15.9 C
Amsterdam
Home Blog Pagina 2

‘Brandmauer’ onder druk, na monsterzege AfD in Saksen-Anhalt

0

De extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) heeft de verkiezingen in Saksen-Anhalt overtuigend gewonnen. Met 43,8 procent van de stemmen werd de partij veruit de grootste in de Oost-Duitse deelstaat. Volgens de Duitse journalist Erkan Pehlivan is de uitslag een afrekening met de regering in Berlijn: ‘Die bakt er niets van.’

Het is de hoogste score ooit voor deze hoogst omstreden partij, die door de Duitse veiligheidsdiensten als extreemrechts wordt geclassificeerd. De AfD verdubbelde haar resultaat ten opzichte van 2021, terwijl de christendemocratische CDU halveerde en op 17,2 procent bleef steken. Andere partijen – de sociaal-democratische SPD, Groenen, Die Linke en de links-populistische, pro-Russiche BSW van Sahra Wagenknecht – bleven allemaal onder de 10 procent.

De uitslag is vooral te verklaren door een combinatie van regionale onvrede en landelijke factoren. Saksen-Anhalt is de armste deelstaat van Duitsland, met een snel vergrijzende bevolking en een structureel tekort aan arbeidskrachten. Veel kiezers maken zich zorgen over stijgende prijzen, de betaalbaarheid van zorg en pensioenen, en het gebrek aan economisch perspectief. De impopulariteit van bondskanselier Friedrich Merz speelt daarbij een grote rol. Een ruime meerderheid van de kiezers in Saksen-Anhalt geeft aan geen vertrouwen te hebben in zijn economische koers. De CDU betaalt daar een hoge prijs voor.

Daarnaast is de AfD in Oost-Duitsland al langer sterk, mede door een blijvend positief beeld van Rusland en weerstand tegen Duitse steun aan Oekraïne. De regionale AfD-afdeling behoort tot de meest radicale van het land. Lijsttrekker Ulrich Siegmund is een aanhanger van de omvolkingstheorie, een racistische complottheorie die stelt dat zwarte mensen en moslims de witte christelijke Europeanen komen vervangen. AfD pleit daarom voor ‘remigratie’.

Niettemin heeft AfD veel kiezers ervan overtuigd dat zij beter in staat zou zijn economische problemen op te lossen, ondanks dat economen berekenden dat haar plannen een fors begrotingstekort zouden veroorzaken.

De uitslag maakt regeringsvorming in Saksen-Anhalt bijzonder ingewikkeld. De AfD wil formeel alleen regeren, maar heeft geen absolute meerderheid. De BSW staat open voor gesprekken, maar wil geen AfD-premier en pleit voor een partijloze minister-president. De CDU, ondanks haar zware nederlaag nog altijd de tweede partij, kan alleen een minderheidsregering vormen met SPD en Groenen. Die combinatie leunt echter slechts op 32 van de 83 zetels en zou afhankelijk zijn van gedoogsteun van Die Linke of BSW, wat binnen de CDU zeer gevoelig ligt.

De Brandmauer

Centraal in deze discussie staat de Brandmauer, het informele cordon sanitaire waarmee CDU, SPD, Groenen en andere partijen samenwerking met de AfD uitsluiten. De Brandmauer moet voorkomen dat extreemrechts wordt genormaliseerd en invloed krijgt op beleid. In de praktijk zorgt deze muur er echter voor dat middenpartijen steeds vaker op elkaar zijn aangewezen, zo schrijft de Volkskrant, zelfs wanneer zij ideologisch ver uit elkaar liggen. Dat versterkt het beeld dat zij één blok vormen tegen de AfD. En dit gebruikt AfD uiteraard om zich als enige echte oppositiepartij te presenteren.

De overwinning in Saksen-Anhalt heeft grote gevolgen voor de landelijke politiek. Kanselier Merz’ positie is nog zwakker geworden. Hij beloofde de AfD te halveren, maar de partij is in Saksen-Anhalt juist verdubbeld. Binnen de CDU wordt openlijk gespeculeerd of Merz moet opstappen en wie hem dan moet opvolgen, terwijl de partij in de Bondsdag afhankelijk blijft van coalities met de SPD. De uitslag onderstreept hoe kwetsbaar de Duitse politieke middenpartijen zijn geworden en hoe sterk de druk op de Brandmauer toeneemt. Hoe lang zal de Brandmauer standhouden, nu de AfD in delen van Duitsland richting de 50 procent groeit?

Zes vragen aan de Turks-Duitse journalist Erkan Pehlivan

Erkan Pehlivan. Beeld: Barbaros Kaya

Was de uitslag in Saksen-Anhalt voor u een verrassing?

‘Nee, helemaal niet. Iedereen in Duitsland voelde dit al aankomen. Het was overduidelijk dat de AfD zou winnen. Zelf dacht ik zelfs dat ze richting de 50 procent zouden gaan. Dat is gelukkig niet gebeurd, maar de uitslag past precies in de ontwikkeling die we al jaren in Oost-Duitsland zien.’

Hoe verklaart u het succes van de AfD?

