Sinds het begin van de gezamenlijke militaire campagne van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran is op X, het sociale mediaplatform van Elon Musk, een sterke toename van anti-moslimberichten te zien. Dat blijkt uit onderzoek van het Amerikaanse Center for the Study of Organized Hate (CSOH), dat online haatberichten monitor.
De organisatie analyseerde berichten tussen 1 januari en 5 maart die gericht waren tegen moslims in de VS, schrijft Middle East Eye. Op 28 februari, de dag waarop de oorlog begon, verdrievoudigde het aantal berichten dat moslims ontmenselijkt of uitsluit, of oproept tot geweld. Volgens het CSOH verspreiden dergelijke berichten zich razendsnel door het grote aantal reposts, waardoor de zichtbaarheid van haatdragende inhoud sterk toeneemt.
Hoewel het aantal berichten begin maart weer iets daalde, waarschuwt het CSOH dat de omstandigheden die deze piek veroorzaakten nog steeds aanwezig zijn. De onderzochte inhoud varieerde van persoonlijke haatuitingen tot oproepen voor een streng beleid tegen moslims, waaronder voorstellen om moslims te deporteren of wettelijk uit te sluiten.
Het rapport benadrukt dat X slechts een klein deel van de gemelde berichten verwijderde. Volgens het CSOH is er sprake van een kloof tussen het officiële beleid van het platform en de daadwerkelijke handhaving. De organisatie pleit voor betere meldmechanismen en meer verantwoordelijkheid van politici en maatschappelijke instellingen om escalatie van online haat te voorkomen.
Ik ben een vrouw. Ik ben een Nederlander. Ik ben een Zeeuwse. Een Rotterdammer. En ik ben van moederskant van Surinaamse afkomst. En het eerste en het laatste label van mijn identiteit hebben mij uiterlijke kenmerken gegeven die zorgen voor ervaringen en situaties die je alleen meemaakt als persoon van kleur in een dominante witte cultuur, of als vrouw, of als vrouw van kleur.
Zo stapte ik samen met D., een vriend van mij, ook van kleur, in de lift bij mij in de flat. Een alleraardigste witte buurman, op leeftijd, stond er met zijn hondje. Deze buurman ken ik niet van naam, maar als we elkaar in de lift treffen maken we altijd even een praatje.
Mijn vriend en ik waren in gesprek en we maakten een opmerking over het weer en de hond die uit moest worden gelaten.
‘En van welk eiland komen jullie?’
De buurman keek belangstellend, zijn stem vriendelijk, en hij keek naar mij en vervolgens naar mijn vriend, wachtend op een antwoord. Eiland? Welk eiland bedoelt hij? ‘Ik ben van Walcheren.’ D., met iets meer melanine in zijn huid dan ik, gaf me een blik.
De buurman lachte en zei: ‘Ja, nee, dat bedoel ik niet.’ Ik lachte mee en gaf hem de informatie die hij zocht: ‘Mijn moeder komt oorspronkelijk uit Suriname.’
Door deze vraag worden ik, mijn vriend D. en velen zoals wij gelabeld als ‘de ander’. En als je, zoals ik, hier geboren bent, dan doen deze woorden pijn.
We zijn nog een paar dagen verwijderd van de gemeenteraadsverkiezingen. In mijn stad Rotterdam hangen ontzettend veel borden van Leefbaar Rotterdam met de boodschap ‘Rotterdammers Eerst’.
Waar ik eerst ontzettend boos en geïrriteerd was bij het zien van deze racistische uitingen, moet ik nu ontzettend lachen. Nimmer heb ik zoveel gevandaliseerde borden gezien als nu de borden van Leefbaar. Geweldig!
In mijn stad Rotterdam hangen ontzettend veel borden van Leefbaar Rotterdam met de boodschap ‘Rotterdammers Eerst’
Want Rotterdammers eerst, wie bepaalt dan wie een Rotterdammer is?
Dezelfde soort uitingen zie ik ook in de landelijke politiek. Zo wil JA21 zware criminelen met een dubbele nationaliteit denaturaliseren en uitzetten.
Dit roept dan weer de vraag op: ‘Wat doe je met Nederlanders die zwaar crimineel zijn en geen dubbele nationaliteit hebben?’
Forum voor Democratie heeft het over ‘remigratie bevorderen’. Dit is een net woord voor deportatie. Laten we nu geen verstoppertje spelen.
Dan de SGP, die anno 2026 vanuit religieuze overtuigingen geen vrouwen op de lijst voor de Tweede Kamer zet, en dit ook niet hoeft te doen.
Dit zou een partij als DENK eens moeten doen. De media zou headlines scoren en de ‘echte’ Nederlanders zouden van zich laten horen met brandende fakkels in de hand.
De lijsttrekker van de SGP in Rotterdam zegt in een interview met het AD dat als vrouwen zouden weten welke hulp er is om een kind groot te brengen, ze een andere keus zouden maken dan abortus, dat homoseksualiteit ‘gebrokenheid’ is en, als klap op de vuurpijl, ‘er zit iets in de islam waar we voor moeten oppassen’ en ‘omdat Allah niet bestaat en God wel’.
Ik vind iets in de SGP zitten waar we voor moeten oppassen, maar blijkbaar is men blind voor deze balk in het eigen oog.
Al deze voorbeelden van het gedachtegoed van deze politici gaan regelrecht in tegen het beginsel van onze democratische rechtsstaat, die gestoeld is op artikel 1 van de Grondwet:
‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’
En ik durf te stellen dat, als jij als zogenaamde volksvertegenwoordiger niet voor de volle 150 procent achter onze Grondwet staat, jij een regelrechte bedreiging bent voor onze maatschappij. Voor de waarden die we nu hebben en waar harde strijd voor is geleverd.
We hoeven maar te kijken naar onze ‘vrind’ in de Verenigde Staten om te zien waar dergelijke ideeën toe kunnen leiden.
In een inclusieve maatschappij is er geen plek voor uitsluiting. Dat is niet onderhandelbaar. De gevolgen van de glijdende schaal herdenken we ieder jaar op vier mei.
Ik roep iedereen die mag stemmen op om te gaan stemmen. Wees de tegenkracht!
