Langlopende spanningen en schermutselingen tussen Afghanistan en Pakistan zijn vandaag geëscaleerd tot wat de Pakistaanse defensieminister Khawaja Muhammad Asif een ‘open oorlog’ noemt.
‘Ons geduld is op. Nu is er sprake van open oorlog tussen ons en jullie’, zei hij. Dit bericht NU.nl.
Kabul en andere steden, zoals Kandahar in Afghanistan, worden momenteel door de Pakistaanse luchtmacht gebombardeerd. Militaire posten en opslagplaatsen van de Taliban zijn het doelwit, volgens de Pakistaanse defensieminister Khawaja Muhammad Asif.
In een etmaal zijn er minstens 133 Taliban-strijders gedood, aldus een woordvoerder van de Pakistaanse overheid. De Taliban sloegen terug en zouden naar eigen zeggen 55 Pakistaanse militairen hebben gedood. Deze claims zijn niet onafhankelijk bevestigd.
Het boterde al langere tijd niet tussen Pakistan en Afghanistan. Pakistan beschuldigt de Taliban-machthebbers van Afghanistan ervan een veilige haven te bieden aan de Pakistaanse Taliban, een afsplitsing van de Afghaanse Taliban. Daarmee zouden zij ‘terreur exporteren’.
Een aanval van de Taliban op Pakistan op donderdag ontstak de lont in het kruitvat. Pakistan bombardeert er nu op los.
Vorig jaar ging het ook mis, maar toen werd met behulp van Qatar een staakt-het-vuren bereikt. Dat heeft nieuw geweld niet kunnen voorkomen.
Een Oeigoerse activist stelt dat hij op 14 februari tijdens het landelijke Chinees Nieuwjaarsevenement in het stadhuis van Den Haag hardhandig is aangevallen door Chinees beveiligingspersoneel. Volgens hem gaat het om een voorbeeld van ’transnationale repressie op Nederlandse bodem’.
Activist Abdurehim Gheni Uyghur liep tijdens een dansoptreden tussen de stoeltjes van de bezoekers. Hij onthulde een protestbord, waarop stond zei dat Oost-Turkestan weer onafhankelijkheid moest worden. Oost-Turkestan, door de Chinezen Xinjiang genoemd, is op dit moment bezet door communistisch China.
Op beelden is te zien dat hij al gauw werd aangevallen door beveiligers. ‘Ze werkten me hardhandig tegen de grond en hielden me in een nekklem die het ademen bemoeilijkte’, vertelt Abdurehim Gheni Uyghur. ‘Terwijl ik tegen de grond werd gedrukt, kwam een van de functionarissen met zijn gezicht vlakbij het mijne en fluisterde in het Chinees: “Nǐ yīnggāi qù jìzhōngyíng. Nǐ yīnggāi sǐ. Wǒ yào shā sǐ nǐ!’ (‘Jij hoort thuis in de concentratiekampen. Je verdient het om te sterven. Ik ga je vermoorden!’)
Hij noemt het gebruik van het Chinees een bewuste strategie, om omstanders en Nederlandse beveiligers te misleiden. ‘Hierdoor kon hij maximale psychologische terreur uitoefenen, terwijl hij voor de westerse omstanders deed voorkomen alsof hij slechts de ‘orde handhaafde’. Het was een bewuste poging om mij te isoleren midden in een menigte.’
Abdurehim Gheni Uyghur zegt dat zijn rechterbeen tijdens de worsteling ‘met extreme kracht’ werd verdraaid. Hij wordt momenteel behandeld voor pijnklachten aan been, nek en borst. Ook spreekt hij van psychologische gevolgen: ‘Op dat moment voelde ik me niet in het democratische Nederland. Het voelde alsof ik was getransporteerd naar het bezette Oost-Turkistan en naar een Chinees concentratiekamp werd gesleurd. Deze ervaring heeft diep psychologisch trauma veroorzaakt en laat zien dat de lange arm van de Chinese staat ons zelfs in het hart van Europa kan bereiken door middel van geprofessionaliseerd geweld.’
Na het incident heeft hij aangifte gedaan bij de politie. Die heeft de aangifte volgens hem opgenomen en een vervolgafspraak gepland. De activist wil dat alle interne camerabeelden van het stadhuis worden veiliggesteld. ‘Deze beelden zullen precies laten zien hoe ze mij bij mijn ledematen optilden, mijn been verdraaiden en mij tegen de grond hielden terwijl ze hun bedreigingen uitten. Ik eis dat deze video’s als primair bewijsmateriaal worden gebruikt om deze aan de CCP gelieerde aanvallers voor de rechter te brengen.’
Hij benadrukt dat de aanval voor hem persoonlijk zwaar weegt, mede omdat zijn vader in een Chinees kamp is omgekomen. ‘Mijn lichaam is gewond, maar mijn geest blijft ongebroken’, zegt hij. ‘Als we zelfs niet veilig zijn in de zogenaamde ‘Stad van Vrede en Recht’, waar zijn we dan wel veilig?’
Als rasechte Rotterdammer is Chantal Zeegers al bijna haar hele carrière betrokken bij de lokale politiek; eerst bij de gemeente en sinds 2022 als wethouder van Klimaat, Bouwen en Wonen. Op dit moment trekt ze de kar voor D66 Rotterdam. ‘Op lokaal niveau kun je echt dingen doen.’
