Wat begon met honderden doden door het harde optreden van de Iraanse veiligheidsdiensten, kan inmiddels een massaslachting worden genoemd. Sinds het begin van de opstand eind december zijn in Iran duizenden mensen gedood. Kunnen deze protesten het regime ten val brengen?
Cijfers zijn moeilijk te verifiëren en tellingen kunnen van elkaar verschillen, als gevolg van de internetblokkade en een gebrek aan bronnen van binnenuit. Toch zijn er cijfers in omloop. De Amerikaanse groep Human Rights Activists News Agency spreekt op 14 januari over 2.571 doden. De Iraanse mensenorganisatie IHRNGO meldt op diezelfde dag 3.428 doden sinds 28 december.
De aantallen zijn nauwelijks te bevatten en kwamen hard aan na dagen van radiostilte. Waar het vorige week nog om 500 doden ging, rapporteerden media dinsdag meer dan 2.000 doden, wat even later werd bevestigd door het Iraanse regime zelf. Het regime schiet met scherp op demonstranten, die volgens ooggetuigen vreedzaam demonstreren.
De Iraanse diaspora is nauwelijks in staat te verifiëren of familieleden in Iran veilig zijn. Af en toe een appje of een kort bericht en dan weer dagen niets, vertelt menig Iraniër in Nederland. Ondertussen zitten zij aan hun telefoon gekluisterd om af en toe een bericht of sociale-mediapost op te vangen en te horen hoe het gaat.
Op de achttiende dag zijn er geen meldingen van nieuwe straatprotesten. Dit kan betekenen dat er ernstige communicatiebeperkingen zijn, of dat de protesten in intensiteit afnemen, schrijft IHRNGO op woensdag. Een blik op de geschiedenis toont dat Iraniërs zich niet zomaar uit het veld laten slaan. In 2022 leidde de dood van Mahsa Amini tot maandenlange protesten. Ook in 2019, 2017 en 2009 hielden opstanden het land in hun greep. Iraniërs zijn gehard en ervaren, maar hun inspanningen leidden nog nooit tot de verandering waarop zij hoopten.
Waarom nu wel?
Of die kans er nu wel in zit, is een veelbesproken vraag. Analisten stellen dat de huidige opstand in veel opzichten anders is dan in voorgaande jaren. Het regime is verzwakt, net als zijn bondgenoten. Bovendien neemt de druk van buitenaf toe.
Een opstand vanuit het volk mag dan nog zo groot zijn, een machtswisseling is vaak het gevolg van gedeserteerde ambtenaren of legereenheden binnen het regime, stellen analisten. In de militaire confrontatie met de Verenigde Staten en Israël in juni 2025 werden enkele belangrijke kopstukken van de Revolutionaire Garde gedood. Dit waren vertrouwelingen van de opperste geestelijk leider Khamenei. Zijn positie is daardoor verzwakt, stellen analisten.
Er is altijd een tweedeling geweest tussen de hardliners en de meer pragmatische politici binnen het Iraanse regime. Zij verschillen vooral van mening over het buitenlandbeleid van Iran, zoals de onderhandelingen over het kernprogramma of het erkennen van Israël. Het systeem zelf betwisten zij echter niet. In tijden van interne crisis vormen zij doorgaans een front om het systeem te verdedigen.
Nu is dat anders, schrijft Hamidreza Azizi op Iran Analytica. Hoewel er geen duidelijke signalen zijn dat politici zich afkeren van het regime, is het gebruikelijke front ook niet zichtbaar. Sterker nog, de factiestrijd binnen het systeem gaat gewoon door. Dit zou kunnen duiden op een meer gefragmenteerd politiek landschap dan ooit tevoren, betoogt de Iran-deskundige.
De meest hoopvolle ontwikkeling is de positie die president Masoud Pezeshkian inneemt. Deze week zei hij dat er geluisterd moet worden naar de eisen van Iraniërs over hun erbarmelijke economische situatie. Het zijn kleine haarscheurtjes die betekenisloos lijken, maar voor sommigen zijn het hoopvolle signalen.
Externe druk
Explicieter is de externe druk die Iran momenteel ervaart. In het geopolitieke spel zijn de kaarten opnieuw geschud. Jarenlang wist Iran vijanden af te schrikken door bondgenootschappen, met groeperingen als Hezbollah in Libanon, de Houthi’s in Jemen en het Syrische regime van Bashar al-Assad. Deze bondgenoten vormden een levensverzekering voor Iran. Zo zou Israël bijvoorbeeld niet zomaar een aanval uitvoeren op Iran, vanwege de dreiging van Hezbollah in de achtertuin.
Maar deze bondgenoten zijn de afgelopen jaren verzwakt. Hezbollah heeft fors geleden onder de oorlog met Israël in 2024 en ook de Houthi’s liggen onder vuur sinds zij een bedreiging vormden voor de scheepvaart in de Rode Zee. Het nieuwe Syrische regime heeft duidelijk andere prioriteiten en onderhandelt met Israël over vrede. Hierdoor is Iran geopolitiek geïsoleerd geraakt en kwetsbaarder geworden voor aanvallen van buitenaf.
Trump
Dat Israël en de Verenigde Staten een aanval op Iran niet schuwen, bleek vorig jaar zomer tijdens de twaalfdaagse oorlog. Ook nu dreigt de Amerikaanse president Donald Trump met een aanval om het grote aantal doden bij de demonstraties te vergelden. Deze dreiging heeft impact, vooral nu hij in Venezuela heeft laten zien dat de Verenigde Staten bereid zijn tot actie.
Toch is het lastig te voorspellen of de Verenigde Staten daadwerkelijk Iran zullen aanvallen. Zoals we Trump kennen, zijn zijn bewoordingen vaag. Hij waarschuwt het regime dat een aanval er kan komen, maar misschien ook weer niet. Bovendien is het de vraag of een enkele aanval van betekenis zal zijn. Voor een regimewisseling is een uitgebreide operatie nodig, stellen analisten. Trump heeft eerder laten weten daar geen zin in te hebben.
Reza Pahlavi
Dan is er ook nog Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah van het Pahlavi-regime, dat vóór de Iraanse Revolutie van 1979 aan de macht was. Hij leeft in ballingschap in de Verenigde Staten en wil terugkeren naar Iran om de revolutie te leiden. Hij riep het volk op om op bepaalde tijden de straat op te gaan en liet weten dat er in eigen land een referendum moet komen, waarin Iraniërs zelf beslissen welke bestuursvorm zij willen. Ook roept hij huidige ambtenaren en soldaten op te deserteren.
Veel analisten zien hierin een teken van hoop. Er zou een politiek leider zijn opgestaan die Iraniërs verenigt. Een gedeeld narratief is belangrijk om een revolutie tot stand te brengen. Toch is de vraag hoe breed dit narratief wordt gedragen. Critici wijzen op het repressieve karakter van het Pahlavi-regime. De laatste sjah stond bekend als een dictator; zijn veiligheidsdiensten werden gevreesd en critici werden opgepakt. De Iraanse Revolutie kwam voort uit onvrede met dit regime. Ook nu is niet iedereen blij met de voortrekkersrol van Pahlavi, schrijft bijvoorbeeld Mehrzad Youssefi van de jongerenpartij van GroenLinks-PvdA op opiniewebsite Joop.
Hoe groot de invloed van Pahlavi daadwerkelijk is, valt bovendien lastig te verifiëren. Door de internetblokkade kan het Iraanse volk nauwelijks instructies van Pahlavi ontvangen, merkt Eline Derakhshan op in Vrij Nederland. Evenmin is het mogelijk een accuraat beeld te krijgen van zijn populariteit. Het zou goed kunnen dat berichtgeving over zijn populariteit een eigen leven is gaan leiden, betoogt de journaliste.
