De burgemeester van New York, Zohran Mamdani, onderzoekt of de Israëlische premier Benjamin Netanyahu kan worden gearresteerd wanneer hij in september de stad bezoekt voor de opening van het nieuwe politieke seizoen van de Verenigde Naties.
Tegen Netanyahu loopt een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Tijdens de voortdurende genocide in Gaza zijn meer dan 72.000 Palestijnen gedood; volgens schattingen ligt het werkelijke dodental boven de 110.000.
Mamdani maakte zijn wens voor het oppakken van Netanyahu bekend in een interview met The New York Times. Hij heeft een juridisch team samengesteld dat bekijkt of de arrestatie mogelijk is. Volgens het Internationaal Strafhof (ICC) zijn landen die zich daarbij hebben aangesloten, verplicht om te handelen naar arrestatiebevelen van het Hof. Wat de arrestatiezaak compliceert, is dat de Verenigde Staten nooit zijn toegetreden tot het Statuut van Rome.
Toch zegt Mamdani dat Netanyahu ‘thuishoort’ in Den Haag, achter slot en grendel, net als de Servische nationalist Slobodan Milosevic destijds en andere oorlogsmisdadigers. De burgemeester van New York geeft wel aan dat hij het juridische plaatje inzake het arresteren van buitenlandse politici nog niet helder heeft. ‘We zullen doen wat de wet in New York ons toestaat’, aldus de burgemeester.
Netanyahu heeft inmiddels gereageerd. Hij noemt het arrestatiebevel van het ICC een ‘verzinsel’ en stelt dat het Strafhof geen bevoegdheid heeft over Amerikaanse en Israëlische burgers.
Het ICC behandelt normaal gesproken zaken uit landen die zijn aangesloten bij het Statuut van Rome. In sommige gevallen kan het Hof echter ook onderzoek doen naar personen uit landen die geen lid zijn, bijvoorbeeld wanneer de VN-Veiligheidsraad een situatie naar het Hof verwijst. Die kans is klein, omdat de Verenigde Staten een veto hebben in de Veiligheidsraad. De Veiligheidsraad verwees eerder wel de situatie in Darfur, in Soedan, naar het Internationaal Strafhof.
In zulke gevallen kan het Hof onderzoek doen en arrestatiebevelen uitvaardigen, ook als het betreffende land geen partij is bij het Statuut van Rome. Critici zien een fundamentele weeffout in het internationale rechtssysteem. Volgens hen kunnen oorlogsmisdadigers uit de machtigste landen en hun bondgenoten straffeloos hun gang gaan, terwijl vooral misdadigers uit het mondiale Zuiden worden opgepakt en berecht.
De oude Grieken, chroniqueurs van hypocrisie en verlies van beschaving, legden al genadeloos vast hoe kinderen doelwit worden in oorlogstijd. In verschillende tragedies schreef Euripides daarover, zoals Trojaanse vrouwen, waarin de schuldbewuste Griekse heraut Talthybios van zijn leger een Trojaanse jongen moet ophalen. De opdracht? Om hem van de Trojaanse muren af te gooien:
‘Zo’n besluit moet iemand overbrengen, die geen erbarmen kent, en naar mijn oordeel al te zeer, tot schaamteloosheid is geneigd.’
Dat was ruim 2,5 millennium geleden. Nu zijn we op een punt beland waar volgens cijfers van de Verenigde Naties het geweld tegen kinderen door regeringstroepen sinds dertig jaar nog nooit zo hoog is geweest. Nog steeds geen erbarmen dus. En geen evolutie op dit gebied.
Het is onbegrijpelijk dat mensen niet handelen in de wetenschap dat er geen enkele rechtvaardiging is om kinderen mee te sleuren in onze volwassen primitiviteit. Misschien moeten wij als vrouwen, levendoorgevers, vaker van ons laten horen in tijden van oorlog, waarvoor in overgrote meerderheid mannen verantwoordelijk zijn met planning en uitvoering.
Het is onaanvaardbaar dat in de gevechten in oorlogsgebieden in het Midden-Oosten en elders momenteel veel te weinig aandacht is voor de bescherming en rechten van kinderen. Even onacceptabel is het ook dat landen die buiten die oorlogsgebieden staan nauwelijks aandringen op handhaving, op straffe van sancties. Een VN-onderzoekscommissie bracht vorige maand een rapport uit met als een voorlopig humanitair dieptepunt dat Palestijnse kinderen bewust doelwit van moord zijn. De schreeuw van al deze kinderen in oorlog horen we niet. Of willen we niet luisteren?