In de gang hangen portretten van de Rotterdamse burgemeesters uit voorgaande jaren. We lopen op de derde verdieping van het pompeuze gemeenteraadshuis, dat gewicht uitstraalt. De plafonds zijn hoog, de werkkamers groot en de gangen oneindig. ‘Alleen zou je er verdwalen’, lacht haar woordvoerder.
Drie kwartier heeft ze, want het is campagnetijd. Er moet nog een filmpje gemaakt worden en de agenda staat bomvol. Toch maakt de opgewekte wethouder graag tijd voor een gesprek met de Kanttekening om te vertellen wat haar bezig houdt. ‘Rotterdam sterker en mooier maken, dat vind ik gewoon heel erg leuk om te doen.’
Wat drijft je om politiek actief te zijn in Rotterdam?
‘Ik heb er altijd voor gekozen om lokaal politiek actief te zijn. Het is concreet, je kunt zien wat je bijdraagt aan de samenleving. Maar het is ook groot genoeg, zeker in een stad als Rotterdam. De grote thema’s komen hier samen. Neem bijvoorbeeld kansenongelijkheid: in een stad kun je heel goed zien wat er nodig is. Hetzelfde geldt voor de huisvesting van scholen, je ziet hoe belangrijk dat voor kinderen is en dat je daarin een verschil kunt maken als lokale overheid.
Ik heb ook een tijd op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gewerkt. Daar werkte ik dan bijvoorbeeld aan bekostigingssystemen. Dat is belangrijk, we kunnen niet zonder het grote systeem. Maar op lokaal niveau zie je heel goed wat dat betekent. De verbinding tussen het grote systeem en de directe leefwereld van mensen, die leg je op lokaal niveau wel veel beter, vind ik.
Daarbij komt dat ik de stad gewoon waanzinnig goed ken. Ik woon hier al bijna mijn hele leven. Toen ik ging studeren in Rotterdam was het niet echt een gezellige stad. Mijn familie kwam niet graag op bezoek, maar dat is echt veranderd. Rotterdam is steeds aangenamer en mooier geworden en is nu echt een fijne stad om in te wonen.’
Laten we het over dat woonklimaat hebben. Hoe zorgt D66 dat mensen fijn kunnen wonen?
‘Ik ben groot voorstander van zoveel mogelijk bouwen. We hebben het afgelopen jaar 4.100 woningen gebouwd, waarvan 30 procent sociaal. Dat was mogelijk dankzij het doorbouwfonds dat we vier jaar geleden hebben geregeld. Het Rijk betaalt een deel, maar als lokale overheid moet je dat co-financieren. Dat deed het doorbouwfonds van 57 miljoen euro, zonder dat geld hadden we nooit zoveel woningen kunnen bouwen.
‘We zullen rond de 20 miljoen euro per jaar nodig hebben’
Als we willen blijven bouwen, dan hebben we opnieuw een soortgelijk fonds nodig en misschien zelfs meer, want we willen meer woningen. De plannen voor de bouw liggen er wel, daar maak ik me geen zorgen over. Maar de realisatie van die plannen is afhankelijk van geld. We zullen rond de 20 miljoen euro per jaar nodig hebben. Ik denk dat mensen zich onvoldoende realiseren dat het geld kost om kwalitatief goede woningen te bouwen.’
Plezierig wonen is niet alleen afhankelijk van de woning, maar ook van de buurt. Er zijn best wel wat wijken in Rotterdam die men beschrijft als ‘verpauperd’.
‘We zijn hard bezig dat te verbeteren. Ik heb per wijk in kaart gebracht wat er nodig is. Sommige wijken hebben heel veel sociale woningbouw, daar willen we meer midden- en topsegmentwoningen toevoegen. Niet zozeer door sociale woningbouw weg te halen, maar door meer sterke schouders aan te trekken. In andere, meer welvarende wijken willen we juist weer meer sociale woningbouw toevoegen.’
Ligt gentrificatie hier op de loer? Sommige bewoners kunnen niet opboksen tegen partijen met sterkere financiële middelen en dreigen uit hun eigen buurt te worden verdrongen
‘Bij een woningbouwcorporatie blijft die huur gewoon sociale huur. Deze mensen hoeven niet weg. Wat je wel ziet, is dat woningbouwcorporaties hun woningen willen verkopen. Wij sturen erop dat zij dat niet doen in wijken waar weinig sociale woningbouw zit, zodat ze hun sociale woning ook sociaal houden.’
Lukt dat altijd? In 2021 was er een grote protestactie in de Tweebosbuurt nadat veel sociale huurwoningen waren verdwenen.
‘Ik was toen nog geen wethouder, maar deze rellen waren wel aanleiding voor mij om het roer om te gooien en het echt anders te gaan doen. Dit betekent geen grootschalige sloop van sociale woningbouw meer. Soms is de sociale woningbouw echter van hele slechte kwaliteit. Je wilt mensen ook niet in schimmelwoningen met slechte fundering laten wonen. In zo’n geval willen we wel nieuwe woningen.
Voor deze gevallen heb een sociaal statuut afgesloten met de corporaties en de huurdersvereniging, waarin is afgesproken dat mensen die in deze woningen woonden altijd mogen terugkeren. Ze zullen tijdelijk ergens anders worden gehuisvest en als de woningen opnieuw zijn gebouwd, kunnen ze weer terug.’
Voor dezelfde prijs?
