‘Letland ontdekt voor de tweede keer in tien dagen een tunnel bij de grens met Belarus’ is zomaar een van de vele krantenkoppen die de afgelopen tijd voorbijkwamen. Het is een voorbeeld van hoe migratie kan worden ingezet om Europese landen onder druk te zetten.
Ook de gebeurtenissen rond de Spaanse enclave Ceuta laten zien hoe kwetsbaar Europa hiervoor is. Zo’n zeventig- tot tachtigduizend mensen waagden in twee dagen de oversteek, op zoek naar een beter leven. Beïnvloed door nepnieuws dachten zij in Ceuta direct te worden opgevangen en snel naar het Spaanse vasteland te reizen om daar werk of asiel te vinden. Het overgrote deel kwam van een koude kermis thuis en keerde terug naar Marokko. Een klein deel bleef achter, wat tot op de dag van vandaag voor veel onrust zorgt in Ceuta en Spanje.
Door de bestorming kwam Spanje onder druk te staan en werd de Europese verdeeldheid over migratie zichtbaar. Dat is het effect dat landen die migratie als wapen inzetten willen bereiken. In de discussie over Ceuta kreeg vooral Spanje kritiek, terwijl Marokko zijn grenzen vrijwel had opengezet om het land te raken. De Spaanse regering onderhandelde op dat moment met Marokko’s buurland en aartsrivaal Algerije over de aanvoer van gas naar Europa. Marokko weet, net als andere landen, dat migratie kan worden gebruikt om een Europees land te straffen.
Europa is kwetsbaar voor migratie. Sinds de vluchtelingencrisis van 2015 leiden grote, ongecontroleerde migratiestromen tot veel onrust. De opmars van radicaal-rechtse partijen sinds 2015 hangt samen met het feit dat migratie al ruim tien jaar een permanente crisis vormt. Zij profiteren van de weerstand tegen grootschalige migratie en het beperkte succes van de mainstream partijen om die terug te dringen. Verdeeldheid tussen lidstaten van de Europese Unie is ook een gevolg van migratie, evenals de steeds verder voortschrijdende erosie van het Schengenverdrag, waardoor de open grenzen op ons continent steeds meer onder druk komen te staan.
Landen om ons heen weten dat. Autoritaire leiders hebben migratie tot wapen gemaakt om Europa te straffen of concessies af te dwingen. Deze praktijk begon met Turkije in 2015. De toenmalige Duitse leider Angela Merkel sloot de zogeheten Turkijedeal met Erdogan en gaf daarmee de bewaking van de Europese buitengrenzen deels uit handen aan haar Turkse autocratische evenknie. Erdogan gebruikte die positie om geld en het uitblijven van Europese kritiek op zijn interne machtsgreep in Turkije los te peuteren.
Toegang tot de EU zou niet langer een recht moeten zijn, maar een keuze van de lidstaten
Andere landen leerden hiervan: Marokko in relatie tot Spanje en Tunesië en Libië in relatie tot Italië. Inmiddels sluit de EU ook deals met landen in West-Afrika en de Sahel. Omdat de EU vanwege haar eigen wetgeving migratie niet voldoende kan tegengaan, laat ze dit in ruil voor geld en privileges doen door andere landen. Daarmee maakt Europa zich kwetsbaar voor landen die het onder druk willen zetten.
Het land dat dit het beste doorheeft, is Rusland. Samen met buurland en partner Belarus zet het migratie al jaren in als wapen. Migranten uit het Midden-Oosten en Afrika kunnen pakketreizen krijgen naar de Russische of Belarussische grens om van daaruit de EU binnen te komen. Polen, Finland en inmiddels ook Letland kregen de afgelopen jaren te maken met grote groepen migranten aan hun grenzen en hebben die daarom versterkt. In NAVO-kringen wordt migratie steeds meer gezien als een nationale veiligheidskwestie en als onderdeel van de Russische hybride oorlogsvoering tegen Europa en de NAVO.
Om ons daartegen te beschermen, is een grondige herziening nodig van de juridische omgang met migratie en vluchtelingen. Toegang tot de EU zou niet langer een recht moeten zijn, maar een keuze van de lidstaten. Mensensmokkel en het inzetten van migratie als wapen mogen niet worden beloond en het illegaal oversteken van grenzen of illegaal verblijf in de EU moet te allen tijde worden gesanctioneerd.
Dit was recent eigenlijk al de praktijk in Ceuta. Het overgrote deel van de migranten die tijdens de bestorming de grens overstak, kreeg geen toegang tot een asielprocedure en het Spaanse vasteland. Dat is hard, maar duidelijk. Europa moet niet langer toestaan dat migranten worden misbruikt om het continent te raken. In een tijd van hybride oorlogsvoering en autocratische dreigingen moeten we ons daartegen beschermen en de stappen zetten die hiervoor nodig zijn om het migratiewapen uit handen van onze vijanden te nemen.
In een detentiecentrum in Noord-Griekenland, in Sintiki nabij de Bulgaarse grens, is een opstand van migranten uitgebroken. Ongeveer 35 migranten wisten zondag tijdens een schermutseling met de Griekse oproerpolitie uit de gevangenis te ontsnappen, van wie ongeveer de helft inmiddels weer is opgepakt, zo meldt Deutsche Welle.
Tijdens de opstand slaagden de migranten erin een muur van prikkeldraad door te knippen om hun weg verder Europa in te vervolgen. Griekenland vormt een belangrijke schakel in de zoektocht van migranten en vluchtelingen naar een beter leven, maar het land probeert al jaren met Europese steun en tegen internationale verdragen in migranten vast te houden en terug te sturen naar hun landen van herkomst.
