Drie jaar na het begin van Israëls genocidale aanval op Gaza groeit in Nederland opnieuw de druk om zichtbaar protest te laten horen. Op zondag 11 oktober en zondag 8 november worden in Amsterdam twee grote demonstraties gehouden, georganiseerd door pro‑Palestijnse organisaties die waarschuwen dat de situatie in Gaza verder verslechtert.
Volgens een analyse van de Arabische nieuwszender Al Jazeera zijn sinds 7 oktober 2023 minstens 74.000 Palestijnen gedood, onder wie 21.000 kinderen. Dat komt neer op één op de dertig inwoners van Gaza. Meer dan 175.000 mensen raakten gewond, terwijl 94 procent van alle ziekenhuizen en klinieken is beschadigd of buiten gebruik. Ook is 82 procent van alle gebouwen verwoest, waardoor bijna twee miljoen mensen zijn ontheemd. Ondanks een officieel staakt‑het‑vuren, dat in oktober 2025 is ingegaan, heeft Israël op 325 van de 361 dagen alsnog aanvallen uitgevoerd, aldus Al Jazeera.
Tegen deze achtergrond organiseert Plant een Olijfboom op zondag 11 oktober een grote protestmars. De organisatie schrijft: ‘Dan maken we duidelijk dat 3 jaar genocide geen staakt‑het‑vuren is.’ De demonstratie start om 14.00 uur op de Dam, waar deelnemers vanaf 13.48 uur kunnen verzamelen. Er is een gebarentolk aanwezig. Sprekers zijn onder anderen acteur Nasrdin Dchar, schrijver Abdelkader Benali en Esther van der Most van Plant een Olijfboom.
Op zondag 8 november volgt een tweede grote demonstratie, getiteld De Rode Lijn voorbij. De Amsterdamse nieuwszender AT5 meldt dat deelnemers opnieuw worden gevraagd rode kleding te dragen, ‘de kleur van verzet en solidariteit’. Dit protest wordt georganiseerd door onder meer Amnesty International, Plant een Olijfboom, PAX en Save the Children. De organisaties schrijven: ‘Op zondagmiddag 8 november gaan we in rood massaal de straat op in Amsterdam.’ De mars start op het Museumplein.
In een oproep op Facebook stelt vredesorganisatie PAX dat de Nederlandse regering de genocide ‘blijft faciliteren’ door wapenhandel en investeringen in Israël. ‘De geldkraan voor de genocide en de illegale bezetting van Palestina móét dicht.’ De organisatie roept op om op 8 november te laten zien dat ‘Nederland nee zegt tegen genocide en Israëls illegale bezetting’.
Beide demonstraties willen de politieke druk opvoeren en benadrukken dat de situatie in Gaza, drie jaar na het begin van de genocide, nog steeds dagelijks Palestijnse levens kost.
Drie jaar na de aanslag van Hamas en drie jaar van Israëls systematische en industriële vernietiging van het Palestijnse volk en alles wat aan Palestina herinnert, ben ik niet moedeloos, wanhopig en apathisch. Misschien komt het door de geboorte van mijn Palestijns-Nederlands-Frans-Duitse kleinzoon.
Na het drie jaar lang bombarderen van bijna alle gebouwen in Gaza en de verdrijving van het Palestijnse volk naar tenten, van het uithongeren en verdorsten van Palestijnen, van het moedwillig vernielen van ziekenhuis na ziekenhuis, van het doelgericht opblazen van universiteit na universiteit, van het systematisch uitmoorden van journalisten (de teller staat nu op 200), van het afslachten van hulpverleners en artsen, van de geslaagde Israëlische smaadcampagne tegen de UNRWA en westerse ngo’s, de levensaders van de Palestijnen, van de propaganda-aanvallen op het Internationaal Gerechtshof en Strafhof, van de vernietiging van het Palestijnse culturele erfgoed, van de ontvoering van tienduizenden mannen, hun systematische marteling en verkrachting in kampen, van de fascistische aanvallen van bewapende kolonisten op de West Bank, van ‘Naza’, de mens bestempeld als ‘collateral damage’, en de 60.000 video’s van oorlogsmisdaden, door soldaten zelf met trots sadisme vastgelegd, van de bewuste marteling en moord op kinderen, houd ik hoop. Misschien komt het door de manier waarop mijn kleinzoon de wereld inkijkt.