En als je in de politiek zit, werk niet samen met partijen die onze Grondwet niet respecteren. En als jij jezelf als volksvertegenwoordiger ziet maar heilig gelooft dat artikel 1 meer geldt voor jou dan voor anderen, dan geef ik je graag een briefje: ‘functie elders’.
Al tien dagen volgen wij de oorlog in het Midden-Oosten als een tenniswedstrijd of een game op tv. Partijen bestoken elkaar over en weer met raketten en bommen. Ondertussen overlijden echte mensen: kinderen, mannen, vrouwen en ouderen.
Denk aan de 165 Iraanse meisjes tussen de 7 en 12 jaar die tijdens hun lessen op school zijn dood gebombardeerd. Trump beweert dat dit door Iran zelf is gedaan, maar volgens CNN, The New York Times en The Guardian is aangetoond dat de school door Amerikanen is aangevallen.
Sta even stil bij een gedachte-experiment. Stel dat hier in Nederland een basisschool door een Russische drone wordt aangevallen en niet 165, maar drie of vier van onze kinderen omkomen. Hoe zouden wij reageren? Hoe zou onze politiek en Europa reageren?
De moord op 165 kinderen zou op zichzelf toch een reden moeten zijn om tegen deze oorlog te zijn en er als EU een halt aan toe te roepen, zoals Spanje dat doet? Maar nee, dat doen wij niet, omdat de oorlog ver weg is en niet ons en onze kinderen raakt. Waarom durven wij het niet, maar Spanje wel? Blijkbaar heeft Spanje nog principes en een moreel kompas.
Ik hoor sommigen al zeggen: ja, maar Iran is een verschrikkelijke schurkenstaat die de eigen burgers en vrouwen onderdrukt en duizenden demonstranten heeft vermoord. Dat klopt allemaal. Maar kan iemand mij vertellen wanneer en waar Amerika en Israël door het platbombarderen van een land vrijheid en democratie hebben gebracht? Waar de VS en Israël ingrepen, vloeiden vooral bloed en tranen.
Wat nu wordt platgebombardeerd, is van de Iraniërs zelf. Als Iraniërs straks vrij zouden zijn, hebben zij dan geen scholen, ziekenhuizen, watervoorzieningen en olie nodig? Waarom wordt al die infrastructuur gebombardeerd als de VS en Israël zeggen dat zij aan de Iraniërs denken? Niemand gelooft dat zij werkelijk het belang van de Iraniërs voor ogen hebben, maar eerder hun eigen belang en gewin. Kijk naar Irak, Syrië en Afghanistan, dan weten we genoeg.
In Amerika hoor je de laatste dagen regelmatig dat deze oorlog niet de oorlog van de VS is, maar van Israël. Klopt dat? Deels wel. Trump zegt openlijk dat hij olie en macht wil. Hij gaat zelfs zo ver dat hij wil bepalen wie de nieuwe leider van Iran moet worden. Let op: dat is niet nieuw. Koloniale invasies van het Westen zijn eeuwenoud. Wij zien dat nu in de 21e eeuw: eerder in Venezuela, nu in Iran en misschien straks in Groenland en zelfs in Europa.
Er is geen internationaal recht en geen rechtvaardigheid wanneer het om moslims gaat
En ondertussen verdwijnen de Epstein-dossiers over Trump naar de achtergrond. In de media gaat het nauwelijks nog over deze documenten, maar vooral over de oorlog met Iran en de mogelijke gevolgen daarvan voor de wereld.
Europa doet zonder aarzeling mee aan deze middeleeuwse, barbaarse plundering. Sommigen spreken nog over internationaal recht. Maar als je de afgelopen veertig à vijftig jaar niet onder een steen hebt geleefd, dan weet je dat internationaal recht vaak selectief wordt toegepast. Zeker als het gaat om landen buiten het Westen.
Waar was het internationale recht toen de VS en het hele Westen met een leugen over massavernietigingswapens Irak platbombardeerden en bijna één miljoen mensen ombrachten? Waar was het internationale recht de afgelopen twee jaar tijdens de genocide in Gaza? Er is geen internationaal recht en geen rechtvaardigheid wanneer het om moslims gaat. Zo ziet een groot deel van de twee miljard moslims in de wereld dat. Is dat onterecht?
Ik volg deze oorlog bewust niet alleen via westerse media, maar ook via andere bronnen, zoals Arabische en Turkse media. Dat raad ik jullie ook aan. Zo zie je meerdere perspectieven. En dat is enorm frustrerend en beangstigend. Daar wordt de aanval op Iran vaak gezien als de zoveelste kruistocht tegen de islamitische wereld. Dat gevoel wordt nog versterkt door extremistische uitspraken van Amerikaanse en Israëlische functionarissen.
Zo zei de Amerikaanse ambassadeur in Israël, Mike Huckabee, in een interview met Tucker Carlson op 21 februari 2026 dat Israël op basis van de Bijbel recht zou hebben op land dat veel groter is dan het huidige Israël. Reuters en AP vatten dat samen als een beroep op een ‘bijbels recht’ op een groot deel van het Midden-Oosten. Volgens AP ging het in dat gesprek zelfs over een gebied dat neerkomt op vrijwel het hele Midden-Oosten. The Jerusalem Post schreef dat Huckabee sprak over land ‘van de Nijl tot de Eufraat’.
Veel moslims in islamitische landen zien deze oorlog daarom als een logische stap van Israël om die invloed stap voor stap uit te breiden. Tussen de Nijl en de Eufraat liggen immers landen als Egypte, Jordanië, Libanon, Syrië en Irak, en zelfs delen van Saoedi-Arabië en Turkije.
Opvallend is dat Turkije de laatste dagen steeds vaker als mogelijke volgende rivaal wordt genoemd. In februari 2026 waarschuwde de voormalige Israëlische premier Naftali Bennett dat er volgens hem een nieuwe regionale as ontstaat rond Turkije, Qatar en de Moslimbroederschap die Israël kan omsingelen. Hij zei zelfs dat Turkije het nieuwe Iran kan worden.
Ook verscheen op 6 maart 2026 in The Wall Street Journal een analyse met de titel An Urgent Need to Contain Turkey. Volgens de auteur, Brantley Martin, moeten de VS en Israël voorkomen dat Turkije de regionale rol van Iran overneemt wanneer Iran verder verzwakt raakt.