‘Voor mij is het simpel: de federale [landelijke] regering bakt er niets van. Mensen voelen dat heel direct in hun dagelijks leven en in hun portemonnee. Daarnaast hadden de andere partijen in Saksen-Anhalt nauwelijks een eigen agenda. Hun campagne ging vooral over de AfD, niet over hun eigen plannen. Daardoor kreeg de AfD de ruimte om zich als enige echte oppositie te presenteren.’

Blijft de Brandmauer overeind?

‘Dat hangt ervan af. Ik verwacht dat er binnen enkele weken gesprekken komen tussen AfD en BSW, een pro-Russische partij die de Brandmauer wil doorbreken. En ik sluit zelfs samenwerking tussen AfD en CDU niet uit. In Oost-Duitsland is de CDU minder fel anti-AfD dan in het westen. Zelfs de Beierse CSU staat er minder afwijzend tegenover.’

Wordt de Duitse rechtsstaat fundamenteel bedreigd en gaat Duitsland Turkije, India en de Verenigde Staten achterna?

‘Voorlopig gaat het om één deelstaat. Maar een domino-effect sluit ik zeker niet uit. Saksen-Anhalt kan een voorbode zijn van wat er landelijk gebeuren zal, zeker richting de Bondsdagverkiezingen van 2029. We zullen moeten afwachten hoe dit zich ontwikkelt.’

Hoe kijkt u naar de bredere situatie in Duitsland?

‘Daarover maak ik mij best veel zorgen. De verzorgingsstaat bestaat in feite niet meer door jarenlange bezuinigingen. Ouderen, mensen met mentale problemen, kwetsbare groepen: ze weten niet of ze nog een toekomst hebben in Duitsland. Tegelijk verliest Duitsland de economische strijd tegen China, vooral in de auto-industrie. Dat raakt het hele land. Conservatieve en extreemrechtse krachten krijgen daardoor meer invloed. Politici wijzen naar islamisme of extreemlinks, maar het grootste probleem is de groei van extreemrechts.’

Hoe beoordeelt u ten slotte de partij AfD zelf?

‘Alternative für Deutschland is sowieso uiterst rechts, met binnen de partij stemmen die nóg extremer zijn, zoals Björn Höcke [voorzitter van de AfD in Thüringen en leider van de Flügel, de extremistische vleugel in de partij]. Dat maakt het een nachtmerrie voor Duitsland. Ik was gisteren nog in Frankfurt am Main, waar duizenden mensen demonstreerden tegen extreemrechts. Het waren ook veel gewone burgers, niet alleen activisten.’

‘Kijk, het ‘migratiegevaar’ wordt enorm overdreven, niet alleen door AfD maar ook door CDU en de liberale partij FDP. Veel Syriërs die in 2015 naar Duitsland kwamen hebben nu een baan gekregen. In Saksen-Anhalt is meer dan 20 procent van de zorgmedewerkers bovendien afkomstig uit het buitenland. Toch blijft het narratief bestaan dat migranten Duitsland overspoelen, dat ze lui zijn en niet willen deugen, enzovoort. Dat klopt gewoon niet.’

‘Zwarte zondag’ in Duitsland, vreugde in Rusland

0

Duitsland hield zondag niet zomaar verkiezingen. Het land kreeg een stuiptrekking. Alternative für Deutschland (AfD) steeg in Saksen-Anhalt naar 43,8 à 44,5 procent van de stemmen, meer dan een verdubbeling van het resultaat uit 2021, en verpletterde de christendemocraten van bondskanselier Friedrich Merz, die met een vernederende 17,2 procent over de finish strompelden.

Met 39 zetels heeft het deelstaatparlement een extreemrechtse partij nu dichter bij regeringsdeelname in Duitsland gebracht dan op enig moment sinds 1945. De opkomst bedroeg bijna 78 procent, de hoogste sinds de Duitse hereniging. Dit was geen apathie die omsloeg in een proteststem; dit was een gemobiliseerd electoraat dat met open ogen richting de politieke flanken marcheerde.

En toen kwam de kers op deze vergiftigde taart: lijsttrekker Ulrich Siegmund, die kort daarvoor had verklaard dat ‘we geschiedenis hebben geschreven’, bedankte Elon Musk op X voor zijn ‘duidelijke en uiterst belangrijke kijk op de politieke ontwikkelingen van onze tijd’. Hij voegde eraan toe dat hij ‘de mogelijkheid tot een sterke en constructieve samenwerking zeer zou verwelkomen’. Musk, die onder de overwinningspost van Alice Weidel al triomfantelijk ‘Gut gemacht!’ had geschreven, hoefde nauwelijks nog iets te zeggen. De rijkste man ter wereld had opnieuw zijn vlag in Duitse bodem geplant en de AfD groette hem als een geestverwant.

Wat het moment zo explosief maakt, is de geopolitieke context: dit speelt zich niet af tegen de achtergrond van kalme Duits-Russische betrekkingen, maar te midden van een escalerende diplomatieke confrontatie. Slechts enkele dagen voor de verkiezingen beschuldigde Berlijn Moskou er formeel van achter een complot met een met explosieven geladen drone te zitten, gericht op de luchthaven Leipzig/Halle.

Minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul reageerde niet met een beleefde diplomatieke nota – hij begon een zuivering. Het Russische consulaat-generaal in Bonn kreeg het bevel uiterlijk 18 september de deuren te sluiten. Het huurcontract van het Russische Huis, een cultureel centrum in Berlijn dat al lange tijd ervan wordt verdacht een dekmantel voor spionage te zijn, werd abrupt beëindigd. De visumregels voor Russische burgers werden aangescherpt en tegelijkertijd werd opnieuw aangedrongen op EU-sancties tegen de schimmige Russische vloot van olietankers.

Lijsttrekker Ulrich Siegmund bedankte Elon Musk op X

De reactie van Moskou was puur theater van ontkenning. President Vladimir Poetin beschuldigde Duitsland ervan bewijs te hebben geplant om Rusland erin te luizen, terwijl het Kremlin de sluiting van het consulaat afdeed als ‘absurd’.

Het past naadloos in een breder, alarmerend patroon: de hybride oorlog die Rusland in heel Europa voert, lijkt met de week minder hybride te worden. Sabotage, het binnendringen van het luchtruim met drones en beïnvloedingsoperaties scheren inmiddels langs de flinterdunne grens met een openlijk conflict.

Stel je het beeld op een gesplitst scherm voor: met de ene hand zet Berlijn Russische diplomaten het land uit en sluit het verdachte dekmantelorganisaties, terwijl de partij die de politiek in Oost-Duitsland domineert openlijk toenadering zoekt tot een Amerikaanse oligarch die pleit voor toenadering tot Moskou, goedkopere energie en een einde aan de sancties. Het is diplomatieke zweepslag van de hoogste orde en brengt de AfD rechtstreeks op ramkoers met de steeds strengere veiligheidsdoctrine van de Duitse federale staat.

Laten we niet doen alsof Musks aanmoedigingen een onschuldige eigenaardigheid zijn. Hij gebruikt zijn platform al maanden om standpunten van de AfD te versterken en een groter podium te geven, en zijn ‘Gut gemacht!’ was een duidelijk signaal aan miljoenen volgers dat delen van de westerse techoligarchie de Duitse radicaal-rechtse beweging gunstig gezind zijn.

Combineer die megafoon met een partij waarvan het buitenlandpolitieke kompas consequent richting Moskou wijst, en er ontstaat een verontrustende samenloop: invloed uit Silicon Valley en sympathie voor het Kremlin die rond dezelfde opstandige politieke kracht cirkelen en beide knagen aan de dragende pijlers van de democratische consensus van het naoorlogse Duitsland. (Het is daarom wellicht hoog tijd om terloops de nieuwe bestseller van Gil Duran aan te bevelen, The Nerd Reich.)

De reacties volgen snel. De Franse minister voor Europese Zaken, Benjamin Haddad, zei het onomwonden en noemde de uitslag ‘een zeer ernstig moment voor Europa’. Hij overdreef niet. Wanneer een partij die in een Duitse deelstaat 43,8 procent van de kiezers achter zich heeft, binnen enkele uren na haar overwinning een buitenlandse techmiljardair kan bedanken voor zijn hulp en tegelijkertijd pleit voor nauwere banden met een regime dat wordt beschuldigd van oorlogshandelingen op Duitse bodem, is dat niet langer een politieke voetnoot.

De dreiging is niet langer theoretisch. Ze legt een machine met drie onderdelen bloot: een extreemrechtse partij – een uitloper van het nazisme – die zichzelf via de stembus normaliseert, een techmiljardair die aan niemand verantwoording hoeft af te leggen en haar boodschap versterkt, en een revanchistisch Kremlin dat maar al te graag gebruikmaakt van een gepolariseerd Duitsland, waarvan het politieke midden uiteenvalt.

Saksen-Anhalt mag dan slechts een regionale verkiezing zijn, de Bondsdagverkiezingen van 2029 vormen de hoofdprijs – en de AfD heeft bewezen dat ze haar steun in een half decennium kan verdubbelen. Tenzij de democratische hoofdstroom in Berlijn leert om de onderliggende grieven die deze opmars voeden aan te pakken zonder zich over te geven aan de krachten die daarvan profiteren, dreigt Duitsland slaapwandelend in een onomkeerbare neergang terecht te komen. En Moskou, geduldig als altijd, zal klaarstaan om de brokstukken te oogsten.

De tijd vliegt, en de jaren dertig zijn misschien dichter bij het heden dan ooit gedacht. De beweging vooruit naar het verleden lijkt in gang te zijn gezet.

Kabinet: detentie voor asielzoekers die eerst in ander land asiel aanvroegen

0

Het kabinet wil asielzoekers die volgens Europese regels in een ander land hun aanvraag moeten laten behandelen vaker in detentie plaatsen. Vervolgens, zo is het plan, zullen ze worden overgeplaatst naar het land waar ze asiel hebben aangevraagd.

Het gaat om zogeheten Dublinclaimanten, schrijft NRC. Dit zijn mensen die eerder in een ander EU‑land asiel hebben aangevraagd en daarom dáár de procedure moeten doorlopen. Veel van hen reizen echter door, onder meer naar Nederland. Ons land moet deze groep vervolgens terugsturen naar het eerste Europese land van aankomst, maar in de praktijk gebeurt dat vaak niet.