Na drie jaar van een op industriële en AI afgeschoven, maar alleen door de mens voortgebrachte genocide, waarin Israël zich trotse meester in het veld heeft getoond, is dit land alles aan het verliezen. Dat komt doordat de krachten die strijden voor internationaal recht het niet opgeven. Ook dat geeft mij hoop.
Door het tranengordijn om de doelmatige destructie, het verlies van mensenlevens, zie ik alleen maar een groeiende vastberadenheid om het leed dat Israël teweegbrengt te bestrijden. Wie mij op 6 oktober 2023 had gezegd dat Nederland sancties zou invoeren tegen Israël, dat al bijna alle tachtig jaar van zijn bestaan straffeloos oorlogsmisdaden heeft gepleegd, zou ik niet hebben geloofd.
Evenmin zou ik hebben geloofd dat mensen de aantijging van antisemitisme naast zich neer durven leggen om zich uit te spreken tegen Israël. Met uitzondering van onze laffe bestuurders natuurlijk.
De verspreiding van kennis over het Palestijnse volk is ook een nieuw en belangrijk wapen in de strijd tegen onrecht. Een cultuur, voortgebracht door een volk dat waardigheid, trots en menselijkheid hoog in het vaandel blijft houden, wat we van de andere kant niet kunnen zeggen.
Niets staat westerse identificatie met een rijke Palestijnse cultuur in de weg
Iedereen weet nu wat de Nakba is, dat een keffiyah geen Arafatsjaal heet, dat er naast moslims ook christenen in Palestina wonen en dat zij niet anders denken dan hun broeders en zusters van het andere geloof. Niets staat westerse identificatie met een rijke Palestijnse cultuur in de weg, zeker als je niet meer gelooft in een ‘joods-christelijke’ traditie.
Palestijnse literatuur valt niet aan te slepen, van beroemde dichters en schrijvers als Mahmoud Darwish tot de jonge, in de diaspora levende Isabella Hammad met haar onvolprezen De Parijzenaar, bijvoorbeeld. Met de verrukkelijke en zeer Palestijnse gezonde keuken kun je op steeds meer plaatsen kennismaken.
Mede dankzij de Palestijnen wordt Europa langzaam wakker gekust door de schoonheid van het internationaal recht. Dat er in de EU geluiden opklinken om het Internationaal Gerechtshof en Strafhof met een ‘nucleaire optie’ te willen verdedigen tegen aanvallen van de VS en Israël, is het beste nieuws dat ik in tijden heb gehoord, uiteraard na de aankondiging van een kleinkind op komst.
Maar om hoop te houden voor de schoonheid in de wereld, het neusje, de oortjes en vingertjes van mijn kleinkind, moeten we ons herinneren dat oorlogen uiteindelijk nooit beslist worden op het slagveld. Ze worden bepaald door mentaliteitsverandering.
En als er in drie jaar tijd iets duidelijk is geworden, dan is het wel dat Israël door zijn totale verlies van moraal systematisch alle vrienden in het Westen van zich heeft afgestoten. En zelf implodeert.
Er is een manier om de gitzwarte klont van oorlog, leugen, destructie en haat om te smelten, om een toekomst te bieden met recht voor de Palestijnen, hun kinderen. En de onzen. Om de schoonheid van de solidariteit hoog te houden.
Dat is het leven en de waardigheid vooropstellen. Uiteraard zonder dubbele standaarden.
Schrijver Herald van der Linde dook zeven jaar lang in het prekoloniale verleden van Indonesië. In Srivijaya beschrijft hij hoe een vergeten maritiem rijk vanuit Sumatra vierhonderd jaar lang de zeestraten van Zuidoost-Azië controleerde.
Wanneer Herald van der Linde terugkijkt op zijn leven, lijkt één keuze alles te hebben bepaald: zijn beslissing om voor zijn afstuderen naar Indonesië te gaan. Als economiestudent aan de Rijksuniversiteit Groningen vertrok hij begin jaren negentig naar het eilandenrijk om onderzoek te doen naar de centrale bank. Hij woonde een tijdlang bij een Indonesische familie, raakte verliefd op Indonesië en leerde de taal. Hoewel hij tegenwoordig in Hongkong woont, ligt zijn hart nog steeds in Indonesië.
Die langdurige betrokkenheid leidde zeven jaar geleden tot een ambitieus project. Van der Linde besloot twee populair-wetenschappelijke boeken te schrijven over de pre-islamitische geschiedenis van Indonesië, over de machtige rijken Srivijaya (zevende tot elfde eeuw) en Majapahit (1293-1527), die over grote delen van de archipel heersten.
