BIJ1 is weer terug in de Amsterdamse gemeenteraad, waarschijnlijk met twee zetels, zo blijkt uit de voorlopige uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam. In Rotterdam en Utrecht blijft BIJ1 bovendien in de gemeenteraad vertegenwoordigd.
Het is een opsteker voor een partij die er in november 2025 niet in slaagde weer in de Tweede Kamer te komen, ondanks de landelijke bekendheid van lijsttrekker Tofik Dibi. Het voormalige GroenLinks-Kamerlid besloot na deze tegenvaller echter om de BIJ1-lijst in Amsterdam te trekken en deze gok pakte wel goed uit. In Rotterdam en in Utrecht haalde BIJ1 bovendien elk een zetel.
BIJ1-verkiezingsposter in Rotterdam. Beeld: Ewout Klei
In Utrecht heeft LINK! het niet gered, een eigenzinnige, enigszins anarchistische afsplitsing van GroenLinks. De gemeenteraad moet daarom afscheid nemen van het kleurrijke raadslid Pepijn Zwanenberg, een lokale beroemdheid vanwege zijn blauwe baard.
Dramatischer is het verdwijnen van de Haagse Stadspartij, die sinds 1998 in de Haagse gemeenteraad is vertegenwoordigd. De afgelopen weken werd de radicaal-linkse partij geplaagd door conflicten, die breed werden uitgemeten in de lokale media. Mede daardoor heeft de Haagse Stadspartij het niet gered, ondanks een superdiverse lijst met vijf vrouwen van kleur op de eerste vijf plekken van de kandidatenlijst.
DENK-verkiezingsposter in Rotterdam. Beeld: Ewout Klei
Ten slotte heeft Denk het best wel goed gedaan deze gemeenteraadsverkiezingen. Volgens de website Turkinfo.nl heeft de partij zetels gewonnen in maar liefst 23 gemeenten. De partij is voor het eerst verkozen in de gemeenteraden van Almelo, Beverwijk. Tilburg, Rijswijk en Haarlemmermeer. Het totale aantal gemeenteraadsleden is – zoals het nu lijkt – gestegen van 23 naar 31, een groei van ongeveer 35 procent.
Nog niet alle stemmen zijn geteld, maar het is duidelijk dat GroenLinks-PvdA de grote winnaar is van de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. ‘Voor het eerst sinds 2010 is links weer de grootste’, zegt lijstrekker Jeroen Postma tegen de Kanttekening.
GroenLinks-PvdA staat nu op 22 procent van de stemmen, waarmee de fusiepartij Leefbaar Rotterdam (21 procent) achter zich laat. D66 heeft niet te weten profiteren van het Jetten-effect van november en staat op 11 procent van de stemmen. Daarna volgens de VVD (10 procent) en DENK (9 procent).
BIJ1 blijft, ondanks het interne gerommel, in de gemeenteraad met een zetel, zo lijkt het. Forum voor Democratie zal naar alle waarschijnlijkheid debuteren met twee zetels.
Jeroen Postma is erg tevreden over de uitslag. ‘Twee jaar geleden zijn we hier in Rotterdam begonnen, om als GroenLinks en PvdA lokaal samen te gaan. Onze ambitie was om links weer de grootste in de stad te maken. We hebben een goede campagne gevoerd.’
Gisteravond, toen de uitslagen binnendruppelden, was de sfeer gespannen. ‘In veel gemeenten bleef GroenLinks-PvdA gelijk, of gingen we zelfs een beetje in de min. We hielden er rekening mee dat we negen zetels zouden houden. Maar het worden er elf. Toen ging het dak eraf. Het is een historische uitslag. Voor het eerst sinds 2010 is links weer de grootste.’
Leefbaar Rotterdam hoopte net als GroenLinks-PvdA op een tweestrijd: Leefbaar of links… was een van de campagneslogans. Beeld: Ewout Klei
Vanmiddag start GroenLinks-PvdA, als grootste partij, de verkenning voor een nieuwe coalitie. ‘We stellen een verkenner voor die zo snel mogelijk aan de slag gaat. we gaan kijken of we met andere partijen tot een meerderheid kunnen komen.’
Postma vertelt dat GroenLinks-PvdA Leefbaar Rotterdam niet bij voorbaat uitsluit als coalitiepartner. ‘De verschillen met Leefbaar zijn groot. We hebben een felle, maar ook faire campagne gevoerd tegen elkaar. We sluiten Leefbaar Rotterdam niet van te voren uit, maar samenwerking met deze partij heeft niet onze eerste voorkeur.’
Op dinsdag 17 februari kwam er in de loop van de middag een bericht van @Haramain langs. Wanneer er vlak voor de ramadan een boodschap van @Haramain verschijnt, moet je even opletten. Haramain is een account van de Saoedi’s. Ze spreken dan namens de twee heilige steden Mekka en Medina. De maansikkel van de ramadan was daar gezien en de moslims konden in de avond naar het taraweeh-gebed en op woensdag konden alle mensen op aarde gaan vasten. De moslimmensen dan. De volwassen moslimmensen, de gezonde volwassen moslimmensen, de gezonde volwassen moslimmensen die niet op reis zijn om heel specifiek te zijn.
In Nederland en ook in allerlei andere landen leidde dit bericht tot grote chaos. De Turken kregen al ruim van tevoren van de staatsgodsdienstafdeling de instructie dat er donderdag gevast kon worden. De Marokkanen waren dit jaar onderling verdeeld. Zo kregen we de situatie dat het Midden-Oosten woensdag ging vasten en allerlei betweterige landen dat pas een dag later deden.
De religieuze bronnen voor het vasten zijn klip en klaar. In de Koran wordt in soera Bakara ayat 185 beschreven dat wanneer je getuige bent van de maan ramadan je kunt gaan vasten. In de Hadith (overleveringen over de profeet Mohammed) wordt dat verder uitgelegd. De islamitische denker Nursi schrijft in zijn werken dat de getuigenis van twee mensen die de maan zien zwaarder weegt dan de getuigenis van honderdduizend mensen dat ze de maan niet zien.