Als moeder en binnenkort grootmoeder roep ik speciaal vrouwen op om hun stem luider te laten klinken
De toename van geweld gaat gelijk op met de uitbreiding van de kinderrechten en internationale plichten om geweld te stoppen op papier. Al sinds 1959 bestaat de verklaring van de Rechten van het Kind: op onderwijs. Gevolgd door een verklaring in 1989 waarin het kind ‘een inherent recht om te leven’ heeft. In 1999 werd daaraan toegevoegd een document Kinderen in Gewapende Conflicten. Schendingen die vervolgd moeten worden: het doden en verminken van kinderen, het rekruteren van kinderen als kindsoldaten, seksueel geweld tegen kinderen, ontvoering, aanvallen op scholen en ziekenhuizen en het blokkeren van humanitaire hulp. In 2005 nam de Veiligheidsraad een resolutie voor het instellen van mechanismen voor het monitoren, documenteren en rapporteren van dergelijke schendingen.
Maar hoorden we ooit aankondigingen van Trump, Netanyahu, Poetin of Khamenei bijvoorbeeld over hoe ze van plan zijn de kinderrechten te handhaven? Dat het idee op je lachspieren werkt, toont wel aan hoe absurd gewoon oorlog is geworden.
En wat doen wijzelf voor de kinderen die geen partij vormen in een oorlog?
Ze zijn onze broertjes en zusjes. Wij mogen niet lijdzaam toezien. Wijzelf kunnen handelen, bewapend als wij zijn met al die verklaringen, om af te dwingen dat die wereldleiders de nodige maatregelen nemen om kinderslachtoffers te vermijden. Om aan te dringen op onafhankelijk onderzoek bij overtredingen. Monitoren. Sancties instellen bij schendingen. Elke wereldburger heeft de plicht zijn leiders te wijzen op de rechten van het kind. Het kabinet-Jetten moet ook van alle bevriende leiders eisen dat zij hun verantwoordelijkheden nakomen om kinderen in oorlogsgebieden te beschermen.
Als moeder en binnenkort grootmoeder roep ik speciaal vrouwen op om hun stem luider te laten klinken. Koningin en grootmoeder Hekabe van Troje rouwt om de jongen, haar kleinzoon die werd opgehaald door Talthybios. Zij moet hem begraven in plaats van hij ooit haar, treurt ze.
‘O, al die zorgen, al die omhelzingen die je me gaf, dat slapen van je, het is voorbij. Wat zou een dichter nu wel op je graf schrijven? ‘Dit kind hebben de Grieken eens uit angst gedood?”
Een opschrift dat een schande is voor Griekenland. Hekabe riep vrouwen, die zijn slaafgemaakt, op collectief te rouwen. Wij kunnen protesteren.
Hier hebben we een heerlijk helder vlaggenprotocol. Het begint op 27 april en eindigt op 5 mei. Eerst een vlag met een oranje wimpel om het koningschap te vieren. Dan een vlag halfstok om de gevallenen te gedenken. Tot slot een vlag in volle glorie om de onafhankelijkheid te vieren. Alles in ongeveer een week. Zolang je geen schipper bent, kun je de vlag opvouwen en tot volgend jaar opbergen.
Er is nog een ongeschreven vlaggenregel. Wanneer je kroost voor de middelbare school slaagt, gaat de vlag met de schooltas uit. Het kroost slaagde. Onze buurman had ook een geslaagd kind. Hij had de vlag al opgehangen. De buurman had meegekregen dat wij een vlaggenstokhouder moesten monteren, maar dat we dat als een uitdaging zagen. Hij snelde te hulp. Binnen een paar minuten boorde hij vier gaatjes in de buitenmuur en schroefde de vlaggenstokhouder stevig vast. Zo konden we voortaan ook meedraaien in de vlaggenparade.
Even verderop hing een Surinaamse vlag
Tijdens het WK voetbal zagen we nieuwe vlaggebruiken. Als je door Rotterdam fietste, zag je dat goed. Je kwam langs oranje versierde straten. En dan huizen met Turkse en Marokkaanse vlaggen. Daar kijkt niemand meer van op. Maar toen dook een blauwe vlag met een gele streep op: Curaçao. En een paar straten verderop een blauwe vlag met een rode streep: Kaapverdië. Met zoveel voor het WK gekwalificeerde landen met gemeenschappen in Rotterdam steeg onze vlaggenkennis zienderogen.