Al geruime tijd wordt er gesproken over het plaatsen van detentie- en deportatiecentra in derde landen, zoals in Igdir, in het oosten van Turkije, waar ongeveer 1500 mensen kunnen worden geplaatst voor deportatie. De EU heeft met dit land een overeenkomst om migranten vast te houden en per chartervliegtuig terug te sturen, onder meer naar Afghanistan.
Mensenrechtenorganisaties zijn kritisch op de beperking van de rechten van migranten en vluchtelingen. Volgens het Vluchtelingenverdrag heeft immers iedereen recht op een eerlijke asielprocedure. De Griekse politie zette tijdens de migrantenopstand verdovingsgranaten in, waarbij ten minste vijf migranten gewond zouden zijn geraakt.
De detentie van migranten en vluchtelingen in Griekenland is al jaren onderwerp van debat. Volgens rapporten van organisaties zoals de European Council on Refugees and Exiles, ECRE, en de Griekse Raad voor Vluchtelingen worden duizenden mensen verspreid over het land, vaak onder mensonterende omstandigheden, voor onbepaalde tijd vastgehouden.
Wij dokters kijken de dood geregeld in de ogen. Ons werk is erop gericht om de medemens zo lang mogelijk in leven te houden. Maar zoals alles in het leven, heeft het leven zelf ook zijn grenzen.
Alles digitaliseert in rap tempo. Zo ook de zorg. Mensen willen via een app de dokter bereiken en het medisch mankement met een vraag en eventueel een foto inbrengen. De dokter kan dan via de app antwoorden. De vluchtige mens heeft geen verdere behoefte aan contact met de dokter.
Dat verandert als de leeftijd vordert en de mankementen zich stapelen. Het ene medicijn wordt aan het andere toegevoegd. Wanneer het een waslijst aan medicijnen wordt en het inname-ritme niet meer te bolwerken is, heeft de farma-industrie daar ook een mooie oplossing voor ontwikkeld: de baxterrol. Een plastic rolletje met pilletjes. Je hoeft alleen naar het tijdstip op de plastic rol te kijken. In dat gedeelte zitten je medicijnen voor dat moment. Zolang u leeft, zal de farma-industrie ervoor blijven zorgen dat u uw medicijnen blijft slikken.
Leeft u lang genoeg, dan belandt u op een gegeven moment in een verwachte stervensfase. In die fase, en ook de fase van chronisch ziek zijn daarvoor, wordt de dokter iemand die je liever persoonlijk wilt spreken. En niet meer via een app.
Als moslimdokter in Nederland is de stervensbegeleiding schipperen tussen culturen. De moslim gelooft er nog heilig in dat het leven zo lang mogelijk moet duren. Natuurlijk heeft de gelovige moslim gelijk in het principe dat het leven door God gegeven is en door God genomen gaat worden.
Alles wordt open en bloot verteld, tot verbijstering van vele patiënten en familieleden
Dat verwachte moment waarop het leven genomen gaat worden, durft menigeen echter niet onder ogen te zien. Dokters in Turkije hebben in familiegesprekken te veel trauma’s ondervonden. Daarop hebben ze hun eigen trucjes moeten ontwikkelen. Ze ontwijken het gesprek met de familie. De patiënt in de stervensfase wordt op de intensive care opgenomen. Daar komt het overlijden. Mijn vrouw zei laatst dat wanneer je hoort dat iemand in Turkije op de intensive care is opgenomen, je mag verwachten dat die in drie dagen gaat overlijden.
In Nederland pakken we het heel anders aan. Alles wordt open en bloot verteld, tot verbijstering van vele patiënten en familieleden. Voor het sterfbed is zelfs een sterfhuis in het leven geroepen. Daar zijn voldoende faciliteiten en is er geschoold personeel om de laatste fase zo goed mogelijk te doorlopen. Dat heet een hospice.
Maar hier is weer een volgend dilemma. De familie wil niet alleen met een verwacht overlijden te maken hebben, maar ook met een gepland overlijden. De agenda’s kunnen anders namelijk niet goed gesynchroniseerd worden. De moderne, vluchtige, geappiseerde samenleving biedt geen gelegenheid om zo lang mogelijk te ‘genieten’ van het sterfbed van de naaste.
Kun je de woningnood aanpakken en tegelijk de integratie van statushouders bevorderen? Amsterdam probeert het met gemengde woonprojecten. Oud-bewoner Paco Kuit zag wat ervoor nodig is om samenwonen ook echt te laten werken.
Het was een simpele vraag. ‘Ik heb gekookt. Wil je mee-eten?’ Met die vraag begon het contact tussen Paco en wat uiteindelijk zijn beste vriend zou worden. ‘Mijn huisgenoten spraken de taal nog niet, maar eten heeft geen taal nodig. Die uitnodiging was een manier om liefde te tonen. Het was aftasten, maar het werkte’, vertelt de inmiddels 27-jarige Kuit, die zijn studententijd doorbracht in De Woondiversiteit.
De gemeente Amsterdam begon al in 2015 te zoeken naar manieren om jonge statushouders snel te huisvesten. Er was toen al een enorme behoefte aan woonruimte voor Amsterdamse jongeren en studenten. Met het idee van gemengde woonprojecten sloeg de gemeente twee vliegen in één klap. Twee groepen woningzoekenden werden voorzien van huisvesting en statushouders zouden terechtkomen in een sociaal netwerk van mensen die hen konden ondersteunen bij de integratie.