We kijken vaker naar boven, naar de prachtige blauwe hemel
Ik ben dinsdagavond naar het taraweeh van de nieuwe moskee in onze woonplaats gegaan en de volgende dag gaan vasten. Zoals overal was ook in mijn kennissenkring onduidelijkheid. Sommigen zijn woensdag begonnen. Anderen donderdag.
Op de dertiende dag van het vasten was ik bij vrienden in Dordrecht uitgenodigd voor de iftar. We parkeerden de auto nabij hun huis. Ik keek naar boven naar de heldere blauwe hemel. Een laagstaande grote volle maan keek naar ons.
Ik appte een foto naar mijn vriendengroep dat dit echt een volle maan is. En dat zij die een dag later waren begonnen met vasten, na Eid, het Suikerfeest, nog een dag moeten inhalen.
Nu bevinden we ons in de laatste dagen van de maand van spirituele extase. Wordt het nou donderdag feest of toch vrijdag. Deze onduidelijkheid is iets om te koesteren. We worden ons bewust van de maan en de hemel. We kijken vaker naar boven, naar de prachtige blauwe hemel die we deze ramadan ook vaker hebben mogen beleven.
Ik zal bij helder weer naar de hemel kijken. Anders volg ik wel de berichten van @Haramain. Of u het nou ook zo doet of andere interpretaties volgt. Eid mubarak allemaal!
Twee maanden na de verloren Afrika Cup-finale tegen Senegal kan bij Marokkanen alsnog de vlag uit. De Afrikaanse voetbalbond CAF heeft Marokko om ‘reglementaire redenen’ tot de nieuwe kampioen van Afrika uitgeroepen. De knotsgekke ontwikkelingen tijdens de finale krijgen hiermee opnieuw een bizarre wending, zo schrijft nieuwssite NU.nl.
Voor veel Marokkanen komt dit ‘kampioenschap’ als donderslag bij heldere hemel die weinig blijdschap oproept. ‘Dacht even dat het 1 april was. Marokko is Afrikaans kampioen’, reageert docent en schrijver Bilal ben Abdelkarim op Facebook. ‘Waarom pas twee maanden later? Dat moet toch sneller. Dit haalt alle glans weg van zo’n Africa Cup’, schrijft een andere Facebook-gebruiker.
Terug naar 18 januari. Marokko krijgt in de laatste minuten van de wedstrijd een strafschop, nadat de VAR (videoscheidsrechter, red.) na lange besprekingen een penaltycheck deed. De coach van Senegal stuurt daarop zijn team van het veld, maar komt een kwartier later toch terug.
Brahim Diaz, die bij Real Madrid speelt, mist de strafschop vervolgens op desastreuze wijze. Hij probeert de keeper van Senegal te misleiden door de bal heel zacht door het midden te schieten, met een zogenoemde Paneka-stift, maar de keeper trapt er niet in. Daardoor moeten er verlengingen komen. Daarin wint Senegal met een fenomenaal schot van Pape Gueye.
Dat Senegal eerder van het veld is afgegaan in de finale kost hun nu het kampioenschap. De CAF oordeelt dat dit niet reglementair was en maakt Marokko ‘Afrikaans kampioen’ van 2026. ‘Ze zijn hartstikke gek geworden’, schrijft de Senegalese verdediger Moussa Niakhaté daarop op Instagram. De voetbalbond van het land vecht het besluit van de Afrikaanse voetbalbond ‘zo snel mogelijk’ aan bij sporttribunaal CAS, meldt RTL nieuws.
Terwijl de wereld met afschuw kijkt naar de jacht op migranten door ICE-agenten in de VS, breidt Europa stilletjes de macht uit van zijn eigen grensagentschap: Frontex. Critici waarschuwen dat de checks and balances ontbreken. Mensenrechtenschendingen zijn nu al aan de orde van de dag.
Frontex Kills for Europe, staat op het spandoek van Abolish Frontex dat de header van hun website vult. Of korter: Frontex kills. Voor de activisten van dit internationale gezelschap staat het als een paal boven water: Frontex is verantwoordelijk voor de dood van tienduizenden migranten die Europa probeerden te bereiken. Verdronken in de Middellandse Zee, neergeschoten aan de grens, overleden door zelfmoord in detentiecentra of gemarteld en gedood na deportatie. Wat in 2004 werd opgericht om de buitengrenzen van Europa te bewaken, is uitgegroeid tot een heuse killing machine, stellen critici.
Ze zijn niet de enigen. Al tijden zwelt de kritiek op het Europese agentschap aan. Ngo’s, onderzoeksjournalisten, advocaten en onderzoekers kaarten al enkele jaren aan dat Frontex betrokken is bij ernstige mensenrechtenschendingen. Migranten krijgen te maken met illegale pushbacks, geweld en afpersing en hebben vaak geen poot om op te staan. Dit is in strijd met Europese regelgeving; bovendien blijkt die regelgeving niet toereikend om mensenrechtenschendingen te beteugelen. Het probleem is niet alleen Frontex, maar vooral ook de ontwerpers van het monster dat Frontex is geworden: de Europese Unie zelf.
Steeds machtiger, zonder transparantie
Toen Frontex in 2004 werd opgericht, had het vooral een coördinerende taak bij het controleren van de Europese buitengrens. Het agentschap maakte risicoanalyses over migratie, maar had geen directe rol in het terugdringen hiervan. Na 2015 veranderde dit. Toen het aantal vluchtelingen dat naar Europa kwam piekte, kreeg Frontex een steeds grotere rol bij de grensbewaking en -controle. Daarvoor kreeg het eigen materieel, zoals drones en wapens. Het budget voor Frontex groeide van miljoenen naar bijna een miljard euro per jaar. Inmiddels is Frontex ook betrokken bij terugkeeroperaties en, als het aan de Europese Commissie ligt, komen er nog taken bij.
