vanaf volgend jaar moeilijker om hun gezin naar Nederland te halen. VluchtelingenWerk moet stoppen met het begeleiden van gezinshereniging, zo heeft demissionair minister David van Weel (VVD) van Asiel en Migratie laten weten.
De subsidie wordt verlaagd van 23 naar 13 miljoen euro en de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) zal de taken van VluchtelingenWerk overnemen, wat door een woordvoerder van de minister aan NRCwordt bevestigd.
Momenteel wachten ongeveer 59.000 vluchtelingen met verblijfspapieren op hereniging met hun partner of kinderen. De aanvraagprocedure is complex en vereist stapels documenten binnen strakke termijnen. Tot nu toe hielpen zo’n duizend medewerkers en vrijwilligers van VluchtelingenWerk bij het invullen van formulieren en het verzamelen van bewijsstukken. Ook regelden zij afspraken bij ambassades voor DNA-onderzoek.
De IND moet deze taak straks overnemen, maar volgens bronnen van NRC is de dienst nauwelijks voorbereid op deze extra taak. Er zou enkel online informatie komen en een callcenter voor uitzonderlijke gevallen. De IND bevestigt dat er nog overleg plaatsvindt over een ‘eventuele overheveling van taken’.
Advocaat Corrien Ullersma, gespecialiseerd in het migratierecht, noemt het besluit de minister rampzalig: ‘Een aanvraag indienen voor gezinshereniging is vrijwel onmogelijk voor iemand die dat niet dagelijks doet.’ Ze vreest dat mensen hun recht verliezen door bureaucratische obstakels: ‘Alleen al het aanvraagformulier, voorzien van allerlei juridische termen, is onbegrijpelijk voor een leek.’
Ook het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) maakt zich zorgen. ‘Het terugtrekken van VluchtelingenWerk kan leiden tot onrust onder bewoners en medewerkers’, aldus een woordvoerder tegen NRC. De IND kampt al met achterstanden. De wachttijd voor behandeling kan oplopen tot 23 maanden. De Leidse universitair docent Vreemdelingenrecht Mark Klaassen noemt tegenover NRC het besluit ‘zeer onverstandig’. Volgens hem ondermijnt de overheid op deze manier het recht op gezinshereniging van vluchtelingen.
Uit onderzoek van de Rijksrecherche blijkt dat Kamervoorzitter Martin Bosma (PVV) een rol heeft gespeeld in de inmiddels al drie jaar lopende affaire-Arib, die betrekking heeft op zijn voorganger. Bosma zelf wijst naar topambtenaren, die hem volgens eigen zeggen hebben misleid. Dat meldt het onderzoeksplatform Follow the Money.
‘We voelen ons enorm in de maling genomen,’ zei Bosma tijdens het debat over de kwestie rond oud-Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA). Daarmee legt hij de verantwoordelijkheid bij ambtelijke leidinggevenden. Bosma maakt echter sinds 2010 deel uit van het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer, het zogenoemde presidium, en geldt als zeer ervaren in de parlementaire verhoudingen.
De affaire rond Arib begon in 2022, toen NRC berichtte over vermeend machtsmisbruik door haar. Het artikel was gebaseerd op gelekte stukken en een anonieme brief met beschuldigingen van collega’s. Het lek is tot op heden niet achterhaald.
Arib trad onder druk af, waarna een gespannen verhouding ontstond met haar opvolger Vera Bergkamp (D66). Volgens critici had Bergkamp onvoldoende bescherming geboden aan haar voorganger.
Uit het onderzoek van de Rijksrecherche blijkt nu dat bepaalde topambtenaren actief betrokken waren bij het vertrek van Arib. Met name de toenmalige griffier Simone Roos en oud-directeur huisvesting Jaap van Rhijn worden genoemd. Zij hadden intensief contact met een verslaggever van NRC in de periode van publicatie. Ook de rol van Bergkamp blijkt groter dan eerder werd aangenomen. Zij verwijderde appverkeer met haar voorlichter en betrokken topambtenaren, waardoor mogelijk relevant bewijsmateriaal verloren is gegaan, aldus Follow the Money.