Laatst fietste ik langs een straat met twee Portugese vlaggen. Even verderop hing een Surinaamse vlag. Die kon ik niet goed plaatsen. Suriname speelde niet op het WK. Ik zag er geen tas bij hangen. Maar misschien was die toch vanwege een geslaagd kind. Dat zie je ook wel vaak: dat de vlag van het thuisland wordt gehesen. Soms zie je dat mensen zowel de rood-wit-blauwe vlag als de vlag van het thuisland ophangen. We klagen vaak over de intolerantie van Nederlanders. Maar durf maar eens in sommige landen een andere dan de nationale vlag te hijsen.
Vlaggen zijn symbolen. Vlaggen zijn uitingen van identiteit. Vlaggen zijn emotie. Laat iedereen een voorbeeld aan Rotterdam nemen. Alles dwarrelt door elkaar. De kinderen die geslaagd zijn voor hun eindexamen. Het voetbal dat fanatiekelingen diep in de nacht uit bed licht. Alles moet gevierd worden.
Amnesty International roept Ierland op zijn voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie te gebruiken om het EU-beleid tegen Israël aan te scherpen. Volgens de organisatie kan het land er als EU-voorzitter voor zorgen dat de lidstaten zich aan het internationaal recht houden.
De oproep volgt nadat de EU-ministers van Buitenlandse Zaken er opnieuw niet in slaagden overeenstemming te bereiken over maatregelen tegen Israël, waaronder beperkingen op de handel in producten uit illegale Israëlische nederzettingen. Ierland bekleedt sinds 1 juli het roulerende voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Amnesty ziet daarin een kans om het debat opnieuw op de Europese agenda te zetten.
Volgens Erika Guevara-Rosas, directeur bij Amnesty International, kan Ierland het verschil maken. ‘Als huidige voorzitter van de Raad van de EU bevindt Ierland zich in een sterke positie om de koers van de EU ten aanzien van Israël te beïnvloeden. Het land moet deze cruciale kans aangrijpen om ervoor te zorgen dat de lidstaten hun verplichtingen onder het internationaal recht nakomen.’
Amnesty wijst erop dat Ierland zich de afgelopen jaren kritisch heeft opgesteld tegenover het Israëlische optreden in de bezette Palestijnse gebieden en Libanon. Ook nam het land eerder initiatieven om de invoer van goederen uit Israëlische nederzettingen te beperken. Die geschiedenis, gecombineerd met de eigen ervaring met kolonisatie en de prominente rol die Ierland speelde in de internationale strijd tegen de apartheid in Zuid-Afrika, geeft het land volgens de organisatie extra gezag.
Niet alleen het voor ons bekende woord trans-Atlantischeslavernijverleden, maar ook de Afrikaanse term maafa beschrijft volgens Dave Ensberg goed wat er tijdens de slavernij en het kolonialisme is gebeurd.
De voorzitter van het NiNsee koos er daarom bewust voor om deze term te gebruiken tijdens zijn Keti Koti-lezing in Breda. ‘Ik gebruik bewust een Afrikaanse term, omdat die recht doet aan de omvang van het onbeschrijfelijke leed van onze Afrikaanse voorouders’, aldus Ensberg in een LinkedIn-post.
Maafa is Swahili voor ‘grote tragedie’ of ‘ramp’. Volgens het NiNsee verwijst de term naar de verschrikkingen van de eeuwenlange systematische onderdrukking, uitbuiting en genocide van Afrikaanse volkeren tijdens de slavernij en het kolonialisme, én naar de doorwerking van die perioden tot op de dag van vandaag. De denker Marimba Ani introduceerde de term in 1988 in haar zoektocht naar een Afrikaans idioom voor de trans-Atlantische slavernij.
Waarom Ensberg voor een Oost-Afrikaanse term kiest om het slavernijverleden te beschrijven, wilde een gebruiker op sociale media weten. Een terechte vraag, vindt Ensberg. Het waren immers vooral West-Afrikaanse gebieden van waaruit mensen naar Zuid-Amerika werden vervoerd om daar tot slaaf te worden gemaakt.
Volgens de NiNsee-voorzitter is maafa echter geen geografische term. ‘Het was een Pan-Afrikaanse keuze. Swahili is een Afrikaanse taal die in de twintigste eeuw juist een belangrijke verbindende rol heeft gekregen binnen het Pan-Afrikanisme. Door een Afrikaans begrip te kiezen in plaats van een Europees begrip, plaatste zij deze geschiedenis nadrukkelijk binnen een Afrikaans referentiekader.’