Srivijaya op zijn hoogtepunt. Beeld: Wikipedia
‘Ik wilde weten waar Indonesië nou vandaan komt. Waarom staan hier overal tempels? Waarom zijn er inscripties in India, Cambodja en Vietnam die naar Java verwijzen?’ Het werd een jarenlange zoektocht, verspreid over Java, Sumatra en talloze vakanties waarin Van der Linde met zijn Indonesische vrouw vele, vele tempels en andere archeologische sites bezocht.
Het boek over het koninkrijk Majapahit, dat zijn machtsbasis had in Oost-Java, verscheen in 2024. Het kreeg een hele goede pers in Indonesië. ‘Mijn vrouw vertelde mij dat het geschiedenisonderwijs in Indonesië best saai is. Ik moest vooral een leuk verhaal schrijven, zo drukte ze mij op het hart. Daar heb ik mijn best voor gedaan. En nu heb ik ook een boek over dat andere rijk af, Srivijaya, dat zo’n 400 jaar heeft bestaan.’
Een vergeten wereldrijk
Majapahit is in Indonesië wijd en zijd bekend. Het was het rijk van de ambitieuze minister-president Gajah Mada, de olifantengeneraal, die in de veertiende eeuw voor het eerst bijna het gehele eilandenrijk verenigde onder één heerser. Het nationale motto van Indonesië, Bhinneka Tunggal Ika (eenheid in verscheidenheid), stamt ook uit deze tijd en is voor het eerst opgeschreven in een heldendicht van de veertiende-eeuwse hofdichter Mpu Tantular. Maar het belangrijkste geschrift van Majapahit is de Nagarakertagama van collega-hofdichter Mpu Prapanca, die de glorie van het rijk en zijn koning Hayam Wuruk bezong, die het werk van Gajah Mada afmaakte.
Srivijaya is toch veel minder bekend. ‘Eeuwenlang was het maritieme imperium op Sumatra zelfs vergeten, totdat de Franse onderzoeker George Cœdès het rijk in 1918 herontdekte. Hij had verschillende inscripties met elkaar verbonden en vermoedde dat de huidige stad Palembang op Sumatra de hoofdstad was van een groot rijk. Nederlandse archeologen en taalkundigen hebben daarna ook onderzoek gedaan naar Srivijaya. Inmiddels is er consensus’, vertelt Van der Linde. ‘Palembang was inderdaad het politieke centrum van het rijk, maar het noordelijker gelegen Jambi vormde het religieuze en intellectuele hart en het Maleisische schiereiland het industriële hart.’
In tegenstelling tot Majapahit heeft Srivijaya veel minder schriftelijke bronnen achtergelaten, op wat inscripties in steen na. ‘Dat maakt het onderzoek moeilijker’, zegt Van der Linde. ‘Sommige inscripties laten zien hoe het rijk hiërarchisch was opgebouwd, maar het blijft helaas bij fragmenten. Door te kijken hoe enigszins vergelijkbare Zuidoost-Aziatische rijken het deden – zoals het Khmerrijk in Cambodja en het Champarijk in Zuid-Vietnam – krijg je een beter beeld van hoe het gegaan zou kunnen zijn.’
Een belangrijke inscriptie van Srivijaya is die van een eed die een vroege heerser zijn vazallen liet afleggen, waarbij water over een steen werd gegoten en vervolgens werd gedronken. ‘De achterliggende gedachte van dit ritueel was magie: dat de lokale vorsten via magie aan de heerser van Srivijaya waren gebonden.’
Groene zeegodin
Die rituelen leven deels voort in Javaanse legendes, die Van der Linde ook als bron gebruikt. Een van die legendes is het verhaal van de koningin van de Zuidzee, Nyi Roro Kidul. Zij is een groene zeegodin die zeelieden beschermt of juist straft. Hotels aan de kust op Java hebben dikwijls een kamer vrij waar ze kan overnachten als ze daar zin in heeft. Een stukje folklore. Maar deze koningin is mogelijk gebaseerd op een godin die door het boeddhistische landrijk Mataram werd vereerd, dat in dezelfde tijd als Srivijaya in Midden-Java bestond. In Yogyakarta staat een oude tempel gewijd aan Tara — een boeddhistische godin die vaak groen wordt afgebeeld. ‘Die cultus is mogelijk ook verbonden met Srivijaya’, zegt Van der Linde. ‘Het laat zien hoe religieuze ideeën zich over de archipel bewogen.’