Wat betreft Bosma: hij maakte als langstzittend presidiumlid de ontwikkelingen rond Arib van dichtbij mee. Volgens hem speelde het bestuur geen rol in haar vertrek. Toch staat ook zijn handtekening onder enkele besluiten die als cruciaal worden gezien, schrijft Follow the Money.
Zo stemde het presidium in 2022 in met een onderzoek naar het functioneren van Arib. Bosma spreekt van een ‘gedelegeerd opdrachtgeverschap’ en stelt dat hij en anderen slechts uitvoerders waren. ‘We hebben meegespeeld in een toneelstukje waarvan we zelf niet de auteur waren,’ zei hij tegen Follow the Money. Zijn steun voor het onderzoek blijkt echter ook uit zijn handtekening.
Ze jaagt al jaren een stille revolutie na: meer vrouwen in de politiek. Als directeur van Stem op een Vrouw vertelt Devika Partiman over haar drijfveren, haar politieke strijd en waarom gelijke representatie nog steeds niet vanzelfsprekend is.
Devika Partiman strijdt al jaren voor meer vrouwelijke vertegenwoordiging in de politiek. Als directeur van Stem op een Vrouw, de stichting die ze in 2017 mede oprichtte, pleit ze voor structurele emancipatie van vrouwen als groep. Tijdens de vrijheidscolleges in Den Haag sprak ze over politieke uitsluiting, toonde grafieken vol ‘Jannen’ en ‘Henken’, en riep op tot blijvende betrokkenheid van vrouwen en minderheden. Na een periode van stilte spreekt ze zich opnieuw uit.
Wat heeft je bewogen om dit werk te doen?
‘Begin 2017 zijn we officieel opgericht. De directe aanleiding was eigenlijk een opeenvolging en samensmelting van een aantal persoonlijke en politieke zaken. Zo heb ik in 2016 twee keer een abortus gehad, wat mijn besef over het belang van dat recht versterkte. In die zin dat ik de beschikking tot dat recht had, fijne zorg heb gekregen, en me ook besefte hoe naar het moet zijn als je dat niet hebt.’
Wat is het politieke hieraan?
‘In die periode, in november 2016, werd Donald Trump verkozen tot president. Dat veroorzaakte een schokgolf in de Verenigde Staten, maar ook in Europa en de rest van de wereld. Trump was zo openlijk racistisch en seksistisch in zijn campagne, waar hij onder andere het abortusrecht aanviel. Bij mij gingen direct alle alarmbellen af. Ik dacht: dat gaat zeker overwaaien naar Europa. Cultureel hebben de VS en Europa ook heel veel gemeen.’
‘De helft van onze samenleving bestaat uit vrouwen, maar we worden in de politiek niet proportioneel vertegenwoordigd, laat staan gehoord’
Er zijn ook verschillen, toch?
‘Ja, maar ik ervaarde het toen en nu nog steeds als een enorme bedreiging, ook voor onze rechten als vrouwen hier. Een maand nadat Trump was verkozen was ik in Suriname op familiebezoek. In het Surinaams Museum zag ik een flyer uit 1996 in de vitrine liggen van een Surinaamse vrouwenorganisatie. ‘Kies bewust, stem op een vrouw’, stond daar heel groot op. Die organisatie pleitte in de jaren negentig om op vrouwen te stemmen.’
En dat vond jij ook een goed idee voor Nederland?
‘Precies! De helft van onze samenleving bestaat uit vrouwen, maar we worden in de politiek niet proportioneel vertegenwoordigd, laat staan gehoord. Toen ging het balletje rollen en hebben we dat in 2017 onze allereerste ‘Stem op een Vrouw’-campagne gedaan, richting de Tweede Kamerverkiezingen in maart van dat jaar.’
Welke resultaten hebben jullie sindsdien geboekt?