In de Amerikaanse staat Utah is kioskmedewerker Syed Sohail Uddin (37) begin deze week neergestoken door Peter Michael Larsen (48). De Trump-aanhanger stak vijftien keer op hem in. De aanval heeft alle kenmerken van een islamofobe terreurdaad, meldt nieuwssite Middle East Eye.
Larsen heeft tegenover de politie toegegeven dat hij Uddin heeft neergestoken omdat hij moslim is en dat hij dat deed ‘met de intentie om hem te doden’. Uddin is opgenomen in een ziekenhuis en verkeert in kritieke toestand.
Lokaal zijn al inzamelingsacties gestart om Uddin, vader van twee jonge kinderen, en zijn familie financieel bij te staan. Collega’s zijn geschokt door de aanval. ‘Hij verscheen altijd met een glimlach op het werk en werkte hard,’ aldus zijn manager Adnan Mohammed tegen Fox News. Uddin was onlangs nog gepromoveerd tot een leidinggevende functie.
Volgens getuigen benaderde Larsen Uddin op de werkvloer. Nadat hij hem had uitgehoord over zijn naam en religie en Uddin hem een fles water had aangereikt, zou Larsen hebben toegeslagen. Pas na 15 messteken kon Larsen worden overmeesterd door medewerkers en omstanders.
Oud-politicus en vredesactivist Roel van Duijn noemt extreemrechtse en fascistische partijen in zijn nieuwe boek De aanval op Europa een bedreiging voor de democratie. Hij pleit voor een verbod op partijen die volgens hem ‘anti-Europese propaganda’ verspreiden.
Van Duijn stelt in zijn boek dat Europa van de geschiedenis zou moeten leren en zich zou moeten herbewapenen. ‘Nu wij in een situatie verkeren van een feitelijke oorlog, zijn we gedwongen op te treden voor het voortbestaan van de democratie. Rusland probeert op alle mogelijke manieren Europa aan te vallen, precies zoals Hitler-Duitsland eind jaren dertig de buurstaten bestookte. We zijn in nood.’ De Kanttekening sprak met Van Duijn.
U staat bekend als vredesactivist. In uw boek schrijft u echter dat u door ‘de agressie van Poetin, vanaf de bezetting van de Krim’, bent gaan begrijpen ‘dat herbewapening onontkoombaar is.’ Hoe is dit zo gekomen?
‘In het begin van deze eeuw was ik getrouwd met een Russische. Ik had Russisch geleerd, las Russische kranten en sprak met Russen. Hoe meer ik mij in Rusland verdiepte, hoe meer ik begon te begrijpen dat het een onverbeterlijke dictatuur was en dat ze een van God opgedragen missie hebben om Rusland groter te maken, hoewel het al zo groot is. En dat maakte me duidelijk dat er niet met hen te praten valt, net zomin als dat er niet met Hitler te praten viel. Wat rest dan nog? Je kunt capituleren of je je met wapens verzetten.’
Van Duijn zegt dat hij zich herkent in de strijd van de Oekraïners tegen de Russen. Nog voordat Rusland in 2014 de Krim bezette, had hij in een artikel voorspeld dat Poetin Oekraïne zou aanvallen na de Maidan-revolutie.
‘Het verbaasde me dat Europa en de Verenigde Staten daar heel slap op reageerden. In plaats van de aanval op een soeverein land te veroordelen, zocht men een compromis. Daarmee brak men met een heel wezenlijk beginsel. Toen ben ik me ervoor gaan inzetten om de gewapende ondersteuning van Oekraïne te bepleiten.’
Heeft u geen vertrouwen meer in een diplomatieke oplossing om de oorlog in Oekraïne te beëindigen?
Nee. Ik denk dat Poetin er pas aan zou beginnen zodra hij helemaal in het nauw gedreven is. En zelfs als er een akkoord zou liggen, dan denk ik dat Poetin dat gelijk zou schenden zodra hij daartoe de mogelijkheid ziet. Maar dan is hij politiek gezien al in grote moeilijkheden gekomen, omdat dan duidelijk is dat hij Rusland bijna vijf jaar lang een oorlog heeft ingetrokken. Een oorlog die heel veel mensen het leven heeft gekost. Zonder dat er iets bereikt is. En sommigen zullen zich afvragen: was er eigenlijk wel een goede aanleiding voor?
