In Indonesië wint een opvallende vorm van koloniale nostalgie aan populariteit onder jongeren, schrijft correspondent Zuidoost-Azië Noël van Bemmel van de Volkskrant. Op sociale media circuleren filmpjes waarin het vroegere Nederlandse bewind wordt opgehemeld, vaak als sarcastische kritiek op de huidige politiek.

‘Nederland! Koloniseer ons alsjeblieft weer…’, zegt tiktokker Bang Soleh. Motortaxichauffeur Budibae2023 doet daar nog een schepje bij bovenop: ‘Als we nog gekoloniseerd zouden zijn, dan was onze economie hoog ontwikkeld, de corruptie verwaarloosbaar, de infrastructuur beter, de samenleving inclusiever en drugs en lhbti legaal.’

De trend is zichtbaar in zogeheten VOC‑cafés in Jakarta, Surabaya en andere steden, waar koloniale esthetiek – van zwart-witfoto’s tot het iconische VOC‑logo – commercieel wordt ingezet. Het bekendste etablissement is Café Batavia. Kanttekening-journalist Ewout Klei, die dit café in 2023 en 2024 bezocht, verbaasde zich destijds over de sfeer van nostalgie en kolonialisme.

Café Batavia

‘Een van de meest bizarre plekken in Jakarta is Café Batavia, een restaurant in oude koloniale stijl, compleet met de portretten van Nederlandse gouverneur-generaals. Ook de beruchte Jo van Heutz, die met grof geweld Atjeh onderwierp, hangt erbij.’

Maar er is meer, zegt Van Bemmel. Hij noemt het muziekfestival VOC Land in Bandung, georganiseerd door schrijver Pidi Baiq, dat veel jonge bezoekers trekt. Sommige ouders spreken tegenwoordig zelfs over een ‘VOC‑opvoeding’, waarbij strikte discipline centraal staat. Voor progressieve Nederlanders lijkt dit de omgekeerde wereld, want was het niet Jan Pieterszoon Coen van de VOC die een felle strijd voerde om Jakarta en verantwoordelijk was voor de genocide op de Banda-eilanden?

Volgens de Volkskrant komt de nostalgie deels voort uit een gebrek aan historisch onderwijs. Het racistische koloniale bestuursmodel – waar witte Nederlanders aan de top stonden, gevolgd door Indo’s en Chinezen, en ‘inlanders’ helemaal onderaan stonden – wordt op scholen nauwelijks onderwezen. Daardoor reageren veel Indonesiërs luchtig wanneer Nederlanders het koloniale verleden ter sprake brengen. Een veelgehoorde reactie is: ‘Sudalahhh, dat is zó lang geleden. Zo ging dat toen’, schrijft Van Bemmel. Andere Indonesiërs benadrukken dat de Japanse bezetting zwaarder woog: ‘De Japanse bezetting was erger.’

Achter de expliciete lof voor het koloniale bewind schuilt vaak frustratie over corruptie en incompetentie van de huidige regering. Door Nederland te idealiseren, kiezen jongeren voor een provocerende manier om hun onvrede te uiten. Van Bemmel ziet een parallel met de ‘One Piece’-protesten, geïnspireerd door een Japanse animeserie en Netflix-serie over sympathieke piraten. De correspondent vraagt zich af of Gen Z-demonstranten straks misschien met VOC-vlaggen zullen gaan zwaaien.

Kritiek

Jeffry Pondaag, voorzitter van het Comité Nederlandse Ereschulden
(K.U.K.B.), reageert tegenover de Kanttekening fel op het artikel in de Volkskrant, omdat dat stuk de koloniale nostalgie in Indonesië zou romantiseren. Volgens hem is die blik nog altijd doordrenkt van een koloniale reflex, het idee dat Nederland een beschavingsmacht was en dat Indonesië iets te danken heeft aan de bezetter.

Maar hoe verklaart Pondaag de nostalgie naar de VOC-mentaliteit? ‘Veel Indonesische jongeren kennen hun eigen geschiedenis nauwelijks’, antwoordt hij. ‘Ze krijgen ook de Nederlandse versie van de geschiedenis voorgeschoteld, een versie die door Nederlanders is geschreven en waarin de misdaden worden verzacht of verhuld.’