‘We zijn nog steeds het meest bekend om onze stemcampagnes. Dus bij elke verkiezingen roepen we niet alleen om op vrouwen te stemmen, maar om dat slim te doen. Dat betekent: strategisch stemmen op vrouwen die lager op de lijst staan, zodat zij kans maken om met voorkeurstemmen extra verkozen te worden.
Davika Partiman. Beeld: Laura Cnossen
‘Inmiddels zijn er meer dan 700 vrouwen extra met voorkeurstemmen verkozen sinds wij bestaan, in alle lagen, van het waterschap en de gemeenteraad tot de Tweede Kamer en het Europees Parlement. In 2019 bijvoorbeeld werden er drie vrouwen van drie verschillende partijen extra in het Europees Parlement gestemd namens Nederland. En in 2024 weer twee. Daardoor bestaat de afvaardiging van Nederland in het Europees Parlement al twee keer op rij voor de helft uit vrouwen.’
Mooi, maar heeft dat ook enig effect?
‘Meer vrouwen in de politiek betekent een grotere kans dat de belangen van vrouwen worden erkend en aangekaart. Denk aan femicide, wat nu nog meer dan ooit besproken wordt. Verder hebben we ook een heel mooi onderzoek afgerond over de ervaringen van politica’s met verlof. Veel mensen weten het niet, maar in de politiek heb je eigenlijk maar één soort verlof, en dat is ziekteverlof. Als je zwanger bent, kun je je ziek melden. Je mag je langdurig ziek melden voor een periode van vier maanden. Dat mag niet korter, en in principe ook niet langer. Als je langer nodig hebt, krijg je nog eens vier maanden. Heel inflexibel. Andere soorten verlof, zoals ouderschapsverlof, bestaan niet.’
Wat zegt dit?
‘Als politicus en politica kun je dus nauwelijks kwetsbaar zijn. En dat betekent dat je niet echt mens kan zijn. Je moet een soort ‘supermens’ zijn die nooit ziek is en altijd beschikbaar. Er is helemaal geen ruimte voor je privéleven.’
Zou hier een correlatie zijn met onmenselijke politiek uit Den Haag?
‘Nee, dat heeft weinig te maken met politieke stromingen van nu. Dit zijn regelingen die al vele decennia geleden zijn bepaald, gebaseerd op een eeuwenoud politiek stelsel dat simpelweg ooit is ingericht op de norm ‘man’, die geprivilegieerd is en bijvoorbeeld geen zorgtaken heeft.’
‘Niet elke vrouw in de politiek is een feminist of een strijder voor vrouwen- en mensenrechten’
Doet de politiek nog iets doen met jullie onderzoek?
‘Dat hopen we wel. We werken met enkele vrouwelijke Kamerleden samen op dit dossier, maar we zijn ook afhankelijk van het ministerie van Binnenlandse Zaken, waar net de zoveelste ministerswissel heeft plaatsgevonden. We zien wel dat veel politici onderschrijven dat dit thema voor hen belangrijk is, maar tegelijkertijd dat ze niet altijd de ruimte hebben of nemen om zich voor hun eigen werkomstandigheden in te zetten. Daarom blijven wij lobbyen voor betere werkomstandigheden voor vrouwen in de politiek.’
Tijdens jouw vrijheidscollege was er discussie over de vraag of een vrouw in de politiek wel altijd goed is. Op dit moment wordt er immers door sommige prominente vrouwen extreemrechtse politiek bedreven. Denk aan Caroline van der Plas of Dilan Yesilgöz, die de pro-Palestijnse beweging categorisch antisemitisch noemen.
‘Nee, vrouwen zijn net mensen. Die zijn er in al hun diversiteit, ook inhoudelijk. Niet elke vrouw in de politiek is een feminist of een strijder voor vrouwen- en mensenrechten. Absoluut niet. Maar wat we heel goed moeten beseffen rond representatie, is dat het ook helemaal niet om de individuen gaat.’