Toch zijn er geen andere namen bekend van potentiële leiders, vlaggendragers of oppositieleden in ballingschap. Waar sommigen kritisch zijn over de rol van Pahlavi, wijzen anderen op de wanhoop onder Iraniërs na 46 jaar streng islamitisch bewind. In die wanhoop is elke mogelijke bevrijder een held.
De Britse korpschef Craig Guildford moet uitleg geven. Het rapport dat hij gebruikte om Israëlische fans te weren bij de Europese wedstrijd tussen Aston Villa en Maccabi Tel Aviv bevat veel fouten. De beschrijving van de ervaringen van de Amsterdamse politie met Israëlische hooligans klopt niet, zo meldtNRC.
Guildfords positie in het politiekorps staat nu ter discussie. De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Shabana Mahmood, heeft het vertrouwen in korpschef opgezegd, maar kan hem niet ontslaan. Dat is aan de Britse politie zelf.
Een van de grote fouten in het rapport is dat er een AI-hallucinatie van een nooit gespeelde wedstrijd tussen Maccabi Tel Aviv en West Ham United wordt opgevoerd om de Israëlische supporters in diskrediet te brengen.
Ook over de informatie van de Amsterdamse politie is onrust ontstaan. Guildford gebruikte deze informatie om Israëlische fans te weren bij de wedstrijd tegen Aston Villa. Dat besluit zou zijn genomen na een videogesprek tussen de politie van West Midlands en de Amsterdamse politie op 1 oktober. Volgens de politie in West Midlands bleek daaruit dat ‘honderden Maccabi-hooligans bijzonder gewelddadig en goed georganiseerd zijn’.
Van het overleg zijn geen opnames bewaard en de handgeschreven aantekeningen zijn weggegooid. De Amsterdamse politie nam vorig jaar al afstand van de manier waarop hun collega’s deze ervaringen weergaven
Zo klopt het niet dat Maccabi-supporters Amsterdammers willekeurig in de gracht hebben gegooid. Wel bestaan er beelden van een Maccabi-supporter zelf die op de een of andere manier in de gracht is terechtgekomen. Filmende Amsterdamse jongeren lachen hem uit en roepen ‘Free Palestine’. Ook mishandeling van Amsterdamse taxichauffeurs is niet aan de orde.
Er zijn wel beelden waarop een taxichauffeur door Maccabi-supporters wordt geïntimideerd en waarop racistische leuzen over Palestijnen worden gescandeerd.
2026 is nog geen twee weken oud en het voelt al alsof de wereld op zijn kop staat. De gebeurtenissen van de eerste dagen hebben mij volledig uit het lood geslagen.
Jaar van het vuurpaard
Volgens de Chinese astrologie staat dit jaar in het teken van het vuurpaard, een jaar dat kan leiden tot grote chaos of tot duurzame vooruitgang voor de mensheid. Ik vraag mij af: zijn deze eerste dagen een voorbode van nog meer narigheid, of hebben we het ergste nu gehad?
Carl Haarnack, verzamelaar van schatten
Het overlijden van Carl Haarnack was een zware klap. De oprichter van Buku Bibliotheca Surinamica bracht in zijn vrije tijd de grootste collectie Surinamica bijeen: boeken, foto’s, schilderijen, etsen en manuscripten. Zijn doel was om het Surinaamse verleden in al zijn facetten te documenteren.
Het werk van Carl is van grote waarde, zeker in deze tijd waarin fake news de ronde doet. Zijn unieke verzameling helpt de complexe verwevenheid tussen Suriname en Nederland beter te begrijpen, met alle invloeden van inheemse, Europese, Joodse, Afrikaanse, Indiase en Chinese culturen.
Maar Carl was meer dan een verzamelaar; hij was een warm en hartelijk mens. Onze gesprekken waren altijd bemoedigend, inspirerend en inhoudelijk rijk. Nog geen drie weken geleden appte hij mij: ‘We zien elkaar snel.’ Helaas mocht het niet zo zijn. Moge hij in vrede rusten.
Geopolitieke schokken
Op 3 januari vond de kidnapping van Maduro uit Venezuela plaats, met als doel hem in de Verenigde Staten te berechten. Deze gebeurtenis kwam niet als een verrassing: het is duidelijk dat we in een tijdperk van geopolitieke schokken en nieuwe realiteiten leven. Trump wil het gehele westelijk halfrond, inclusief Groenland, onder zijn invloed brengen. Poetin krijgt dan de vrije hand in Europa en Xi Jinping mag de ‘verloren zoon’ Taiwan binnenhalen en verder alles rond en in de Zuid-Chinese Zee. Olie en gas spelen in dit geopolitieke schaakspel een centrale rol.
Het is inmiddels helder dat alles mogelijk is in de wereld anno 2026: mensenrechten, democratie en rechtsstaat staan in toenemende mate onder druk. Het gevoel van vogelvrij zijn is de nieuwe realiteit waar niemand nog de ogen voor kan sluiten.
Verzet en lijden
Ondertussen komen duizenden dappere mensen in Iran in opstand voor verandering van binnenuit. We houden onze adem in, maar hebben tegelijk de plicht de helpende hand naar hen uit te steken.
Het lijden in Gaza, Israël, Myanmar, Soedan en zoveel andere plekken gaat door. Iedere avond, als ik in mijn warme bed stap, denk ik aan al die mensen – vrouwen, kinderen, zieken – die hun nachten moeten doorbrengen in ijskoude, modderige, lekkende tenten, op kapotte, natte matrassen. Ik ben in vluchtelingenkampen en noodopvangplekken geweest; ik weet hoe erg het is.
Chaos, maar ook kansen
De Chinese fengshuimeesters zijn er duidelijk over: een jaar van het vuurpaard kan leiden tot enorme chaos, maar óók tot snelle vooruitgang en duurzame verbetering voor de mensheid als geheel. Hoewel ik geen fengshuimeester ben, sluit deze observatie geheel aan bij mijn overtuiging dat deze verwarrende tijden ook kansen bieden voor medemenselijkheid. De ingrijpende geopolitieke ontwikkelingen maken duidelijk dat het aankomt op ónze keuzes, en dat (af)wachten geen optie meer is.
Nieuwe bondgenoten
Nu het besef in Europa indaalt dat de Verenigde Staten geen bondgenoot zijn maar een bedreiging, moet het op zoek naar nieuwe partners en allianties – en die zijn er zeker in het mondiale zuiden: Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Het recent afgesloten MERCOSUR-handelsverdrag is een belangrijke stap, maar het gaat niet alleen om economie en handel. Culturele connecties leggen en gezamenlijk opkomen voor gedeelde waarden is minstens zo belangrijk.
Verbeteren van de wereld
Ook wij als individuen zijn niet machteloos of als willoze wezens overgeleverd aan een geopolitiek schaakspel dat over onze hoofden wordt gevoerd. Iedereen kan een groot verschil maken; dat zagen we in de levenshouding van Carl Haarnack.
Anne Frank schreef het al in haar dagboek in 1944: ‘Hoe prachtig is het dat niemand een seconde hoeft te wachten met het verbeteren van de wereld.’
Op die manier kan het jaar van het vuurpaard voor grote vooruitgang zorgen.
Een ingetogen bijeenkomst in Rotterdam wil zaterdag ruimte maken voor rouw, solidariteit en bezinning rond de situatie in Iran, zonder politieke kaping of buitenlandse agenda’s, en volledig geleid door Iraanse stemmen zelf.
In Rotterdam wordt aanstaande zaterdag 17 januari een bijeenkomst gehouden uit solidariteit met het Iraanse volk. De samenkomst is een initiatief van Rotterdam Verwelkomt Vluchtelingen samen met een aantal Iraanse (mensenrechten-)activisten, met ondersteuning van de Rotterdam Palestina Coalitie en Comunidad Chilena Rotterdam. Het gaat nadrukkelijk niet om een demonstratie, maar om een moment van herdenking, rouw en bezinning.