Als het aan het Rijk ligt, zullen er veel meer van dit soort projecten volgen. Gezien de nog altijd voortdurende wooncrisis moeten gemeenten veel meer gaan inzetten op ‘aanvullende vormen van huisvesting’, schreef minister Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening begin deze zomer in een brief aan de Tweede Kamer. Ze noemde daarbij ook gedeeld wonen en benadrukte dat een aantal gemeenten al een voorbeeldfunctie vervult.
Amsterdam kent op dit moment meerdere woonprojecten die elk op hun eigen manier invulling geven aan het concept gemengd wonen. De twee grootste – Startblok Riekerhaven en Startblok Elzenhagen – bieden plek aan respectievelijk 400 en 540 woningzoekenden. De Woondiversiteit opende in 2019 als experimenteel project en bestaat nog twee jaar, tot 2028. Daarna wordt het pand ontruimd omdat er een energiecentrale komt. Maar het project laat nu al een aantal waardevolle lessen achter.
Samenwonen als integratie
De Woondiversiteit aan de Hoogte Kadijk 401 werd in 2019 geopend in het voormalige pand van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Er kwamen 116 jonge bewoners van 18 tot 28 jaar. Vrouwen en mannen woonden apart, het gebouw was opgedeeld in units. ‘Je deelde de gang met maximaal tien anderen’, vertelt Kuijt.
‘Ik heb aan dit woonproject mijn beste vriend overgehouden’
In De Woondiversiteit werd het samenwonen zelf als integratie-instrument gezien. De woningen waren georganiseerd in dertien woonunits met maximaal tien bewoners, met een gezamenlijke keuken en woonkamer. Anders dan bij andere woonprojecten, waar de studenten een buddyfunctie vervulden, verliepen de ontmoetingen hier spontaan. Maar kun je integratie bevorderen door mensen simpelweg een keuken met elkaar te laten delen? Of is daar meer voor nodig?
Hier blikt Kuit graag op terug. Sterker nog, het woonexperiment vormde het onderwerp van zijn masterscriptie aan de Erasmus Universiteit. Hij geeft de voorkeur aan de term relationele integratie. ‘Integratie als een relationeel proces, in plaats van een proces dat zich richt op de migrant’, zo schrijft hij in het voorwoord van zijn academische werk.
Paco en zijn vriend, in het oranje shirt, op de fiets tijdens Koningsdag
‘Ik heb aan dit woonproject mijn beste vriend overgehouden. Een Syriër. We zijn vorig jaar samen op vakantie geweest naar Jordanië’, vertelt hij. ‘Het is heel natuurlijk verlopen. We bouwden een band op binnenshuis, daarna gingen we ook eens op stap, leuke dingen doen. De vriendschap werd steeds hechter en inmiddels zijn we als familie.’
Wat volgens hem heel belangrijk is om dit soort projecten te laten slagen, is het aanbieden van gemeenschappelijke ruimtes waar mensen elkaar ook echt kunnen ontmoeten, zo beargumenteert hij. ‘Er zijn ook woonprojecten waar mensen bij elkaar op de deur moeten kloppen voor een ontmoeting. Als ze dan samen willen eten, gebeurt dat op de kamer. Dan maak je de drempel ontzettend hoog.’
‘Je moet je bedenken dat statushouders vaak net uit een azc komen. Ze hebben vaak nog geen Nederlandse les gehad, weten misschien ook wel hoe mensen naar migranten kijken en daardoor is het lastig de eerste stap te zetten. Door een gemeenschappelijke ruimte als een keuken word je gedwongen om elkaar tegen te komen. Die kleine push heeft iedereen nodig om kennis te maken met een vreemde.’
De fysieke architectuur van de woonruimte doet ertoe. Dit kwam ook terug in een reportage van Pointer uit 2023. Daarin wordt De Woondiversiteit vergeleken met andere gemengde woonprojecten. Een bewoner zegt daar in essentie dat het delen van keuken en woonkamer ervoor zorgt dat bewoners elkaar automatisch vaker tegenkomen. Bij grotere complexen met zelfstandige containerwoningen zou die sociale interactie veel minder vanzelfsprekend zijn.
Willen ontmoeten
Volgens Kuit is de intentie van bewoners minstens zo belangrijk als de architectuur. De woonunits in gemengde projecten zijn vaak relatief goedkoop. Dat trekt jongeren aan die in eerste instantie vooral een betaalbare woning zoeken. Niet iedereen komt er dus binnen met het idee om een band op te bouwen met een statushouder.
‘De selectie werd gedaan door de vastgoedbeheerder zelf’
Bij De Woondiversiteit kwamen studenten alleen in aanmerking als ze waren voorgedragen. Daarna moesten ze een motivatiebrief schrijven, maar de eisen waren niet bijzonder streng, vertelt hij. ‘De selectie werd gedaan door de vastgoedbeheerder zelf. Die heeft gewoon niet de sociale voelsprieten om te beslissen of iemand geschikt is voor zo’n project.’
Volgens Kuit bleek dat al snel. ‘Na het eerste half jaar waren driekwart van de Nederlandse jongens op mijn gang alweer vertrokken. Samenleven is niet voor iedereen geschikt.’
Problemen op de gang
Zelf had hij juist een duidelijke motivatie. Hij was net terug uit Lesbos, waar hij als vrijwilliger had gewerkt in een vluchtelingenkamp. ‘Ik wilde mensen helpen die net waren aangekomen in Nederland. Het woonproject sprak me enorm aan. Zo kon ik op een basale manier mensen helpen in hun dagelijkse realiteit.’