Intussen wordt de oorlog steeds gevaarlijker. Iran valt Amerikaanse bases in Arabische landen aan en ook energiecentrales en raffinaderijen worden doelwit. Dat kan de hele regio destabiliseren, maar ook de wereld. Een vat olie kost al meer dan 120 dollar.
Net als Spanje moet Europa onafhankelijk blijven
Anno 2026 zou er geen plaats meer moeten zijn voor religieuze oorlogen. Europa en Nederland moeten zich niet voor het karretje laten spannen. Toen Trump Groenland wilde inpikken, liet Europa wel van zich horen omdat het hen direct raakte. Net als Spanje moet Europa onafhankelijk blijven en duidelijk stelling nemen.
Staan wij aan de kant van autocraten die zonder enig besef van rechtsorde oorlogen voeren en hun religieuze agenda aan de wereld willen opleggen? Die de wereld in brand steken met alle gevolgen van dien? Of staan wij aan de kant van rechtvaardigheid, internationaal recht, vrede en nuchterheid — en van al die onschuldige burgers die het slachtoffer worden van narcistische autocraten?
Want uiteindelijk winnen in oorlogen nooit de mensen. Uiteindelijk winnen alleen de wapens. En de prijs wordt altijd betaald door gewone mensen. Kinderen, ouders en families die niets met geopolitiek te maken hebben.
De Rotterdamse VVD-lijsttrekker Tim Versnel wil af van het klassieke VVD-beleid, dat hij te rigide vindt. Kwetsbare Rotterdammers moet je helpen om hun plek in de maatschappij te vinden, zegt hij. Als trotse bewoner van Rotterdam Zuid weet hij maar al te goed dat het soms gewoon even niet gaat.
U zegt een ‘aardig rechts’ beleid na te streven. Wat betekent dat?
‘Ik vind dat iedereen actief medeverantwoordelijkheid moet dragen voor de samenleving. Dat is een rechts standpunt, maar soms zie je ook een gebrek aan betrokkenheid bij de ander. Sommige mensen willen niet voor anderen zorgen, omdat het hen eigenlijk niet zo veel interesseert hoe het met hen gaat. Zo zit ik er niet in. Ik vind het wel heel belangrijk dat het met iedereen goed gaat.
Als politicus heb je een grote verantwoordelijkheid om te zorgen dat onze hele samenleving zich ontwikkelt en dat kan alleen maar als je vanuit realisme naar de maatschappij kijkt. Mensen kunnen beperkingen hebben, veranderingen doormaken en dat moet je erkennen.’
Bent u dan niet gewoon sociaal-liberaal?
‘Ja, dat zou kunnen.’
Wat betekent dat aardige rechtse beleid voor mensen aan de rand van de samenleving? Mensen in de bijstand bijvoorbeeld?
‘Het klassieke VVD-beleid ten opzichte van mensen met een uitkering is: u bent zelf verantwoordelijk, dus succes. Rechts beleid is vaak: het is hun eigen schuld, mensen moeten zelf in de benen komen. Wij moeten vooral voorkomen dat ze frauderen. Links daarentegen is vaak: mensen die in de bijstand zitten, hebben er een reden voor. Vaak hebben ze heel veel meegemaakt, ze zijn kwetsbaar. We moeten van hen dus niet te snel en te veel vragen.
Dit is niet mijn insteek. Ik vind dat we mensen moeten helpen om die verandering door te maken. Daarin moeten we heel vooruitstrevend zijn. Ik vertrek vanuit het besef dat in deze maatschappij iedereen nodig is. We hebben overal waar je komt een tekort aan menskracht en ik ben ervan overtuigd dat ook mensen in de bijstand iets bij te dragen hebben. Dus we zeggen niet: u moet gewoon werken, maar: we hebben u nodig, de maatschappij heeft u nodig. U kunt iets wat ergens gewenst is.
Vervolgens vragen we wat iemand nodig heeft om, stap voor stap, aan de slag te gaan. Daarbij kijken we naar een super-intensieve begeleidingsvorm. Dus niet meer vier keer per jaar iemand spreken, maar elke week.
Het effect van deze benadering is heel positief. We zien nu dat Rotterdam, geheel tegen de landelijke trend in, steeds minder mensen in de bijstand heeft. In de afgelopen vier jaar hebben we bijna 12.000 mensen weer aan het werk geholpen vanuit de bijstand. Natuurlijk zijn er ook mensen in de bijstand bijgekomen.’
Zijn dat nu allemaal potentiële VVD-stemmers?
‘Nou haha, dat weet ik niet. Dat is natuurlijk niet waarvoor we het primair doen. Maar ik kijk ook naar mijn eigen situatie, naar mijn moeder die een paar jaar voor mijn broertje en mij heeft moeten zorgen vanuit een bijstandsuitkering.
‘Je hebt altijd een keuze’
Zij heeft ons altijd geleerd dat het leven tegenslagen kent en dat dit heel pijnlijk en vervelend kan zijn. Maar je hebt altijd een keuze. Je hebt wel mensen om je heen nodig die jou helpen, maar je kunt er altijd voor kiezen om je niet te schikken in je situatie. Dat vind ik een heel belangrijke les en dat zie ik ook in de mensen met wie ik de afgelopen jaren heb mogen werken. Er zit een enorme kracht in mensen, maar mensen hebben soms wel echt even die pep talk nodig, of gewoon goede hulp.’
Hoe is dat voor mensen met een achterstand én een migratieachtergrond?
‘De meerderheid van de mensen in de bijstand heeft een migratieachtergrond. CBS-cijfers van vorig jaar laten zien dat 61 procent van de Rotterdamse bijstandsgerechtigden een eerste generatie immigrant van buiten Europa is. Dus dat is eigenlijk de norm in de bijstand in Rotterdam.
Tim Versnel. Beeld: Bas Czerwinski
We maken geen onderscheid. We hebben geen doelgroepenbeleid binnen de bijstand. We geven onze werkcoaches een zo breed mogelijke gereedschapskist, zodat ze individueel maatwerk kunnen verrichten.’
Toch stemmen mensen met een migratieachtergrond vaker op een progressieve partij dan op de VVD. Waarom zou de VVD voor hen de juiste partij zijn?
‘Wij zijn de partij die je niet zielig vindt, maar in je gelooft. Daarom vragen we veel van je, maar we zijn ook bereid om je veel te helpen.