‘Dat is afhankelijk van de woning en hun inkomen. Er is een bepaalde prijs die je mag vragen voor een woning, dat is zo genormeerd. Bovendien wordt gekeken naar inkomen om scheefwonen te voorkomen. Dat vind ik persoonlijk niet onredelijk.
Daarnaast wil ook niet iedereen terug. Soms zijn mensen verhuisd en vinden ze het daar eigenlijk ook wel leuk. Dat is prima, dan kunnen andere mensen de nieuwe woningen betrekken. Waar het om gaat, is dat er fatsoenlijk met mensen wordt omgesprongen. Ze worden begeleid, krijgen een verhuisvergoeding en als ze terug willen, kan dat. Dit gebeurt nu bijvoorbeeld in Crooswijk.
Woonwijk Little C in Coolhaven, vroeger een echte arbeiderswijk. Door Little C werd Coolhaven meer hip en happening. Beeld: Majorie van Leijen
Maar er speelt nog iets anders bij gentrificatie. Het gaat niet alleen om de vraag of mensen ergens mogen blijven wonen. Vaak zie je dat de winkeltjes of restaurantjes in een wijk duurder worden naarmate het woonaanbod verandert. Dat is ook een vorm van gentrificatie.’
Zoals in het Oude Westen, waar de cafeetjes op de hoek opeens cappuccino met havermelk verkopen?
‘Ja, en dat mag er van mij ook zijn. Maar om sociale ondernemers aan te trekken hebben we wel met corporaties afgesproken dat ze niet alleen zorgen voor betaalbare woningen, maar ook voor betaalbare bedrijfsruimte. Zo zorgen we ervoor dat je ergens een tosti kunt eten die niet te duur is, of dat er een betaalbare fietsenmaker zit.’
Lukt dat ook?
‘We maken die afspraken wel, maar we moeten er toch scherp op blijven. Wat een uitdaging blijkt, is de match tussen bedrijfsruimte en het aanbod aan geïnteresseerde ondernemers. Soms wil een ondernemer niet op een bepaalde plek zitten of juist ergens wel. Dat matchen en makelen van bedrijfsruimtes en ondernemers staat nog wat in de kinderschoenen.’
Dan bestaat ook nog de kans op segregatie. Wijken als Spangen en het Oude en Nieuwe Westen zijn behoorlijk gesegregeerd. Er wonen veel mensen met dezelfde afkomst en/of inkomensklasse. Wat doet D66 om de kansenongelijkheid in deze wijken tegen te gaan?
‘Wij proberen dat met name door andere typen woningen te realiseren, zodat er een goede mix aan bewoners ontstaat. Maar los daarvan moet je er ook voor zorgen dat die mensen elkaar tegenkomen. Dat doe je met stedenbouwkundig ontwerpen.
Feijenoord is een voorbeeld van een wijk die niet langer gesegregeerd is. Hier wonen nu veel mensen in het middensegment, terwijl het vroeger vooral sociale huurwoningen waren. Toen we De Kaaij ontwikkelden (een nieuwe, moderne wijk op de kop van Feijenoord Zuid, red.) hebben we er bewust voor gekozen geen speeltuin te maken, zodat kinderen naar de speeltuin gaan die er al was. Hetzelfde geldt voor scholen. We wilden dat de kinderen uit De Kaai naar scholen gingen waar kinderen uit Feijenoord al naartoe gingen. Hier moet je al bij het ontwerp rekening mee houden.
Tegelijkertijd investeren we enorm in onderwijs, juist in die wijken waar kinderen wonen uit een wat armer en milieu. Zo komen kinderen in aanraking met taal, sport en cultuur waar hun ouders geen tijd of geld voor hebben.’
Feijenoord vanaf het Brienenoordeiland. Beeld: Majorie van Leijen
Er zijn best wat islamitische scholen in Rotterdam. Is dit een goede ontwikkeling, of kunnen scholen met een religieuze grondslag segregatie in de hand werken?
‘Het D66-standpunt is dat we meer van het openbaar onderwijs zijn dan bijzonder onderwijs. Bovendien geloof ik dat op weekendscholen het risico bestaat dat kinderen religieus worden opgevoed.’
Waarom is dat kwalijk?
‘Zelfbeschikkingsrecht is voor D66 heel belangrijk, maar er is ook een grens. Je moet de afweging maken tussen vrijheid, en het hinderen van anderen in die vrijheid. Bij bepaalde weekendscholen kwamen de rechten van kinderen in het geding, zoals bij scholen waar kinderen bijvoorbeeld het hele weekend gedrild werden in het lezen van de Koran. Het is voor kinderen ook belangrijk om buiten te spelen en vrienden te maken. Kinderrechten respecteer je het meest als je pluriformiteit respecteert.
Er zijn natuurlijk ook scholen waar kinderen in het weekend een uurtje naartoe gaan, dat lijkt me prima. De scholen waar kinderen in het weekend overnachten zijn inmiddels trouwens ook verboden.’
‘Ik word bij een iftar echt niet bekeerd’
En een iftar in het gemeentehuis, is dat wel een goed idee?
‘Ja, daar ga ik ook naartoe. Ik vind dat een goede zaak. Wat mij betreft mogen alle feesten gevierd worden, of het nu kerst is of Diwali. Ik zie het als culturele vieringen, weliswaar met een religieuze achtergrond, maar dat geldt uiteindelijk ook voor Pasen. Deze feesten zijn voor veel mensen belangrijk. Bovendien word ik bij een iftar echt niet bekeerd. Juist bij dit soort feesten steken we de hand naar anderen uit.’