Maar er gebeuren ook weleens heftige dingen in de woongemeenschap, zoals ruzies op de gang of bewoners die kampen met psychische problemen, vertelt hij. ‘De wooncorporatie is niet sociaal geschikt om dit op te lossen. Dat moet de woongemeenschap doen. Maar dan moet die gemeenschap wel sterk zijn.’
Startblok Elzenhagen in Amsterdam-Noord. Beeld: Bas Kok
De problemen die zich soms voordoen onder kwetsbare bewoners zijn precies de reden waarom sommige woonprojecten in een slecht daglicht zijn komen te staan. Zo kwam Stek Oost – een ander woonproject in Amsterdam – in het nieuws omdat een van de bewoners zich had vergrepen aan twee vrouwelijke bewoners. De man was een statushouder, de vrouwelijke bewoners hadden zich aangemeld omdat ze geloofden in wederzijdse integratie. Het was een schrijnend voorbeeld van hoe het fout kon gaan, maar daarmee moet gemengd wonen als concept niet worden afgeschreven, vindt Kuit. ‘Er zijn wel dingen die beter kunnen.’
Zoals de studenten een screening moeten ondergaan, moeten ook statushouders beter worden geselecteerd, vindt hij. ‘COA wil geen onderscheid maken. Ze moeten mensen die een status hebben gekregen gewoon ergens laten wonen. Maar het zou wel helpen als van tevoren bepaalde signalen worden opgepikt. Als iemand niet lekker in zijn vel zit, last heeft van depressie of psychosen, dan kan zo’n persoon beter niet samenwonen met anderen. Het huis is rumoerig, frustraties worden op allerlei manieren geuit. Mensen met complexe of heftige mentale problemen zijn een last voor zichzelf en voor anderen.’
Kennisplatform Integratie en Samenleving (KIS), dat in 2019 onderzoek deed naar samenwonen met statushouders, concludeerde ook dat statushouders zelf niet vrij zijn om voor deze woonvorm te kiezen. Statushouders mogen een aangeboden woning doorgaans niet zomaar weigeren, waardoor je je af kunt vragen of ze altijd evenveel behoefte hebben aan een gedeeld appartement. Vaak verlangen ze na een periode in het azc juist naar rust.
Goede begeleiding
‘Zo’n gemengde woonvorm vraagt wel om goede begeleiding en sociaal beheer, zeker wanneer verschillende groepen gebruikmaken van gezamenlijke ruimtes’, zegt Thomas Zwiers van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), die eerder over verschillende woonvormen sprak met de Kanttekening. ‘Sociaal beheer zijn activiteiten waarmee een gemeente en woningcorporatie, eventueel in samenwerking met een maatschappelijke organisatie, ervoor zorgen dat bewoners prettig en veilig kunnen samenleven en eventuele problemen vroegtijdig worden gesignaleerd en opgelost.’
‘In ons geval was de sociale cohesie heel sterk’
Dit zegt ook Kuit. Soms was de woongemeenschap niet in staat om problemen op te lossen, dan moest er worden ingegrepen. Maar dit gebeurt niet altijd even kordaat, merkt hij op. ‘Dat viel me ook op aan Stek Oost. Er moest eerst iets ergs gebeuren voordat er werd ingegrepen. Dat is waar het fout gaat. Bij ons waren er ook weleens ruzies op de gang, maar dan moesten we het toch als gemeenschap oplossen. In ons geval was de sociale cohesie heel sterk, maar dat is niet altijd het geval.’
Het is jammer dat projecten als Stek Oost nu worden gezien als ‘niet geslaagd’ of ‘niet mogelijk’, zegt Kuit ten slotte. ‘Er gebeuren ook heel veel mooie dingen. We moeten het concept niet afschrijven.’
Maar er zijn wel dingen die beter moeten, erkent ook hij. ‘Sommige projecten zijn succesvoller dan andere. Er is inmiddels wel aandacht vanuit de gemeente voor de noodzaak om projecten goed te begeleiden. Maar wat ik eigenlijk steeds weer mis, is het inzicht dat gemeenschappelijke ruimten cruciaal zijn voor de cohesie binnen gemengd woonprojecten.’
De Universiteit Gent heeft filosoof Nathan Cofnas preventief geschorst en een tuchtrechtelijk vooronderzoek naar hem geopend. Cofnas, een Amerikaanse onderzoeker die zich profileert als ‘rassenrealist’, werd op 20 augustus officieel van de maatregel op de hoogte gebracht. De schorsing geldt voorlopig tot en met 28 augustus.
Volgens de universiteit UGent wordt onder meer onderzocht of Cofnas zijn professionele verplichtingen heeft geschonden. De universiteit verwijst daarbij naar publieke uitspraken over de Britse socioloog Jason Arday, die eerder deze maand ontslag nam bij de Universiteit van Cambridge en enkele dagen later dood werd aangetroffen. Cofnas had Arday onder meer beschuldigd van plagiaat en liet zich in podcasts en andere media kritisch over hem uit. Dit meldt De Standaard.
Ook zijn uitspraken over ras spelen een rol. De universiteit stelt dat sommige van zijn publieke uitlatingen mogelijk kunnen worden geïnterpreteerd als het verdedigen van de inherente superioriteit of inferioriteit van bepaalde raciale of etnische groepen. De UGent onderzoekt daarom ook of de uitspraken verenigbaar zijn met de Belgische antidiscriminatiewetgeving.