Het Europese budget groeide van miljoenen naar bijna een miljard euro per jaar
Wederom ligt momenteel een voorstel op tafel om het mandaat van Frontex verder uit te breiden. Want, zo stelt de Europese Commissie, daar vraagt het huidige tijdperk van toenemende geopolitieke, veiligheids- en migratie-uitdagingen om. Hybride dreigingen, de implementatie van het EU-migratiepact en de roep van lidstaten om een efficiënt terugkeerbeleid zijn volgens de Commissie redenen voor een flinke uitbreiding van de macht die Frontex nu al heeft.
Zo zou Frontex een veel grotere rol moeten krijgen bij het uitvoeren van terugkeeroperaties. Daarin zou het direct mogen samenwerken met derde landen waarmee afspraken zijn gemaakt en krijgt het bovendien meer middelen om data-analyses uit te voeren, migratiestromen te detecteren en zelfs visumprocedures te ondersteunen. Daarnaast moet het personeelsbestand worden uitgebreid tot rond de 30.000 grenswachters.
Terwijl Frontex in essentie een uitvoerende en ondersteunende taak heeft, lijkt het steeds meer een zelfstandig handelend orgaan te worden, zegt Mark Akkerman van Abolish Frontex: ‘Het zet zelf grensbewakingsoperaties op, initieert uitzettingsprocedures, onderhandelt met niet-EU-landen en onderhoudt nauwe banden met de militaire en security-industrie.’
‘De rol van Frontex is verschoven van operationele ondersteuning naar systemische coördinatie van het Europese grens- en terugkeerbeleid’, merkt Picum op, een van de organisaties die heeft gereageerd op de open consultatie van de hervormingsplannen van de Europese Commissie.
En dat is problematisch, betoogt deze ngo in de reactie. Want de uitbreiding gaat niet gepaard met ontwikkelingen in robuuste verantwoordingssystemen. Sterker nog, Frontex kan op dit moment nauwelijks verantwoordelijk worden gehouden voor wetsovertredingen of mensenrechtenschendingen.
‘Het is de Libische kustwacht die de pushback uitvoert’
‘Het oefent daadwerkelijke dwang uit op buitenlandse staatsburgers, zonder een nationale politiemacht te zijn, en dit alles zonder volledig verantwoording af te leggen aan een nationaal parlement en zonder de betrokkenen duidelijke en toegankelijke rechtsmiddelen te bieden’, aldus Abolish Frontex.
Verkrachting en marteling in Libië
Hoe dit kan, leggen Dimitry Kochenov en Sarah Ganty uit aan de hand van wat ze de EU lawlessness law noemen – ofwel het EU-recht der wetteloosheid. ‘Een zorgvuldig vormgegeven juridisch kader dat ervoor zorgt dat Frontex mensenrechtennormen op papier naleeft’, aldus Ganty, onderzoeker aan de Yale Law School en docent aan de Universiteit van Peking.
Dimitry Kochenov
Neem bijvoorbeeld de samenwerking tussen Frontex en de Libische kustwacht, zegt Kochenov, onderzoeker aan het CEU Democracy Institute in Boedapest. ‘Frontex detecteert migrantenboten op de Middellandse Zee door middel van drones. Stel dat ze hiermee een boot detecteren. Dit kan een zinkende boot zijn, maar ook boten die geen hulp nodig hebben kwalificeren. Ze kunnen op dat moment de boot te hulp schieten, maar dat doen ze niet. Frontex stuurt in zo’n geval de coördinaten naar de Libische kustwacht, zogenaamd om ze te redden. Deze haalt de migranten op en neemt ze mee naar Libië. In feite worden ze gewoon gekidnapt, nog voordat ze asiel konden aanvragen.
‘Dit druist in tegen het Europese recht, toch blijft Frontex hier buiten schot. Het is de Libische kustwacht die de pushback uitvoert. Hoewel deze Libische kustwacht is getraind door Italië en ook de boten zijn geleverd door de Italianen, varen ze onder een Libische vlag. De EU heeft het voor elkaar dat deze misdaden, gefinancierd door de EU, door niemand ter wereld worden gepresenteerd als een schending van het EU-recht.’
Rol van Brussel
In Libië komen de onderschepte migranten terecht in detentiecentra of vluchtelingenkampen, en hier zijn de omstandigheden verschrikkelijk. Er vinden regelmatig martelingen en verkrachtingen plaats. Bewakers van de kampen vragen familie van de migranten om losgeld, omdat ze de migrant zouden hebben gekidnapt. Migranten die in deze kampen terechtkomen, komen er soms pas jaren later uit, blijkt uit talloze getuigenissen, zoals die van David Yambio, oprichter van de ngo Refugees in Libya.
De omstandigheden in de Libische kampen zijn bekend in Brussel. Toch heeft dit tot nu toe geen invloed gehad op de samenwerking met Libië. Het grotere probleem zit volgens Kochenov en Ganty dan ook bij de ontwerpers van dit systeem. Volgens hen is de EU wel degelijk verantwoordelijk voor de misstanden in de detentiecentra, die met Europees geld zijn opgezet. ‘Dit is vooral Italiaans geld. De EU draagt financieel bovendien bij aan de instandhouding van het detentiesysteem door middel van diverse projecten buiten de grens’, zegt Akkerman, een werkwijze die ook wel het ‘uitbesteden van onderdrukking’ wordt genoemd.
Sarah Ganty
‘Maar de Europese Commissie gaat bij het maken van dit soort deals niet langs het Europees Parlement’, zegt Ganty. ‘Het maakt gebruik van soft law, deals tussen landen die weinig transparant zijn. Daarnaast stellen ze dat het gaat om noodhulp, waarbij de reguliere procedures komen te vervallen. Het is een web aan wetten dat dit soort constructies mogelijk maakt.’