Voor Pondaag is het essentieel dat Indonesische jongeren zich bewust worden van het Indonesische verhaal. Niet de Nederlandse koloniale geschiedschrijving, maar de geschiedenis van het eilandenrijk Nusantara in al zijn diversiteit en de gezamenlijke strijd tegen de koloniale onderdrukking. Hij herhaalt steevast dat Indonesië nooit ‘van Nederland’ is geweest, omdat Nederland een vreemde bezetter was. ‘Nederland was fout, punt. Geen komma.’

De verkiezingen in de Oost-Duitse deelstaat Mecklenburg‑Vorpommern op zondag 20 september beloven onverwacht spannend te worden. Tweeënhalve week voor de stembusgang blijft de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland in de peilingen weliswaar de grootste partij met 35 procent, maar de sociaal-democratische SPD van minister‑president Manuela Schwesig staat inmiddels op 32 procent, zo schrijft de website Duitsland Vandaag.

Daarmee is de ruime voorsprong die AfD het afgelopen jaar had grotendeels verdampt. In 2023 stond de partij nog op 38 procent in de opiniepeilingen, tegenover 19 procent voor de SPD.

De sociaaldemocraten hebben dus een forse inhaalslag gemaakt, terwijl de AfD licht daalt. Andere partijen blijven achter. De CDU zakt naar 8 procent, Die Linke staat op 11 procent en de Grünen halen met 5 procent nipt de kiesdrempel. De pro-Russische links-populistische partij BSW van Sahra Wagenknecht komt uit op 4 procent, waarmee ze de kiesdrempel niet haalt.

De mogelijke winst van AfD past in een bredere trend in Oost‑Duitsland, waar de partij recent al de grootste werd in Saksen‑Anhalt. Volgens hoogleraar Duitse geschiedenis Krijn Thijs (Universiteit van Amsterdam) is die ontwikkeling zorgwekkend, zo vertelt hij aan de Twentse krant Tubantia: ‘Minderheden zoals migranten, asielzoekers, lhbti’ers en mensen met andere politieke ideeën moeten zich echt zorgen gaan maken.’ Tegelijk plaatst hij hier wel een belangrijke nuance bij: ‘De AfD hoopt op een domino-effect, maar dat hoeft niet te gebeuren. In Mecklenburg gaat de AfD ook winnen, maar waarschijnlijk niet zo groot als in Saksen-Anhalt.’

De populariteit van Manuela Schwesig speelt de SPD in de kaart. 60 procent van de ondervraagden zou haar rechtstreeks kiezen als regeringsleider. Toch blijft de vraag wie de deelstaat op 20 september gaat regeren volledig open, zeker omdat meerderheden zonder AfD lastig te vormen zijn.

Het wetsvoorstel ‘Gegevensvergaring openbare orde’, dat de politie ruimere bevoegdheden geeft om activisten in de gaten te houden, is kritisch ontvangen door de Raad van State. Volgens de Raad kan het combineren van online gegevens leiden tot een gedetailleerd beeld van iemands privéleven, wat een inbreuk vormt op de privacy van burgers, aldus Binnenlands Bestuur.

Het kabinet introduceerde het voorstel om mogelijke verstoringen van de openbare orde, bijvoorbeeld rondom demonstraties, in een vroeg stadium te neutraliseren. Critici en mensenrechtenorganisaties vrezen echter dat deze bevoegdheden Nederland kunnen veranderen in een politiestaat.

Met deze wet zou de politie op grote schaal en automatisch gegevens uit online bronnen kunnen verzamelen, zonder dat burgers hiervan op de hoogte zijn. Deze informatie kan vervolgens worden gebruikt om in te schatten of iemand mogelijk aan een demonstratie zal deelnemen, wat niet strafbaar is in een vrij land. Ook voorziet het voorstel in de mogelijkheid om personen online te volgen. Hoe lang de politie dat zou mogen doen is onduidelijk.

De Raad van State heeft stevige kritiek op het wetsvoorstel. Zo zou het kabinet onvoldoende toegelicht hebben welke maatregelen worden genomen om machtsmisbruik te voorkomen en de inbreuk op privacy te minimaliseren. Er ontbreken, aldus het constitutionele adviesorgaan, momenteel essentiële waarborgen in het wetsvoorstel.

Burgers zijn in Nederland beschermd door de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg), die strikte kaders stellen aan de verwerking van persoonsgegevens. Tegenover de politie hebben burgers het recht op transparantie, inzage in hun gegevens en het recht om bezwaar te maken tegen onrechtmatige verwerking. Bij nieuwe wetgeving moet de overheid aantonen dat inbreuken op deze rechten noodzakelijk en proportioneel zijn, waarbij de rechter toetst of de privacy van de burger voldoende is gewaarborgd.