Cofnas is omstreden vanwege zijn verdediging van het zogenoemde rassenrealisme. Die stroming gaat ervan uit dat menselijke populaties niet alleen cultureel of sociaal, maar ook biologisch van elkaar verschillen. Cofnas stelt onder meer dat het legitiem moet zijn om te onderzoeken of genetische verschillen een rol kunnen spelen bij gemiddelde verschillen in intelligentie tussen bevolkingsgroepen.
Dat laatste is bijzonder controversieel. Dat populaties genetisch van elkaar kunnen verschillen, staat op zichzelf niet ter discussie. Maar daaruit volgt niet automatisch dat verschillen in complexe eigenschappen zoals intelligentie genetisch veroorzaakt worden. De wetenschappelijke discussie hierover draait onder meer om de rol van omgeving, onderwijs, sociaaleconomische omstandigheden en genetica.
Zijn aanstelling aan de UGent zorgde eerder dit jaar al voor protest. Honderden studenten en medewerkers uitten toen kritiek op de benoeming en vroegen zich af of zijn opvattingen verenigbaar zijn met de waarden en de ethische regels van de universiteit. Tegelijk ontstond er juist steun voor zijn academische vrijheid. De UGent benadrukt dat het vooronderzoek nog geen definitief oordeel inhoudt.
Amnesty International roept Hamas op onmiddellijk te stoppen met buitengerechtelijke executies van Palestijnen die worden verdacht van samenwerking met Israël. Volgens de mensenrechtenorganisatie worden verdachten zonder eerlijk proces ter dood gebracht.
Amnesty verwijst naar een VN-rapport uit juni, waarin tussen augustus 2024 en begin 2026 in Gaza 249 gevallen van buitengerechtelijke executies en ernstig fysiek geweld zijn vastgesteld. Daarbij kwamen volgens het rapport zeker 108 mensen om het leven. In ten minste zestig gevallen zouden aan Hamas gelieerde troepen betrokken zijn geweest.
Ook Amnesty zelf heeft negen buitengerechtelijke executies onderzocht en gedocumenteerd. Daarnaast onderzocht de organisatie een geval waarbij iemand volgens haar onrechtmatig werd gedood. Sommige executies zouden in het openbaar zijn uitgevoerd en vervolgens zijn verspreid via aan Hamas gelieerde Telegram-kanalen.
Volgens Amnesty is, voor zover bekend, niemand binnen Hamas verantwoordelijk gehouden voor deze misstanden. De organisatie waarschuwt dat het herstellen van de openbare orde geen rechtvaardiging kan zijn voor willekeurige arrestaties, vergeldingsacties of buitengerechtelijke executies.
Amnesty benadrukt daarnaast dat ook door Israël gesteunde Palestijnse milities in Gaza zich schuldig maken aan ernstige mensenrechtenschendingen. De organisatie zegt dat de Israëlische militaire campagne en het verzwakken van bestaande veiligheids- en rechtsstructuren hebben bijgedragen aan de chaos en wetteloosheid in de Gazastrook.
De mensenrechtenorganisatie roept de nieuwe Hamas-leiding op een einde te maken aan straffeloosheid en ervoor te zorgen dat slachtoffers en hun nabestaanden toegang krijgen tot waarheid en gerechtigheid.
Waarom werd Alihan Kuris, de leider van de Süleymanci-beweging, opgepakt? Ook tientallen mensen om hem heen werden gearresteerd. Binnen de religieuze gemeenschap zijn de zorgen groot.
Minder dan twee jaar voor de cruciale presidentsverkiezingen in Turkije lijkt het Turkse Openbaar Ministerie nieuwe zondebokken te hebben gevonden om het Turkse volk massaal te mobiliseren voor het Erdogan-regime. Sinds de arrestatie van de religieuze leider van de Süleymanci-beweging, Alihan Kuris, op verdenking van het leiden van een ‘crimineel netwerk’, kan iedere Turk die zich kritisch uitlaat over de arrestatie van Kuris de politie voor zijn deur verwachten. Dat ondervond ook Alparslan Kuytul, de religieuze leider van de Furkan-stichting.
Leden van de sterk naar binnen gekeerde Süleymanci-beweging, die zelden of nooit in de openbaarheid treden en ook niet beschikken over eigen mediakanalen, zijn bedroefd, maar reageren gelaten. ‘Ook dit moeten we als het lot beschouwen dat ons is toebedeeld door Allah’, duidt een anonieme kenner (naam bij de redactie bekend) van de Süleymanci-beweging de houding van de Süleymancılar.
Mensen zijn bang voor wat er mogelijk nog komen gaat
Sinds 13 augustus, toen Alihan Kuris van de Süleymanci-beweging werd opgepakt, voltrekt zich binnen de beweging echter een stille ramp. Mensen zijn bang voor wat er mogelijk nog komen gaat. Bij de arrestatie van Kuris en nog eens 31 andere aan hem gelieerde personen werd ook meteen bekendgemaakt dat 32 miljoenenbedrijven onder curatele zijn gesteld.
Hoewel het Turkse OM er alles aan doet om de operatie te presenteren als het oprollen van een ‘crimineel netwerk’ rondom Alihan Kuris, wordt vanuit Erdogan-gelieerde mediakanalen, zoals Yeni Şafak en En Son Haber, al dreigende taal geuit richting de gehele beweging. Tien jaar na de dood van de voormalige leider van de beweging, Ahmet Arif Denizolgun, is zijn graf heropend vanwege beweringen dat hij zou zijn vermoord en dat Alihan Kuris vervolgens op die manier tot nieuwe leider zou zijn gemaakt. Daarnaast zijn er nog veel meer beschuldigingen, onder meer van witwassen en belastingfraude.