U zegt vaak dat u multicultureel Rotterdam mooi vindt. Hoe zet je die diverse samenleving het best in zijn kracht?
‘Deze coalitie aangaan met Denk én Leefbaar was heel belangrijk. Hiermee dragen we uit dat we één stad zijn. Het maakt niet uit wie je bent, iedereen kan meebesturen. We zijn misschien verschillend, maar dat maakt het juist interessant. Je moet elkaars verschillen respecteren, we zijn allemaal Rotterdammer. Ik ben een groot voorstander van leven en laten leven.’
Maar toch liever geen weekendscholen?
‘Je mag kinderen je religie bijbrengen, maar er is ergens een grens. De eigen kracht van kinderen is ook belangrijk, deze moet niet worden ingeperkt door religieuze indoctrinatie.’
Zien jullie het zitten om nog vier jaar te regeren met Leefbaar Rotterdam?
‘Als ik kijk naar de inhoud, dan is er niet heel veel overlap. Op de lange termijn willen we echt een paar doorbraken realiseren: een autovrije, fietsvriendelijke stad met investeringen in onderwijs, wonen en duurzaamheid.
Maar ik wil ook gezegd hebben dat we heel goed hebben samengewerkt. We hebben goede afspraken kunnen maken en daar hebben we ons aan gehouden. In een ideale samenwerking wil je wat kunnen bereiken, maar ook betrouwbare partners hebben.’
Wat is voor D66 de ideale samenstelling?
‘Waar deze twee dingen samenkomen.’
Tot slot: waarom moeten bi-culturele Rotterdammers op D66 stemmen?
‘Omdat we staan voor gelijke kansen voor iedereen. We zorgen ervoor dat iedereen het beste uit zichzelf kan halen, ongeacht waar je vandaan komt. Sommigen krijgen hierin meer hindernissen dan anderen, door een taalachterstand of door discriminatie.
Als je de taal niet machtig bent, of je ouders zijn de taal niet machtig, dan is het best wel moeilijk om mee te komen in een stad als Rotterdam, waar je toch wel veel op jezelf bent teruggeworpen. Het leven in de stad is complex. Daarom investeren we in onderwijs en discriminatie pakken we hard aan.’
Ja, die vraag moet u letterlijk nemen: hoeveel ministers in het nieuwe kabinet kennen geen morele waarden? Of gooien zulke morele waarden tenminste heel snel overboord, zodra het politiek lastig wordt? Ministers wier enige waarde in feite bestaat uit geld? Die bijvoorbeeld het behoud van financiële voordeeltjes voor multimiljonairs en multinationals belangrijker vinden dan dat van de rechtsstaat? Die daarom liever bondjes sluiten met JA21 dan met GroenLinks-PvdA?
Dat is in deze ongekend gevaarlijke tijden, waarin onze democratie en rechtstaat van binnen – Wilders – en van buiten – Trump – zwaar onder druk staan, belangrijker dan ooit. Langzamerhand belangrijker ook dan de vraag of een minister inhoudelijk deskundig is. Wie houdt onder zware politieke druk stand, omdat hij over een voldoende sterke ruggengraat beschikt? Wie heeft een ruggengraat van Rutte-rubber en buigt in het aangezicht van boze daddy’s soepeltjes met alle winden mee?
Bij de ministersploeg hebben D66 en CDA bewust gekozen voor nieuwe gezichten van een nieuwe generatie, de VVD voor wat er al zat – wat overigens grotendeels ook dezelfde generatie is.
Ervaring, ook levenservaring, is uit. Juist in jaren dat die meer geboden is dan ooit. Wat dat betreft is het beschamend dat Frans Timmermans, de enige lijsttrekker die werkelijk over internationale ervaring en aanzien beschikte en dus het meest geschikt was om Nederland voorbij Zevenaar te vertegenwoordigen, door de nitwits van de rechtse talkshowscène met succes werd gedemoniseerd.
Hij kan en weet namelijk wat – en in de ogen van schreeuwlelijken als Wierd Duk en Johan Derksen, die helemaal niets weten en niets kunnen, bestaat er niets ergers dan dat. Al eerder werd Sigrid Kaag slachtoffer van het rechtse riool dat voor de ‘stem des volks’ doorgaat.
Wie het VVD-smaldeel beziet, wordt, als het om de noodzakelijke ruggengraat gaat, niet bepaald optimistisch. Twee hunner zijn al onder Schoof wegens gebrek aan karakter volledig door de mand gevallen. Als eerste Eelco Heinen, door een kraakhelder AIVD-rapport over de evident rechts-extremistische aard van de gewelddadige rellen in Den Haag in september om opportunistisch-electorale redenen te negeren.
Merkwaardig dat niet is gekozen voor een van de twee kabinetsleden die wel over militaire ervaring
Als tweede David van Weel, die afgelopen juni geen heldere veroordeling van eigenmachtige grenscontroles uitvoerende ‘burgerwachten’ rond Ter Apel over zijn lippen wist te krijgen, en recent opperde dat Denemarken met Trump maar een deal moest sluiten over Groenland – als Chamberlain die de Tsjechische president Benes adviseert een deal met Hitler te sluiten over het Sudetenland.