Om de kans op overdracht te vergroten start het kabinet daarom een pilot. Dublinclaimanten komen daarbij in een instelling terecht waar beter zicht op hen is. Of detentie in dit geval ook betekent dat hun bewegingsvrijheid daadwerkelijk wordt beperkt, blijft in de berichtgeving echter onduidelijk.

Volgens NRC verblijven momenteel zo’n 3.300 mensen in de asielketen die volgens de Dublinverordening in een ander land zouden moeten zijn. Het kabinet stelt dat detentie in sommige gevallen noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat overdracht daadwerkelijk plaatsvindt. De asielketen is zwaar overbelast en de beschikbare plekken moeten volgens het kabinet toekomen aan mensen die recht hebben op een verblijfsvergunning in Nederland.

De maatregel past binnen de strengere koers van het kabinet op het gebied van asiel en migratie. Tegelijkertijd roept het vaker vasthouden van asielzoekers vragen op over proportionaliteit en de omstandigheden waaronder mensen hun vrijheid verliezen. Ook bestaat het risico dat Dublinclaimanten juist proberen uit beeld te blijven, om zo detentie te voorkomen.

Spaanse premier in problemen, vanwege mogelijke rol Marokko bij ‘invasie’ Ceuta

0

De Spaanse premier Pedro Sánchez ligt onder vuur. Een politierapport wijst naar Marokkaanse betrokkenheid bij de ‘invasie’ van Ceuta. Eind juli trokken tienduizenden jonge Marokkanen de grens van de Spaanse exclave over, met als doel een beter leven in Europa te zoeken.

De Spaanse premier Pedro Sánchez bleef lange tijd volhouden dat de Marokkaanse overheid niet betrokken was bij deze ‘invasie op Spaans grondgebied’. Een politierapport lijkt echter toch te wijzen op betrokkenheid van de Marokkaanse staat bij de gebeurtenissen. Dit kan de premier de politieke kop kosten, zo meldt NRC.

De roep om het aftreden van de premier klinkt steeds luider, maar Sánchez blijft vechten voor zijn positie. Uiterst rechtse partijen beschuldigen de premier nu ook van ‘medeplichtigheid’ en stellen hem medeverantwoordelijk voor de komst van tienduizenden Marokkaanse migranten naar Spanje.

Wat oppositiepartijen in het bijzonder hekelen, is dat Sánchez Marokko de hand boven het hoofd lijkt te houden. Voor de ultrarechtse partij Vox is het overduidelijk dat de Marokkaanse overheid achter de massale instroom zit. ‘De operatie is in Marokko ontstaan, werd door Marokko goedgekeurd, en er zijn aanwijzingen dat Marokko de coördinatie ervan op zich nam’, zei een politicus van de partij. Premier Sánchez wijst juist op de betrokkenheid van trollenaccounts, die gelieerd zijn aan Russische en pro-Israëlische media.

De lezing van Sánchez wordt in twijfel getrokken door een rapport van het Nationaal Centrum voor Immigratie en Grenscontrole (CENIF), onderdeel van de nationale politie. Hieruit blijkt wel degelijk de rol die de Marokkaanse grensautoriteiten zouden hebben gespeeld. Maar hoe groot die rol is blijft vooralsnog onduidelijk.

Volgens het rapport was Marokko niet de organisator van de massale oversteek, maar wel de ‘facilitator’. ‘Op basis van een analyse van media-interviews met migranten, beelden en berichten op sociale media stellen zij vast dat Marokkaanse agenten in burgerkleding en grenswachten in uniform aanwijzingen gaven aan migranten over de obstakels die ze moesten overwinnen en dat zij grote voertuigen vol migranten toegang verschaften tot het grensgebied’, schrijft NRC.

Bij Sánchez leidt deze nieuwe informatie overigens niet tot een herziening van zijn migratiebeleid. ‘We kunnen een muur van honderd meter bouwen, maar er zullen altijd mensen zijn die de zee op willen om over te steken’, zei hij, verwijzend naar het grote verschil in inkomen per hoofd van de bevolking tussen Ceuta en Marokko. ‘We moeten onze fysieke grens versterken, maar we moeten ook een legaal en reëel alternatief bieden aan degenen die in ons land willen komen werken.’

De spanning rondom Ceuta en Melilla is diepgeworteld. Deze twee Spaanse exclaves aan de Noord-Afrikaanse kust worden door Marokko geclaimd en vormen een overblijfsel van de koloniale periode. 

Oekraïne is ‘wij’, maar Gaza ook

0

Joris Luyendijk volg ik sinds 2006. Ik ontmoette hem voor het eerst bij de opening van een havo/vwo-school in Rotterdam, waar ik directeur was. Hij was uitgenodigd als keynote-spreker en sprak inspirerend over wereldburgerschap. Ook las ik zijn boeken Het zijn net mensen en De zeven vinkjes.

Op 12 juni interviewden wij hem als de Kanttekening kort bij de jaarlijkse François Vranckenlezing. Hij vertelde dat hij expliciet partij kiest voor Oekraïne en niet langer journalist is, maar activist voor Oekraïne.