Wat bedoel je?
‘Wie stelt dat vrouwen in de politiek alleen waardevol zijn als zij zich inzetten voor vrouwenrechten, of dat zwarte mensen slechts nuttig zijn wanneer zij opkomen voor andere zwarte mensen, hanteert een oneerlijke maatstaf. Diezelfde norm wordt namelijk nooit toegepast op witte mannen.’
Oké, zijn er dan ook voordelen aan extreemrechtse vrouwen aan het roer, die soms bewust marchanderen met vrouwenrechten om aan de macht te komen?
‘Het gaat om het nut van representatie. En dat overstijgt individuen. Hoe groter de groep vrouwen in de politiek, in élke partij, hoe groter de kans dat de ervaringen en belangen van vrouwen worden meegenomen. Niet omdat elke individuele vrouw dat meeneemt, maar wel omdat als de groep vrouwen groter en meer divers is, de kans groter is dat het op de agenda komt. En dat er een luisterend oor is als er vanuit de samenleving en activisten iets wordt geagendeerd. Denk nu aan femicide, wat nu eindelijk door een aantal politici besproken wordt. Dat onderwerp wordt door vrouwelijke burgemeesters, wethouders en Kamerleden gepusht, niet door mannelijke collega’s.’
‘Natuurlijk wordt het opkomen voor vrouwenrechten misbruikt door extreemrechts’
En dan zijn de extreemrechtse individuen bijkomende schade, meen je.
‘Je kunt je focussen op vrouwen die niet aan het feministische ideaal voldoen, maar representatie draait om de aanwezigheid van vrouwen in de politiek en aantallen. Door de eeuwen heen zijn het altijd vrouwelijke politici geweest die hebben gestreden voor vrouwenrechten. Dat is nog steeds zo.’
VVD-politica Dilan Yeşilgöz knipt uit solidariteit met de vrouwen in Iran haar haar. Beeld: YouTube.
Ja, maar de vrouwenzaak wordt ook vaak misbruikt voor vernietigingspolitiek. Denk bijvoorbeeld aan de invasie van Afghanistan en Irak. Daar werd de ‘bevrijding van moslimvrouwen’ expliciet met de mond beleden voor politieke legitimatie van oorlogspolitiek van oud-president George W. Bush. En dat zie je nu ook bij vrouwelijke politici die bijvoorbeeld hun haarlokje symbolisch afknippen voor Iraanse vrouwen, maar tegelijk de genocide in Gaza legitimeren. Die bommen vallen ook op moslimvrouwen.
‘Natuurlijk wordt het opkomen voor vrouwenrechten misbruikt door extreemrechts. Denk aan Geert Wilders die afgelopen weken de moord op de 17-jarige Lisa misbruikt heeft voor zijn eigen racistische agenda. Het is daarom de zaak van bijvoorbeeld journalisten en maatschappelijke organisaties om dan te benoemen wat hij doet: zijn partij komt structureel níet op voor vrouwenrechten en ook nu dient hij onze belangen niet. Solidariteit is goed, maar het moet wel overeenkomen met keuzes in beleid. Daar mogen we altijd kritisch op zijn.’
Jullie moedigen vrouwen bewust aan om actief te worden in de politiek. Toch zouden vrouwen ook lijden onder het zogenoemde ‘queen bee’-gedrag tussen vrouwen onderling. Herken je dit?
‘We weten uit verschillende onderzoeken dat het enorm helpt als vrouwen gevraagd worden om politiek actief te worden. Mannen zijn vaak meer proactief hierin, of ze nou wel of niet geschikt zijn. En vrouwen zijn vaak meer integer: ze solliciteren pas wanneer ze aan vrijwel alle ‘eisen’ voldoen. Ze twijfelen dus vaker. Ook zijn er een aantal praktische barrières, waardoor vrouwen zich minder vaak melden. Bijvoorbeeld dat online haat en bedreigingen vaker tegen vrouwen is gericht, maar ook dat vergadertijden en verlofregelingen niet op vrouwen zijn ingericht.’