Volgens medeorganisator Ineke Palm is die keuze bewust. ‘We willen stilstaan bij wat er gebeurt in Iran en respect tonen voor de dappere mensen die daar de straat op gaan. Hun stem klinkt hier nauwelijks door.’ De bijeenkomst is opgezet in overleg met Iraniërs in Nederland en mensenrechtenactivisten, benadrukt zij. ‘Het woord is dan ook vooral aan de Iraniërs met wie we samen werken. Zij kennen het land het beste en wat er speelt.’
Wat ze niet willen
Een van de grootste gevoeligheden rond de bijeenkomst is de vrees dat deze gekaapt wordt door andere politieke agenda’s. Daarom is besloten dat er geen vlaggen worden meegenomen. ‘We hebben gezien hoe bijeenkomsten in andere steden werden overgenomen door pro-Israëlactivisten die met Israëlische vlaggen zwaaiden’, zegt Palm. ‘Dat willen we absoluut voorkomen. Dit is geen pro-Pahlavi-bijeenkomst (de zoon van de laatste sjah, red.), geen pro-Israëlactie en ook geen oproep tot Amerikaans ingrijpen.’
Die spanning maakt het organiseren ingewikkeld, erkent zij. ‘Hoe geef je uiting op straat, zonder dat het wordt gelezen als steun voor iets wat het niet is?’
‘Dit is geen pro-Pahlavi-bijeenkomst geen pro-Israëlactie en ook geen oproep tot Amerikaans ingrijpen’
Onder de organisatoren en betrokken activisten bestaat brede overeenstemming over wat zij níét willen: militair ingrijpen van de Verenigde Staten. ‘Dat maakt het alleen maar erger’, zegt Palm. Ze wijst daarbij op historische ervaringen, zoals de door het Westen gesteunde coup in Iran in 1953, toen premier Mohammad Mosaddegh werd afgezet ten gunste van een pro-westers regime. De rol van Israël, dat troonpretendent Reza Pahlavi steunt, en Amerikaanse belangen in de regio zorgen voor terughoudendheid ten aanzien van Iran onder Nederlandse moslims en linkse activisten.
Tegelijkertijd neemt het geweld in Iran toe en worden de protesten groter, aldus Palm. ‘Er circuleren cijfers over duizenden doden, maar die zijn nauwelijks te verifiëren omdat er bijna geen informatie over Iran het land uitkomt. Mensenrechtenactivisten hebben wel netwerken in Iran, maar contact leggen is op dit moment vrijwel onmogelijk.’
Verlegenheid over wat wél moet gebeuren
Die onzekerheid leidt tot een zekere verlegenheid bij de organisatoren. ‘Het is best lastig om te formuleren wat er nu moet gebeuren’, zegt Palm. ‘We weten vooral wat we niet willen: een Amerikaanse militaire interventie. Er moet wel actie worden ondernomen. We denken bijvoorbeeld aan het op de terroristenlijst zetten van de revolutionaire garde, Iraanse diplomaten het land uit, Iraanse ambassade sluiten, enz. Ten aanzien van sancties: het hangt er heel erg vanaf wat voor sancties het zijn. Deze moeten het regime treffen en niet de bevolking.’
De bijeenkomst van zaterdag is daarom geen actie met concrete eisen, maar eerder een moment van gezamenlijke reflectie. ‘Herdenken, rouwen, strijdbaar blijven en samen zoeken naar wat we kunnen doen. We gaan wel snel werken aan een pakket van noodzakelijke maatregelen en eisen.
Ik hoop wel dat Nederland en Europa het dit keer niet bij woorden laten maar durven doorpakken. De ervaringen wat betreft de genocide in Gaza stemmen mij niet optimistisch.’
Er is nu echt iets aan het gebeuren in Iran
Hoop, ondanks alles
Ondanks de twijfel en de gevoeligheden wil Palm niet cynisch worden. ‘Er is nu echt iets aan het gebeuren in Iran. Het bijzondere is dat het verzet heel breed is en verschillende groepen meedoen: mensen van de bazaars, studenten, jongeren en ouderen, allerlei verschillende etniciteiten, breed over het gehele land. Het is niet alleen de economische situatie, maar vooral ook de eis om vrijheid na tientallen jaar onderdrukking. Er leeft iets.’
Die dynamiek voedt een voorzichtige hoop dat verandering mogelijk is, ook al is het onduidelijk hoe die eruit zal zien.
‘De Iraniërs moeten zelf bepalen wat de toekomst is’, benadrukt Palm. ‘Dat is hun beslissing. Het enige wat wij hier kunnen doen, is ruimte maken voor hun stem, zonder die te claimen of te kapen.’
Kleine linkse partijen maken zich op voor de gemeenteraadsverkiezingen, maar de vooruitzichten zijn onzeker. Interne ruzies en afsplitsingen zorgen voor versnippering. Volgens politicoloog Chris Aalberts is er één duidelijke winnaar: ‘Denk wordt verkozen, de rest krijgt het moeilijk.’
Linkse partijen die diversiteit, inclusie en emancipatie centraal stellen, hebben het lokaal opvallend moeilijk om de gelederen gesloten te houden. In de vier grote steden, waar deze partijen relatief het grootst zijn, volgen afsplitsingen, interne conflicten en nieuwe lijstjes elkaar in hoog tempo op. Waarom leidt een gedeeld ideaal van gelijkwaardigheid zo vaak tot versplintering? En, belangrijker, wat blijft er voor kiezers over? Op 18 maart zijn er immers weer gemeenteraadsverkiezingen.
BIJ1: goede bedoelingen
BIJ1 geldt al jaren als de meest radicale vertolker van intersectioneel en antiracistisch links. Juist bij een partij waar de nadruk ligt op identiteiten ligt versplintering op de loer. De problemen in Amsterdam haalden in 2022 het landelijke nieuws en ook de Kanttekening schreef er eerder uitgebreid over. Alle drie de raadsleden stapten op en er vormden zich twee nieuwe fracties. De ruzies, waarbij boze leden hun tegenstanders ook voor racist uitmaakten, straalden slecht af op Sylvana Simons. Mede daarom stapte ze in 2023 op als partijleider. Ze wilde aan deze partij geen leiding meer geven. Misschien haalt BIJ1 deze keer toch een zetel of meer, omdat de nieuwe partijleider Tofik Dibi de Amsterdamse lijst trekt.
Ook in Rotterdam kampt BIJ1 met problemen. In 2022 debuteerde de partij met twee zetels in de raad, maar daarna kwam het gedoe. Fractieleider Mieke Megawati Vlasblom was zelden in de raadszaal te zien en gooide uiteindelijk het bijltje erbij neer. Hierdoor kwam Michantely de Jong weer in de raad, die eerder was opgestapt. Zij besloot zich af te splitsen en een eigen fractie te vormen. Marchiano van Campenhout stapte eind 2025 op. Hij kondigde zijn vertrek aan na interne spanningen over omgangsvormen binnen de partij. Een eigen lijst begon hij niet. De strijd was intern verloren, zo liet hij weten.
De onrust hield daar niet op. Kort daarna trok ook Edson Olf, in 2023 de landelijke lijsttrekker van BIJ1, zich terug als lijsttrekker van BIJ1 Rotterdam. Volgens Olf had dat niets te maken met BIJ1 zelf, maar met persoonlijke omstandigheden. Olf blijft wel lijstduwer.