Op de vraag: ‘Hoe overtuig je linkse mensen in woke kringen, die nu vooral met Palestina bezig zijn, dat Oekraïne ook belangrijk is?’ antwoordde hij: ‘Je overtuigt hen niet. Je moet hen negeren. En er is in de Nederlandse politiek een brede consensus over Oekraïne. Maar dit kan heel goed samengaan met solidariteit met het Palestijnse volk. Want wat er in Gaza gebeurt en ook op de Westelijke Jordaanoever, is natuurlijk verschrikkelijk.’

En dan is er de BOOS-uitzending. Hoe komt iemand die juist zo scherp is op privileges en blinde vlekken uiteindelijk tot het onderscheid: Oekraïne is ‘wij’, Gaza is ‘zij’? Hij onderbouwt zijn pleidooi met een metafoor: ‘Als het huis van je buurman brandt, vormt dat voor jou een onmiddellijker gevaar dan wanneer vijftig kilometer verderop een huis brandt.’

Oekraïne ligt in Europa en Rusland vormt zeker een veiligheidsdreiging voor ons. Een Russische overwinning kan gevolgen hebben voor Moldavië, de Baltische landen en de NAVO. Tot zover kan ik Luyendijk volgen. Nabijheid doet ertoe. Maar nabijheid kan nooit bepalen hoeveel een mensenleven waard is of waar het internationale recht ophoudt. Luyendijk verwoordt in feite het Europese en Nederlandse Gazabeleid, dat fatsoenlijke diplomaten al jaren in nette woorden uitdragen.

Maar wie bepaalt eigenlijk wie ‘wij’ zijn? In Nederland wonen mensen met Palestijnse en Oekraïense familie, maar ook met familie in Syrië, Libanon, Turkije, Marokko of Iran. Mensen die moslim, joods, christelijk of niet-gelovig zijn.

Gebeurtenissen van duizenden kilometers verderop, kunnen ons soms letterlijk via familieleden raken. De wereld is dankzij globalisering, migratie, algoritmes en sociale media een groot dorp. Ons ‘wij’ loopt niet meer netjes langs de grenzen van Europa. Wat in Nepal gebeurt, raakt ons. Misschien niet fysiek, maar wel emotioneel, en daarom zamelen wij geld in. Dat geldt ook voor Gaza.

De wereld is dankzij globalisering, migratie, algoritmes en sociale media een groot dorp

Dan is er de vraag waarom links massaal demonstreert voor Gaza en veel minder voor Oekraïne. Ik denk dat Luyendijk wil zeggen dat we nog altijd te weinig doen voor Oekraïne. Maar de vergelijking met Gaza gaat mank. Sinds Rusland Oekraïne op 24 februari 2022 binnenviel, toont Nederland en de rest van Europa juist veel solidariteit. Er is grote politieke, financiële en militaire steun. Europa betaalt wapens en munitie en zonder die steun zou Oekraïne de oorlog niet zo lang volhouden. Juist omdat Nederland en Europa al achter Oekraïne staan, hoeven mensen niet massaal de straat op.

Maar met Gaza ligt het anders, of zie ik dat verkeerd? Wat doet de Nederlandse regering voor Gaza? Slechts een paar ernstig zieke en gewonde kinderen zijn naar Nederland gehaald voor behandeling, na langdurige politieke weerstand. Sterker nog, Nederland levert wapenonderdelen aan Israël.

Mensen gaan de straat op omdat zij het niet eens zijn met het Gazabeleid van de regering en zich machteloos voelen. Ze sturen een flotilla om aandacht te vragen voor het onrecht en de genocide die gaande is.

Wat we ook uit het oog verliezen, is dat Gaza en Oekraïne geen moreel identieke situaties zijn. Een onafhankelijke VN-onderzoekscommissie concludeerde dat Israël genocide heeft gepleegd en voortzet in Gaza. Vier van de vijf in het Genocideverdrag omschreven handelingen zouden zijn gepleegd. Israël verwerpt die conclusie.

In Oekraïne staan twee professionele legers tegenover elkaar. Rusland is de agressor en Oekraïne verdedigt zich. In Gaza staat daarentegen een van de meest geavanceerde legers ter wereld tegenover een grotendeels onbewapende bevolking. Volgens VN-onderzoeker Srinivasan Muralidhar worden Palestijnse kinderen met sluipschuttersgeweren en drones doelgericht geraakt terwijl zij geen gevaar vormen, zegt hij in Trouw. Ook uitspraken van de Israëlische minister Itamar Ben-Gvir zijn schokkend. In augustus pleitte hij voor aanvallen waarbij dagelijks dertig tot veertig mensen in Gaza worden gedood, en sprak hij over mensen die ‘het niet waard zijn om te leven’.

Er is bijna geen steun van regeringsleiders in Europa en het Westen voor de Palestijnen. En dat doet wat met (linkse) mensen. Dan gaan zij de straat op uit onmacht. Ik begrijp dat.

Maar ik begrijp Luyendijk ook. Ik zie een man die zich gepassioneerd inzet voor mensen in nood en anderen probeert te laten zien wat Oekraïners meemaken. Dat is waardevol: opkomen voor een ander en daarvoor zelfs je journalistieke carrière opgeven. Misschien heeft juist zijn enorme betrokkenheid bij Oekraïne ervoor gezorgd dat hij het leed in Gaza en de betekenis daarvan voor ons uit het oog verloor. Dat kan ieder mens overkomen.