Dat beide heren hierna überhaupt nog in aanmerking kwamen voor continuering van hun ministerschap, is voor Nederland beschamend. Hetzelfde geldt uiteraard voor het wegpromoveren van Yesilgöz naar Defensie, zonder enige kwalificatie voor dit in de huidige oorlogstijden zo essentiële departement. Hooguit komt haar talent om met uitgestreken gezicht grote leugens te verkondigen nog bij de omgang met haar geboren medeleugenaars Trump en Poetin goed van pas.
Het is merkwaardig dat niet is gekozen voor een van de twee kabinetsleden die wel over militaire ervaring en verstand van zaken beschikken: Derk Boswijk (CDA), nu slechts staatssecretaris, en Eleanor Bokholt-O’Sullivan (D66), een drie-sterren-generaal die op Volkshuisvesting is neergezet. Een absurde portefeuilleverdeling, waarmee de staatsveiligheid ondergeschikt is gemaakt aan de VVD-behoefte om een mislukte partijleidster een veilige aftocht te bezorgen.
Nu wij verlost zijn van kwaadaardige types als Marjolein Faber, Reinette Klever en Femke Wiersma, bestaat het gevaar dat de linkse oppositie zo opgelucht is over een ‘redelijk’ ogende regering dat ze te makkelijk in het nieuwe frame van ‘constructieve samenwerking’ trapt.
Jesse Klaver moet zich geen rad voor ogen laten draaien: dit is qua sociaal beleid gewoon een rechts kabinet, waar Jettens vast welgemeende belofte van ‘nieuwe politiek’ meteen al wordt overschaduwd door vertrouwd VVD-gesjoemel, in het verlengde van de brallerige billboards waarmee die partij dezer dagen de voor haar eigen egoïstenachterban behaalde successen luidruchtig langs de snelweg uitvent.
Wat dat betreft laat deze VVD-en-nog-wat-coalitie nu al een vieze smaak achter: afbraak van de sociale zekerheid, het afwentelen van de ‘vrijheidsbijdrage’ op de laagstbetaalden en na lobbyen door fiscale zwendeladviseurs het nagenoeg onbelast laten van alle vermogenswinst.
Door de mens veroorzaakte klimaatverandering heeft de zware stortbuien die eerder dit jaar delen van Spanje, Portugal en Marokko troffen aanzienlijk versterkt. Het netwerk van klimaatwetenschappers World Weather Attribution (WWA) luidt de noodklok. Dit schrijft persdienst AFP.
Bij negen stormen, tussen half januari en half februari, kwamen meer dan vijftig mensen om het leven en raakten ruim 200.000 mensen ontheemd. Vooral in Marokko leed hieronder.
Volgens het WWA-onderzoek viel tijdens de natste dagen ongeveer een derde meer regen dan mogelijk zou zijn geweest in een pre-industrieel klimaat, toen de aarde gemiddeld 1,3 graden koeler was. In de zwaar getroffen Zuid-Spaanse gemeente Grazalema viel in enkele dagen zelfs meer regen dan normaal in een heel jaar. Beelden op sociale media tonen bewoners die gaten in hun muren sloegen om het water af te voeren.
Klimaatwetenschapper David Garcia-Garcia van de Universiteit van Alicante noemt de regenval ‘verbijsterend’. Hij spreekt van een enorme schok voor de infrastructuur en bodem. Volgens Friederike Otto van het Imperial College London laat de ramp zien hoe klimaatverandering extreme weersomstandigheden gevaarlijker maakt: ‘Wat ooit beheersbaar was, verandert nu in rampen.’
De studie wijst op een combinatie van factoren, waaronder ongewoon warm Atlantisch zeewater en een geblokkeerd hogedrukgebied boven Noord-Europa dat storm na storm richting West-Europa stuurde. Zulke attributiestudies maken steeds duidelijker dat de verbranding van fossiele brandstoffen niet alleen de temperatuur verhoogt, maar ook direct bijdraagt aan dodelijke en ontwrichtende weersrampen.
Terwijl heel veel mensen keken naar de presentatie van het nieuwe kabinet, bekroop mij een ongemakkelijk gevoel. Het zag er statig uit, netjes, zoals het hoort bij zo’n moment. De foto’s waren mooi, de setting waardig, precies zoals we dat kennen van dit soort momenten.
Maar eerlijk? Ik dacht alleen maar: wie ziet zichzelf hier nou echt in?
Want wat ik zag, was vooral veel van hetzelfde. Hetzelfde type gezichten. Dezelfde uitstraling. En laten we daar niet omheen draaien: een overwegend witter-dan-wit kabinet. Ja, dat zeg ik bewust.
Omdat dit raakt aan iets groters dan alleen een bordesfoto. Dit is precies waarom zoveel mensen het vertrouwen in de politiek verliezen. Waarom mensen afhaken. Waarom ze zeggen: ‘Het maakt toch niks uit.’ En dat doet pijn.
Zie je wel… ze roepen van alles, maar uiteindelijk verandert er niks
Omdat ik als Statenlid en politica juist zo hard mijn best doe om mensen te overtuigen wél te stemmen. Wél mee te doen. Wél te geloven dat hun stem ertoe doet. Dat politiek niet iets is van ‘zij daar’, maar van ons allemaal. Maar eerlijk is eerlijk: momenten zoals deze maken dat gesprek steeds moeilijker. Want mensen kijken. Mensen zien. Mensen voelen haarfijn aan wanneer woorden en werkelijkheid niet meer matchen.