En dan zijn er nog de tempels. Het meest spectaculaire archeologische complex van Srivijaya ligt in Jambi op Sumatra. Het is een enorm gebied waar duizenden monniken moeten hebben gewoond en gestudeerd. Chinese monniken reisden erheen om Indiase Sanskriet teksten te vertalen. Arabische bronnen beschrijven een centrum van magie, wiskunde en religie. Op sommige inscripties verschijnt zelfs de oudste geschreven nul ter wereld. Het getal nul komt uit India, maar de eerst geschreven nul komt uit Indonesië.
Ruïnes van Jambi op Sumatra uit de tijd van het Srivijaya-rijk. Beeld: Herald van der Linde
Srivijaya was geen strak gecentraliseerd rijk, maar een confederatie van havens: een netwerk dat samenwerkte, handelde en rituelen deelde. ‘Eigenlijk lijkt het op het Indonesië van nu’, zegt Van der Linde. ‘Ook Indonesië is een archipel met verschillende eilanden en culturen, die toch een eenheid moeten vormen. Je ziet het idee van de statenbond bovendien terug in de Zuidoost-Aziatische samenwerkingsorganisatie ASEAN, die een stuk losser is georganiseerd dan de Europese Unie.’
Inval van het Chola-rijk
Het einde van Srivijaya kwam abrupt. Rond 1025 viel het Zuid-Indiase Chola-rijk Palembang en andere handelssteden van Srivijaya binnen. De Chola’s waren de dominante zeemacht in India en concurrenten van Srivijaya. Ze waren woedend omdat Srivijaya hen in China als vazallen van Palembang had afgeschilderd, waardoor de Chinese keizer hen hoge tarieven liet betalen. De Chola’s stuurden een grote oorlogsvloot naar Srivijaya. Ze brandden havens plat, namen een prinses en een gouden poort mee uit Palembang en lieten het rijk verzwakt achter. Jambi bleef als religieus centrum nog een paar eeuwen relevant, maar de politieke macht verschoof naar Java.
Daar was in de achtste en negende eeuw al een ander belangrijk centrum ontstaan, het eerder genoemde boeddhistische koninkrijk Mataram, niet te verwarren met het latere islamitische sultanaat Mataram. De regerende Sailendra-dynastie bouwde Borobudur, een tempel die fungeerde als een boeddhistische leerweg in steen. ‘De Sailendra’s hadden vermoedelijk banden met Srivijaya’, zegt Van der Linde. ‘Het verklaart waarom een boeddhistisch monument op een overwegend hindoeïstisch Java kon ontstaan.’
Van der Lindes eerste boek, over Majapahit, vond uiteindelijk een Engelse uitgever en werd een groot commercieel succes in Indonesië. De Indonesische onderminister van Cultuur belde hem twee jaar geleden persoonlijk op om zijn waardering uit te spreken. Ook hielp de minister hem om toegang te krijgen tot belangrijke archeologische locaties voor zijn boek over Srivijaya.
Komt er nog een Nederlandse vertaling? Van der Linde weet het niet. Hij merkt dat de Nederlandse belangstelling vooral gericht is op de koloniale periode en dan vooral het einde ervan. ‘Maar in Indonesië zelf is er nu juist veel interesse in de prekoloniale geschiedenis. Dit verleden wordt ook steeds meer een symbool van nationale trots. Zo heet het nieuwe Indonesische vliegdekschip Srivijaya’, vertelt Van der Linde. ‘Het was oorspronkelijk het Italiaanse vliegdekschip Garibaldi, maar kreeg een naam die verwees naar de oude controle over de zeestraten. Die naamkeuze laat zien hoe diep het rijk van Srivijaya nog in de nationale verbeelding zit.’
Ten slotte, staan er nog meer verhalen over de Indonesische geschiedenis op de planning, een boek over de beroemde prehistorische site Gunung Padang op Java bijvoorbeeld? ‘Dat is een leuk idee’, zegt Van der Linde. ‘Ik denk ook aan een geschiedenis van het islamitische rijk Mataram, dat rond 1600 over het grootste deel van Java heerste en het aan de stok kreeg met de Nederlanders onder Jan Pieterszoon Coen. Of ik ga historische fictie schrijven. Maar eerst nemen we even rust. Mijn vrouw wil nu weer normale vakanties, in plaats van weer een historische tempel te bekijken.’