Hadden we maar meer Joris Luyendijken die opkomen voor Oekraïners en Gazanen, voor Soedanezen, Libanezen, Oeigoeren, Jezidi’s, Syriërs en al die anderen die het onderspit delven wanneer macht sterker wordt dan recht. Misschien is dat uiteindelijk wel wat wereldburgerschap van ons vraagt.

Expositie over migranten en taal: Wat was jouw eerste Nederlandse woord?

0

In de openbare bibliotheek in Amsterdam is nu een expositie te zien over ‘de eerste Nederlandse woordjes’ van migranten en vluchtelingen.

Voor veel mensen met een migratieachtergrond is de Nederlandse taal een uitdaging. De eerste pogingen om de taal onder de knie te krijgen is dan ook een bijzondere ervaring. De bibliotheek heeft hierover nu de expositie ‘In één woord’ gemaakt.

Mensen met een niet-Nederlandse achtergrond vertellen over hun eerste kennismaking met de Nederlandse taal. ‘Wat was jouw eerste Nederlandse woord?’ is de vraag die centraal staat bij de expositie.

Voor een van de organisatoren, de Iraans-Nederlandse dichter en filmmaker Nafiss Nia, was dat ’tot ziens’. Ze leerde het van een kok in het asielzoekerscentrum. Eerst dacht ze dat het een Nederlandse variant van het Engelse ‘goodbye‘ (vaarwel) was, maar later ontdekte ze dat Nederlanders hiermee ’tot wij elkaar weer zien’ bedoelen.

Dat klinkt vriendelijker en minder definitief, wat voor hulpbehoevende vluchtelingen prettiger kan aanvoelen dan een dramatisch ‘vaarwel’. Nia sprak nog meer Amsterdammers over hun eerste woorden. Hun verhalen en portretten hangen nu in de hoofdvestiging op de Oosterdokskade.

‘Kom kijken en laat je eigen woord achter’, staat in de uitnodiging. De expositie is gratis te bezoeken tot 22 oktober.

Vrij Nederland en UvA: Publieke omroepen verspreiden extreemrechts gedachtegoed

0

Volgens opinieblad Vrij Nederland en de Universiteit van Amsterdam werken publieke omroepen op sociale media, bewust of onbewust, mee aan de verspreiding van extreemrechts gedachtegoed.

Dat schrijven journaliste Leonie Coppes en onderzoeker Stijn Peeters in hun artikel met de uitdagende titel ‘Publieke Omroep of Propaganda‑organisatie?’

De auteurs analyseerden de Instagram-berichten van BNNVARA, Omroep ZWART, NOS, WNL en Ongehoord Nederland van de afgelopen twee jaar. Daarbij keken ze naar thema’s als asiel, klimaat, protesten en Israël/Palestina. Hun conclusie is ergens niet heel verrassend. Vooral Ongehoord en in mindere mate WNL en NOS dragen volgens de auteurs bij aan de normalisering van extreemrechtse ideeën, terwijl ZWART en BNNVARA dat niet doen.

Ongehoord Nederland zou volgens de auteurs populistische, uiterst rechtse denkers en complottheorieën een podium bieden. De omroep beschouwt de racistische ‘omvolkingstheorie’ als feit en spreekt over een ‘asielcrisis’. ‘Als media het continu hebben over een ‘asielcrisis’, dan gaan mensen geloven dat daar sprake van is’, zegt communicatiewetenschapper Iris Beau Segers tegen Vrij Nederland. Volgens haar is er helemaal geen asielcrisis, dat is een narratief dat uiterst rechtse politici in het leven zouden hebben geroepen. Copps en Peeters stellen in hun artikel dat Ongehoord Nederland door deze begrippen te gebruiken in uitzendingen de normalisering van extreemrechts gedachtegoed versterkt.

Ook WNL en NOS liggen onder het vergrootglas. WNL, dat door de auteurs wordt omschreven als een omroep met sterke banden met de VVD, zou populistische frames gebruiken en onvoldoende context bieden. De NOS krijgt kritiek op het uitnodigen van gasten met extreemrechtse standpunten, zoals Lidewij de Vos van Forum voor Democratie‑politici. De NOS moet veel scherper zijn op het gebruik van extreme taal, complottheorieën en desinformatie, vinden Copps en Peeters.

De auteurs prijzen de linkse omroepen BNNVARA en Omroep ZWART, omdat die geen ruimte bieden aan uiterst rechtse denkers of complottheorieën. Volgens Copps en Peeters houden BNNVARA en Omroep ZWART zich wél strikt aan de journalistieke code en vermijden ze taal die extreemrechts gedachtegoed kan versterken.

Dankzij de VVD staat Nederland nu letterlijk op instorten

0

‘Denk aan juffrouw Scholten, die is vandaag gesmolten, helemaal gesmolten, midden op de Dam, Dat kwam door de hitte, daar is ze in gaan zitten – als je soms wil weten hoe dat kwam’

Aldus, met vooruitziende blik, Annie M.G. Schmidt – sinds 2006 opgenomen in onze nationale geschiedeniscanon – in het bovenstaande kinderrijmpje uit – jawel! – 1954.