Oud-lijsttrekker Edson Olf. Foto: BIJ1
Tijdens een ledenvergadering van BIJ1 Rotterdam, waar de Kanttekening bij was, bleek duidelijk dat de afdeling kwetsbaar is. Er zijn geen hoogoplopende principiële ruzies, zoals in Amsterdam, maar er is wel een gebrek aan politieke professionaliteit. De leden zijn idealistische activisten en goedbedoelende amateurs met weinig kennis over wat er in de gemeenteraad precies gebeurt. De vergadering verliep nogal rommelig en veel leden ontdekten gaandeweg hoe zwaar het raadslidmaatschap daadwerkelijk is. Bestuursleden erkenden dat BIJ1 bij eerdere kandidatenlijsten onvoldoende had stilgestaan bij werkdruk en politieke weerbaarheid. ‘We weten nu meer dan vier jaar geleden’, klonk het.
BIJ1 ademt activisme, maar worstelt met structuur en continuïteit
Het verkiezingsprogramma van BIJ1 Rotterdam kwam onder tijdsdruk tot stand. Het werd aangenomen met de belofte dat ‘externe organisaties’ nog feedback mochten leveren, al bleef onduidelijk welke dat precies waren. BIJ1 ademt activisme, maar worstelt met structuur en continuïteit. Voor kiezers die zich herkennen in de boodschap, maar ook politieke stabiliteit zoeken, is dat een groeiend probleem. Het is de vraag of de nieuwe lijsttrekker, de sympathieke maar onbekende Tikhoe Isaack, BIJ1 Rotterdam gaat redden.
Utrecht
BIJ1 Utrecht is de enige lokale BIJ1-fractie waar geen gedoe lijkt te zijn. In tegenstelling tot de uiteengevallen Amsterdamse en Rotterdamse fracties is de Utrechtse fractie een eenpersoonsfractie, zodat de kans op interne conflicten een stuk kleiner is. Het succes komt volgens lijsttrekker Stevie Nolten voort uit iets wat in de lokale politiek zeldzaam is: radicale helderheid én nabijheid. ‘BIJ1 is uitgesproken antikapitalistisch, antiracistisch en voor radicale gelijkwaardigheid, en trekt daardoor groepen aan die zich elders niet gezien voelen, zoals jonge mensen van kleur.’ Nolten benadrukt dat BIJ1 deze kiezers niet bereikt via campagnes, maar doordat de partij al aanwezig is waar zij zijn: in grassrootsbewegingen, bij demonstraties, in activistische netwerken. ‘Dat creëert vertrouwen bij mensen die het politieke systeem vaak hebben opgegeven.’
‘BIJ1 trekt groepen aan die zich elders niet gezien voelen’
Utrecht biedt bovendien een vruchtbare bodem. ‘Het is een relatief linkse stad waar BIJ1 met één zetel al zichtbaar resultaten boekt, zoals inzet voor erkenning van genocide in Palestina, het stoppen van boetes voor dakloze mensen en het realiseren van een transkliniek.’ Dat bewijst volgens Nolten dat je met een kleine fractie links linkser kunt maken.
Over het aantal zetels is ze realistisch én ambitieus. ‘Met één zetel heeft BIJ1 al veel invloed gehad, maar met twee kan de partij haar idealen nog krachtiger vertalen naar beleid en systeemverandering.’ Die groei acht ze haalbaar, juist door de continuïteit van een hecht, herkenbaar en uitgesproken team.
Denk: stabiel en pragmatisch, maar vriendjespolitiek
Tegenover BIJ1 staat Denk. De partij heeft een trouwe achterban, vooral Turks-Nederlandse kiezers, in mindere mate Marokkaans-Nederlandse kiezers. De partij kampt wel met ruzies, maar die maken de partij niet kapot. In Rotterdam zit Denk in het college van B&W, nota bene met Leefbaar Rotterdam, de populistische partij die ooit is opgericht door Pim Fortuyn. Landelijk is het ondenkbaar dat Denk samenwerkt met JA21, om nog maar te zwijgen over de PVV, maar lokale politiek is pragmatischer. In Den Haag worden verschillen voortdurend uitvergroot, omdat de schijnwerpers er permanent op staan en mensen zich uiteindelijk ook naar dat publieke toneel gaan gedragen, terwijl in de lokale politiek mensen eerst alles goed uitpraten met elkaar. De onderlinge persoonlijke verhoudingen zijn goed.
Denk-verkiezingsposter in Rotterdam. Beeld: Ewout Klei
Denk Rotterdam heeft alle vertrouwen in een goede uitslag op 18 maart. ‘We zijn sterk in Rotterdam. We hebben hier ons landelijke partijkantoor en partijleider Stephan van Baarle komt ook hiervandaan’, zei fractievoorzitter Serkan Soytekin tegen de Rotterdamse nieuwssite Vers Beton. Aan hetzelfde medium vertelde raadslid Elika Rehim Zadeh dat het groeipotentieel voor Denk in de Maasstad enorm is. ‘In Rotterdam is de opkomst laag, maar vooral ook onder Nederlanders met een biculturele achtergrond.’ Als de opkomst hoger is, kan Denk flink groeien, is de hoop.
Toch is Denk Rotterdam niet zonder problemen. Zo stapte burgercommissielid Safa Sodirijo op omdat ze discriminatie ervoer. ‘Denk strijdt tegen discriminatie, maar je wordt er juist beoordeeld op je afkomst’, zei ze tegen journalist Peter Groenedijk van AD Rotterdam. In augustus 2023 stapte wethouder Enes Ygit op, omdat hij – volgens diezelfde Groenendijk – ongeschikt was voor zijn baan.
Turkse gemeenschap
In Amsterdam groeide Denk in korte tijd uit tot een vaste factor in de raad. Lijsttrekker is opnieuw Sherer Khan, die in de raad met succes institutioneel racisme en islamofobie aankaart. Tegelijkertijd klinkt er stevige kritiek van (oud-)betrokkenen op Denk. Anouar Yacoubi, voormalig raadscommissielid en kandidaat voor Denk Amsterdam, zegt tegen de Kanttekening dat de partij haar potentieel onvoldoende benut. Volgens hem richt Denk zich te eenzijdig op de Turkse gemeenschap, terwijl andere groepen – zoals Marokkaanse en Afro-Nederlandse Amsterdammers – nauwelijks actief worden benaderd. ‘Het gaat niet om onwil’, stelt hij, ‘maar om onbekendheid en passiviteit.’
‘Het imago is minder Turks geworden, maar binnenskamers is de partij dat nog steeds’
Yacoubi spreekt van een partij die naar buiten toe diversiteit uitdraagt, maar intern sterk hiërarchisch en gesloten blijft. ‘Het imago is minder Turks geworden, maar binnenskamers is de partij dat nog steeds.’ Hij vermoedt dat de partijtop bang is dat kandidaten met een Marokkaanse achtergrond via voorkeurstemmen Turkse kandidaten verdringen. Toen hij merkte dat hij geen reële kans meer maakte op een hoge plek op de Amsterdamse lijst, besloot hij te stoppen. Voorlopig verlaat hij de politiek om geloofwaardig te blijven.
Mourad Taimounti na de overwinning van maart 2018 in zijn stad Amsterdam (Beeld: YouTube)
Ook Mourad Taimounti, oud-fractievoorzitter van Denk in Amsterdam, heeft de partij verlaten. Hij was ooit vol overtuiging lid geworden van Denk, vanwege de emancipatoire agenda van de partij voor Nederlanders met een migratieachtergrond. Toch herkent hij zich in delen van Yacoubi’s kritiek. Hij beschrijft Denk als een partij die last heeft gehad van kinderziektes, zoals ego’s, carrièremotieven en angst voor interne concurrentie. Met name het landelijke selectiebeleid riep volgens hem vragen op. ‘Soms werden mensen gepasseerd zonder duidelijke uitleg’, zegt hij.