Verantwoording
Juist daarom zou het zinvol zijn om Frontex wél ter verantwoording te kunnen roepen, stellen advocaten als Iftach Cohen, die zich met zijn non-profitorganisatie Front-lex al jaren inspant om dit te bereiken. Onlangs lukte dit. Het EU-Hof van Justitie deed een historische uitspraak in de zaak over de Syriër Alaa Hammoudi, die in 2002 werd teruggeduwd naar Turkije tijdens zijn oversteek naar Griekenland. Voor het eerst oordeelde een rechter dat Frontex zich moest verantwoorden over diens handelen.
Daarvoor waren de juridische mogelijkheden er niet, legde Cohen in een recent interview uit. ‘Rechters kijken niet naar feiten, maar naar bewijs, maar dit bewijs ontbreekt bijna altijd in het geval van een pushback. Frontex kan bovendien een ander verhaal vertellen. Het is vrij lastig om vast te stellen wat er precies is gebeurd tijdens een pushback en wie hiervoor verantwoordelijk is.’
‘De meeste Nederlanders hebben geen idee hoe wreed en gewelddadig het Europese grensbeleid is’
‘In plaats van de bevoegdheden van Frontex uit te breiden, bevelen we aan om strengere maatregelen te nemen om de lacunes in de verantwoording aan te pakken’, schrijft ook Picum in de consultatiereactie aan de Europese Commissie. Er zijn volgens de organisatie verschillende instanties die dit al doen, maar niet het gewenste effect hebben. Zo is er een Frontex Fundamental Rights Officer (FRO), maar deze wordt al jaren gehinderd om onafhankelijk onderzoek te doen. Ook de vele journalisten en ngo’s die misstanden aankaarten moeten op Europees niveau serieuzer worden genomen, stellen ze.
Of dit gehoor zal vinden, is nog maar de vraag. Het EU-migratiepact zal voor een groot deel wettelijk maken wat op dit moment nog niet wettelijk is, zegt Ganty. ‘Dat is dus dat recht der wetteloosheid. Dat gaat veel verder dan een simpele regeling of handeling; het is een systeem dat steeds groter wordt en alles behelst. Lidstaten kunnen zich vervolgens verschuilen achter dit systeem. Zo kunnen ze ongestraft acties uitvoeren die onder hun eigen nationale wet crimineel zouden zijn.’
Weerstand zou volgens Kochenov dan ook juist vanuit de lidstaten moeten komen, vanuit het volk. ‘We moeten erover praten en het zichtbaar maken. De meeste Nederlanders hebben geen idee hoe wreed en gewelddadig het Europese grensbeleid is. Toen ICE drie of vier mensen doodschoot, was de verontwaardiging enorm. In de afgelopen dertien jaar zijn in de Middellandse Zee alleen al 34.000 mensen verdwenen, deels als gevolg van Europees grensbeleid. Daar hoor je bijna niemand over.’
Minister-president Rob Jetten heeft gisteravond in een vraaggesprek met Eva Jinek expliciet en uitsluitend naar de Nederlandse moslimgemeenschap gewezen, als religieuze gemeenschap waar antisemitisme zou voorkomen. Nederlandse moslims reageren verontwaardigd op social media.
Toen Jinek Jetten vroeg bij welke groepen antisemitisme voorkomt antwoordde de premier als volgt: ‘Er zijn islamitische gemeenschappen in Nederland waar je, als je de tv aanzet, online of op weekendscholen, verkeerde dingen krijgt aangeleerd. Niet alleen over joden, maar ook over vrouwen en homo’s.’
De minister-president zei er wel meteen bij dat ook Forum voor Democratie met antisemitisme kampt. ‘Bij die partij staan mensen op de lijsten die aantoonbaar antisemitisch zijn geweest.’ Hij noemde vervolgens ook voetbalclubs waar antisemitische spreekkoren klinken en stelde dat antisemitisme in alle lagen van de bevolking voorkomt.
Veel Nederlandse moslims vinden Jetten discriminerend, omdat hij zo focust op antisemitisme in de islamitische gemeenschap. Ook zou hij haat tegen moslims hiermee bagatelliseren. ‘Ik veroordeel elke aanslag en elk onrecht tegen joden, zonder enige twijfel’, schrijft een verontwaardigde Facebook–gebruiker.
‘Maar laten we ook eerlijk zijn: moslims in Nederland hebben al jarenlang te maken met haat, discriminatie en aanvallen op moskeeën. Wereldwijd worden moslims bovendien op gruwelijke wijze vermoord, gediscrimineerd en gehaat. Toch lijkt het alsof dit structureel minder aandacht en verontwaardiging krijgt, ook vanuit de overheid. Dat is onacceptabel. Onrecht is onrecht, ongeacht tegen wie het gericht is, en verdient altijd dezelfde duidelijke veroordeling en aandacht.’
Een andere Facebook-gebruiker vraagt zich af waarom er altijd zo sterk gefocust wordt op moslims. ‘Als het een autochtoon betreft (als verdachte van een terroristisch misdrijf, red.), dan is er sprake van een gek of iemand die zijn verstand niet op orde heeft. Ophouden met zulke nonsensbevindingen.’
In Rotterdam trekt VVD‑kandidaat Ruben Arnhem de aandacht door een opvallende combinatie. Hij staat op de liberale lijst, maar is tegelijk lid van de conservatief-christelijke SGP, zo vertelt hij aan de christelijke website Revive.
Voor de Surinaams-Antilliaanse Arnhem is dat geen tegenstelling. Hij zegt binnen de VVD op te komen voor christelijke tradities en ziet zijn geloof als leidraad in zijn politieke handelen.
Arnhem is actief in de wijkraad van de Afrikaanderwijk en staat bij de komende gemeenteraadsverkiezingen op plek 28 van de Rotterdamse VVD‑lijst. Plek 28 is natuurlijk een onverkiesbare plek, maar Arnhem sluit hij een grotere rol in de toekomst niet uit.
‘Ik kom uit het onderwijs en ik weet dat een wethouder binnenkort stopt. Ik ben beschikbaar als er mensen nodig zijn.’
Tegen Kanttekening-journalist Ewout Klei sloeg Arnhem enkele jaren terug nog een voorzichtigere toon aan. Hij zei zich niet te zullen kandideren als gemeenteraadslid, omdat hij te ’trumpiaans’ was in zijn uitspraken.