Dwars door dit sociaaleconomische vraagstuk heen liep de afgelopen 25 jaar de discussie over cultuur en de multiculturele samenleving. Ik denk dat we daarin zeker veel mensen zijn kwijtgeraakt, of niet hebben gevonden, door de positie van de VVD daarin.
‘We zijn hier allemaal minderheden’
Maar ik denk dat dit verandert, zeker in Rotterdam. Rotterdam is een superdiverse stad, volgens mij heet het tegenwoordig zelfs hyperdivers. Dit is hier in toenemende mate een non-issue. We zijn hier allemaal minderheden, al die culturen zijn voor mij om het even. We zijn allemaal gewoon burgers van deze stad.’
Mensen die voor het eerst naar Rotterdam komen schrikken wel eens van al die culturen. U niet meer?
‘Nou, als ik buiten Rotterdam kom, denk ik juist wel eens: jeetje, wat veel Hollanders hier! Ik woon zelf in de Afrikanerwijk, dat is misschien wel de meest diverse wijk van Rotterdam.’
Laten we het over Rotterdam Zuid hebben. Hoe kwam u daar terecht?
‘Mijn vrouw en ik woonden eerst in Rotterdam Noord. We zochten een nieuwe woning en wilden gewoon een goed huis voor ons geld. Ik ken Zuid vanwege mijn werk inmiddels best goed en krijg onwijs veel positieve energie van alle projecten en ontwikkelingen die daar gaande zijn.’
Kunt u voorbeelden noemen?
‘We gaan een aantal parken aanleggen, zoals het Mandela Park en het Rijnhavenpark. Ik vind überhaupt de hele Rijnhavenontwikkeling heel mooi. We krijgen daar echt een nieuw stuk binnenstad, eigenlijk zijn we de modernste binnenstad van Nederland aan het creëren.
Aan de oostkant komt naast het Eiland van Brienenoord het Getijdenpark, dat is waar ook de nieuwe stadsbrug komt. Er is heel veel woningbouw en heel veel economische ontwikkeling. Dat proces van stedelijke zelfvernieuwing vind ik ongelooflijk inspirerend en ik vind het ook heel erg leuk om daar middenin te wonen. De bevolkingssamenstelling is voor mij nooit een overweging geweest, dat is gewoon een gegeven.’
Als wethouder bent u betrokken bij het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ), waarin veel geld is uitgetrokken voor de verbetering van de kwaliteit van de wijk. Wat is er al gebeurd en wat moet er nog gebeuren?
‘Dat programma bestaat nu bijna vijftien jaar en de opgave is best wel groot, vanwege de hoge concentratie aan achterstand. Je hebt op Rotterdam Zuid nog steeds schoolklassen waar niet één kind zonder leerachterstand in zit. Dat is echt wel heel erg taai, want als je in zo’n klas terechtkomt, ga jij nooit de kans en aandacht krijgen om wel volledig tot bloei te komen. Die zou je wel krijgen in een klas waar maar een paar kinderen een achterstand hebben.
‘Je hebt op Rotterdam Zuid nog steeds schoolklassen waar niet één kind zonder leerachterstand in zit’
We moeten dat op een of andere manier zien te doorbreken. Dat doen we in de eerste plaats door veel te investeren in menskracht, zodat er extra lessen zijn en goede schoolleiding. Maar we helpen ook ouders om aan het werk te komen of uit de schulden.
Daar worden we eigenlijk steeds beter in. Het opleidingsniveau gaat omhoog, ondanks die moeilijkheidsgraad. Het aantal mensen met een uitkering neemt af en het gemiddelde inkomen toe. Maar door de eenzijdige woningvoorraad op Zuid gaan mensen er weg als het beter met ze gaat. We nemen dus steeds twee stappen vooruit en een stap achteruit. Soms ook weer twee achteruit.’
Hoe verander je dat?
‘Door die woningen te veranderen. En dat is helaas ook het meest controversiële deel van het programma geworden. Hier is weerstand tegen ontstaan door hoe dat is verlopen in de Tweebosbuurt (door het opkopen en opnieuw op de markt brengen van woningen in deze wijk voelden de oorspronkelijke bewoners zich verdrongen, dit leidde tot hevige protesten, red.).’
Er ligt nu een sociaal statuut, waarin staat dat mensen die hun wijk uit moeten voor vernieuwing altijd terug mogen keren. Hoe pakt dat uit in Rotterdam Zuid?
‘Dat is nu anderhalf jaar van kracht en moet eraan bijdragen dat het minder controversieel wordt om te vernieuwen, omdat mensen dan ervaren dat dit niet gebeurt om hen te vervangen. Die nieuwbouw is ook goed voor hen.
Hiermee hopen we het draagvlak te verbreden voor het verbeteren van deze woningen. Er zijn heel veel corporatiewoningen in Rotterdam van ongelooflijk slechte kwaliteit. Schimmelwoningen met tocht die niet warm te krijgen zijn, woningen die veel te klein zijn of ongeschikt voor moderne gezinnen, noem maar op.
‘Er zijn mensen die al heel lang in dezelfde sociale huurwoning zitten’
Maar je hebt ook politiek draagvlak nodig. Bovendien zouden we willen zien dat woningcorporaties zich minder concentreren op het alsmaar toevoegen van nieuwe sociale huurwoningen, en meer op het vervangen van de bestaande sociale huurwoningen.’
Stel, ik ben een alleenstaande moeder met weinig geld. Er komt voor mijn woning een duurdere woning in de plaats en die kan ik waarschijnlijk niet betalen.
‘We proberen natuurlijk altijd mensen met de kleinste portemonnees in de huizen met de laagste huursom onder te brengen. De sociale huursom is bovendien gemaximeerd en daar komt voor mensen met een laag inkomen nog een flinke huurtoeslag bij. Dus ja, het zou kunnen dat je iets duurder uit bent, maar je zou altijd op een bedrag moeten uitkomen waarmee je het moet kunnen doen, tenzij er andere dingen aan de hand zijn.’
Dat is waarschijnlijk waar die weerstand vandaan komt. Mensen zijn bang dat hun huis te duur voor ze is geworden.
‘Er zijn mensen die al heel lang in dezelfde sociale huurwoning zitten. Na dertig jaar is hun huursom veel lager dan die zou zijn voor iemand die nieuw in die woning komt. Ik snap dat dit dan voor mensen vervelend is, maar dat is niet altijd helemaal te voorkomen.