In uw boek geeft u het verband aan tussen Poetin en Trump en de verspreiding van het fascisme in Europa. Wat zijn de overeenkomsten tussen beide leiders, in hoeverre zijn zij fascist en waarom zijn zij juist zo gevaarlijk?
‘Poetin is een uitgesproken fascist, omdat hij aan alle kenmerken voldoet van het fascisme. Hij is weliswaar geen antisemiet, maar vindt wel dat Rusland alleen door Russen moeten worden bevolkt. Hij is een militarist, een dictator en gunt mensen geen vrijheid of democratie. Trump lijkt soms een beetje verliefd op Poetin. Hij lijdt aan een soort erotische bekoring door Poetin omdat hij heeft verwezenlijkt wat Trump ook graag in Amerika wil, namelijk dictatuur. Hij probeert net zover te komen als Poetin, maar in Amerika zijn de omstandigheden totaal anders. Daar is de democratie geworteld en heeft het zich ontwikkeld. De democratische instituties, waaronder de rechterlijke macht en de media, staan voor een groot deel nog overeind. En daardoor kan hij niet zo ver gaan als Poetin.’
Tegelijkertijd zijn er dus wel aanwijzingen dat hij richting een dictatuur aan het bewegen is.
‘Jazeker. En bovendien bevindt hij zich in allerlei onbekookte oorlogen en wil hij landen zoals Groenland inpikken, terwijl hij zichzelf tijdens zijn campagne een vredeskandidaat noemde. Dat soort uitstapjes is fascisten eigen.’
Volgens Van Duijn is de groei van extreemrechtse partijen van de laatste jaren ‘een gevaarlijke ondermijning van Europa.’ Zij worden vanuit Rusland gesteund door ‘hybride oorlogsvoering’ en vanuit de VS via ‘stokende VS-ambassadeurs in de Europese hoofdsteden, die openlijk de extreemrechtsen en fascisten te hulp schieten met uitspraken waarmee zij zich mengen in onze binnenlandse verhoudingen, schrijft hij in zijn boek.
U schrijft dat het fascisme mede onderdeel is van de dreiging tegen Europa en dat angst de belangrijkste emotie is waarop het fascisme drijft. Zouden we niet meer moeten doen om die angst te bestrijden in plaats van ons te bewapenen?
‘Dat is een goede vraag. Ik denk dat het moeilijk is de angst waarop het fascisme groeit in Europa te bestrijden, zoals de angst voor buitenlanders. Tegelijkertijd voedt Poetin deze angst met zijn complottheorieën, nepnieuws en geschiedvervalsing. Trump doet dit ook. En dat kun je moeilijk onder controle krijgen. Dus als je het wilt bestrijden, dan zul je dat op alle fronten moeten doen. Wat misschien kan helpen, is beter regeren en zorgen voor minder ongelijkheid in de maatschappij. Maar dat zijn zulke wezenlijke en ingrijpende regeringstaken, dat je er niet vanuit kan gaan dat dat zomaar even lukt.’
We hebben recentelijk veel protesten gezien tegen azc’s in heel het land die vaak werden gekaapt door extreemrechts. Hoe voorkomen we dat de situatie uit de hand loopt en mensen zich steeds meer aangetrokken voelen tot extreemrechts?
‘Mensen die in de azc’s zitten, moeten in de gelegenheid worden gesteld om te werken. Zo worden zij acceptabeler in de ogen van mensen die grote emotionele bezwaren koesteren tegen mensen die door de staat worden onderhouden zonder dat ze iets doen. Maar dit zijn allemaal betrekkelijk kleine dingen. Je kunt vluchtelingen ook meer tegenhouden bij de Europese buitengrens, zoals dat nu is geregeld in het nieuwe Europese migratiepact. Maar zolang er in de wereld zo’n grote economische ongelijkheid bestaat, zullen er zowel illegale vluchtelingen als legale asielzoekers zijn.’
‘Trump en Poetin noemen zich natuurlijk ook geen fascist, maar zijn het wel’
Om Europa te beschermen tegen antidemocratische invloeden vanuit Rusland en de VS, pleit Van Duijn ‘anti-Europese propaganda’ te verbieden, want ‘zonder dat blijft Europa wankel en loopt het de kans onderuit te gaan door verkiezingsoverwinningen die door Russische, Amerikaanse of fascistische invloed tot stand komen. Machtsgrepen van maskerfascistische partijen, die onze weerstand tegen de aanval op Europa verzwakken.’