Niet loyaal aan AKP
‘De leerlingen van Süleyman Hilmi Tunahan vormen een religieuze gemeenschap, maar het is een gemeenschap die de regering niet steunt. Daarom wordt deze operatie uitgevoerd’, zei Alparslan Kuytul van de Furkan-stichting vorige week. Hij lijkt daarmee tot de kern van de zaak te komen, namelijk het feit dat de Süleymancılar zich niet loyaal gedragen aan het AKP-regime (in het verleden werd zelfs een stemadvies voor de seculiere CHP gegeven), en trok meteen de aandacht van de staat.
De hoofdadviseur van het presidentiële paleis, Oktay Saral, plaatste daarop vrijwel meteen via zijn sociale media-account een dreigend bericht (dat hij later weer heeft verwijderd): ‘Ook jouw tijd is bijna gekomen, Kuytul! Je hebt blijkbaar niets geleerd.’
Niet veel later werd Kuytul samen met zijn vrouw in zijn eigen woonkamer gearresteerd. Daarvan zijn opmerkelijke beelden naar buiten gekomen. Bij zijn arrestatie maakt Kuytul bijvoorbeeld bezwaar tegen de omschrijving ‘opgepakt als voortvluchtige’.
Hij is het daar niet mee eens en wil dat het politiedocument wordt gewijzigd. ‘Jullie houden mij aan in mijn eigen woning, ik vlucht nergens heen. Dit moeten jullie rechtzetten’, zegt hij tegen de agenten, die daar zichtbaar geïrriteerd op reageren, maar wel een wijziging aanbrengen. Op sociale media, maar ook op oppositiekanalen, wordt Kuytul geprezen om zijn onbevreesde houding.
Weinig steun
De steun voor Kuytul en de Süleymanci-beweging is vooralsnog marginaal. De Turkse staat, die zich onder het Erdogan-regime heeft vereenzelvigd met de Grijze Wolven en tegelijkertijd lijkt toe te werken naar een vredesproces met de Koerdische beweging, valt hen aan. Van linkse en seculiere groepen hoeven de religieuze Süleymancılar evenmin solidariteit te verwachten. Zij zijn doorgaans voorstander van een strikte scheiding van moskee en staat en in sommige, meer extreme gevallen zelfs van de volledige opheffing van religie. Dan blijven er dus eigenlijk alleen de eigen leden, de Süleymancılar, over voor steun en toeverlaat.
Vanuit de beweging zou het opzoeken van de media worden afgeraden
De anonieme kenner van de beweging vertelt aan de Kanttekening dat er veel verdriet heerst. Ook verwacht hij niet dat deze operatie binnen een paar maanden voorbij zal zijn. Hij heeft weinig vertrouwen in de Turkse staat, die hij als ‘dictatoriaal’ beschouwt. Vanuit de beweging zou het opzoeken van de media worden afgeraden. ‘Het enige wat ze doen, is hun lot accepteren en deze plaag beschouwen als het lot van de voorzienigheid.’
Toch wordt in de media wel degelijk gespeculeerd over de redenen achter de aanval op de Süleymanci-beweging. Journalist Yildiray Ogur heeft op het online medium Serbestiyet een lange analyse geschreven over de politieke intriges binnen de Süleymanci-beweging.
‘De Süleymanci-gemeenschap staat vandaag de dag alleen en onbeschermd tegenover de staat. De operatie, waarbij zware beschuldigingen niet ter discussie worden gesteld, laat zien dat oude staatsreflexen tegen religieuze gemeenschappen terugkeren met nieuwe actoren’, stelt hij.
Vervolgens geeft hij een beknopte geschiedenis van de politieke partijen die de Süleymanci-beweging heeft gesteund. Tot ongeveer de opkomst van de AKP rond 2000 steunden de Süleymancılar conservatieve groeperingen. Met de opkomst van Erdogan vond er echter een splitsing plaats binnen de Süleymanci-beweging.
Na de dood van Kemal Kacar in 2000 kwam Ahmet Arif Denizolgun naar voren als de nieuwe leider, die afstand hield van de AKP. Zijn broer, Mehmet Beyazit Denizolgun, werd juist parlementariër voor de AKP.
Ogur suggereert dat vanuit dit oude schisma, dat sinds 2016 zou zijn voortgezet als een machtsstrijd tussen Alihan Kuris en Mehmet Beyazit Denizolgun, een interne strijd om de macht binnen de Süleymanci-beweging wordt opgehitst. Volgens de anonieme kenner zou Mehmet Beyazit slechts vijf procent van de Süleymanci-beweging achter zich hebben.
Sommige Erdogan-kanalen beweren zelfs dat de zaak tegen de Süleymanci-beweging ook gevolgen zal hebben voor de seculiere machtsstrijd tussen Özgür Özel en Kemal Kiliçdaroglu en dat Özel daarvan de gevolgen zal ondervinden.
De Süleymanci-kenner meldt dat weinig media in Turkije een goed beeld schetsen van wat er is gebeurd. ‘Alleen media die aan Gülen-sympathisanten gelieerd zijn, zijn betrouwbaar. Per slot van rekening zijn zij ook van de ezel gevallen en hebben zij dit allemaal meegemaakt’, zegt hij.