Arnhems politieke interesse ontstond al op jonge leeftijd, toen hij op de theaterschool als een van de weinige studenten rechts georiënteerd bleek. Er was ook een meisje, die lid was van JOVD, de jongerenorganisatie van de VVD. Hierdoor begon Arnhem zich te verdiepen in politiek, in discussiëren en debatteren, maar ook in luisteren.
Zijn geloof speelde daarbij een wisselende rol. Na een periode van afstand keerde hij terug naar de kerk. Arnhem is lid van ICF Rotterdam, een evangelisch-calvinistische kerk. Hij zegt hij nu bewust te kiezen voor een mildere, vergevingsgezinde houding in politieke conflicten. Ook in discussies over identiteit en tradities wil hij zichtbaar blijven als christen.
Hoewel Arnhem lid is van de SGP denkt hij liberaler over veel zaken dan de staatkundig-gereformeerde mannenbroeders. ‘Voor mij hoeft de vrije dag niet per se zondag te zijn. Maandag is mijn vrije dag. Iedereen zou een rustdag moeten kunnen nemen, maar dat hoeft niet verplicht op zondag.’ Ook is hij tegen een verbod op abortus, waar fundamentalistische christenen wel een voorstander van zijn.
Arnhem heeft Surinaamse en Curaçaose roots. Zijn Surinaamse vader was eerst een bordeelhouder in Katendrecht, voordat hij een succesvolle kapperszaak begon. Mister Chic was zijn bijnaam. Arnhem heeft veel van zijn vader geleerd. Hij vindt dat mensen met een migratieachtergrond moeten ondernemen, hard werken en goed leven, in plaats van hun hand ophouden bij de overheid. Linkse partijen zien bi-culturele Nederlanders nog te vaak als ‘slachtoffer’, zegt Arnhem tegen Revive.
De lokale VVD-politicus schreef een boek over zingeving en succes, getiteld De zoon van mister Chic, waarin hij tips geeft over ‘het goede leven’. Verantwoordelijkheid vindt hij heel belangrijk. Zo sprak Arnhem eens met een jongen van achttien, die boos was dat hij niet meteen een uitkering kreeg. Arnhem kwam hem later tegen, toen hij een baantje had achter de kassa. ‘Hij was er uiteindelijk trots op.’
Israël heeft in de nacht van dinsdag op woensdag opnieuw meerdere doelen in het centrum van Beiroet bestookt, aldus het Franse persbureau AFP. Volgens de Libanese autoriteiten kwamen daarbij minstens zes mensen om het leven en raakten 24 anderen gewond.
De aanvallen troffen appartementen in de dichtbevolkte wijken Zuqaq al-Blat en Basta, waar delen van woongebouwen volledig werden verwoest. Later op de nacht werd ook de wijk Bashoura geraakt, ditmaal na een evacuatiebevel.
De escalatie houdt aan sinds Hezbollah op 2 maart raketten afvuurde richting Israël, in reactie op Amerikaans-Israëlische aanvallen waarbij de Iraanse leider Ayatollah Ali Khamenei omkwam. Israël voert sindsdien intensieve luchtaanvallen uit in meerdere delen van Libanon en zet grondtroepen in het zuiden in. Ook rond de stad Tyrus werden opnieuw doelen geraakt, terwijl Israël nieuwe waarschuwingen afgaf voor naderende aanvallen.
Volgens Libanese cijfers zijn sinds begin maart meer dan 900 mensen gedood en ruim een miljoen inwoners op de vlucht geslagen. De humanitaire situatie verslechtert snel.
Frankrijk waarschuwde woensdag dat het onrealistisch is om van de Libanese regering te verwachten dat zij Hezbollah ontwapent terwijl het land onder voortdurende Israëlische bombardementen ligt. Parijs benadrukt dat alleen onderhandelingen uitzicht bieden op de-escalatie.
Ray Polman (25) is kandidaat voor GroenLinks-PvdA in Utrecht en probeert zich nadrukkelijk anders te profileren dan de klassieke partijpoliticus. Met deurbezoeken, video’s en gesprekken in de wijk wil hij niet alleen zijn verhaal overbrengen, maar vooral luisteren. Wat wil hij veranderen voor Utrechters? En hoe kijkt hij als jonge politicus van kleur naar een partij die al langer worstelt met diversiteit en inclusie?
Die vraag komt niet uit de lucht vallen. In 2022 schreef de Kanttekening al over kritiek binnen GroenLinks op tokenisme, white saviorism en het onvoldoende serieus nemen van leden van kleur. Volgens betrokkenen deed de partij te vaak aan diversiteit ‘voor de bühne’, terwijl zeggenschap achterbleef. Polman (plek 18 op de lijst) zegt dat er stappen zijn gezet, maar dat de partij er nog niet is. In dit interview spreekt hij over segregatie in Utrecht, wantrouwen richting de politiek, de noodzaak van een uitgesproken linkse koers en de vraag of GroenLinks-PvdA echt een partij kan zijn waarin mensen van kleur niet alleen zichtbaar zijn, maar ook invloed hebben.
Wie ben je en wat moeten lezers over jou weten?
‘Mijn naam is Ray Polman. Ik woon al vier jaar op de Uithof, in een woongebouw op de Uithof (het Utrecht Science Park, waar de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht zitten). Ik kom oorspronkelijk uit Doorn. Mijn moeder is Dominicaans en mijn vader is Nederlands. Ik ben nu kandidaat voor de gemeenteraadsverkiezingen namens GroenLinks-PvdA.
Dat ik me kandidaat heb gesteld, heeft veel te maken met mijn eigen woonervaring. Utrecht was voor mij altijd de stad waar het gebeurde, waar je mensen ontmoette en waar het leven zat. Maar toen ik hier kwam wonen, op de Uithof, bleek dat totaal anders. Mensen leefden langs elkaar heen. In de lift groetten ze elkaar niet eens. Via het woonbestuur ben ik me toen gaan afvragen hoe zo’n buurt zo anoniem kan worden. Zo ben ik steeds meer gaan nadenken over hoe je bewoners met elkaar en met de politiek kunt verbinden.’