Wat bedoelt u precies met maskerfascisten?
‘Dat zijn fascisten die geen fascisten lijken, zoals de FvD die nu als boegbeeld een jonge vrouw heeft die zich minder dan Thierry Baudet bezondigt aan complottheorieën. Dat werkt als een masker. Zij maakt daardoor een vriendelijkere en menselijkere indruk. Trump en Poetin noemen zich natuurlijk ook geen fascist, maar zijn het wel. En daarmee vormen zij een belangrijke factor die ook in Europa de opkomst van uiterst rechtse fascistische partijen ondersteunt. De AfD bijvoorbeeld, die een levensgrote bedreiging vormt voor de democratie. Dat zagen we al in de coronatijd, toen complottheorieën zich begonnen te verspreiden. Deze theorieën werden vanuit Sint Petersburg aangemoedigd door [Yevgeni] Prigozjin, de toenmalige rechterhand van Poetin [en diens Internet Research Agency].’
Hoe ziet u een verbod op ‘anti-Europese propaganda’ voor zich in de praktijk?
‘Degenen die dat doen, moeten bestraft worden. Het Europees Parlement staat nu op het punt de uiterst rechtse ESN-fractie haar financiële bijdrage te ontnemen omdat zij de Europese waarden schendt en solidariteit toont met Poetin. Dat is een goed begin. Ik hoop dat het parlement dit doorzet.’
Moet ik dit zien als propaganda die door politieke partijen of parlementsleden wordt geuit, of ook door anderen?
‘Als aanhangers van de AfD in Duitsland of mensen van soortgelijk pluimage in Nederland beweren dat Rusland geen oorlog voert maar zich alleen verdedigt omdat het door de NAVO wordt aangevallen, dan vind ik dat een vorm van anti-Europese geschiedvervalsing die verboden moet worden. Het is niet alleen een aanval op de democratie, maar ook een geschiedvervalsing die in strijd is met de feiten.’
Zou het verbieden van dit soort propaganda niet ingaan tegen de vrijheid van meningsuiting?
‘Er valt natuurlijk over te twisten waar de grens van dit soort uitingen precies ligt. Maar het moet wel gebeuren, anders komt Europa niet goed van de grond. Waar fascisten de macht krijgen, is het afgelopen met de vrijheid van meningsuiting.’
‘Als je eindeloos tolerant bent tegenover intoleranten, dan vernietig je de tolerantie’
U wilt partijen die u handlangers van Rusland noemt, zoals de FvD en PVV, verbieden. Zouden we daarmee niet ingaan tegen de democratische principes?
‘Dat lijkt misschien zo, maar de democratie moet zich verdedigen tegen het ondemocratische gevaar dat ervan uitgaat. De filosoof Karl Popper zei dat als je eindeloos tolerant bent tegenover intoleranten, dan vernietig je de tolerantie. En daar heeft hij gelijk in. Er moet ergens een grens getrokken worden.’
Daar eindigt dan de democratische vrijheid.
‘Ja. Als er partijen zijn die de kant kiezen van een mogendheid die oorlog tegen ons voert en tegen de democratie ageert, dan moet je die verbieden.’
Van Duijn denkt dat een sterker Europa vooral van onderop zou moeten komen.
‘Dit is een oproep aan het Eurotariaat, de inwoners van Europa die voorstander zijn van een sterker en verenigd Europa, om het van onderop op te bouwen. In de media wordt steeds de hoop gevestigd op de leiders van Europa, maar ik denk dat het door gewone mensen moet worden opgebouwd. Zij moeten aan rechtse mensen uitleggen dat Europa van levensbelang is voor ons om de democratie te redden en de Europese cultuur overeind te houden.’
Maar zij zullen zeggen dat de Europese cultuur alleen maar kan worden beschermd als asielzoekers worden tegengehouden.
‘Dan vergissen zij zich. Dat moeten we aan hen uitleggen. Asielzoekers kunnen integreren, maar moeten eerder aan het werk worden gezet. Ik hoop ook dat het nieuwe Europese migratiepact een goede uitwerking zal hebben, waardoor de procedures versnellen en er minder mensen onterecht Europa binnenkomen. In principe moet het asielrecht overeind blijven. En dat moeten politieke partijen duidelijk uitleggen, iets wat ze lang niet altijd doen. Maar al deze dingen moeten van onderop, door de mensen zelf worden aangemoedigd. We moeten niet alleen maar wachten op de grote sterren zoals Macron en Zelensky, maar zelf in actie komen voor Europa.’