‘We hebben de oude versie van deze film al gezien’
Als eveneens vervolgde religieuze gemeenschap klopt het dat Gülen-sympathisanten zich roeren over de lotgevallen van de Süleymancılar. ‘We hebben de oude versie van deze film al gezien’, merkt Gülen-sympathisant Ahmet Kurucan op TR724 op. ‘We hebben zelfs de figuranten, het scenario, het decor en zelfs de camerastandpunten uit ons hoofd geleerd. Er duikt een religieuze organisatie op die de machthebbers niet bevalt. Eerst wordt er een bepaald discours over haar gecreëerd. Vervolgens wordt ze van een naam voorzien. Daarna wordt ze gecriminaliseerd. Vervolgens richt men zich op de financiële middelen. Bedrijven, verenigingen, stichtingen. En op een ochtend wordt er op de deuren geklopt’, aldus Kurucan.
De pro-Koerdische DEM-parlementariër Ömer Faruk Gergerlioglu, die het vaak opneemt voor gülenisten, lijkt ook al te weten waar de aanval op de Süleymancılar gaat eindigen. ‘Blijkbaar heeft iedereen een zondebok gevonden. Ze zeggen al jarenlang “FETÖ”. Nu zullen ze zeker nieuwe terroristische organisaties verzinnen… Van de leerlingen van Süleyman Hilmi Tunahan maken ze “SÜTÖ”, en van Alparslan Kuytul waarschijnlijk “KÜTÖ” … Moeten we lachen of huilen om deze situatie? Het is een schandalige vertoning.’
En Son Haber introduceert bij de melding van de arrestatie van de broer van Alihan Kuris, Hilmi Tuna Kuris, in ieder geval een andere term: Alihan Kuris Suç Örgütü, criminele organisatie Alihan Kuris. Wordt dat straks AKSÖ?
De ‘bezorgde burger’. Ik kan die kreet inmiddels niet meer horen. De ‘bezorgde burger’ is inmiddels een excuus geworden voor rechts-radicale partijen om hun van haat vervulde achterban van Loosdrecht tot Engelen tot gewelddadig anti-azc-verzet aan te vuren – en voor ooit fatsoenlijk-democratische rechtse partijen om daarin dan mee te gaan.
‘Woke’ en ‘Antifa’: dat zijn blijkens absurde lezingen en absurde moties van de onder Dilan Yesilgöz naar rechts geradicaliseerde VVD de grote gevaren, terwijl haar mentor Mark Rutte de grootste sloper van de internationale rechtsorde als vredelievende en visionaire ‘daddy’ prijst. Zoals Yesilgöz een eeuw geleden ook vast Mussolini zou hebben geprezen, omdat die zo standvastig antifascisten bestreed.
De zogenaamd ‘bezorgde burger’ is intussen in de praktijk steeds meer een eufemisme voor rellend tuig dat ’to defend Nederland’ de boel kort en klein slaat, gebouwen in brand steekt en andersdenkende mededorpelingen bedreigt zodra het zijn zin niet meteen krijgt.
We moeten dat natuurlijk ‘niet politiek’ maken, zoals minister van Financiën Eelco Heinen – één van de vele kleurloze carrièrocraten die bij de VVD wegens gebrek aan politici-met-inhoud naar boven zijn gevallen – na de Malieveldrellen van september 2025 bezwoer.
Maar laten we het toch maar eens wél politiek maken. De afgelopen jaren zijn gemeentebesturen door toedoen van een angstig naar extreemrechts kijkende VVD stelselmatig door Den Haag in de steek gelaten als het om de asielproblematiek ging. Ook burgemeesters van VVD-huize hebben hun verbijstering over de lafheid van hun eigen partijgenoten niet verzwegen. Uitvoering van de spreidingswet – een WET – was volgens VVD-fractieleider Brekelmans voor gemeentes slechts optioneel.
Gevolg van dit soort lafheid is dat nu in nogal wat gemeentes nieuwe colleges zijn aangetreden die uit naam van die zogenaamde ‘bezorgde burgers’ aan hun asielopvangplicht op basis van de spreidingswet geen boodschap hebben. In hun programma-akkoord is uitdrukkelijk opgenomen dat zij weigeren mee te werken aan het onderbrengen van asielzoekers en dat zij zich met alle macht tegen de komst van een azc zullen verzetten. Ter Apel mag wat hen betreft het alleen blijven oplossen.
Wie verder kijkt, ziet op de kaart juist de nodige rijke gemeentes, als Wassenaar, Laren, Blaricum, Stichtse Vecht
Sommige commentatoren tonen nog steeds erg veel begrip voor dit soort ‘bezorgde burgers’. Vooral niet tegen hun wil iets forceren, dat versterkt het populisme! We moeten begrip hebben voor zulke gemeentes die zich tegen lokale vluchtelingenopvang keren. Jammer voor Ter Apel.
Dat soort standpunten, zulk meebuigen met de schreeuwerige vox populi, is veelal gebaseerd op het idee dat die ‘bezorgde burgers’ die extreemrechts stemmen mensen zijn die het ‘al zo moeilijk hebben’. Dat die terecht niet willen dat zij in hun probleemwijken ook nog eens ‘alle’ vluchtelingen erbij krijgen. Denk: armlastige plaatsen met veel laagopgeleiden, uitkeringstrekkers, toeslagenslachtoffers et cetera.
Dat blijkt dus onzin. Evenzeer als zich onder het electoraat van PVV, FvD en JA21 heel veel welvarende kiezers bevinden, geldt dat ook voor die gemeentes waarvan het nieuwe bestuur nu officieel heeft verklaard: azc- weg ermee.
Wat dat betreft was het heel nuttig dat de Volkskrant op 22 juli een kaartje van Nederland publiceerde, waarop al die weigergemeentes waren ingekleurd. En dan blijkt dus iets heel anders dan dat ‘de zielige gewone burger’ de klos zou zijn van links ‘elitair’ afwentelbeleid.