En bent u ook van de zomer lekker gesmolten, al dan niet midden op de Dam? Maar misschien kunt u dan toch beter aan de reëel bestaande VVD denken dan aan die fictieve juffrouw Scholten, die, zoals het versje vervolgde, net als de VVD stinkeigenwijs, ‘als een pakje boter, maar dan alleen wat groter, is uitgelopen voor het paleis’.

Terwijl ze toch gewaarschuwd was – ‘Ze hebben het voorspeld. Pas op, juffrouw, je smelt’. En ook wij waren echt wel gewaarschuwd, al enige decennia: pas op, die ijskap op Groenland, die smelt.

Zouden er nu nog steeds dwazen zijn die de klimaatverandering ontkennen, die de afgelopen maanden juist in Europa zo duidelijk heeft toegeslagen? De Algarve krijgt zo straks de temperaturen van de Sahara, Friesland die van de Provence. De Elfstedentocht: die kunnen we in de toekomst dus vergeten. De Rijn staat zeldzaam laag, omdat in de Alpen te weinig sneeuw valt om te smelten – dat laatste doen dan wel de gletsjers, maar die zijn zo binnen een paar decennia ‘op’. Ik heb het van de zomer in Zwitserland met eigen ogen kunnen zien.

Door de lage waterstand dreigen dijken te verkruimelen – een herhaling van de schuifpartij in Wilnis van 2003 op megaschaal. Zoals vorig jaar in het Zwitserse Lötschental een halve berg naar beneden is gekomen – omdat het ijs dat de rotsblokken bijeenhield, was gesmolten – en een heel dorp letterlijk van de kaart heeft geveegd. Elders in Europa zijn de bosbranden inmiddels soms van apocalyptische proporties en nauwelijks meer te bedwingen.

Zouden er nu nog steeds dwazen zijn die de klimaatverandering ontkennen?

Maar in Den Haag luidt sinds jaren de vaste populistische boodschap van extreemrechtse partijen als FvD, PVV, BBB en JA21: klimaatverandering is een hoax, is fakenieuws dat puur door een woke globalistische elite is verzonnen om u uw autootje, biefstuk en andere eerste levensbehoeften af te pakken.

Wat dat betreft schuilt er wel een zekere leerzame rechtvaardigheid in waar de klimaatverandering deze zomer het hardst heeft toegeslagen. Tot de grootste economische slachtoffers behoren de landbouwboeren, met een veel kleinere oogst. De tuinders in het Westland die geen grondwater meer mochten gebruiken. Transportbedrijven, wier schepen veel minder zwaar beladen de Rijn op mochten en wier vrachtauto’s vanwege de gesloten Merwedebrug nu uren moeten omrijden.

Het is natuurlijk een ongemakkelijke vraag: maar zou ik er ver naast zitten als ik veronderstel dat juist in déze kringen de electorale steun voor Thierry, Geert, Caroline en Joost-Annabel bovenmatig groot was, en zij maar al te graag hun klimaatleugens voor zoete koek slikten teneinde geen enkel bescheiden offer te hoeven brengen? Offers die intussen heel wat groter zijn en onherroepelijk nog veel groter zullen worden als nu nog steeds de noodzakelijke ingrepen vooruitgeschoven blijven worden zodra weer een handvol door de BBB opgehitste agroterroristen met hun trekkers naar het Binnenhof dreigt op te rukken?

Het is hier dat de VVD als hoofdverantwoordelijke om de hoek komt kijken. Want ook de VVD – de partij die al dertig jaar bijna ononderbroken aan de macht is en sinds 2010 bijna ononderbroken het ministerie van Infrastructuur heeft beheerd – heeft jarenlang de gevolgen van de klimaatverandering gebagatelliseerd. Denk aan de manier waarop de VVD indertijd Jetten en Klaver als ‘klimaatdrammers’ ridiculiseerde.

En niet alleen retorisch, maar ook heel concreet heeft de VVD aan de huidige puinhoop fors bijgedragen. De VVD dwong zowel in 2010 als in 2023 een kabinet met de PVV af, en Yesilgöz gaat nog steeds liever met JA21 dan met Pro in zee. De decennialange bezuinigingen op onderhoud van dijken, bruggen en wegen vallen niet los te zien van haar neoliberale kortetermijnideologie: bezuinigen op structureel onderhoud om de vermogensbelasting voor rijken minimaal te houden.

Nederland wil VN-vredesmacht langer in Libanon

0

Nederland wil dat de VN-vredesmacht Unifil ook na dit jaar actief blijft in Zuid-Libanon. Dat zei staatssecretaris voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma tijdens een bezoek aan Libanon.

Sjoerdsma was in Libanon om met de minister van Sociale Zaken te praten over financiële steun vanuit Nederland. Hij sprak ook met The National, een krant uit de Verenigde Arabische Emiraten. In dat gesprek liet hij weten geen voorstander te zijn van het vertrek van Unifil, zoals de VS dat graag zien. Volgens hem is de missie van groot belang voor de stabiliteit in Libanon en moet Nederland zich inzetten voor verlenging van het mandaat.