Taimounti wijst daarnaast op het verschil tussen landelijke en lokale politiek. Landelijke thema’s als Gaza kunnen Denk stemmen opleveren, maar lokaal, zeker in een linkse stad als Amsterdam, draait het om wonen, onderwijs en voorzieningen. ‘Als Gaza geen landelijk onderwerp was geweest, had Denk het hier veel moeilijker gehad’, is zijn stelling. Volgens Taimounti is de partij lokaal voor een groot deel inhoudelijk inwisselbaar geworden met GroenLinks en de PvdA (die in Amsterdam apart de verkiezingen ingaan, red.), met een overlap van naar schatting tachtig procent. Veel sympathie heeft Taimounti voor Denk-politicus Numan Yilmaz, die in 2022 uit de raad ging en nu weer op plek vier staat. ‘Dat zou voor mij de reden zijn om op 18 maart toch op hen te stemmen, want hij is echt een heel kundig raadslid.’
Denk is om wederhoor gevraagd, maar heeft niet gereageerd op vragen van de Kanttekening.
Nieuwe initiatieven
Naast BIJ1 en Denk duiken steeds meer kleine initiatieven op, vaak voortgekomen uit onvrede met bestaande partijen. In Amsterdam gaat het om de Coalitie van Kleur, een afsplitsing van Denk, de Partij voor Morgen van voormalig BIJ1-raadslid Carla Kabamba en De Vonk van voormalig BIJ1-raadsleden Jazey Veldhuyzen en Nilab Ahmadi. Verder is er de Antiracistische Moslimpartij, maar daarover is vrijwel niets te vinden, verder behalve een filmpje op Facebook waarin de roemruchte Palestina-activist Ozzy Dogan zijn initiatief aankondigt.
De Coalitie van Kleur is de partij van Eduard Mangal, die vanwege een persoonlijk conflict weg is gegaan bij Denk. Hij was geen raadslid maar commissielid en heeft dus geen zetel meegenomen. Hoewel Mangal zich deels herkende in de boodschap van BIJ1, wilde hij zich niet aansluiten bij deze partij, vanwege de interne conflicten en het feit dat hij geen zwarte Surinaamse Nederlander is maar een nazaat van de contractarbeiders. Voor hindoestaanse Surinaamse Nederlanders is in BIJ1 minder ruimte, aldus Mangal. De Coalitie van Kleur flyerde vorig jaar al in Amsterdam-Zuidoost, waar veel potentiële kiezers wonen. Mangal schat zijn kansen zeer positief in. ‘Realistisch gezien zou ik in mijn eentje 1 zetel kunnen halen, als Amsterdammers mijn eerlijkheid waarderen. Maar door de samenwerkingen die ik de afgelopen tijd heb opgebouwd en eentje die nu nagenoeg rond is als De Nieuwe Politiek (een partij in stadsdeel Amsterdam Centrum, red.), sluit ik de ambitie van drie zetels zeker niet uit. We zijn samen immers veel meer dan de afzonderlijke delen.’ Volgens de gemeente Amsterdam is De Nieuwe Politiek de naam waarmee de partij op 18 maart de verkiezingen in zal gaan.
Over de Partij voor Morgen is weinig bekend, behalve dat de partij vorig jaar aankondigde aan de Tweede Kamerverkiezingen te zullen meedoen, maar vervolgens daarop terugkwam, wellicht omdat Kabamba er niet in slaagde om voldoende ondersteuningsverklaringen op te halen. De partij is geregistreerd en heeft nu een eigen website. Waar staat ze voor? ‘Zwart, feministisch, antiracistisch en vastberaden met de wijk als vertrekpunt en internationale solidariteit als kompas.’ Ook heeft de Partij voor Morgen tien bullet points kort uitgewerkt.
De Vonk maakt meer kans om op 18 maart in de raad te worden verkozen. Op dit moment is de BIJ1-afsplitsing met twee zetels in de gemeenteraad vertegenwoordigd. Raadslid Jazie Veldhuyzen is vanwege ziekte slecht bereikbaar, meldt het Parool. Het andere raadslid Nilab Ahmadi geeft aan na de verkiezingen te stoppen. Lijsttrekker van de partij is de Armeens-Nederlandse activist en journalist Chris de Ploeg. ‘De Vonk is juist het antwoord om de eindeloze versplintering tegen te gaan’, verzekert hij ons. De partij zou in potentie een grote linkse massapartij kunnen worden, naar het voorbeeld van de Belgische PVDA. De Ploeg wijst erop dat de Revolutionair Socialistische Partij, een afsplitsing van de SP, en de Activistenpartij, de grootste studentenpartij van Amsterdam, onderdeel zijn van de beweging De Vonk. BIJ1 was ook uitgenodigd om deel te nemen, maar weigerde dat.
Raadsleden voor De Vonk, Jazie Veldhuyzen en Nilab Ahmadi
Einddoel van De Vonk is de afschaffing van het kapitalisme. ‘Dit maakt ons juist de enige realistische partij. Het kapitalisme betekent in feite dat we, economisch gezien, in een dictatuur leven.’ Wel beseft De Ploeg dat de socialistische heilstaat er nog lang niet is. ‘Daarom presenteren we ook een soort minimumplan, op basis van een realistische begroting, waarmee we al enorm veel kunnen bereiken binnen het huidige systeem. Denk aan gratis OV, een gemeentelijk woonbedrijf voor de massale bouw van betaalbare woningen, investeringen in buurtcollectieven, stadstuinen, voedselparken en groene energiecoöperatieven voor betaalbare energie en voedsel. En nog veel meer.’
Einddoel van De Vonk is de afschaffing van het kapitalisme
De liberale parlementaire democratie is volgens het verkiezingsprogramma van De Vonk een farce. Maar het parlement is wel bruikbaar als middel om de revolutie een stapje dichterbij te brengen. ‘Bewegingen hebben de raad nodig als megafoon, om de eisen van de straat te agenderen’, zegt De Ploeg. ‘Maar ook om concrete winsten binnen te slepen waar dat mogelijk is, of juist de beperkingen van de gevestigde politiek te ontmaskeren waar je geen meerderheid kunt krijgen.’
De lijsttrekker gelooft in een mooie uitslag in maart: ‘We hebben nu twee zetels en we hopen op drie. In Amsterdam definieert 12 procent van de bevolking zich als uiterst links en nog eens 27 procent als stevig links. Dat zijn een heleboel potentiële zetels.’
Utrecht en Den Haag: lokale alternatieven
De vierde stad van Nederland laat zien dat een afsplitsing ook anders kan uitpakken. Sinds 2025 is hier LINK actief, een eenmansfractie geleid door voormalig GroenLinks-raadslid Pepijn Zwanenberg, bekend vanwege zijn blauw geverfde baard. Hij is een empathische socialist met een lange staat van dienst. Na negentien jaar in de Utrechtse gemeenteraad voor GroenLinks besloot hij zich af te scheiden, vooral omdat hij zich steeds minder thuis voelde bij de landelijke koers en de fusie met de PvdA. ‘Het voelde alsof ik op een ijsschots stond die steeds kleiner werd.’
LINK is geen doorstart van GroenLinks, benadrukt hij. De naam verwijst naar zowel kwaadheid als verbinding. Buiten de coalitie voelt hij zich vrijer en rebelser, en dat trekt een bont gezelschap aan: oud-leden van BIJ1, GroenLinks en Denk, maar ook mensen die nooit eerder politiek actief waren. ‘Mensen stemden vroeger op mij vanwege wie ik ben. Nu is de drempel om dat te doen nog lager.’ Zijn achtergrond in de kraakbeweging en de PSP-jongeren (de PSP is een van de voorlopers van GroenLinks, red.) klinkt door in zijn stijl. Die is idealistisch en tegendraads, maar ook gericht op samenwerking.