Wat trok je uiteindelijk de politiek in?
‘Ik was altijd al politiek geïnteresseerd. Ik studeerde filosofie, politieke en economie, schreef opiniestukken en was al lid van de partij. Maar ik had nooit gedacht dat ik zelf de politiek in zou gaan.
‘Mensen met een migratieachtergrond die hier geboren en getogen zijn, wonen nog steeds veel vaker in wijken als Overvecht en Kanaleneiland’
Dat veranderde toen ik me in mijn eigen buurt ging inzetten. Ik merkte dat veel problemen heel concreet zijn: te weinig voorzieningen, te weinig onderlinge verbinding en instanties die wel woningen neerzetten, maar onvoldoende nadenken over wat mensen nodig hebben om ergens echt te kunnen leven. Toen dacht ik: als ik me hier zo hard inzet voor mijn eigen buurt, dan kan ik dat ook in de praktijk brengen voor de hele stad.’
Je hebt in kleine plaatsen gewoond en woont nu in Utrecht. Hoe heb je dat zelf ervaren als persoon van kleur?
‘In de dorpen waar ik ben opgegroeid, merkte ik soms wantrouwen. Niet altijd openlijk, maar wel dat subtiele gevoel dat je als “anders” wordt gezien. Zeker als ik daar met vrienden of met een vriendinnetje liep die daar gewoon vandaan kwamen, viel dat soms extra op.
Utrecht voelde voor mij altijd anders. Hier is het normaler dat er mensen van kleur zijn. Tegelijk is Utrecht wel degelijk een gesegregeerde stad. Dat is misschien minder zichtbaar als je alleen in het centrum, Oost of op de Uithof komt, maar het is er wel.’
Je noemt Utrecht gesegregeerd. Wat bedoel je daarmee?
‘Dat je in een stad woont waar een groot deel van de inwoners een migratieachtergrond heeft, maar dat je op veel zichtbare plekken toch vooral witte mensen ziet. In de binnenstad, in Oost, op de Uithof: daar zie je dat sterk terug. Mensen met een migratieachtergrond die hier geboren en getogen zijn, wonen nog steeds veel vaker in wijken als Overvecht en Kanaleneiland.
Dat patroon is hardnekkig. Ik weet niet of het de afgelopen jaren erger is geworden, maar het wordt in ieder geval niet vanzelf beter. En dat vind ik een groot probleem. Een stad is pas gemengd als mensen ook daadwerkelijk toegang hebben tot dezelfde buurten, kansen en voorzieningen.’
Wat gaat er volgens jou mis in wijken als Overvecht en Kanaleneiland?
‘Het belangrijkste probleem is dat de politiek daar nog te vaak over bewoners praat in plaats van met hen. GroenLinks-PvdA heeft naar mijn idee inhoudelijk best goede ideeën voor die wijken, maar dat is niet genoeg als mensen het niet terugzien of zich niet gehoord voelen.
Je zag dat bijvoorbeeld bij de omgevingsvisie voor Overvecht. Daar was veel weerstand tegen. Dan kun je niet volstaan met de gebruikelijke methodes, want je weet van tevoren dat die onvoldoende werken. Als je echt wilt weten wat daar leeft en bewoners zich gehoord wilt laten voelen, moet je daar veel meer tijd en energie in steken. Niet pas op het moment dat bewoners massaal ergens tegen zijn, maar structureel.’
Je zegt dus eigenlijk dat de gemeente te oppervlakkig luistert?
‘Ja. Formeel is er vaak wel inspraak, maar je weet dat de respons op zulke standaardvormen laag is. Zeker in buurten waar het vertrouwen in de politiek al beperkt is. Dan moet je niet zeggen: we hebben toch een avond georganiseerd, dus we hebben geluisterd. Dan moet je veel dieper investeren in contact.
‘Politiek moet niet alleen bestaan uit goede plannen op papier’
Ik pretendeer niet dat ik daar dé oplossing voor heb. Maar ik weet uit mijn werk op de Uithof wel dat je cynische of ongeïnteresseerde bewoners echt in beweging kunt krijgen als je moeite doet en niet alleen komt zenden.’
Je campagne valt op. Waarom kies je niet voor de klassieke stijl van partijpolitiek?
‘Omdat normaal niet goed genoeg is. Een standaardcampagne bestaat vaak uit zenden: ik ben kandidaat van partij X, ik sta voor beleid Y, dus stem op mij. Maar zo bereik je veel mensen helemaal niet meer.
Het campagneteam van GroenLinks-PvdA in Utrecht. Beeld: Caner Mert
Ik geloof juist dat je mensen serieus neemt door moeite te doen om hen echt te spreken. Daarom ga ik niet zomaar een paar keer langs de deuren en maak ik een video of twee, maar ga ik al sinds twee maanden voor de verkiezingen vijf keer per week langs de deuren om letterlijk alle 3300 bewoners van mijn eigen buurt te spreken. Ook steek ik extra tijd in mijn campagnevideo’s om mensen die niet politiek geïnteresseerd zijn te bereiken.’
In een Volkskrant-opinieartikel schreef je dat GroenLinks-PvdA goed moet kijken naar Zohran Mamdani. Wat spreekt je daarin aan?
‘Vooral dat hij niet alleen een links verhaal vertelt, maar dat ook op een toegankelijke en optimistische manier doet. Hij laat zien dat je uitgesproken kunt zijn zonder afstandelijk te worden. En dat je de straat op moet om op te halen wat mensen bezighoudt.
Dat is voor mij de kern. Politiek moet niet alleen bestaan uit goede plannen op papier, maar ook uit de bereidheid om echt contact te maken met mensen die misschien niet vanzelf naar je toe komen.’
Je bent kritisch op de landelijke campagne van GroenLinks-PvdA. Waarom?