Srivijaya, Herald van der Linde, Monsoon, 232 blz., 2026
De door Saoedi-Arabië gesteunde regering in Jemen is een tegenoffensief gestart tegen de sjiitische Houthi’s. Turkije en Pakistan hebben nu toegezegd troepen te sturen om Saoedi-Arabië te steunen, zo schrijven Turkse en internationale media.
Maandag kwamen de leiders van Saoedi-Arabië, Turkije en Pakistan bij elkaar voor spoedoverleg in de Saoedische hoofdstad Riyad. De door Iran gesteunde Houthi’s hebben tijdens hun offensief in september ook doelen in Saoedi-Arabië onder vuur genomen, waaronder de heilige steden Mekka en Medina.
De mobilisatie van de Turkse en Pakistaanse troepen is onderdeel van het Mekka-pact, dat de drie landen in augustus dit jaar tekenden. Net als landen binnen de NAVO spraken zij af dat zij elkaar te hulp zouden schieten als één van hen zou worden aangevallen. Hoeveel troepen er zullen worden gestuurd en wat hun rol is, is onduidelijk, schrijft de onafhankelijke Turkse nieuwssite Turkish Minute.
De Jemenitische regering is een offensief gestart dat tot doel zou hebben het gebied dat de Houthi’s de afgelopen twaalf jaar hebben veroverd terug te veroveren, aldus Middle East Eye.
Turkish Minute schrijft dat de Houthi’s recent herhaaldelijk Saoedische steden, olie-infrastructuur en schepen in de Bab al-Mandab onder vuur hebben genomen, sinds de oorlog in Jemen in juli werd hervat. In september namen zij gedeelten van de kustlijn bij de Rode Zee en de zeestraat Bab al-Mandab in. Die nauwe zeestraat is, net als de Straat van Hormuz, essentieel voor de doorgang van olietankers en vrachtschepen.
Volgens Middle East Eye wil Saoedi-Arabië met deze mobilisatie willen laten zien dat het koninkrijk internationale steun geniet voor zijn tegenoffensief tegen de Houthi’s.
Pakistan is het enige land in de islamitische wereld met kernwapens. Het heeft ook een bemiddelende rol gespeeld in het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran. Turkije heeft het op één na grootste leger binnen de NAVO en heeft volgens Middle East Eye zich gepositioneerd als rivaal van Israël.
Sluit Cemil Tugay van de republikeinse volkspartij CHP zich aan bij de AKP en krijgt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan daarmee de felbegeerde seculiere stad eindelijk in handen?
Het zou geen wonder meer zijn in het Turkije van Erdogan. Inmiddels zijn veel seculiere burgemeesters veroordeeld door de rechter en verdwijnen leden van andere oppositiegroepen voor jaren in de cel.
Het uur van de waarheid voor Izmir lijkt nu te zijn aangebroken. Door Erdogan werd de stad wel eens ‘Gavur Izmir’ (ongelovig Izmir) genoemd. Deze denigrerende term verwijst naar de historische, niet-islamitische bevolkingsgroepen van Smyrna – de Griekse naam voor de Egeïsche stad. Ook suggereert deze naam dat Izmir een decadente stad zou zijn, met seculiere waarden die haaks staan op de islamitische waarden die Erdogan zelf voorstaat.
In deze context zou de overstap van Cemil Tugay naar de AKP veel stof moeten doen opwaaien. Maar zal dat ook gebeuren in de context van de murw geslagen Turkse politiek? Erdogan heeft vaker dit soort spelletjes gespeeld.
Op 1 oktober werd burgemeester Tugay gesignaleerd in het presidentiële paleis van Erdogan. Het zou zomaar kunnen dat Tugay vanaf morgen als AKP’er door het leven gaat. Deutsche Welle kon de claims niet bevestigen, maar ook niet ontkennen. Symbolisch zou deze transfer het democratische failliet van Turkije nogmaals bevestigen. De AKP heeft de stad Izmir immers nooit via verkiezingen kunnen veroveren, maar via deze shortcut lukt het misschien wel.
Cemil Tugay, van origine een plastisch chirurg, begon zijn politieke carrière in 2019 als burgemeester van het district Karşıyaka in Izmir. In 2024 werd hij verkozen tot burgemeester van de metropool Izmir namens de CHP.