Bovendien hoor ik regelmatig dat oude bewoners van de Tweebosbuurt, ondanks de hogere huursom toch heel blij zijn met waar ze nu wonen. Ze hebben een enorm toegenomen wooncomfort en ook lagere energiekosten. De allergoedkoopste huizen gaan vaak juist gepaard met hoge energiekosten. Het is uiteindelijk een optelsom.’
Nog even terug naar Rotterdam als een superdiverse stad. Hoe creëer je hier saamhorigheid?
‘Dat is nu echt een uitdaging, om heel eerlijk te zijn. We zien dat er op veel scholen, maar ook in het maatschappelijk verkeer, sprake is van segregatie. Dat vind ik jammer en ik denk dat het uiteindelijk ook problematisch is, omdat de kracht van zo’n stad als Rotterdam juist zit in de uitwisseling van verschillende perspectieven. We zullen moeten werken aan een meer gezamenlijk verhaal.’
Hoe doe je dat?
‘Uit onderzoek blijkt dat veel mensen zich wel Rotterdammer voelen, ook mensen die zeggen niet veel met Nederland te hebben. Toen ik nog in de gemeenteraad zat, heb ik ervoor gezorgd dat de symbolen van Rotterdam meer in het straatbeeld te zien zijn, zoals bijvoorbeeld de Rotterdamse vlag en het wapen.
‘Wij vormen echt een unieke gemeenschap’
Daarnaast willen we de identiteiten die we met elkaar delen benadrukken. Hier doen we nog veel te weinig mee. We hadden laatst een reclamecampagne met 176 gezichten van Rotterdammers, die de 176 nationaliteiten in Rotterdam weerspiegelden. Dat is op zich best aardig, maar dan communiceer je eigenlijk alleen over de diversiteit. Waar we denk ik meer naar op zoek moeten gaan, is wat we delen, dwars door al die verschillen. We zijn allemaal Rotterdamse stedelingen, vervlochten geraakt met het verhaal van deze stad en dat maakt ons anders dan de mensen buiten Rotterdam. Wij vormen echt een unieke gemeenschap.’
Ook in de gemeenteraad is de diversiteit groot, jullie regeerden met Leefbaar, DENK en D66. Hoe is dat geweest?
‘Eigenlijk is dat ontzettend goed gegaan. Natuurlijk zijn er moeilijke momenten geweest. Dat zat hem dan bijna altijd in internationale kwesties, zoals de oorlog in het Midden-Oosten. Dan konden de emoties hoog oplopen. Dat ging dan bijvoorbeeld over het wel of niet hijsen van de Israëlische vlag na 7 oktober, of de manier waarop uiting wordt gegeven aan de betrokkenheid bij het leed van de mensen in Gaza.
Waar het ging om het besturen van de stad Rotterdam, vielen de verschillen wel mee. Er was nooit een probleem onoplosbaar. De persoonlijke verhoudingen zijn bovendien gewoon heel goed geweest, dat zijn ze nog steeds na vier jaar intensieve samenwerking. We vertrouwen elkaar, we weten wat we aan elkaar hebben. En heel belangrijk: afspraak is afspraak.’
Wat is voor jullie de ideale samenstelling voor de komende vier jaar?
‘De ideale samenstelling voor mij is VVD, VVD en VVD. Gegeven dat dat niet lukt, zijn D66 en Leefbaar Rotterdam voor ons heel natuurlijke partners. D66 als het gaat om economie, woningbouw en de lange termijn toekomst van de stad. Leefbaar is voor ons een fijne partner als het gaat om veiligheidsvraagstukken en ook voor het sociaaleconomische verhaal. Voor de balans in zo’n coalitie zouden dit goede partners zijn.’
De VVD wil een landelijk verbod op religieuze uitingen bij boa’s afdwingen. Het CDA steunt dit plan ook, zo meldt De Telegraaf.
In steden als Amsterdam, Den Haag, Arnhem en Tilburg is het mogelijk voor boa’s om een hoofddoek of andere religieuze symbolen te dragen. Dat is tegen het zere been van rechtse partijen in de Tweede Kamer, die willen dat er een totaalverbod op de hoofddoek komt voor boa’s.
D66 staat hierdoor onder aanzienlijke druk. Binnen de partij zijn ook politici actief die een hoofddoek dragen, onder wie voormalig Tweede Kamerlid Fonda Sahla. Daarnaast behoort de recent verkozen senator Meryem Karaaslan-Kilic tot deze groep.
De VVD lijkt daar geen boodschap aan te hebben. ‘We hopen al voor de zomer een wetsvoorstel klaar te hebben, want het duurt allemaal veel te lang’, zegt VVD-Kamerlid Claire Martens. ‘We leven in een seculier land. Daar hoort neutrale handhaving bij.’
Volgens voorstanders van de hoofddoek bij boa’s is een verbod hierop in strijd met artikel 1 van de Grondwet, het non-discriminatiebeginsel.
Volgens mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch heeft Israël bij artilleriebeschietingen van Libanon de verboden chemische stof witte fosfor gebruikt. Meer dan een half miljoen burgers zijn op de vlucht voor het Israëlische geweld, meldt de Arabische zender Al Jazeera.
De verboden fosformunitie zou op dinsdag 3 maart in de Zuid-Libanese stad Yohmor zijn gebruikt, in dichtbevolkt woongebied. Human Rights Watch heeft zeven beelden geverifieerd waarop is te zien dat luchtontploffende wittefosfor-munitie wordt ingezet boven een woongebied van de stad. Ook zijn er beelden geverifieerd van hulpverleners die reageren op branden in minstens twee huizen en één auto in dat gebied.
‘Het onwettige gebruik van witte fosfor door het Israëlische leger boven woongebieden is uiterst alarmerend en zal ernstige gevolgen hebben voor burgers. De brandveroorzakende effecten van witte fosfor kunnen dodelijk zijn of wrede verwondingen veroorzaken die leiden tot levenslang lijden’, schrijft Human Rights Watch.
Volgens het internationaal humanitair recht is het gebruik van witte fosfor die in de lucht tot ontploffing komt in dichtbevolkte gebieden onwettig, omdat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen militaire doelen en de burgerbevolking. Het middel richt zich op een groot gebied en vergroot daardoor het risico op schade aan burgers en civiele objecten.