‘Omdat die veel te onuitgesproken was. In verkiezingstijd moeten mensen kunnen zien wat er daadwerkelijk te kiezen valt. Ik had sterk het gevoel dat GroenLinks-PvdA te veel aan het voorsorteren was op een mogelijke formatie, eerst met NSC en misschien zelfs met de VVD. Daardoor durfde de partij zich onvoldoende scherp af te zetten en bleef onduidelijk waar ze nu echt voor stond.
Juist als grootste progressieve oppositiepartij moet je helder laten zien wat je alternatief is en waar het volgens jou misgaat in Nederland. In plaats daarvan ontstond het beeld van een partij die vooral verantwoord en bestuurlijk wilde overkomen, maar te weinig strijd liet zien. Dan krijg je een campagne die misschien degelijk klinkt, maar weinig mensen echt enthousiast maakt.
Dat is volgens mij ook precies wat er misging. Na jaren van rechts beleid en een van de meest instabiele kabinetten in de recente geschiedenis had GroenLinks-PvdA veel harder de politieke keuze moeten markeren, en ook de VVD veel scherper moeten aanvallen op haar rol in de problemen van de afgelopen jaren. Dat GroenLinks-PvdA als grootste progressieve oppositiepartij vijf zetels verloor, laat zien hoe weinig scherpte en uitgesproken idealen er in die campagne zaten.’
In 2022 schreef de Kanttekening over tokenisme en uitsluitingsmechanismen binnen GroenLinks. Hoe kijk jij daar nu naar?
‘Dat artikel hangt natuurlijk nog steeds boven de partij. En terecht, want zulke dingen verdwijnen niet vanzelf. Ik denk wel dat er stappen zijn gezet, maar ik denk ook niet dat je kunt zeggen dat het probleem nu opgelost is. Dat soort mechanismen zitten diep.
Ray Polman (r.) en collega’s voeren campagne
Wat ik nu zie, is gemengd. Aan de ene kant zie ik een lijst die diverse is dan voorheen en sta ik zelf als nieuwkomer best hoog. Aan de andere kant zie ik ook nog drempels in procedures en manieren van selecteren die voor mensen van kleur minder vanzelfsprekend kunnen zijn. Dus ja, er is vooruitgang, maar ook werk te doen.’
Waar merk je dat concreet aan?
‘Bijvoorbeeld aan de manier waarop kandidaten zich moesten bewijzen. Je moest handtekeningen ophalen van leden als steunbetuiging. Dat lijkt neutraal, maar zulke regels bevoordelen vaak mensen die al langer in de partij meedraaien of uit een netwerk komen waar politieke betrokkenheid vanzelfsprekender is.
Als je echt meer mensen met een bi-culturele achtergrond wilt aantrekken, dan moet je verder kijken dan alleen zeggen dat je diversiteit belangrijk vindt. Dan moet je ook naar de drempels in je eigen organisatie kijken. Anders blijft het te veel bij goede bedoelingen.’
Voel jij je binnen de partij serieus genomen?
‘Voor nu zeker. Ik ben nog maar relatief kort echt actief, en dan is mijn plek op de lijst best een groot vertrouwen. Mijn ideeën over de campagne worden serieus genomen en er wordt naar me geluisterd.
‘Ik denk dus niet dat de oplossing is om weg te lopen’
Maar ik zeg daar wel eerlijk bij: het echte oordeel komt pas als je gekozen bent en daadwerkelijk in de fractie zit. Dan moet blijken of mensen van kleur niet alleen welkom zijn op de lijst, maar ook invloed krijgen, serieus genomen worden en mee kunnen beslissen. Ik heb daar vertrouwen in, maar dat moet in de praktijk nog blijken.’
Waarom ben je, ondanks die kritiek, toch juist bij GroenLinks-PvdA gebleven?
‘Omdat ik nog steeds denk dat de idealen van GroenLinks-PvdA het beste antwoord bieden op de problemen in dit land en in deze stad. Voor mij draait het in de kern om een eerlijke spreiding van macht, kennis en inkomen — of liever nog: vermogen. Dat is wat nodig is voor een rechtvaardige samenleving. En als je dat principe serieus neemt, dan betekent het ook dat je mensen met een bi-culturele achtergrond niet alleen welkom heet, maar hen ook echt serieus neemt en invloed geeft. Dat is ook een kwestie van macht en kennis eerlijker verdelen.
Ik denk dus niet dat de oplossing is om weg te lopen, maar om de partij beter te maken. Juist omdat GroenLinks-PvdA voor mij nog steeds het belangrijkste politieke vehikel is om tot een rechtvaardigere samenleving te komen. En eigenlijk is het ook een goede oefening: als je binnen de partij al niet kunt waarmaken wat je in de stad of in het land zegt te willen bereiken, hoe geloofwaardig ben je dan nog?’
Bij het Kleurrijk Onderwijs Debat van het Fiducie College in Amsterdam ging het gisteravond over inclusief onderwijs. Het aantal thuiszittende kinderen in Nederland is namelijk hoger dan ooit.
‘Ik kan me voorstellen dat sommige mensen hun vertrouwen in de politiek een beetje kwijt zijn, om allerlei redenen’, zegt moderator Roemer van Oordt. ‘Maar ik zeg toch: gebruik je stemrecht.’
In een bovenzaal van het Fiducie College in Amsterdam Nieuw-West zitten vanavond kandidaat-raadsleden van zes lokale partijen naast elkaar op het podium, klaar voor het Kleurrijk Onderwijs Debat. De lokale politici hebben, net als het publiek, zojuist de iftar bijgewoond, die beneden in de kantine aan feestelijk gedekte tafels plaatsvond. Dat past bij het Fiducie College: een islamitische middelbare school voor mavo en havo die in augustus haar deuren opende en inmiddels drie brugklassen telt. Na de zomer komt daar ook een vwo-afdeling bij.