De aanval op Europa, tussen Trump en Poetin, Roel van Duijn, Aspekt, 114 blz., € 19,95
Roel van Duijn schreef sinds maart 2025 columns voor de Kanttekening. Zijn laatste column lees je hier. Dit interview vormt de afsluiting van zijn reeks.
Meer dan 500 Rohingya-vluchtelingen uit Myanmar zijn vermoedelijk verdronken nadat twee boten voor de kust van de westelijke deelstaat Rakhine waren gezonken. Waarschijnlijk zijn de twee overvolle vaartuigen omgeslagen en gezonken door harde wind en hoge golven als gevolg van de moesson, zo meldt de BBC.
De Rohingya, een overwegend islamitische minderheid, worden al jaren vervolgd in Myanmar. De militaire junta wordt beschuldigd van genocide op de Rohingya. Die zaak wordt momenteel behandeld door het Internationaal Gerechtshof.
In buurlanden en grensgebieden leven overlevenden en nabestaanden in mensonterende vluchtelingenkampen, zonder enig perspectief. Velen wagen de overtocht in oude vissersboten die niet bestand zijn tegen de hoge golven tijdens de moesson. De opvarenden van de twee boten bestonden voornamelijk uit vrouwen en kinderen.
De autoriteiten in Bangladesh hebben bekendgemaakt dat het lichaam van één vrouw is gevonden. Vissers zeggen echter dat zij op zee meer lichamen hebben gezien. De systematische vervolging van de Rohingya escaleerde in augustus 2017, toen het Myanmarese leger een grootschalig offensief begon in de deelstaat Rakhine. De Verenigde Naties noemen de vervolging van de Rohingya een ‘schoolvoorbeeld’ van etnische zuivering en genocide. Honderdduizenden Rohingya sloegen destijds op de vlucht naar Bangladesh, waar zij nog altijd in overvolle vluchtelingenkampen verblijven.
Leve de Belgen! Zelden hebben ze vermoedelijk op zoveel internationale sympathie kunnen rekenen als toen de Rode Duivels moesten aantreden tegen het Trump-team, waarvan de steraanvaller door de dictator van de FIFA op last van zijn Amerikaanse mededictator van een schorsing werd gevrijwaard. Het zou voldoende reden moeten zijn om de eerste af te zetten. Bij de tweede had dat allang moeten zijn gebeurd.
De Amerikanen werden met 4-1 van de mat geveegd – een welverdiende oorvijg voor beide maffiabazen, die menen zich alles te kunnen veroorloven en daar nog trots op zijn ook.
De Belgen in de rol van de stripheld Asterix, als het Gallische dorpje dat de Amerikaanse imperator weet te weerstaan. Als deze inderdaad dankzij Infantino straks de wereldbeker uit mag reiken, dient de kampioen die welgemikt op de lange tenen van Julius Trump te smijten, zoals de Gallische held Vercingetorix in de populaire strip zijn wapens op de tenen van Julius Caesar deed.
Met de feestelijkheden rond de 250-jarige onafhankelijkheid van de VS, die Trump geannexeerd had om die tot een persoonlijk feestje voor zijn 80ste verjaardag om te bouwen, wil het intussen niet zo vlotten. De paus is demonstratief naar Lampedusa afgereisd om vreemdelingen en vluchtelingen een hart onder de riem te steken.
De grasmatten in Washington, waar de Trumptator zijn aanhang naartoe had willen zien stromen, blijven ook overigens pijnlijk leeg. Dat krijg je als een autorit uit de Mid-West onbetaalbaar wordt als gevolg van fors gestegen benzineprijzen nadat je je door Netanyahu in een uitzichtloze agressieoorlog tegen Iran hebt laten lokken, waar een succesvolle deal als bekroning een illusie blijft.
Ik mag namens het volk doen wat ik wil
Het WK blijkt een propagandistische flop – het aantal bezoekers blijkt amper tien procent van wat het Amerikaanse regime dit voorjaar nog voorspelde, en de toeristenmarkt is ingestort. Dat krijg je als je je eigen racisme via een barbaarse grenspolitie laat botvieren en luid blijft verkondigen dat je per se Canada en Groenland wilt hebben om Amerika letterlijk groter te maken. Dan komen de inwoners daarvan echt niet vrijwillig bij jou op bezoek.