De ogen van de wereld zijn gericht op Iran, maar ook Libanon wordt door Israël aangevallen. Al Jazeera meldt dat in een week tijd al meer dan een half miljoen Libanezen op de vlucht zijn geslagen voor het Israëlische geweld. In de strijd die is losgebarsten tussen Hezbollah en Israël zijn tot nu toe al 394 mensen omgekomen, waaronder 83 kinderen, 42 vrouwen en negen hulpverleners, aldus het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
CIDI-directeur Naomi Mestrum waarschuwde tijdens een verkiezingsbijeenkomst van JA21 Amsterdam tegen Jodenhaat en GroenLinks. Op social media kreeg ze veel kritiek, omdat Mestrum de genocide in Gaza ontkent en JA21-oprichter Annabel Nanninga in het verleden antisemitische uitlatingen deed.
Mestrum sprak afgelopen weekend op het zogenoemde Veiligheidscongres van JA21 Amsterdam. Ze richtte haar pijlen vooral op GroenLinks, dat zorgen van Joodse Amsterdammers die zich onveilig voelen nauwelijks serieus zou nemen door vierkant achter pro-Palestijnse demonstranten te staan.
‘Dezelfde mensen die protesteren tegen de vermeende genocide in Gaza zijn tegelijkertijd ook verantwoordelijk voor veel antisemitisme’, zegt Mestrum. ‘Het ironische aan dit verhaal is dat de antizionisten, die niets liever willen dan het zionistische project Israël ontmantelen, nooit iets bijdragen om te zorgen dat het voor Joden in de diaspora een beetje prettig leven is. Negen van de tien keer zijn het juist deze mensen die bijdragen aan de onveiligheid en het toegenomen antisemitisme.’
Volgens GroenLinks Amsterdam heeft de genocide in Gaza ervoor gezorgd dat veel Amsterdammers niet meer geloven in het morele zelfbeeld van het Westen als de regio die de democratie en de mensenrechten hooghoudt. Mestrum vindt deze mensen, die volgens haar ‘uitgesproken linkse Amsterdammers en veel moslims’ zijn, hypocriet. Ze zouden het namelijk alleen maar over Gaza hebben en niet over andere conflictgebieden. ‘Amsterdam is mijn ogen knettergek.’
De Grünen zijn bij de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg als grootste partij uit de bus gekomen. Volgens voorlopige uitslagen behaalde de partij rond de 30 procent van de stemmen, nipt voor de CDU van bondskanselier Friedrich Merz.
Hiermee lijkt Grünen-lijsttrekker Cem Özdemir de eerste federale minister-president van Duits-Turkse afkomst te worden, schrijft Turkish Minute enthousiast. Hij zal Winfried Kretschmann opvolgen, die na tien jaar niet opnieuw kandidaat was. Özdemir is een uitgesproken criticus van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en Turkse inmenging in de Duitse politiek.
Özdemir is daarnaast een ervaren politicus en voormalig federaal landbouwminister. Hij profileerde zich tijdens de campagne als pragmatisch en ervaren. Hij riep de CDU direct op de bestaande coalitie voort te zetten, wat gezien de uitslag ook de meest waarschijnlijke optie blijft.
Opvallend is de sterke winst van de rechts-populistische partij Alternative für Deutschland, die met bijna 19 procent haar resultaat van 2021 bijna verdubbelde. Hoewel een coalitie tussen AfD en CDU een meerderheid zou vormen in de nieuwe Landdag, heeft CDU-lijsttrekker Manuel Hagel samenwerking met de extreemrechtse partij resoluut van de hand gewezen. De Brandmauer blijft staan.
Grote verliezers van de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg zijn de sociaaldemocratische SPD en vooral de liberale FDP. Laatstgenoemde partij zakte naar 4,4 procent en haalde daarmee de kiesdrempel niet. Het is een historische klap in een deelstaat die traditioneel als een liberaal bolwerk gold, zo bericht NRC. FDP-lijsttrekker Hans-Ulrich Rülke kondigde nog dezelfde avond zijn vertrek aan.
In de middag verzamelden we ons in de Fatih-moskee aan de Rozengracht in Amsterdam. In 1981 is deze katholieke kerk omgedoopt tot een moskee. Het is zeker een van de mooiste moskeeën in Nederland. Nu was er een djenaze-gebed. De vader van een vriend van mij was overleden. Schouder aan schouder stonden we in rijen binnen voor zijn kist. Bij andere moskeeën wordt deze dienst buiten gedaan, maar de Fatih-moskee heeft geen buitenruimte. Als je de deur uitstapt, sta je in de drukke Rozengracht. Voor het gebed memoreerde de imam dat Abdurrahman amca in 1981 een belangrijke rol had gespeeld bij het verkrijgen van deze moskee. Na het gebed hebben we de drie zonen gecondoleerd. Zij zouden dezelfde dag naar Turkije gaan om hun vader in zijn geboortegrond te begraven.
In de avond was er een iftar voor de schrijvers van de Kanttekening in Rotterdam. Tayfun Balcik vertelde over het overlijden van zijn vader. Hij was twee weken geleden aan het begin van de ramadan overleden. Ze hadden het djenaze-gebed in een andere moskee in Amsterdam gehouden. Tayfun wilde de foto van zijn vader in de kantine plaatsen. Enkele familieleden en kennissen reageerden dat dat van het geloof niet mocht. Tayfun keek naar de muren van de ruimte. ‘En de foto’s van die politieke leiders dan?’ Daarop reageerden ze dat de foto van zijn vader voor deze keer wel mocht.
‘Wanneer moeten we het eten anders uitdelen?’
Verder vertelde Tayfun dat ze eten hadden besteld en dat gingen uitdelen. Verbaasd reageerde ik met: ‘Hebben jullie in de middag in de ramadan in een moskee eten uitgedeeld?’ ‘Wanneer moeten we het eten anders uitdelen?’ zei hij. Ik legde uit dat begrafenisdiensten overdag in de ramadan zonder consumptie zijn.