Ja, er zijn een paar weigergemeentes waarvoor dat verhaal van een opeenstapeling van sociale problematiek opgaat – Den Helder, Emmen, Veendam, Kerkrade. Maar Kerkrade is de enige in de hele Mijnstreek. En in Twente zijn het niet de steden, maar Borne en Oldenzaal.
Wie verder kijkt, ziet op de kaart juist de nodige rijke gemeentes, als Wassenaar, Laren, Blaricum, Stichtse Vecht. Of fundamentalistische in de SGP-Bible Belt, waar men met het christelijke gebod van naastenliefde dus niet zo veel op heeft. Om ze even op weg te helpen: ‘De vreemdeling, die als vreemdeling bij u verkeert, zal onder u zijn als een ingeborene van u; gij zult hem liefhebben als uzelf’ (Leviticus 19:34). Dat soort vrome oorden, waar men op andere momenten graag heidenen met bijbelcitaten om de oren slaat, zijn zelden erg armlastig.
En in veel heidense plaatsen gaat het bij xenofobe PVV’ers en VVD’ers (ja, die ook) vaak om egoïstische patjepeeërs die menen dat hun geld hen van alle maatschappelijke problemen moet vrijwaren, die dus zo bij minder fortuinlijke burgers over de schutting gekieperd kunnen worden.
Een overeenkomst tussen Italië en Albanië waarbij Italië vluchtelingen mag opsluiten in detentiecentra in Albanië, heeft ‘rampzalige’ gevolgen voor de mensenrechten, schrijft Amnesty International in een verklaring.
Op basis van de overeenkomst uit 2023 werden in Albanië twee opvang- en detentiecentra opgezet die onder Italiaans gezag staan. Honderden mensen werden overgeplaatst naar deze centra. Volgens Amnesty hebben velen van hen geen toegang tot juridische bijstand. Door de omstandigheden in de centra verwondden verschillende mensen zichzelf of wilden zij een einde aan hun leven maken, schrijft Amnesty.
Tussen 11 april en 16 mei 2025 werden in het detentiecentrum van Gjadër 42 ernstige incidenten geregistreerd, waaronder ten minste twee pogingen tot ophanging, een protest waarbij drie mensen gewond raakten door gebroken glas en diverse gevallen van zelfverwonding, schrijft de mensenrechtenorganisatie.
Volgens Amnesty belemmerde de Italiaanse regering onafhankelijk toezicht op de uitvoering van de overeenkomst, onder meer door het parlementaire toezicht te beperken en de gebruikelijke wetgevingsprocedures te omzeilen. Volgens de organisatie blijft het grotendeels onduidelijk wat er in het detentiecentrum gebeurt, omdat de toegang en het toezicht door onafhankelijke mensenrechtenwaarnemers beperkt zijn.
Tussen oktober 2024 en januari 2025 bracht Italië 73 mensen rechtstreeks vanuit internationale wateren over naar Albanië. Na diverse gerechtelijke uitspraken die de detentiebevelen voor deze mensen introkken, stopte Italië de overplaatsingen naar Albanië vanaf zee. In maart 2015 wijzigde Italië echter de overeenkomst, waardoor detentie mogelijk werd van mannen die uit Italië zouden worden gezet.
Ondertussen hebben mensen die in Albanië worden vastgehouden beperkte toegang tot een advocaat, het recht op asiel of een eerlijk proces.
Met de overeenkomst, die in februari 2024 in werking trad, besteedt Italië de detentie van mensen op de vlucht uit buiten zijn landsgrenzen. Hiermee ontloopt Italië volgens Amnesty zijn verantwoordelijkheid voor vluchtelingen en de verplichting om asiel te verlenen aan wie dat nodig heeft.
Amnesty International roept Italië op de overeenkomst met Albanië te beëindigen, waardige opvang te regelen in eigen land en mensen toegang te geven tot eerlijke asielprocedures.
Volgens de mensenrechtenorganisatie zouden deze bevindingen ‘een wake-up call moeten zijn om de uitbreiding van alle toekomstige plannen voor detentie buiten de EU […] definitief op te schorten.’
Hollywood krijgt concurrentie uit onverwachte hoek. India werkt aan Ramayana, een grootschalige verfilming van het eeuwenoude Indiase epos die wereldwijd miljoenen bioscoopbezoekers moet bereiken. Met een geschat budget van zo‘n 500 miljoen dollar voor twee films is het een van de duurste filmprojecten ooit.
De film vertelt het verhaal van prins Rama, zijn vrouw Sita en de demonenkoning Ravana. De hoofdrollen zijn voor onder anderen Ranbir Kapoor, Sai Pallavi en Yash. Voor de spectaculaire beelden wordt samengewerkt met Double Negative, het Brits-Indiase bedrijf achter de visuele effecten van grote Hollywoodfilms.
De ambities reiken verder dan India. Ramayana moet uitgroeien tot een wereldwijd bioscoopspektakel, vergelijkbaar met de grote epische films uit Hollywood, zoals The Odyssey. Dat is opvallend, omdat het verhaal voor veel Indiërs veel meer is dan entertainment: de Ramayana is een eeuwenoud religieus en cultureel epos dat in verschillende vormen in grote delen van Azië bekend is.
De eerste film staat gepland voor Diwali, het grote Indiase lichtfeest dat in november wordt gevierd; het tweede deel volgt in 2027. Daarmee probeert India niet alleen een peperdure film te maken, maar ook een verhaal uit zijn eigen cultuur tot een wereldwijd filmfenomeen te maken.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