We horen het zo vaak vanuit Den Haag: iedereen telt mee. Niemand wordt uitgesloten. Inclusiviteit. Diversiteit. Gelijke kansen. Mooie woorden. Maar woorden krijgen pas betekenis door daden.
En juist daarom voelt dit zo wrang, zeker wanneer ik kijk naar een partij als D66. Niet mijn partij, maar wél een partij die zich al jaren profileert als progressief, inclusief en voorstander van een open, multiculturele samenleving. Dan verwacht je iets. Dan verwacht je dat die waarden niet alleen terugkomen in speeches en verkiezingsprogramma’s, maar ook zichtbaar worden op de momenten die ertoe doen. Op het bordes. In het beeld dat Nederland van zichzelf laat zien. En dan zie je niemand van kleur (met uitzondering van Dilan Yesilgöz, die zich op geen enkele manier verbindt met de multiculturele samenleving). Dat is geen detail. Dat is een signaal.
Die spanning tussen woorden en werkelijkheid zie je ook op andere vlakken. Neem partijen die tijdens de verkiezingen zichtbaar meeliepen, zich stevig uitspraken en morele grenzen trokken. Bijvoorbeeld wanneer het ging over Palestina. Over het trekken van een rode lijn tegen genocide. Over rechtvaardigheid, menselijkheid en internationale solidariteit. En na de verkiezingen? Het werd stil.
Alsof die betrokkenheid vooral campagnetaal was. Alsof sommige thema’s ineens minder urgent werden, minder hoorbaar, minder zichtbaar. En mensen merken dat. Ze voelen die teleurstelling, die verwarring, dat cynisme dat langzaam binnenkruipt. Het gevoel van: zie je wel… ze roepen van alles, maar uiteindelijk verandert er niks.
Nederland is allang niet meer zo eenzijdig. Kijk om je heen: op straat, in scholen, op de werkvloer. Dit land is divers, gelaagd, gemengd. Maar waar de macht zichtbaar wordt, blijft het beeld opvallend voorspelbaar. En dat schuurt.
Niet alleen symbolisch, maar ook gevoelsmatig. Want representatie gaat niet alleen over uiterlijk. Het gaat over perspectief. Over wie aan tafel zit. Over wie instinctief begrijpt hoe beleid uitpakt voor mensen die zich opnieuw niet gerepresenteerd voelen.
Laat één ding duidelijk zijn: dit gaat niet over identiteitspolitiek
En nee, het maakt mij echt niets uit wie minister-president is, hoe oud iemand is of waar iemand vandaan komt. Echt niet. Zolang iemand zijn werk goed doet.
Maar juist daarom voelt dit als een gemiste kans. Omdat partijen die spreken over inclusiviteit en verbinding nu een beeld neerzetten dat voor veel Nederlanders vooral afstand uitstraalt. Laat één ding duidelijk zijn: dit gaat niet over identiteitspolitiek. Dit gaat over geloofwaardigheid. Over vertrouwen. Over waarom mensen langzaam maar zeker het geloof verliezen dat politiek écht van iedereen is.
Je kunt blijven zeggen dat iedereen meetelt. Maar mensen geloven pas wat ze ook echt zien.
Uit onderzoek van de BBC blijkt dat de voormalige nationale politiechef van Nepal opdracht gaf om met scherp te schieten op jonge demonstranten tijdens protesten in september 2025. Bij het geweld kwamen negentien mensen om het leven, onder wie tieners en studenten.
De demonstraties, geleid door jongeren uit Generatie Z, richtten zich tegen corruptie, nepotisme en politieke straffeloosheid. Het BBC-onderzoek baseert zich op gelekte politielogs, videobeelden en getuigenissen van betrokkenen. Daaruit blijkt dat de politie toestemming kreeg om ‘noodzakelijk geweld’ te gebruiken, kort nadat een avondklok was ingesteld.
De Nepalese autoriteiten ontkenden lange tijd dat er een expliciet bevel was gegeven om met scherp te schieten. Het nieuwe bewijs zet die lezing onder druk en roept opnieuw vragen op over politieke verantwoordelijkheid en straffeloosheid. Tot nu toe is niemand strafrechtelijk vervolgd voor de dodelijke schietpartij.
De protesten leidden toentertijd tot een diepe politieke crisis en het aftreden van de regering. Mensenrechtenorganisaties en nabestaanden blijven aandringen op gerechtigheid en een onafhankelijk onderzoek naar het politiegeweld.
Een Bij1-motie om te stoppen met het uitdelen van boetes aan buitenslapers heeft een ruime meerderheid in de Utrechtse gemeenteraad behaald, bericht AD. ‘Het beboeten van buitenslapen criminaliseert mensen die in een kwetsbare positie verkeren’, aldus de partij.
Al twee keer eerder diende Bij1 een motie in om de boetes voor buitenslapen op te schorten, maar die moties kregen toen geen meerderheid. Omdat de nieuwe motie voorzichtiger geformuleerd is, stemden Volt en D66 deze keer wel mee. Volgens D66-raadslid Berdien van der Wilt past het huidige beleid ‘niet meer bij Utrecht als mensenrechtenstad’.