Sinds zijn afscheiding strijdt hij tegen de landelijke asielwet en voor het tegengaan van gentrificatie. Een amendement dat hij over het laatste onderwerp indiende, werd aangenomen door de raad. Andere initiatieven, zoals het binnenhalen van het moslimarchief, haalden het niet. Maar wel tonen zijn moties de breedte van zijn inzet aan. Het gaat Zwanenberg om het vormen van een tegencultuur, om het opkomen voor gemarginaliseerden in de rafelranden van de samenleving en absolute gelijkwaardigheid. Over de uitslag is hij nuchter. ‘Ik verwacht tussen de één en drie zetels. Het gaat om het mandaat.’
Ook de Haagse Stadspartij geldt al jaren als een stabiel alternatief voor progressieve kiezers die zich niet thuis voelen bij landelijke partijen.
Sterke lokale wortels heeft ook de Haagse Stadspartij, die nu geleid wordt door Fatima Faid. De partij komt voort uit de Haagse kraakbeweging, maar heeft zich de laatste jaren verbreed. Er zijn nu ook veel jonge mensen actief: jongeren van kleur, queers, activisten. En nog steeds gaat het erom mensen te helpen in kwetsbare situaties.
‘Wat Marx of Lenin heeft gezegd maakt voor een arm gezin niet uit; die mensen willen gewoon geholpen worden’
De Haagse Stadspartij had nooit landelijke ambities. Toch kreeg Faid een landelijk profiel, vanwege haar steun aan BIJ1. ‘Ik was een van de godmothers van Artikel1, de voorloper van BIJ1. Maar dit riep bij de Haagse Stadspartij discussies op over het dubbellidmaatschap. We hebben toen afgesproken dat een dubbellidmaatschap mag, maar dat je natuurlijk niet lokaal voor twee partijen tegelijk actief kunt zijn.’
Fatima Faid
Mede vanwege het bestaan van de Haagse Stadspartij doet BIJ1 niet mee aan de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag. ‘Als BIJ1 weer mee zou doen, dan lopen we risico dat we allebei niet in de gemeenteraad worden verkozen en dat zou natuurlijk heel jammer zijn’, zegt ze. ‘Sowieso vindt Faid de versplintering aan radicaal-linkse zijde een slechte zaak. Dat komt volgens haar mede door ideologische onenigheid. Maar wat Marx of Lenin heeft gezegd maakt voor een arm gezin niet uit; die mensen willen gewoon geholpen worden. We moeten wat meer doen aan praktische politiek.’
Haar inspiratie komt uit de Black Panther-methode: eerst kinderen eten geven, huiswerkbegeleiding regelen, mensen met elkaar verbinden. Pas daarna kun je praten over systeemverandering. De SP deed ooit iets vergelijkbaars, maar volgens Faid bleef daar een paternalistisch verheffingsideaal hangen. Zij is anarchist, wars van autoriteit, en gelooft dat vertrouwen ontstaat door directe hulp, juist bij groepen die het systeem terecht wantrouwen.
Faid wil graag op 18 maart twee zetels halen, het liefst drie. ‘Als het bij eentje blijft, ben ik wel een beetje teleurgesteld. Maar ik reken natuurlijk op een mooi resultaat.’
Maar zal het ze lukken?
Volgens journalist Chris Aalberts, een expert op het gebied van kleine politieke partijen, zal Denk worden verkozen in de vier grote steden. De rest krijgt het heel moeilijk. Hij ziet alleen kansen voor BIJ1 Amsterdam en de Haagse Stadspartij. BIJ1 Amsterdam maakt volgens hem kans dankzij de landelijke bekendheid van Tofik Dibi, de Haagse Stadspartij omdat deze partij goed geworteld is in Den Haag. Voor LINK wordt het lastiger. ‘Pepijn Zwanenberg is met voorkeursstemmen verkozen in de raad, maar zat toen nog bij GroenLinks. Zal hij het in zijn eentje ook redden? En hij zit al heel lang in de raad; wordt het niet tijd voor hem om op te stappen?’
Aalberts denkt dat BIJ1 Rotterdam en BIJ1 Utrecht er niet in zullen slagen om opnieuw in de raad te worden verkozen. ‘Ze hadden allebei hun eerdere successen te danken aan het landelijke effect van Sylvana Simons. Zij is nu uit de politiek. Dat BIJ1 Utrecht het relatief goed doet als fractie maakt niet heel veel uit. In Rotterdam is BIJ1 sowieso kansloos, vanwege de chaos. Niemand kent de nieuwe lijsttrekker bovendien.’
Chris Aalberts
Een probleem voor klein links in Amsterdam is bovendien dat GroenLinks en PvdA apart aan de verkiezingen zullen meedoen, vervolgt Aalberts. Dat geeft partijen links van GroenLinks minder munitie om te zeggen dat mainstream links haar beginselen verkwanselt. Bovendien is daar nog de Partij voor de Dieren als alternatief. Deze partij is gevestigd en is ook helder over Gaza. ‘Veel effectiever dan de one-man-show van Tofik Dibi.’
De afsplitsingen van Denk en BIJ1 zijn ook kansloos, denkt Aalberts. ‘De Coalitie van Kleur en de Partij voor Morgen zijn vooral een vehikel om Mangal respectievelijk Kabamba herkozen te krijgen. En De Vonk is veel te extreem, nog linkser dan BIJ1.’ Aalberts ziet veel van deze politici als fringe figuren die slecht samenwerken. Dat stemt hem somber over hun toekomst en hun vermogen om structureel iets op te bouwen. De enige die in dit verband een compliment krijgt, is Jazey Veldhuyzen. ‘Hij wil niet nog een keer in de raad komen. En daar heeft hij volkomen gelijk in.’
Het Marokkaanse voetbalelftal is door naar de finale van de Afrika Cup. Door Nigeria uit te schakelen in een zinderende penaltyreeks hebben ze een plek bemachtigd in de finale in eigen land. Wereldwijd zijn Marokkanen door het dolle heen, zo meldt NOS.
Het verlossende schot van spits Youssef En-Nesyri – nu nog gecontracteerd bij de Turkse topclub Fenerbahçe, maar het lijkt erop dat hij daar niet lang meer zal blijven – zorgde in het gloednieuwe stadion van Rabat voor een ontlading van jewelste. Miljoenen Marokkanen schreeuwden hun vreugde uit.
De docent en schrijver Bilal ben Abdelkarim tikte er vannacht nog een emotioneel Facebookbericht over. ‘Gefeliciteerd aan al mijn Marokkaanse broeders en zusters, aan het Marokkaanse volk dat uit leeuwen bestaat. Het is altijd het volk geweest dat de eer van de Marokkaanse vlag hoog heeft gehouden, en niemand anders’, aldus Abdelkarim.
In de finale nemen de Marokkanen het op tegen de Senegalese ‘Leeuwen van Teranga’, die eerder die dag Egypte hadden uitgeschakeld. Dat gebeurde in de reguliere speeltijd, met een doelpunt van Sadio Mané.
Marokko moest na een gelijkspel nog een verlenging van dertig minuten spelen en daarna een zenuwslopende penaltyreeks overleven om het finaleticket te bemachtigen. Het is de vraag of die extra inspanningen de Atlasleeuwen zondag gaan opbreken.
Eva Vlaardingerbroek, die zich naar eigen zeggen inzet voor ‘remigratie’ mag het Verenigd Koninkrijk niet meer in. De Britse autoriteiten achten haar aanwezigheid niet ‘bevorderlijk voor het algemeen belang’. Dit bericht het tijdschrift Politico.
De weigering van Vlaardingerbroek komt op een moment dat Donald Trump Europese landen onder druk zet, vanwege de vermeende onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting.