Het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) reageert op LinkedIn op de nieuwe politieke plannen rond versterkte gebedsoproepen en ritueel slachten. Volgens het orgaan raken beide onderwerpen direct aan de vrijheid van godsdienst. Daarom moeten voorstellen eerst goed worden getoetst aan feiten en aan wat er in de praktijk al gebeurt.
In de Tweede Kamer ligt er nu een initiatiefsvoorstel van de partijen JA21 en SGP om versterkte gebedsoproepen landelijk te beperken. De partijen vinden dat moskeeën nu te veel ruimte hebben om geluid te versterken. Gemeenten mogen daar nu zelf regels voor maken, maar de indieners willen landelijke afspraken. Het luiden van de kerkklokken valt echter niet onder het voorstel. De Raad van State heeft eerder gewaarschuwd dat het beperken van de islamitische gebedsoproep de godsdienstvrijheid raakt. Het is nog onduidelijk of er genoeg steun is voor de nieuwe regels.
CMO wijst erop dat een landelijke nulmeting uit 2026 laat zien dat de meeste gemeenten geen problemen ervaren met de oproep tot gebed. Waar wel vragen spelen, wordt volgens het orgaan al gewerkt met bestaande wetgeving, overleg en lokaal maatwerk. Dat zou volgens het CMO moeten meewegen voordat er nieuwe landelijke beperkingen komen.
Ook de discussie over ritueel slachten is terug op de agenda. De Partij voor de Dieren wil opnieuw een verbod op onbedwelmd slachten. Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur Silvio Erkens (VVD) staat daar persoonlijk positief tegenover. CMO benadrukt echter dat er al jaren afspraken bestaan over onverdoofd ritueel slachten, waaronder een convenant dat volgens een evaluatie uit 2021 heeft geleid tot betere bescherming van dieren.
Volgens CMO kan beperking van religieuze slacht alleen als daar een sterke en goed onderbouwde reden voor is. Het orgaan zegt binnenkort met een uitgebreidere toelichting te zullen komen.
Hoewel hij zelf niet op het stembiljet stond, is de Servisch-nationalistische leider Milorad Dodik de duidelijke winnaar van de verkiezingen in Bosnië en Herzegovina.
Dodik zag zowel zijn kandidaat voor het driekoppige presidentschap als die voor de deelrepubliek Republika Srpska overtuigend winnen, met ruim de helft van de stemmen. Ook de islamitische Bosniakken en katholieke Kroaten stemden grotendeels langs etnische lijnen, wat het al jaren vastgelopen bestuur verder bemoeilijkt, zo bericht NOS.
De verkiezingen gelden als de meest complexe ter wereld. Burgers moesten stemmen voor het driekoppige presidentschap, het landelijke parlement en de parlementen van de Republika Srpska en de Federatie, de deelstaat van de Bosniakken en Kroaten. Ook moesten de inwoners van de Federatie stemmen voor de tien kantons met eigen regeringen. Die gelaagde structuur is vastgelegd in de vredesakkoorden die de Bosnische burgeroorlog van de jaren negentig beëindigden.
Dodik mocht zelf niet meedoen vanwege een veroordeling voor het negeren van rechterlijke besluiten, maar domineerde de campagne met billboards en mediaoptredens. Zijn kandidaten wonnen met grote marges, waardoor hij zijn positie als onbetwiste leider van de Bosnische Serviërs verstevigt. Dodik pleit al langer voor meer autonomie van de Republika Srpska en flirt openlijk met afscheiding. Het hoeft geen betoog dat dit de spanningen in het land vergroot.
De opkomst lag met 42 procent laag. Veel Bosniërs zijn teleurgesteld in het vastgelopen bestuur en zoeken hun toekomst inmiddels in het buitenland. Zolang etnische angst de politiek blijft bepalen, lijkt echte hervorming ver weg.
Religieus Nederland is nog niet eens bijgekomen van het komende verbod op het houden van politie-iftars en de volgende anti-geloofsmaatregel van overheidswege dient zich alweer aan. Staatssecretaris Erkens van Landbouw vindt dat er een verbod moet komen op het onbedwelmd slachten vanwege het dierenwelzijn. ‘Dit hoort niet thuis in Nederland.’