De fractievoorzitter van Bij1 Utrecht, Stevie Nolten, gebruikte eerder deze maand in de Kanttekening vergelijkbare bewoordingen. ‘Utrecht noemt zich mensenrechtenstad, maar in de praktijk maken we dat niet waar. We zagen recent grof politiegeweld onder het Bollendak richting twee moslimvrouwen, en ondertussen slapen er nog steeds mensen op straat omdat de opvang vol is’, zei ze.
Eerder stopten Amsterdam, Leiden, Maastricht en Nijmegen al met het beboeten van buitenslapers.
Uit een rapport van het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ) blijkt dat Israël vorig jaar het grootste aantal journalisten ooit heeft gedood, sinds het jaarlijkse onderzoek van de mediawaakhond in 1992 begon.
Wereldwijd gezien is 2025 ook het jaar waarin de meeste journalisten ooit zijn gedood: in totaal gaat het om 129, waarvan 84 zijn vermoord door Israël.
Het CPJ meldt ook dat 2025 het tweede opeenvolgende jaar is waarin een recordaantal gedode journalisten is geregistreerd. Israël vermoordde 53 Palestijnse journalisten in Gaza, maar ook 31 redactiemedewerkers van een Jemenitisch persbureau. In Oekraïne en Soedan vonden veel journalisten de dood door ‘gerichte aanvallen’.
De organisatie luidt de noodklok over het feit dat er geen noemenswaardig onderzoek wordt gedaan naar het ‘doelgericht doden’ van journalisten. Ook klaagt het CPJ dat er voor geen enkele ‘moord’ op journalisten verantwoording wordt afgelegd.
Voorts geeft het CPJ aan dat het om geverifieerde aantallen doden gaat. Het werkelijke aantal gedode journalisten kan hoger uitvallen. Gaza bijvoorbeeld is nog steeds slecht toegankelijk voor internationale journalisten en onderzoekers. ‘Nu veel van het bewijsmateriaal is vernietigd, zal het werkelijke aantal Palestijnse journalisten in Gaza dat opzettelijk door Israël werd aangevallen wellicht nooit bekend worden’, aldus het CPJ.
Journalist Anne-Rose Hermer ging in Rotterdam op bezoek bij een familie om samen de vasten te verbreken. Het gezin doet mee aan het project Iftarmee, dat islamitische gezinnen koppelt aan mensen die een iftar willen meemaken.
Op bezoek gaan bij onbekenden is een beetje spannend, maar ook leuk. Gewapend met twee bosjes rozen betreed ik rond 18.00 uur de Rotterdamse woning van een van oorsprong Turkse familie. Zeki en Demet hebben twee dochters, Rabia Nur en Fatma. De oudste werkt als serveerster en heeft dienst, de jongste (20) is thuis. Uiteraard weten ze dat ik journalist ben en een artikel ga schrijven over deze iftar, maar er is een onverwacht probleem: twee gasten hebben afgezegd vanwege ziekte en een derde komt veel later. Niet getreurd. Op deze manier is er gelegenheid voor een persoonlijk gesprek en er is nog een gast. Ze heet Kirsten, is van dezelfde leeftijd als Fatma en is geen moslima. Er is dus wel degelijk sprake van verbinding.
De ontvangst is heel hartelijk. Het echtpaar vindt het erg leuk dat ik er ben. En ik ook. Wat meteen opvalt in de woonkamer is de versiering. Tot aan het raam aan de achterkant toe is versiering opgehangen in het teken van de ramadan, compleet met verlichting, ballonnen en Koranteksten die te maken hebben met de ramadan. Het oogt allemaal heel feestelijk. ‘De ramadan is voor moslims een heilige maand. Samen vasten, eten, het gezellig maken. Dat is hoe de profeet Mohammed het heeft gezegd’, legt Fatma uit.
‘Samen vasten, eten, het gezellig maken’
Tijdens de ramadan mogen moslims tussen zonsopgang en zonsondergang niet eten, drinken en roken. Het gaat deze avond om contact maken, samen de iftar gebruiken en de ramadan beleven. ‘Vasten gaat niet alleen over honger en dorst voelen, maar ook over dankbaar zijn, leren geduldig te zijn en denken aan arme mensen’, zegt Fatma. Niet zo vreemd, want geven aan de armen is een van de vijf zuilen van de islam.
Pas vier jaar in Nederland
Zeki is docent wiskunde en heeft in diverse landen gewerkt op internationale scholen. Demet is docent Turkse literatuur. Volgens Fatma is haar vader een goede docent en heeft hij haar veel geholpen. Inmiddels volgt Fatma een opleiding tot verpleegkundige. Daarnaast is ze veel bezig met taekwondo. Op haar kamer hangt een indrukwekkende verzameling medailles die Fatma met deze sport heeft gewonnen.
Een ogenschijnlijk gewoon gezin waarvan de gezinsleden hun plek hebben gevonden in de Nederlandse samenleving. Maar op een moment blijkt dat dit best bijzonder is in plaats van gewoon. Het gaat om asielzoekers die pas vier jaar in Nederland zijn. Demet vindt dat ze nog niet goed Nederlands spreekt. Oké, het is niet perfect. Maar wel goed voor iemand die hier vier jaar is, waarvan een jaar in azc’s. Na Ter Apel en drie weken Budel was een azc in het Limburgse Sweikhuizen bij Geleen aan de beurt. Daar woonden ze tien maanden, totdat hun plotseling een woning in Rotterdam werd aangeboden.