Omgekeerd vluchten nu wetenschappers van naam het land uit, naar Canada, Europa en alle andere door Trump luidkeels geminachte ‘bondgenoten’, omdat ze zich niet willen laten dicteren wat ze in toekomstige publicaties moeten neerpennen door een man die amper in staat is de inhoud van één A4’tje te bevatten en te onthouden.
Onderzoek naar gender, racisme, slavernij, klimaat en nog wat Trump en trawanten onwelgevallige thema’s wordt verboden. Zijn electorale grondtroepen struinen als christelijk equivalent van de Iraanse ayatollahs bibliotheken af naar ‘zondige’ geschriften die niet met hun benepen wereldbeeld sporen. Het ‘grote’ Amerika van de Republikeinen is vooral de natte droom van fascisten en fundamentalisten.
In zijn grenzeloze narcisme met bijbehorende zelfbewieroking is Trump daarbij honderdmaal weerzinwekkender dan zijn Europese geestverwanten, zoals hij ook in schaamteloze corruptie Le Pen, Farage en zelfs wijlen Berlusconi verre overtreft.
Hoe is het mogelijk dat Trump in de VS zover komt als hij komt – veel verder en veel makkelijker dan een Trump in Europa zou lukken? Dat zit hem niet alleen in de vergaande politisering van het hele staatsbestel – van ambtenarij, diplomatieke dienst en hooggerechtshof – in combinatie met de enorme presidentiële almacht, maar ook in de daarmee samenhangende politieke mentaliteit.
De VS zijn een land van uitgesproken winnaars en verliezers, waar bijvoorbeeld Nederland meer een remisesamenleving is. Dat valt niet los te zien van de Amerikaanse verabsolutering van de ‘wil van het volk’, waarbij de democratie op de rechtsstaat botst.
Simpel gezegd: democratie gaat over de wil van de meerderheid, de rechtsstaat over de bescherming van de minderheid tegen de willekeur van de meerderheid. Dat vergt onafhankelijkheid van de rechterlijke macht – in veruit de meeste Amerikaanse staten worden evenwel sheriffs en officieren van justitie gekozen, en rechters vaak eveneens.
Met een beroep op zijn democratisch mandaat acht Trump zich daarom zelfs niet aan de grondwet gebonden, onder het motto: ook ik ben gekozen door het volk, dus ik mag namens het volk doen wat ik wil.
Een plan van de regering-Trump om financiële steun te verlenen aan Europese politieke organisaties stuit op verzet in Duitsland. De steun is bedoeld voor Europese charitatieve organisaties, denktanks en individuen die zaken als ‘nationale soevereiniteit en migratie’ willen aanpakken.
Naar verwachting zal het gaan om politieke partijen die op dezelfde voet staan als de regering-Trump. Dit is mogelijk in conflict met Amerikaanse wetten over buitenlandse steun.
Met de Duitse verkiezingen in september in aantocht en groeiende zorgen over Amerikaanse pogingen om direct invloed uit te oefenen op de Europese politiek, uitte de Duitse bondskanselier Friedrich Merz woensdag stevige kritiek op het plan. Hij zei
dat hij niet wil dat de VS zich gaan mengen in de Duitse verkiezingen.
Volgens voormalige Amerikaanse functionarissen probeert het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken al maanden om Amerikaans overheidsgeld richting extreemrechtse groepen, en mogelijk ook Europese politieke partijen, te dirigeren. Zij zouden dan een oneerlijke voorsprong krijgen dankzij financiële middelen waarover zij normaal gesproken niet zouden beschikken. Merz benadrukte dat het illegaal is om vanuit het buitenland Duitse politieke partijen te financieren.
Afgelopen december beweerde een nieuwe Amerikaanse veiligheidsstrategie dat in Europa een ‘uitroeiing van de beschaving’ dreigt. In de strategie werd ook de toenemende invloed van ‘Europese patriottistische partijen’ geprezen. Volgens The Guardian mengden hooggeplaatste Amerikaanse figuren, zoals vicepresident JD Vance, zich eerder al in discussies rond thema’s als migratie en abortus in West-Europese landen.
De afdeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken die zich bezighoudt met de subsidies werd in de Koude Oorlog opgezet onder president Jimmy Carter, als tegenwicht tegen Sovjet- en rechtse autoritaire regimes. Deze afdeling heeft onder Trump een andere functie gekregen, schrijft The Guardian.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