Pardon, meneer de bewindspersoon? Als dit ‘niet thuishoort in Nederland’, dan vindt u dus ook iets van de gebruikers van koosjer en halal vlees. Dat zijn die paar duizend Joden die er nog over zijn van ooit een veel grotere gemeenschap en die zoveel honderdduizend moslims voor wie deze manier van slachten een religieus voorschrift is. Die horen hier volgens u dus ook niet thuis?
Voor de zoveelste keer worden wij als moslims en Joden door onze overheid geschoffeerd en voorgesteld als dierenmishandelaars met middeleeuwse slachtpraktijken. Dit is andermaal een afschuwelijk waardeoordeel van rijkswege, over mij als Jood en over mijn islamitische buurman en buurvrouw.
Begin jaren tachtig van de vorige eeuw, toen deze huidige staatssecretaris nog geboren moest worden, zat ik al aan tafel met de toenmalige bewindspersoon op het ministerie van Landbouw, wijlen Ad Ploeg. Ook toen ging het over ‘dierenleed’ waarop de Jood en moslim aangepakt moesten worden. En weer zoveel jaren later was het, ook al een voorganger op die stoel, Henk Bleker met wie wij de degens mochten kruisen over dit soort slachtpraktijken die ‘zoveel weerstand oproepen’.
Net als nu ging het eveneens over het in de hoek plaatsen van religieuze Joden en moslims. Omdat het niet meer van deze tijd zou zijn hoe deze mensen hun geloof wensen te handhaven. En dat verschrikkelijke ‘dierenleed’ dat zij veroorzaken, moet nu maar eens afgelopen zijn.
Ik waag me nu al aan de voorspelling dat het hele scenario van die keren ook nu weer langs zal komen. ‘Jullie moeten niet zeuren over moslimhaat of anti-Joodse gevoelens. Daar gaat het helemaal niet om.’
Nooit werd toen de vraag beantwoord hoe het toch komt dat er zoveel diervriendelijke en politieke aandacht wordt gevraagd voor het welzijn van ritueel te slachten dieren.
Het totale slachtgebeuren in Nederland bedraagt zo’n 1,7 miljoen slachtingen per dag: pluimvee, kleinvee en grootvee. Of, zo u wilt, 630 miljoen op jaarbasis. Het ritueel slachten is daar maar een marginaal onderdeel van. Terwijl het welzijn van de dieren bij deze fabrieksmatige massaslacht, met alles wat daar op gezette tijden aan dierenleed te rapporteren is, nauwelijks of geen aandacht krijgt van dierenminnend Nederland.
Net als al die vorige keren zullen onze regering en de parlementsleden zich in allerlei bochten wringen om de samenleving toch vooral te laten geloven dat het niet om het inperken van godsdienst gaat. Ik zou bijna zeggen: ‘G’d verhoede.’ Geloof is toch een grondrecht?
Inmiddels weet de religieuze burger al lang dat het daar wel om gaat. Het was het geval bij het hoofddoek- en het keppeltjesverbod. Het is het geval bij de politie-iftar. Het is nu opnieuw het geval bij halal en koosjer.
Binnen onze gemeenschappen wordt het steeds meer duidelijk: ‘ze motten ons niet’
Bij de hoofdbedekking werd, om ook maar meteen een verbod op de integraalhelm meegenomen. Dit om ons een beetje voor de gek te houden; we mochten eens denken dat het tegen die Joden of moslims was gericht. En nu bij de iftar werd om dezelfde reden bij de politie het begrip neutraliteit ineens op een groot voetstuk gehesen.
Het klinkt plat, maar binnen onze gemeenschappen wordt het steeds meer duidelijk: ‘ze motten ons niet’.
Als onderschrijving hiervan zijn er de woorden van de heer Erkens. Hun religieuze levenswijze hoort niet thuis in Nederland. Dan behoren diegenen die hun leven geloofsmatig toch zo inrichten hier dus ook niet.
Na alles wat er de afgelopen jaren al aan institutionele discriminatie en racisme langs is gekomen binnen alle overheidsdiensten, hoog en laag, komt, terwijl ik deze woorden schrijf, het bericht voorbij dat er nu weer bij de uitkeringsinstantie UWV openlijk en genadeloos sprake is van racisme en discriminatie.
In de hal van veel openbare overheidsgebouwen hangt heel pontificaal de letterlijke tekst van artikel 1 van de Grondwet: ‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’
Het wordt tijd om ook deze woorden maar te laten verdwijnen. Dan weet iedere burger waar we aan toe zijn. En dan weten we ook wat de staatssecretaris precies bedoelt.