De Israëlische minister-president Benjamin Netanyahu zou voor 7 oktober 2023 hebben geweten dat er een aanval van Hamas op komst was. Toch besloot hij om niet in te grijpen, zo onthult de Israëlische krant Haaretz.

De waarschuwing kwam uit de Verenigde Arabische Emiraten. President Mohammed bin Zayed Al Nahyan zou Netanyahu persoonlijk hebben gebeld om hem te waarschuwen. Netanyahu ontkent dat dit gesprek heeft plaatsgevonden en noemt de onthulling ‘een absolute leugen’. De rechtse krant Israel Hayom meldt echter dat het telefoongesprek zeker drie kwartier duurde en dat Netanyahu destijds had toegezegd om actie te ondernemen, wat hij uiteindelijk naliet.

De Israëlische oppositie reageert furieus op deze onthulling, die Netanyahu vlak voor de verkiezingen in een lastig parket brengt. Details over het telefoongesprek zijn te lezen in het boek Gijzelaars: 843 Dagen van Verlatenheid, geschreven door Shlomi Eldar en Ruth Yuval.

De gebeurtenissen van 7 oktober 2023 leidden tot de genocide in Gaza, die aan tienduizenden mensen het leven heeft gekost. Maar ondanks de ‘wapenstilstand’ van oktober 2025 gaat de genocide onverminderd door. De extreemrechtse Israëlische minister Itamar Ben-Gvir zei vorige maand dat Israël er goed aan zou doen om dagelijks 30 tot 40 Palestijnen te vermoorden in Gaza.

Het Openbaar Ministerie concludeert na acht maanden onderzoek dat een Utrechtse agent niet onrechtmatig heeft gehandeld. Begin dit jaar arresteerde hij twee vrouwen hardhandig, bij het Bollendak naast Utrecht Centraal. De beelden van deze aanhouding gingen viraal.

De agent werd beschuldigd van mishandeling, discriminatie en schending van de geweldsinstructie. Er werden tientallen aangiftes tegen hem gedaan.

Maar volgens het OM stond het gebruikte geweld in verhouding tot de situatie. De agenten zouden meerdere keren hebben gewaarschuwd en gevorderd om afstand te houden, maar omstanders bleven de aanhouding hinderen. Bovendien verzetten twee personen zich volgens het onderzoek fors tegen hun arrestatie, waardoor extra geweldsmiddelen werden ingezet, waaronder wapenstokken en pepperspray.

De trap die de agent gaf wordt door het OM gezien als een noodzakelijke handeling, om ruimte te creëren in een chaotische en grimmige situatie. Van een racistische aanleiding is geen bewijs gevonden.

Als de betrokken vrouwen het niet eens zijn met de beslissing kunnen zij het gerechtshof verzoeken het OM tot vervolging te dwingen.

Update 17:00 uur:

Ongehoord Nederland kan ondanks het voorgenomen besluit van minister Letschert nog lange tijd in het publieke bestel blijven. Mediarechtadvocaat Radboud Ribbert zegt tegen persbureau ANP dat de omroep bezwaar kan maken én een voorlopige voorziening kan vragen, waardoor de intrekking wordt opgeschort totdat de volledige juridische procedure is afgerond. Volgens hem kan zo’n traject ‘makkelijk een aantal jaren duren’, waardoor de omroep voorlopig nog kan blijven uitzenden.

Over de toekomst van Ongehoord Nederland lijkt vandaag beslist te worden. Minister Rianne Letschert (Media) neemt vanmiddag haar definitieve besluit over de voorlopige erkenning van de omroep, nadat het Commissariaat voor de Media vorige week concludeerde dat ON niet meer voldoet aan de wettelijke eisen. De directe aanleiding is een recente online‑uitzending, waarin de omroep een fragment van Adolf Hitler toonde. Die uitzending leidde tot tientallen klachten.

In het gewraakte fragment, dat te zien was in het ON-programma Let’s Twist Again, bespraken – de inmiddels afgetreden – ON-hoofdredacteur Joost Niemöller en Raisa Blommestijn een redevoering van Hitler. In zijn speech fulmineerde de Führer tegen een vermeende internationale elite die volkeren zou ontwortelen. Terwijl hij nog aan het woord was riep iemand uit het publiek ‘Joden’.