Tineke Bennema memoreerde dat in Palestina eten door de buren naar het huis van de overledene werd gebracht. Wij zeiden dat dat in Turkije eigenlijk ook zo was. Op veel plekken zal het nog steeds zo zijn. Maar met de thuisbezorgisering van de samenleving wordt tegenwoordig vaak eten voor de hele groep besteld.
Mijn gedachten gingen naar de begrafenis van mijn grootvader in 2008 in Istanbul. Voor de condoleancebezoeken van de mannen was er een tent voor het huis geplaatst. Maar het was mooi weer. Twee lange rijen tafels en stoelen waren naast de tent geplaatst.
Het bestelde eten kwam. Mijn oom fluisterde in mijn oor dat de gegoede mensen aan een tafelrij zaten en dat de armere mensen aan de andere tafels. Hij stelde voor om het eten eerst aan de armen uit te delen. Ik antwoordde dat hij eerst aan de rijken kon uitdelen. De armen waren het toch gewend.
Soedanese vrouwen zijn niet alleen slachtoffer van de oorlog in hun land. Ze voeren ook vredesgesprekken en organiseren voedseluitgifte en zorg in vluchtelingenkampen. Op Internationale Vrouwendag staat de Kanttekening stil bij de veerkracht van deze vrouwen. ‘Ze willen wanhopig graag gehoord worden.’
Op de dorre, zanderige vlaktes van de Soedanese regio Darfur wonen inmiddels miljoenen ontheemden onder erbarmelijke omstandigheden. Door blokkades en aanhoudende gevechten komt er nauwelijks voedselhulp binnen. Meer dan de helft van deze vluchtelingenstroom bestaat uit vrouwen en meisjes.
Sinds de verwoestende machtsstrijd het land in zijn greep houdt, zijn gezinnen uit elkaar gerukt en is de basisveiligheid voor vrouwelijke vluchtelingen verdwenen. Na een uitputtend beleg viel de strategische stad El Fasher in handen van de Rapid Support Forces (RSF). Daarbij kwamen schokkende berichten naar buiten over etnische zuiveringen, martelingen en grootschalig seksueel geweld tegen zwarte Afrikaanse gemeenschappen zoals de Zaghawa en Masalit. De strijdende partijen blokkeren of beperken stelselmatig de toegang voor humanitaire organisaties, waardoor levensreddende hulp de zwaarst getroffen conflictgebieden niet bereikt.
‘Zoveel Soedanese vrouwen die ik spreek hebben het zwaar; ze willen wanhopig graag gehoord worden’, zegt Reem Abbas, een Soedanese journalist en onderzoeker. Abbas is actief binnen Soedanese vrouwenbewegingen, onder meer bij MANSAM, een organisatie die streeft naar politieke participatie van vrouwen. ‘Ze willen door mensenrechtenactivisten erkend worden als onderdeel van de oplossing voor een vreedzaam Soedan. En niet slechts als omstanders.’
‘Ze bouwen voort op een lange traditie van bemiddeling’
Sima Bahous, de uitvoerend directeur van VN-Vrouwen, stelt dat partijen in Soedan de oorlog uitvechten over de ruggen van vrouwen en meisjes. Zij benadrukt dat vrede onmogelijk is zonder hun veiligheid te garanderen en hun perspectief centraal te stellen. Maar, zegt Abbas, deze vrouwen zijn veel meer dan alleen slachtoffers. ‘Soedanese vrouwen vormen de stille motor achter een land in crisis. Terwijl de wereld naar de frontlinies kijkt, organiseren zij de eerste levensbehoeften in hun wijk: voedsel, medicijnen en veiligheid. Ze zijn niet alleen slachtoffers van oorlog, maar ook actieve en invloedrijke stemmen die al lange tijd vredesgesprekken voeren en partijen tot verzoening proberen te bewegen. Ze bouwen voort op een lange traditie van bemiddeling en bieden een hoognodig tegenwicht aan het geweld.’
Verkrachting als oorlogswapen
In het huidige conflict in Soedan wordt seksueel geweld op grote schaal ingezet als oorlogswapen om de burgerbevolking te terroriseren en te verdrijven. De Rapid Support Forces (RSF) gebruiken systematisch verkrachting als onderdeel van hun militaire strategie in het aanhoudende conflict. VN-vrouwenorganisaties meldden in april 2025 een toename van 288 procent in de vraag naar levensreddende steun voor overlevenden van verkrachting en seksueel geweld.
‘Verkrachting wordt een oorlogswapen omdat gemeenschappen conservatief zijn en sociale normen bepalen hoe vrouwen en hun lichaam binnen de gemeenschap worden gezien’, vertelt Abbas. ‘De eer en het lot van de hele groep worden vernietigd wanneer vrouwelijke leden worden verkracht, omdat volgens de sociale normen een vrouw de eer van haar familie vertegenwoordigt. Dit dwingt hen tot onderwerping.’
‘Veel mensen, waaronder mijn familie, vluchten omdat ze bang zijn dat hun dochters doelwit worden’
‘Bovendien vernedert seksueel geweld vrouwen en veroorzaakt het woede en angst onder familieleden. Wat gebeurt er dan? Ze zien geen andere keuze dan de regio te verlaten.’ Deze dreiging is een belangrijke drijfveer achter de massale volksverhuizing die het land momenteel doormaakt. Soedan is daardoor het toneel van de grootste ontheemdingscrisis ter wereld, waarbij bijna 13 miljoen mensen hun huis zijn ontvlucht. ‘De angst voor verkrachting is een van de belangrijkste oorzaken van ontheemding: veel mensen, waaronder mijn familie, vluchten omdat ze bang zijn dat hun dochters doelwit worden’, zegt Abbas. ‘Daarom richten vijandige troepen zich op vrouwen; ze weten dat dit ervoor zorgt dat grote groepen de regio ontvluchten.’
Dictator Omar al-Bashir
De revolutie van 2018 ontstond na decennia van onderdrukking en economische crisis onder het dictatoriale regime van Omar al-Bashir. Vrouwen vochten daarbij specifiek voor de afschaffing van de repressieve openbare orde-wetten die hun fundamentele vrijheden beperkten. Hun massale deelname dwong een politieke overgang af, waarbij vrouwen voor het eerst belangrijke ministersposten en zetels in de overgangsraad opeisten. De hoop op democratisering werd echter bruut verstoord door de militaire coup in 2021 en de burgeroorlog die daarop volgde. Ondanks dit geweld blijft het politieke verzet van vrouwen ondergronds voortleven als een strijd voor blijvende institutionele hervormingen.