Bij uitkeringsinstantie UWV zijn ernstige signalen van discriminatie op de afdeling Handhaving. Mensen met een biculturele achternaam zouden vaker en hogere boetes krijgen.
Medewerkers van de afdeling Handhaving spreken tegenover AD en Het Parool van een cultuur waarin mensen met een biculturele achternaam en mensen van kleur stelselmatig strenger worden beoordeeld dan anderen. Volgens klokkenluiders verdwijnt de objectiviteit zodra een cliënt een migratieachtergrond heeft, met hogere boetes en ongelijke behandeling tot gevolg.
Volgens het AD, dat op basis van een tip sprak met meerdere mensen in verschillende lagen van de organisatie, zijn racisme en discriminatie ‘onlosmakelijk verbonden met het functioneren van de afdeling Handhaving’. Er zou volgens de krant zowel sprake zijn van discriminerende opmerkingen over collega’s van kleur als over groepen in de samenleving. Verder worden vaker en hogere boetes opgelegd aan mensen met een biculturele achternaam.
Het bestuur van de instantie zou volgens Het Parool al sinds december beschikken over de resultaten van een intern onderzoek dat naar aanleiding van klachten was uitgevoerd, maar de minister werd pas recent op de hoogte gebracht. Uit dit onderzoek bleek dat er inderdaad onderscheid werd gemaakt.
De onthullingen doen denken aan de toeslagenaffaire, waarbij mensen van kleur ten onrechte werden bestempeld als fraudeurs.
Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief heeft de signalen als ‘onaanvaardbaar’ bestempeld en benadrukt dat de kwestie tot op de bodem moet worden uitgezocht. Ook Kamerleden willen dat wordt onderzocht in hoeverre institutionele vooroordelen de besluitvorming hebben beïnvloed en welke structurele maatregelen nodig zijn om dit te stoppen.
Het UWV stelt dat er geen conclusies kunnen worden getrokken uit het onderzoek, schrijft Het Parool. Toch bood de voorzitter van de raad van bestuur van het UWV op voorhand al zijn excuses aan. ‘Dit kan niet’, zei hij tegen Het Parool.
De rechtbank Den Haag oordeelt dat de nieuwe, strengere regels voor gezinshereniging ook gelden voor oudere aanvragen. Daardoor wordt het voor sommige mensen met een asielvergunning moeilijker om hun partner of kinderen naar Nederland te laten overkomen.
De rechter deed afgelopen vrijdag uitspraak in twee zaken, die beide betrekking hadden op een persoon uit Syrië met een verblijfsvergunning op grond van subsidiaire bescherming die een aanvraag tot nareis had gedaan, schrijft Rechtspraak.nl.
In beide gevallen wees de minister van Asiel en Migratie de aanvraag tot gezinshereniging af, omdat de personen in kwestie niet voldeden aan de strengere vereisten voor nareis.
Volgens RefugeeHelp is het verschil tussen mensen met een vluchtelingenstatus en mensen met subsidiaire bescherming met het ingaan van de nieuwe regels belangrijker geworden.
De nieuwe regels houden in dat mensen met een verblijfsvergunning alleen gezinshereniging kunnen aanvragen voor hun echtgenoot en biologische of geadopteerde kinderen jonger dan achttien jaar. Kinderen kunnen alleen hun ouders of broers en zussen jonger dan achttien jaar uit het land van herkomst laten overkomen.
Mensen die subsidiaire bescherming genieten, moeten aan extra voorwaarden voldoen. Zo moeten zij een vast en voldoende inkomen en een eigen huis hebben. Voor hen geldt een wachttijd van twee jaar voordat zij hun gezinsleden naar Nederland mogen laten komen.
De personen in de twee zaken waarin de rechter uitspraak deed, hadden hun aanvraag tot nareis vóór 12 juni 2026 ingediend. Volgens Rechtspraak.nl ziet de rechtbank ‘dat de gevolgen van de nieuwe nareisregels groot kunnen zijn. Dat geldt vooral voor mensen die hun aanvraag nog volgens de oude regels hebben gedaan.’ Toch oordeelde de rechter ‘dat de nieuwe strengere eisen en de keuze om deze ook te laten gelden voor oudere aanvragen niet in strijd zijn met hogere regels en rechtsbeginselen.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