‘Mijn neef woont in Nederland, de zoon van mijn oom die jarenlang in Nederland heeft gewerkt en inmiddels is overleden, dus het kwam een beetje vertrouwd op me over’, vertelt Zeki, die zelf door omstandigheden in Duitsland is geboren.
Op sommige punten was het even wennen in Rotterdam, onder andere omdat het Limburgs heel anders klinkt dan het Rotterdams. Daar keken ze van op toen ze hier kwamen. Zeki is in contact gekomen met de organisatie Wereldburger voor de klas en hoopt op een moment weer wiskunde te kunnen geven. Demet doet veel vrijwilligerswerk, onder andere in het type buurthuis dat in Rotterdamse wijken bekendstaat als het Huis van de Wijk.
Börek en dolma’s
Een iftar start altijd met een gebed, opgezegd in het Nederlands door Fatma. Het eerste wat je gebruikt na het vasten is een dadel of een slokje water. Daarna is het tijd voor een kopje linzensoep. Verder staat er op tafel içli köfte, oftewel gevulde bulgurnoedels, börek met kaas, aubergine met tomaat én overheerlijke dolma’s. Dat zijn druivenbladeren die gevuld zijn met kruidige rijst. Die heeft Demet deels klaargemaakt voor Kirsten, die ze zo lekker vindt.
V.l.n.r. Zeki, Kirsten, Fatma, Demet en Anne-Rose
Kirsten en Fatma kennen elkaar van het project Buddy to Buddy. Vrijwilligers worden gekoppeld aan een nieuwkomer in Nederland. Gedurende vier maanden ga je wekelijks samen iets leuks doen. Op deze manier help je iemand integreren en je krijgt zelf een goed idee hoe het is om ergens helemaal opnieuw te beginnen.
‘De betekenis van de vastenmaand en de iftar is ook mooi’
‘Ik volg de opleiding Social Work en ik stuitte door mijn studie op dit project. Het werd ons aangeboden, maar je mocht ook voor een vervangende opdracht kiezen. Dat heb ik niet gedaan. Zo kwam ik in contact met Fatma.’ Iftarmee vindt Kirsten een goed initiatief. Zelf is ze geen moslima. ‘Het is heel gezellig en het eten is lekker. De betekenis van de vastenmaand en de iftar is ook mooi.’
Vijf zuilen
Het meedoen aan de vastenmaand is een van de vijf zuilen van de islam. De ramadan is onlosmakelijk verbonden met het islamitische geloof en het is geen kwestie van vrijwilligheid. In de Koran staat wanneer en waarom er wordt gevast. Toch zijn er uitzonderingen. Chronisch zieken en zeer oude of zwakke mensen zijn vrijgesteld. Moslims die moeten reizen zijn dan even vrijgesteld van het vasten, net als meisjes en vrouwen die ongesteld zijn.
Gebeden isha en taraweeh
Na de iftar volgen er twee gebeden: het isha-gebed en daarna het taraweeh-gebed. Deze gebeden kun je in principe thuis bidden, maar je kunt er ook voor naar de moskee gaan. Tijdens het bidden worden een aantal raka’at verricht. Een raka’at omvat niet alleen knielen en opstaan, maar ook het reciteren van verzen uit de Koran, buigen (ruku), neerwerpen (sujood) en het verrichten van andere gebedsrituelen. Opvallend: in Marokkaanse moskeeën zijn het tijdens het taraweeh-gebed vaak acht raka’at, in de Turkse moskeeën twintig. Het gezin weet de reden voor dit verschil niet.
Rumi
Demet doet veel vrijwilligerswerk, maar haar hart ligt bij literatuur. Over de vraag wie haar favoriete auteur is, hoeft ze geen seconde na te denken: de schrijver en dichter Mevlana Celaleddin Rumi, bekend als Rumi (1207-1273). ‘Hij schreef veel over liefde en tolerantie. Ik lees ook graag boeken van Cengiz Aytmatov (1928-2008). Deze schrijver kan heel goed over generatieverschillen schrijven, zoals bij ouders en kinderen. De traditie en cultuur van Centraal-Azië nemen een belangrijke plaats in in zijn werken.’
Afscheid
Op de valreep komt de dame die verlaat was. Het is een goede bekende van Demet. Miriella Paula kan qua eten en drinken wel iets extra’s gebruiken, want ze is druk bezig met de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen voor de partij Wij Kleurrijk Rotterdam. ‘Ik eet hier graag tijdens de ramadan. Het is altijd gezellig en lekker’, complimenteert ze Demet terwijl ze geniet van haar linzensoep.
Voor mij is het tijd om te vertrekken, maar niet voordat ik een bakje eten meekrijg met onder andere die lekkere dolma’s. Ook de gasten krijgen een roos mee.
Wat is Iftarmee?
De afspraak voor het bijwonen van deze iftar is geregeld door Kunst van het Samenleven, een project van Platform INS, waarbij wordt uitgegaan van de kracht van verbinding en ontmoeting. Iftarmee is gebaseerd op vrijwilligheid. Mensen kunnen zich opgeven via de website en kiezen een datum en een stad of omgeving. Het verzoek belandt bij een lokale vertegenwoordiger. Die koppelt deelnemers aan de gezinnen die zich hebben opgegeven omdat ze hun huis openstellen voor onbekenden tijdens een iftar. Vervolgens neemt het gastgezin contact op en krijg je een app waarin staat dat je welkom bent en wat het adres is.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