Abbas verklaart de etnische spanningen als een gevolg van het onvermogen van Soedan om een bevolking met een samenhangende identiteit te vormen. ‘Het proces van identiteitsvorming is complex. Soedan is een relatief nieuw land waarin verschillende koninkrijken door koloniale machten zijn samengevoegd. Daardoor heeft het zich nooit volledig ontwikkeld tot een natiestaat met een duidelijke nationale identiteit en kreeg het nooit echt de kans om een natie op te bouwen. Het land was voortdurend in oorlog met rebellengroepen die tegen de centrale regering vochten. De oorlog verergerde het onrecht en de armoede en bracht het sociale weefsel van het land verder in verval.’
Maatschappelijke normen
Onderzoek toont aan dat 40 procent van de vrouwelijke journalisten in Soedan sinds het begin van de oorlog slachtoffer is geworden van geweld. Zij worden dubbel getroffen: vanwege hun beroep én hun gender. Naast arrestaties rapporteren vrouwelijke verslaggevers ook systematisch seksuele intimidatie en mishandeling door strijdende partijen.
‘Ze zeggen dat ik onfatsoenlijk ben’
‘Ik ervaar veel intimidatie en cyberpesten; mensen schelden me uit omdat ze het niet met me eens zijn’, vertelt Abbas. ‘Sommige van deze mannen hebben een islamistische achtergrond, anderen zijn aanhangers van burgerlijke krachten. Of ze komen uit andere gemeenschappen. Ze zeggen dat ik onfatsoenlijk ben; ze willen niet dat ik me uitspreek over het onrecht. Ze proberen me het zwijgen op te leggen.’
Abbas houdt zich al meer dan tien jaar bezig met communicatie en belangenbehartiging voor internationale organisaties en het Soedanese maatschappelijk middenveld. Ook werkt ze al jarenlang met Soedanese vluchtelingen in Egypte om hen te stimuleren de kracht te vinden om hun leven weer op te bouwen. Volgens haar is het voor Soedanese vrouwen niet eenvoudig om zich weerbaar op te stellen.
‘Ik was een van de eerste vrouwen die zich op sociale media uitsprak over de politieke situatie. Ik ben mijn familie dankbaar dat ze me daarin steunen. Sommige families willen echter niet dat hun dochters journalist of activist worden en hun gezicht online of tijdens demonstraties laten zien. Ze vrezen voor onze veiligheid. Maar het heeft ook te maken met maatschappelijke normen: het is niet gebruikelijk dat vrouwen zich uitlaten over kwesties in hun samenleving en hun stem verheffen.’
‘Bovendien spreken de meeste vrouwen geen Engels en zijn er minder vrouwen opgeleid. Dus zelfs als ze de moed vinden om zich uit te spreken, is het lastig om in contact te komen met mensen buiten Soedan. Bijvoorbeeld om met journalisten uit Europa te praten of connecties op te bouwen met platforms waar mensenrechtenexperts actief zijn.’
Een gevluchte Soedanese vrouw haalt water in het kamp Abu al-Naga. Beeld: AFP
Ruggengraat
Volgens de UNHCR lopen meer dan 60 miljoen vrouwen en meisjes die wereldwijd gedwongen zijn te vluchten door oorlog en vervolging een verhoogd risico op gendergerelateerd geweld, zoals seksuele uitbuiting, verkrachting en mensenhandel.
In kampen zoals Zamzam in Darfur vormen vrouwen de ruggengraat van het dagelijks overleven. Hoewel ruim 25 miljoen mensen kampen met acute honger, organiseren vrouwen in deze overvolle kampen zelf de voedseluitgifte en zorg. Hun leven is getekend door ontheemding, maar hun kracht houdt de sociale structuren in deze provisorische nederzettingen overeind.
‘Er is weinig aandacht voor de humanitaire ramp en het onrecht dat plaatsvindt’
‘Vrouwen die uit conflictgebieden vluchten zijn vaak op een andere manier kwetsbaar dan mannen, omdat met het vluchten de sociale controle, regels en wetten die hen normaal beschermen tegen geweld, wegvallen. De vaak meer afhankelijke positie van vrouwen in veel samenlevingen versterkt hun kwetsbaarheid in oorlogstijd,’ vertelt universitair hoofddocent Lidewyde Berckmoes van de Universiteit Leiden. Berckmoes werkt bij de opleiding African Studies en doet onderzoek naar conflictgebieden in Afrika. Daarbij zag zij hoe traumatische ervaringen van ouders invloed hebben op de opvoeding en identiteit van nieuwe generaties.
Stereotype beeld
‘Soedan is een genegeerde oorlog. Er is weinig aandacht voor de humanitaire ramp en het onrecht dat plaatsvindt. In de hulpverlening is het belangrijk dat deze vrouwen niet alleen als getraumatiseerde slachtoffers worden gezien. Daarmee beperk je hun mogelijkheden om te herstellen en verder te gaan met het leven.’
Het stereotype beeld van het Afrikaanse slachtoffer heeft volgens Berckmoes grote invloed op samenlevingen en op vrouwen zelf, terwijl er in gemeenschappen juist ook veel positieve kwaliteiten zijn die kunnen worden ingezet voor steun en herstel.
‘Soedanese vrouwen hebben hun eigen identiteit, maar ook rollen als vrouw, moeder, dochter en lid van hun gemeenschap. In hun ervaringen en netwerken liggen mogelijkheden om de pijn van de oorlog te verwerken en samen naar oplossingen te zoeken. Voor goede hulp van buitenaf is het belangrijk te begrijpen hoe mensen in Soedan, ook buiten oorlogstijd, met trauma omgaan. Welke tradities en rituelen geven steun en helpen bij herstel? En hoe kunnen die ook nu, in deze oorlog, worden gebruikt? Psychosociale hulp moet daarom worden ontwikkeld in samenwerking met vrouwen en hun gemeenschap.’
‘Alleen als traumatische ervaringen worden erkend als iets dat mensen samen meemaken, en als rekening wordt gehouden met cultuur en sociale structuren, kan zorg worden geboden die niet alleen verlichting brengt, maar ook recht doet aan de identiteit en ervaringen van Soedanese vrouwen.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