En dat ‘queen bee’-gedrag, dus dat vrouwen elkaar weinig gunnen in een mannelijke omgeving?
‘We horen dit eigenlijk nauwelijks in de politiek. We horen en zien juist vaak brede solidariteit tussen vrouwen. Ze zijn in de minderheid in de meeste politieke ruimtes. Dat schept vaak ook een band en de wil om samen op te trekken. Er zijn nu bijvoorbeeld best veel vrouwelijke raadsleden in verschillende gemeenten, die samen bijeenkomsten organiseren om meer vrouwen uit te nodigen politiek actief te worden over partijkleur heen.’
‘Quota. Daarmee komen er meer vrouwen op invloedrijke posities, iets wat anders niet vanzelf gebeurt’
Dit gedrag zou ook voorkomen onder ‘allochtonen’ in witte omgevingen, die dan een plaatsje voor zichzelf garanderen en dan de rest naar beneden duwen.
‘In omgevingen waar je tot een minderheid behoort, of je nu vrouw bent, van kleur, of iets anders, weet je vaak dat er weinig plek is aan de top. Stel, je wilt graag in de top tien van een kandidatenlijst komen en je bent een vrouw van kleur, terwijl er nog drie anderen met dezelfde achtergrond en ambitie zijn. Dan word je automatisch elkaars concurrent. Dat is een lastig aspect van de politiek. Zelfs binnen een fractie zijn je collega’s vaak ook je toekomstige rivalen, zodra er weer een nieuwe lijst moet worden samengesteld. Als je wilt doorgroeien zijn anderen met dezelfde ambitie gewoon je concurrenten. Dat betekent niet per se dat je anderen uitsluit vanwege hun achtergrond. Nee, het is eerder een gevolg van hoe het politieke systeem werkt.’
Wat is nodig om meer vrouwen in leiderschapsposities te krijgen, zonder dat dit ten koste gaat van andere groepen?
‘Quota. Daarmee komen er meer vrouwen op invloedrijke posities, iets wat anders niet vanzelf gebeurt. Belangrijk is wel dat zulke quota breed worden gedragen. Er moet intern draagvlak zijn en duidelijkheid over het waarom. Mensen moeten begrijpen dat het niet gaat om willekeurige kandidaten, maar om vrouwen die stuk voor stuk goed gekwalificeerd zijn.’
‘Donald Trump opereert niet in een vacuüm. Hij maakt deel uit van een bredere, internationale anti-genderbeweging’
We zien vooral dat conservatieve witte mannen hiertegen in het verweer komen. Een groep die denkt dat zulke quota ten koste van hen gaan…
‘Dat klopt natuurlijk. Witte hoogopgeleide hetero mannen van 45+ zijn nu oververtegenwoordigd in de politiek, en voor die ‘norm-mannen’ betekent het inderdaad dat zij een klein stapje opzij moeten doen. Zeker mannen die op de norm lijken. Ja, die mogen echt wel eventjes een beetje bescheidenheid aanleren en denken en beseffen dat iemand anders dit ook kan doen.’
Is de aanval van Donald Trump op diversiteit ook hier merkbaar?
‘Donald Trump opereert niet in een vacuüm. Hij maakt deel uit van een bredere, internationale anti-genderbeweging, waarin onder meer de Russische overheid, Amerikaanse evangelische (christelijk-fundamentalistische, red.) groeperingen en andere conservatieve krachten samenwerken om verworvenheden op het gebied van diversiteit en gender terug te draaien. Zo kondigde Trump aan alleen nog zaken te doen met bedrijven zonder beleid voor diversiteit en inclusie (DEI), wat ook in Nederland navolging heeft gekregen. Volgens critici versterken autoritaire leiders, populisten en extreemrechtse partijen elkaar in deze koers. Beleidsmaatregelen van Trump worden regelmatig overgenomen door partijen als de PVV. De aanval op diversiteit is slechts één voorbeeld. Ook bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking en het deporteren van migranten zonder rechtsbescherming laten zien dat internationale rechtsnormen onder druk staan.’