Het debat staat, zegt Van Oordt, in het teken van de verkiezingen op woensdag én de Nederlandse ambitie om voor 2035 inclusief onderwijs te realiseren. Volgens het VN-Kinderrechtenverdrag moet dat voortvarend worden aangepakt: ieder kind moet, ongeacht complicerende verschillen, kunnen meedoen op school en goed onderwijs krijgen.
Joost van Caam, directeur-bestuurder van het Samenwerkingsverband Primair Onderwijs Amsterdam-Diemen en inleider van het onderwerp, schetst een somber beeld. We raken steeds verder van dit doel af. Het aantal thuiszittende kinderen is hoger dan ooit en het lerarentekort is groot. ‘Het enige goede nieuws’, zegt hij met een lachje, ‘is dat we door Den Haag zijn ingehaald als meest gesegregeerde stad in het onderwijs.’
Die segregatie gaat niet zozeer over afkomst, maar vooral over opleidingsniveau. Kinderen van hoogopgeleide ouders – vaak wit en westers – komen meestal op dezelfde scholen terecht. Andere kinderen voelen zich daar niet altijd thuis.
Fatima Hakiki van BIJ1 (plaats 6) herkent dat. Zij haalde haar zoon van een school in Amsterdam Zuid naar Zuidoost. Daar voelde hij zich gepest en ongelukkig; op zijn nieuwe school ging het een stuk beter.
‘Kinderen en leerkrachten lijken op elkaar, dat geeft herkenning’
Dat sluit aan bij wat ook vanuit het onderwijs wordt gezegd. Een medewerker van de islamitische basisschool Elif in Amsterdam-Noord, benadrukt hoe belangrijk het is dat kinderen zich thuis voelen op school. ‘Kinderen en leerkrachten lijken op elkaar, dat geeft herkenning’, zegt ze. ‘Kinderen die op andere scholen thuiszitten, of bijvoorbeeld jongens die een paar dagdelen thuisblijven vanwege druk gedrag, bloeien bij ons vaak weer op.’
Volgens Jordy Blom van de PvdA (plaats 15), zelf geschiedenisdocent, moet de gemeente daarbij goed luisteren naar leerkrachten en ouders. Een brede brugklas kan helpen. ‘Het selectiemoment in groep 8 komt te vroeg en kan zorgen voor onderadvisering’, zegt hij.
VVD’er Dulijon Veldhoen, helemaal rechts op het podium, legt de nadruk op gelijke normen. Alle vormen van onderwijs – joods, islamitisch of Chinees – moeten daaraan voldoen. ‘Een school die zegt dat twee mannen niet met elkaar mogen trouwen, dat kan niet. Net zo min als wanneer iemand zegt dat je geen moslim mag zijn. Dat is vrijheid.’
Uit het publiek komen daarna persoonlijke ervaringen. Een man vertelt dat hij als vluchteling naar Nederland is gekomen. ‘Vrijheid is een valse belofte’, zegt hij. ‘Nederlandse normen en waarden worden gepusht, zoals zonder onderbroek douchen – dat is geen vrijheid.’ Op de middelbare school hield hij een spreekbeurt over Turkije, maar dat mocht niet, omdat hij dan ’te Turks’ zou zijn. ‘Ik kon ermee omgaan, maar niet alle jongeren kunnen dat.’
‘Je moet voor je recht blijven vechten’
Een vrouw in de zaal wijst op het lesmateriaal. De Holocaust moet zeker worden onderwezen, zegt ze, maar ook de massamoord in Srebrenica hoort daarin thuis.
Twee meisjes uit de brugklas vertellen dat ze soms bang zijn. Ze horen op het nieuws dat islamitische scholen dichtgaan. ‘Daar hoef je niet bang voor te zijn’, zegt Zoubida Bzim van DENK (plaats 3). ‘Wij zullen daar altijd tegen strijden.’
Een andere vrouw vertelt dat haar droom om onderwijsassistent te worden strandde omdat ze vanwege haar naam geen stageplek kon krijgen. Ibrahim Wijbenga (CDA) schrikt en nodigt haar uit om haar verhaal bij de fractievoorzitter te komen vertellen. ‘Je moet voor je recht blijven vechten, je bent het waard’, zegt Veldhoen.
Lokale politici zitten op het podium. Rechts Roemer van Oordt.
Zoals het een levendige debatavond betaamt, springt de discussie vele kanten op. Yusuf Altuntas, bestuurder van de vier Amsterdamse Elif-basisscholen en het Fiducie College en medeorganisator, brengt het gesprek weer terug naar inclusief onderwijs, het hoofdonderwerp van het debat. Hij wijst erop dat weerstand tegen inclusief onderwijs ook bij ouders en leerkrachten zelf zit. Ouders willen dat hun kinderen zo goed mogelijk presteren en vrezen dat resultaten dalen als er leerlingen bijkomen die meer aandacht nodig hebben. Ook leraren aarzelen soms. ‘Ik heb het al zo druk met mijn leerlingen’, hoort hij vaak.
‘Islamitische scholen kunnen juist thuiszitters een plek geven’
De ‘Wet meer ruimte voor nieuwe scholen’ is in Den Haag geëvalueerd. Daaruit blijkt onder meer dat het lastig is om huisvesting te vinden voor nieuwe scholen. Volgens Veldhoen heeft dat vooral met de kosten te maken. ‘Er is maar een beperkt budget. Je kunt niet alleen maar heel kleine scholen financieren.’
Intussen blijft de vraag naar islamitisch onderwijs groot. Voor de Elif Scholen zijn de wachtlijsten één tot twee jaar, zegt een moeder, zichtbaar ontstemd.
Inclusief onderwijs betekent uiteindelijk ook dat niet-moslimkinderen naar islamitische scholen gaan, zegt Zaïnab Sakouhi, biologiedocent en nummer 13 bij DENK, vanuit het publiek. ‘Ik heb zelf op een katholieke school gezeten. Op christelijke scholen zitten ook veel kinderen die niet christelijk zijn. Islamitische scholen kunnen juist thuiszitters een plek geven.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