Het Nederlandse pleidooi komt op een moment dat de veiligheidssituatie langs de grens tussen Israël en Libanon opnieuw verslechtert. De VN waarschuwden in juni al voor oplopende spanningen langs de zogenoemde Blauwe Lijn, de demarcatielijn tussen Israël en Libanon. Secretaris-generaal António Guterres benadrukte daarbij dat de VN-vredesmacht ook na 31 december nodig kan zijn.

Unifil is sinds 1978 actief in Zuid-Libanon. Na de oorlog tussen Israël en Hezbollah in 2006 werd de missie uitgebreid. De vredesmacht moet onder meer toezien op het staakt-het-vuren, de Blauwe Lijn monitoren en het Libanese leger helpen om het gebied tussen de Blauwe Lijn en de rivier de Litani vrij te houden van gewapende groepen en wapens die niet van de Libanese staat zijn.

Toch besloot de VN-Veiligheidsraad vorig jaar dat het huidige mandaat voor de laatste keer wordt verlengd, tot 31 december 2026. Daarna zou Unifil in de loop van 2027 geleidelijk worden afgebouwd en teruggetrokken. Het doel is dat de Libanese staat uiteindelijk zelf de volledige verantwoordelijkheid voor de veiligheid in Zuid-Libanon draagt.

Nederland is niet het enige Europese land dat zich zorgen maakt over een vertrek zolang de situatie nog instabiel is. Duitsland opperde deze zomer dat de EU een vervangende vredesmissie zou kunnen opzetten.

De EU werkt momenteel al aan een eigen missie om het Libanese leger te adviseren en te trainen. Meer dan tien EU-landen hebben aangegeven daaraan te willen bijdragen. Die missie is nadrukkelijk niet bedoeld als directe vervanging van Unifil.

Sjoerdsma liet in de gesprekken met zijn Libanese collega zijn frustratie blijken over Israël, dat ondanks de vredesovereenkomst aanvallen blijft uitvoeren in Zuid-Libanon. ‘Dit moet stoppen’, zei hij. Ook erkende hij dat het Nederland tot nu toe niet is gelukt om zodanige druk op Israël uit te oefenen dat het daarnaar luisterde, zo meldt de krant.

Tientallen doden en gewonden door Amerikaanse aanvallen op Iran

0

De Iraanse woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid meldde vanochtend dat 142 mensen gewond raakten tijdens de laatste Amerikaanse aanvallen op Iran.

Onder de slachtoffers bevinden zich 61 vrouwen en 44 kinderen, aldus Al Jazeera. De Amerikaanse aanvallen hebben bovendien aan achttien mensen het leven gekost, onder wie twee vrouwen en een kind.

Woensdagnacht was de stad Kuhestak, in de provincie Hormozgan vlakbij de straat van Hormuz, doelwit van meerdere Amerikaanse aanvallen. Hierbij werd volgens lokale bronnen een trouwceremonie geraakt. Volgens de gouverneur van de provincie werden vier mensen gedood, onder wie twee kinderen. Zestig raakten bij de aanvallen gewond.

Een woordvoerder van de United States Central Command (CENTCOM) zei dat hij op de hoogte was van burgerslachtoffers. Tegelijk ontkende hij dat het Amerikaanse leger het gemunt heeft op burgers, ‘anders dan de Iraanse Revolutionaire Garde’.

Terwijl onduidelijk was wat het doel van de aanval dan wel was, werd uit beelden en verklaringen van ooggetuigen duidelijk dat een telecommunicatietoren werd verwoest en dat het dak van het gebouw waar de bruiloft plaatsvond, zeker één keer werd geraakt, schrijft Al Jazeera. Dat de bruiloft werd geraakt, werd bevestigd door andere beelden gemaakt door lokale inwoners, verspreid door staatsmedia.

Volgens de eigenaar van het etablissement waar de bruiloft plaatsvond waren alle aanwezigen burgers. Dit verklaarde ook een ooggetuige. De Iraanse Rode Halve Maan meldde dat het incident goed is gedocumenteerd en publiceerde daarnaast meerdere foto’s van de plek en van de kinderen die gewond waren geraakt.

De Amerikaanse president Donald Trump zei dat de Verenigde Staten klaar staan om meer aanvallen uit te voeren, aldus Middle East Eye. De Amerikaanse aanvallen hebben volgens hem als doel om het Midden-Oosten, Israël en de Westerse wereld te helpen, omdat ‘zodra ze (Iran, red.) Israël hebben vernietigd […] ze het op Europa zullen hebben gemunt en dan op onze steden.’

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei woensdag, tijdens een bezoek aan Washington, dat de missie van Israël in Iran ‘nog niet klaar’ is. Het is nog steeds zijn intentie om de Iraanse regering omver te werpen.

Tegelijkertijd gaf Trump woensdag ook te kennen dat de hernieuwde campagne tegen Iran ‘niet te lang’ zou doorgaan en beweerde hij dat de Verenigde Staten de zeestraat controleren. Een woordvoerder van het Iraanse leger ontkende dit en schreef op X dat Iran weer meer zeemijnen had gelegd.