In de ON-uitzending legde de presentatrice de gasten een stelling voor over een kosmopolitische elite die vijandig zou staan tegenover het gewone volk. Zowel Niemöller als Raisa Blommestijn stemden in met die stelling. Niemöller voegde daaraan toe dat Hitler dit heel goed verwoordde en dat bepaalde elementen uit diens denken volgens hem begrijpelijk waren, ondanks dat hij benadrukte het antisemitisme en de misdaden van het naziregime af te wijzen.

De NPO heeft de minister inmiddels officieel verzocht om de licentie in te trekken. Volgens de koepelorganisatie is er nu voldoende juridische grondslag om in te grijpen, zo bericht De Telegraaf. Dat is opvallend, want twee weken geleden schreef de NPO nog dat zij hiervoor geen juridische basis zag

De interpretatie van het juridisch kader is echter gewijzigd, schrijft de krant. In een nieuwe verklaring stelt de NPO: ‘Het structureel niet naleven van de Journalistieke Code kan wel indirect gevolgen hebben voor de onderlinge verhoudingen (…) en zo van invloed zijn op de samenwerking waarop de NPO moet toezien.’

Ook het Commissariaat voor de Media ziet een patroon van tekortschietende journalistieke kwaliteit. In de gewraakte Hitler‑uitzending spraken de inmiddels afgetreden hoofdredacteur Joost Niemöller en presentator Raisa Blommestijn instemmend over uitspraken van Adolf Hitler. Voor mediakenner Tina Nijkamp is de situatie helder: ‘De kans is groot dat het einde oefening is’, zo zegt ze tegen Omroep WNL.

Vanmiddag wordt duidelijk of Ongehoord Nederland uit het publieke bestel verdwijnen zal. ON-directeur Peter Vlemmix zegt een ‘voorgenomen’ uitspraak te verwachten, aldus NU.nl.

Als de minister de erkenning intrekt, verdwijnt ON niet meteen van de buis. De omroep kan naar de rechter stappen en vragen om het besluit voorlopig uit te stellen.

Acht moslimlanden veroordeelden zondag een Israëlisch plan om de Gazastrook etnisch te zuiveren van haar Palestijnse bevolking, zo schrijft The New Arab. De Israëlische minister Israel Katz en de extreemrechtse minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir hadden dit plan afgelopen week aangekondigd.

De acht landen – Saoedi-Arabië, Egypte, Jordanië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Pakistan, Indonesië en Turkije – verklaarden dat de Israëlische plannen een door de Verenigde Staten voorgesteld vredesplan in de weg staan.

De Israëlische minister Katz zei vorige week woensdag dat Israël plannen had om Palestijnen uit Gaza te verdrijven, maar dat Israël wacht op Amerikaanse goedkeuring. Een dag later zei Ben-Gvir dat dit plan als oogmerk heeft om in het eerste jaar 250.000 Palestijnen uit Gaza te deporteren, gevolgd door de rest van de ongeveer twee miljoen inwoners van Gaza binnen zes jaar.

Gedwongen ontheemding van burgers in bezet gebied wordt beschouwd als oorlogsmisdaad in de Conventies van Genève, zo schrijft The New Arab. Ben-Gvir zei dat meerdere landen bereid zouden zijn de Palestijnen op te nemen, zonder die landen bij naam te noemen.

De ministers van Buitenlandse Zaken van de acht islamitische landen verklaarden het Israëlische plan ‘zeer sterk’ te veroordelen. Ze stelden dat het plan bedoeld was om Palestijnen te verdrijven van hun land. Zij waarschuwden voor ‘ernstige consequenties van het omzetten van oproepen tot gedwongen ontheemding in verklaard beleid of praktische maatregelen.’ De maatregelen zouden bovendien ingaan tegen ‘internationale pogingen om tot vrede te komen, zoals president Donald Trumps plan […] dat gedwongen ontheemding stellig afwijst.’

Israël houdt zich niet aan aan de afspraken van Trumps vredesplan en heeft het ‘staakt-het-vuren’ van oktober vorig jaar veelvuldig geschonden. Sinds oktober 2025 heeft Israël, volgens cijfers van het Ministerie van Volksgezondheid in Gaza, meer dan 1200 Palestijnen gedood in de Gazastrook.

Israël heeft sinds oktober 2023 ruim 73.000 Palestijnen gedood in Gaza. Ook neemt Israël steeds meer Palestijns land in, in zowel op de  Gazastrook als op de bezette Westelijke Jordaanoever.