Welke vrouwen hebben de afgelopen jaren diepe indruk op jou gemaakt en waarom?
‘Er zijn er meer. Maar veel indruk maakte Europarlementariër Kim van Sparrentak van GroenLinks, die in 2019 met voorkeurstemmen werd verkozen en inmiddels is herkozen. Op 27-jarige leeftijd kwam ze vanuit de Rotterdamse klimaat- en queerbeweging in Brussel, waar ze vernieuwing bracht. Ze geldt inmiddels als expert op het gebied van Big Tech en zet zich in tegen discriminerende algoritmes, verslavende platformontwerpen en online desinformatie. Daarnaast spreekt ze zich krachtig uit voor queerrechten. Dit is geen vanzelfsprekendheid in het Europees Parlement, waar conservatieve en anti-genderstandpunten sterk vertegenwoordigd zijn.’
Van de ruim 150.000 Syriërs in Nederland heeft een groep van ongeveer tachtig asielzoekers vanmorgen de reis terug gemaakt. Het is voor het eerst dat zo’n relatief grote groep in één keer uit eigen beweging terugkeert. ‘Het wachten tot mijn kinderen naar Nederland mochten komen, duurde te lang’, vertelt een van hen aan de Gelderlander.
Het ontmoedigingsbeleid voor asielzoekers in Nederland lijkt in ieder geval bij deze groep effect te hebben gehad. De vraag is of andere Syriërs dit voorbeeld zullen volgen. Vooralsnog lijkt dat niet het geval, mede omdat steeds meer Syriërs zich laten naturaliseren tot Nederlander.
Toch is er media-aandacht voor de relatief kleine groep terugkeerders, zo’n zeshonderd in de afgelopen maanden. Voor sommigen speelde ook de machtsovername van Ahmed al-Sharaa in december vorig jaar mee, waardoor het gevreesde Assad-regime werd uitgeschakeld als dreiging.
Zo spreekt de 12-jarige Mahir op Rotterdam The Hague Airport met De Gelderlander. ‘We zijn gevlucht toen ik vier maanden oud was. Dus ik vind teruggaan best spannend’, zegt hij. Hij kent Syrië niet, maar volgt zijn ouders. Hun verblijfsvergunning leveren ze in. ‘We gaan terug naar Aleppo. Onze familie is daar en heeft een huis geregeld’, zegt zijn vader Abdullah.
Ze maken deel uit van een groep die met een door Nederland gecharterd vliegtuig vrijwillig vertrekt. Dat bevestigt ook Simone Steendijk, directeur van de Dienst Terugkeer en Vertrek. ‘We zien het aantal Syriërs dat vraagt of ze terug kunnen toenemen. Dat was de reden om deze vlucht te regelen. Als dit goed gaat, overwegen we het vaker te doen.’
De Gelderlander noemt als vertrekredenen ‘de verbeterde veiligheidssituatie in Syrië’, het gemis van familie, de onzekerheid over de toekomst in Nederland, maar ook ‘het gevoel niet te kunnen aarden in Nederland’.
Abdullah nuanceert echter het beeld dat Syrië veilig is. Dat zal nog zeker tien jaar duren, denkt hij. Voor bepaalde groepen is de situatie wel degelijk verbeterd, zoals voor de soennitische meerderheid. Maar dat geldt niet voor alawieten, druzen en andere minderheden, zoals de Koerden. Zo werden alawieten en druzen eerder dit jaar het slachtoffer van moordpartijen door de nieuwe soennitische machthebbers van het land.
Voor terugkeerders is er bovendien een geldbedrag beschikbaar: 2.800 euro per volwassene en 1.500 euro per minderjarig kind. Deze zogeheten ‘oprotpremie’ is nog lang niet zo hoog als het bedrag dat Zweden vanaf 2026 wil uitkeren (zo’n 34.000 euro).