Eerder mocht Vlaardingerbroek nog wel het Verenigd Koninkrijk in. Ze sprak zelfs op een zogenoemde anti-immigratiebijeenkomst van de controversiële activist Tommy Robinson (zijn echte naam is Stephen Christopher Yaxley-Lennon) in september vorig jaar, waar in eufemistische termen over deportatie, ‘remigratie’, werd gefilosofeerd.
Volgens Vlaardingerbroek heeft de weigering te maken met de maatregelen die Labour-premier Keir Starmer tegen X heeft genomen, vanwege geseksualiseerde deepfakes op het platform van Elon Musk.
Vlaardingerbroek was enige tijd lid van Forum voor Democratie en speelde ook een rol bij de Nederlandse boerenprotesten in 2023. ‘Ik zou graag de nieuwe Nigel Farage willen zijn’, zei ze in een interview met the Spectator, verwijzend naar de prominente Britse Brexiteer.
Het Marokkaanse sprookje van de Atlasleeuwen in de Afrika Cup duurt voort. In de halve finale speelt het elftal nu tegen Nigeria, een veel sterkere tegenstander dan Kameroen, met smaakmakers zoals Victor Osimhen, Ademola Lookman en Akor Jerome Adams, die op hoog niveau spelen in verschillende competities.
Met het uitdijende Marokkaans-Nederlandse voetbalpanel van vorige week blikt de Kanttekening nogmaals vooruit op de kraker van vanavond. Is Marokko wel bestand tegen de Nigeriaanse krachtpatsers?
De onderzoeker Aziz el Kaddouri is kritisch op de vraagstelling. ‘De analyse dat Nigeria alleen ‘kracht’ tegenover Marokko zet, is te simpel. Ja, Nigeria heeft fysiek sterke spelers. Dat is bekend. Maar doen alsof Marokko daar geen antwoord op heeft, klopt niet. Met Ismael Saibari, Sofyan Amrabat en Nayef Aguerd staat er een elftal dat duels aankan en fysiek mee kan. Achraf Hakimi brengt kracht en snelheid, Noussair Mazraoui is in vorm en zowel verdedigend als aanvallend belangrijk.’
‘Voor het eerst dit toernooi krijgt Marokko een tegenstander die echt gevaarlijk kan worden’
Hij ziet niet echt een favoriet. ‘Nigeria heeft momentum na de winst op Algerije, wat vertrouwen geeft. Marokko heeft het publiek achter zich. In de Afrika Cup is dat een doorslaggevende factor. Ik schat de kansen daarom fiftyfifty. Het verschil zit in details: kan Nigeria Brahim Díaz afstoppen, komt Hakimi volledig terug op niveau na zijn blessure en is Amrabat fit genoeg om het middenveld te leiden?’
Gevaarlijke tegenstander
Journalist Abdel El Bacha begint de spanning nu echt te voelen. ‘Voor het eerst dit toernooi krijgt Marokko een tegenstander die echt gevaarlijk kan worden. Nigeria staat bekend om techniek en fysiek.’
Hij is nog steeds niet helemaal overtuigd van het kunnen van het Marokkaanse elftal. ‘De wedstrijd tegen Kameroen liet twee gezichten zien. De eerste helft was overtuigend: Marokko was dominant en had controle. Maar na rust leek het een andere ploeg. Kameroen kreeg steeds meer ruimte en werd bij vlagen gevaarlijk. Dat maakte me best wel zenuwachtig. Gelukkig was daar die prachtige 0-2 van Saibari.’
Hij wijst ook op de uitbundige sfeer op de tribunes. ‘Daar had ik echt graag tussen willen zitten. Misschien vergis ik me, maar die uitgelatenheid leek anders dan bij de eerdere wedstrijden van Marokko dit toernooi. Het gaf de wedstrijd iets extra’s.’
Younes Douari van jongerenplatform Represent Jezelf is eveneens niet gerust. ‘Nigeria wordt een taaie kluif. Het is een heel goed team, met veel Premier League-spelers. En last but not least: ze hebben de beste spits van het toernooi. Osimhen is echt een machine, dus het wordt heel lastig om hem te stoppen.’
Toch zegt het volgens Douari weinig dat Marokko niet altijd goed speelt. ‘Dat is nooit een goed argument. Dit is toernooivoetbal: je hoeft niet goed te spelen, je moet winnen. Dat heeft Marokko op het laatste WK ook laten zien. Het is een team dat kan winnen. Daarom geef ik ze zeker kansen tegen Nigeria, want ze hebben vorig WK ook Spanje en Portugal uitgeschakeld.’
Aandacht van NPO
Vooralsnog zijn er geen grote schermen aangekondigd in de grote steden waar veel Marokkaanse Nederlanders wonen. Dat de NPO nog steeds weinig aandacht geeft aan de Afrika Cup, kan echter op hoon rekenen. ‘Dat zegt meer over de NPO dan over de Afrika Cup’, zegt Aziz el Kaddouri. ‘Onder politieke en publieke druk van PVV en BBB kiest men voor voorzichtigheid. Die angst vertaalt zich in inhoudelijke armoede: onderwerpen die leven bij miljoenen Nederlanders verdwijnen uit beeld. Daarmee negeert de NPO structureel meer dan vier miljoen Nederlanders met een biculturele achtergrond. Dat is geen neutraliteit, maar een bewuste keuze.’
Sportjournalist Mustapha Esadik reageert dat er op NPO Radio al minimaal tien keer aandacht aan is besteed. ‘Zelf ben ik al vier keer bij Radio 1 geweest en één keer bij Radio 2. Op NPO TV klopt het wel dat er weinig aandacht voor is. Tot nu toe alleen bij Tijd voor MAX met een voorbeschouwing en bij Omroep WNL.’
‘Er is sprake van een ware leeuwenkoorts’
Hij denkt dat er woensdag in het journaal wel ruimte voor zal zijn, mogelijk zelfs op locatie. Niet met hem, zegt hij desgevraagd. ‘Woensdag blijf ik lekker thuis’, aldus Esadik.
Douari kijkt weinig Nederlandse televisie en kan daarom weinig zeggen over de vermeende achterstelling van de Afrika Cup bij de NPO. ‘Wat ik wel zie, is dat de populariteit van de Afrika Cup sterk is toegenomen door de WK-prestaties van Marokko. Het is alsof de Marokkaanse diaspora opeens wakker is geworden en het elftal heeft omarmd.’
Iedereen juicht hartstochtelijk mee
Hij herkent zich niet in het beeld dat de Afrika Cup alleen leeft bij oudere generaties. ‘Nee, het is meer: Marokko doet mee, die identiteit heb ik ook en daar kan ik voor zijn. Dat is een echte kentering die ik op dit moment zie binnen de Marokkaanse gemeenschappen. Veel Marokkanen gaan letterlijk naar de wedstrijden. Er is sprake van een ware leeuwenkoorts.’
Esadik kan zich nauwelijks voorstellen dat Marokkaanse jongeren de Afrika Cup onverschillig zouden benaderen. ‘Er zullen vast individuen zijn, maar een groot deel van de gemeenschap, jong en oud, man en vrouw, juicht hartstochtelijk mee.’
Ook El Bacha is verbaasd. ‘Bij ons thuis – en eigenlijk in de hele familie – leeft de Afrika Cup enorm. Mijn kinderen tussen de 11 en 15 jaar, inclusief onze jongste dochter, zitten er helemaal in, vooral bij de wedstrijden van Marokko. Morgen gaan we er dan ook allemaal voor zitten. Al baal ik wel van het late tijdstip. Met school de volgende ochtend is dat niet ideaal, maar sommige momenten zijn het gewoon waard.’
El Kaddouri vindt dat het oubollige beeld van de Afrika Cup stamt uit een periode van ‘matige faciliteiten’ en ‘beperkte uitstraling’. Marokko heeft daar volgens hem verandering in gebracht. ‘Met moderne stadions en herkenbare spelers uit Europese competities is er een verandering gaande. Ouders nemen hun kinderen mee in het enthousiasme. Het WK blijft groter, maar stellen dat de Afrika Cup nauwelijks leeft – zeker nu Marokko gastland is en ver komt – is onjuist. Het leeft buiten de traditionele media om.’
Ook zo genoten van het Europees Kampioenschap schaatsen? Of gleed het evenement ongemerkt aan u voorbij? Geen zorgen, het NK, wereldkampioenschap en de Olympische winterspelen komen nog. Als succesvol schaatsland zullen we genoeg medaillewinnaars (m/v) hebben. De NPO zal deze sportwinter weer vele uren met onze ijshelden vullen, ze schaatsen straks van Studio Sport naar het echte Journaal. Daar ziet de winnaar – nog een beetje buiten adem – er opvallend uniform uit: blij en blond.
Iedere Nederlander houdt van winnende landgenoten. Zeker in een tijd dat grote landen in de Geolympische Spelen het recht van de sterkste toepassen, vertelt het ons dat we toch een beetje meetellen. Het versterkt de nationale trots op ‘onze jongens en meiden’. Logisch dat bedrijven veel geld uitgeven om de gezichten van deze jonge helden tot boegbeeld te maken van hun reclame en sponsoring. Onbezoedelde sporten zijn het, zonder hooligans – en met alleen maar positieve mensen op de tribune. Ze geven ons land, zeg maar, het Unox-gevoel. Of in het geval van Max Verstappen een Red Bull-vibe.
Het journaal is dol op zulke beelden: de triomferende, buiten adem hijgende topsporter die met een medaille om de nek het land even optilt. In schaatsen, hockey, wielrennen en atletiek krijgen we de geruststellende boodschap: Nederland doet ertoe, Nederland wint, Nederland is één. Die gezichten worden rolmodellen, reclamedragers, moreelboosters. Alleen: in een oogopslag zien we óók de overheersende kleur van de nationale succesindustrie – wit.
Omdat de helden en heldinnen vaak tieners en twintigers zijn, zijn ze rolmodellen voor Nederlandse jongeren. Zeker in vrouwensporten floreren zelfbewuste girlpower-voorbeelden. Een schaatser als Jutta Leerdam is met haar flamboyante verschijning aanstekelijke ‘glamfemme’. Maar ook hardlopers Dafne Schippers, Femke Bol en Lieke Klaver zijn dat. Of Jessica Schilder (kogelstoten), Lorena Wiebes (wielrennen) en Vivianne Miedema (voetbal). Bij de mannen staan Jip Janssen (hockey), Mathieu van der Poel (wielrennen), Tallon Griekspoor (tennis) en Niels Vink (rolstoeltennis) te shinen.
Tussen de 18 sporters die voor Team NL naar de winterspelen in Milaan gaan, zit maar één Nederlander met een kleurtje (Sebas Diniz). De atletiek toont wel een trendbreuk, met Sifan Hassan als lichtend voorbeeld. Maar een rondje scrollen met Google-afbeeldingen door Oranje-selecties van keurige sporten leert dat tegenover één Sifan, bij wijze van spreken, tientallen Femkes staan.
Ja, in het mannenvoetbal en de vechtsporten zie je wél diversiteit. Maar daar is het nationale gevoel veel minder onschuldig. Het gaat er te vaak over geld en er hangt vaak rauwheid en conflict in de lucht – de feelgoodfactor ontbreekt.
In het mannenvoetbal en de vechtsporten zie je wél diversiteit
In een land waar 17 procent van de Nederlanders een migratieachtergrond heeft, is het vreemd dat de Oranje-teams in de bovenstaande sporten hooguit een paar procent kleur hebben. De enige Fatima die ooit succes had in het Nederlandse vrouwenhockey was een blonde Rotterdamse.
Dit is voor Nederlandse jongeren met een migratieachtergrond een afhaakmoment. Topsport moet in alle geledingen uitstralen dat niet je kom-af maar je inspanning succes brengt. Dat je in ons land met een migratieachtergrond succesvol kunt zijn in schaatsen, hockey, wielrennen of desnoods korfbal. Je identificeert je nou eenmaal net iets makkelijker met een succesvolle lookalike. Voorbeelden zijn belangrijk en ze moeten uitstralen dat iedereen binnen elke sport gelijke kans heeft op succes. Succesvolle Nederlanders van kleur in ‘witte sporten’ versterken de maatschappelijk positie van deze groep.
Nee, je zult me niet horen zeggen dat sportbonden, schaatsclubs, hockey- of wielerverenigingen discrimineren. Maar het is ook te makkelijk om de multiculturele afwezigheid af te doen als ‘Surinamers doen nou eenmaal niet aan schaatsen of ‘Culturele minderheden houden niet zo van hockey’. Dat laatste wordt ook weersproken door een land als Pakistan dat diverse malen wereldkampioen hockey werd.
Tijdens verkiezingen roepen we steevast dat iedereen moet meedoen. Die woorden zie ik graag terug op de ijsvloer van Thialf of in het nationale atletiekcentrum Papendal. Sportbonden, sportclubs en gemeentes mogen meer moeite doen om sportclubs multicultureel te maken. Ik voorspel dat dat niet alleen maar goed is voor de positie van culturele minderheden, maar zeker ook voor het aantal Nederlandse medailles.
‘De dodelijke escalatie tussen de Koerdische SDF en het Syrische leger in Aleppo was bedoeld om het Turks-Koerdische proces te saboteren’, zegt de Turkse president Erdogan in reactie op de ontwikkelingen in buurland Syrië. Opvallend genoeg is dat ook precies de lezing van de Koerdische PKK, die op de terreurlijst staat in Turkije, de VS en de EU, en met wie de Turkse staat sinds vorig jaar een wankel vredesproces voert.
Een Syrische mensenrechtenorganisatie berichtte dinsdag dat er 45 burgers en 60 soldaten zijn omgekomen in de gevechten, meldde nieuwszender Al Jazeera.
Het komt vaker voor dat dezelfde feiten tot verschillende interpretaties leiden bij verschillende spelers. Maar in dit geval wijst juist die gedeelde interpretatie van wat er in Aleppo is gebeurd op een fundamenteel verschil van inzicht over hoe het vredesproces verder zou moeten verlopen.
Turkije hamert namelijk al vanaf het begin van het nieuwste vredesproces met de Koerden op een ‘Turkije zonder terreur’. De PKK en alle verwante groeperingen moeten zich ontwapenen. In ruil daarvoor zouden de Koerden meer rechten krijgen, maar wat die precies inhouden blijft onduidelijk.
De PKK daarentegen wil het vredesproces eerst daadwerkelijk zien functioneren voordat zij er echt in kan geloven. Bovendien vinden de Syrische Koerden dat Turkije geen rol van betekenis zou moeten spelen in Rojava, het autonome Koerdische gebied in Noordoost-Syrië, ook wel West-Koerdistan genoemd.
Dat Turkije het nieuwe Syrische regime steunt in zijn offensief tegen de Koerden in Aleppo, en mogelijk ook in Rojava, ziet de PKK als sabotage van het vredesproces. Erdogan en zijn pro-Turkse Syrische bondgenoten willen dat de Koerdische SDF de wapens neerlegt en uiteindelijk opgaat in het Syrische leger.
Dat proces lijkt na het bloedvergieten in Aleppo mislukt. De extreemrechtse bondgenoot van Erdogan, Devlet Bahceli (MHP), leider van de Grijze Wolven, noemde de leider van de Koerdische SDF Mazloum Abdi gisteren nog een ‘proxy van het zionisme’ en daarmee geen waardige gesprekspartner.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