De talkshow Eva bij AVROTROS draaide gisteren grotendeels om lijsttrekker Joost Eerdmans en zijn plannen met JA21. Zo pleitte hij voor een kleinere overheid, opnieuw gas winnen in Groningen en het opheffen van het ministerie van Klimaat. Ook sprak hij over mogelijke censuur van voor hem onwelgevallige meningen, zoals bij het pro-Palestijnse concert van de punkband Bob Vylan.
Presentator Eva Jinek begint met een ode aan de overleden komiek Gerard Cox. Eerdmans sluit daarop aan en zegt: ‘Hij keek niet op een toontje hoger of lager, weet je. Dat was gewoon zijn mening. En ja, of dat nou politiek correct of incorrect was, hij deed het gewoon.’ Volgens Eerdmans maakte ‘kleur’ voor Cox geen verschil, en ook niet voor Nederlanders van kleur. Dat Cox het hele racismedebat in Nederland onzin vond, laat Eerdmans onvermeld.
Eerdmans geeft ook zijn politieke mening over het kort geding dat het Centraal Joods Overleg aanspande tegen de pro-Palestijnse punkband Bob Vylan. Tijdens dat concert werd onder meer ‘Death to the IDF’ gezongen. Voor Eerdmans reden om a priori censuur te bepleiten, terwijl dit in Nederland niet is toegestaan en de rechter oordeelde dat de uitspraken onder artistieke expressievrijheid vallen.
Uiteindelijk schuift Eerdmans aan tafel bij Jinek, waar zij hem kritisch bevraagt op zijn programmapunten. Ze wil cijfers zien bij de beloftes die hij maakt. ‘Hoe groot wilt u worden in de Kamer?’ ‘Alle 45 mensen op de lijst mogen in de Kamer,’ meldt hij gekscherend, maar hij wil vooral ‘voldoende kracht hebben om in het kabinet te komen’.
Jinek wijst vervolgens op Eerdmans’ politieke loopbaan en het feit dat hij bij meerdere partijen actief is geweest. ‘Waarom zouden mensen op u stemmen als elke partij waar u bij betrokken bent weer in elkaar dondert?’, vraagt ze. Eerdmans reageert: ‘U maakt het meteen lelijk, maar mensen kunnen het ook zien als iemand die volhoudt.’ Hij voegt daaraan toe: ‘We hebben er nu ook nieuwe, goede mensen bij’, en noemt onder anderen Ingrid Coenradie (ex-PVV) en Diederik Boomsma (die begon bij het CDA, overstapte naar NSC en nu bij JA21 zit).
Ook over Eerdmans’ wens voor een kleinere overheid blijft Jinek doorvragen. ‘Waarom geeft u daarbij geen cijfers’, vraagt ze. Eerdmans antwoordt dat hij daarover pas na de verkiezingen uitspraken wil doen. Volgens hem kan en moet het efficiënter bij de overheid. Als voorbeeld noemt hij het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid, waar Marco Pastors van Leefbaar Rotterdam samen met vijf anderen aan meewerkte. Dat ziet hij als bewijs dat het efficiënter kan.
Ten slotte werpt Eerdmans nog het idee op om weer gas te winnen in Groningen. ‘Er ligt 500 miljard kuub in de grond onder Groningen’, zegt hij, waarop Jinek hem eraan herinnert dat dat niet zomaar kan worden gewonnen en dat mensen nog steeds in kapotte huizen wonen. Eerdmans reageert dat alle compensatieregelingen netjes moeten worden afgerond, maar zegt ook dat het ‘niet zonder pijn’ zal gaan.
‘Gaat u nog flyeren in Groningen’, wil Jinek daarna van hem weten. ‘Nee, dat staat niet op de agenda. Niet omdat het Groningen is, maar omdat we nu eenmaal volgeboekt zitten’, aldus Eerdmans, die bij elkaar opgeteld meer dan een half uur aanwezig was bij Eva.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
