Het sociale medialandschap voor politici segregeert in rap tempo, schrijft Binnenlands Bestuur. Linkse parlementariërs blijven nog op X, maar linkse raadsleden zijn massaal naar BlueSky gegaan.
X heeft veel gebruikers verloren. Bijna een half miljoen Nederlandse gebruikers vertrok in 2024. Ook veel lokale politici hebben het platform van Elon Musk verlaten. In 2023 was nog 45 procent van de raadsleden actief was op X. Dit percentage is dit jaar gezakt naar 20,4 procent. Veel gebruikers zijn op BlueSky overgestapt. 17 procent van alle politici heeft een account op dit alternatief voor X en gebruikt die actief.
Uit het onderzoek van Binnenlands Bestuur blijkt dat X populair is onder de lokale politici van FvD, PVV, JA21, VVD, BBB en SGP, Leefbaar Rotterdam en Hart voor Den Haag. ‘Binnen deze groep is ongeveer 44 procent actief op X. Onder politici van linkse partijen is dat nog slechts 18 procent.’
Interessant is dat linkse Tweede Kamerleden wel actief blijven op X. ‘Lokale politici communiceren vaak binnen een meer afgebakende gemeenschap’, zegt José van Dijck, hoogleraar Media en digitale samenleving aan de Universiteit Utrecht. ‘Landelijke politici hebben veel meer belang bij een nationaal podium en een zo groot mogelijk bereik.’
Het duurt nog een maand voordat op 1 juli de afschaffing van de slavernij wordt herdacht én gevierd, maar in Amsterdam organiseren ze een Keti Koti-maand, aldus AT5. Organisator Roy Kaikusi Groenberg pleit er onder meer voor dat jaarlijks een groepje nazaten van slaafgemaakten gratis mag studeren.
De Keti Koti-maand begon met een ‘Memre Waka’, een herinneringswandeling langs grachtenpanden die mede tot stand zijn gekomen met de vergaarde rijkdom tijdens de slavernij. Vanaf het stadsarchief liepen mensen naar de ambtswoning van burgemeester Femke Halsema aan de Herengracht, die door slavenhandelaar Paulus Godin werd gebouwd.
‘Wat verkeerd is gegaan in het verleden, moeten we overdragen aan toekomstige generaties’, legt organisator Roy Kaikusi Groenberg uit tegen AT5. ‘De Nederlandse regering heeft geen punt gezet achter de excuses, maar een komma. Nu zijn we in het tijdperk beland dat de komma moet worden ingevuld.’
Volgens critici zijn excuses niet voldoende, maar is het ook tijd voor herstelbetalingen die er nooit zijn gekomen voor de nazaten van de slavernij. Voor nabestaanden van de Holocaust is dat wel gebeurd.
Groenberg had het gisteren niet expliciet over herstelbetalingen, maar stelde wel het volgende voor: ‘Je zou bijvoorbeeld jaarlijks 20 of 25 nazaten (van slaafgemaakten, red.) gratis kunnen laten studeren, het slavernijverleden nog strakker kunnen opnemen in het onderwijscurriculum en meer begrip voor de nazaten moeten opbrengen.’
In de jaren negentig, toen ik net naar de brugklas ging in Amsterdam (Lidewij de Vos van Forum voor Democratie was toen als ‘oorspronkelijke, inheemse Nederlander’ nog niet eens geboren), liepen we met een groepje Turkse, Marokkaanse en Surinaamse Amsterdammers van school naar huis. ‘Wat is jouw Nederlandse naam als de dag komt dat we ons moeten bekeren tot Hollanders?’, vroegen we elkaar af. Ik vond Willem wel een leuke naam.
Mehmet werd Klaas, Rodney Jan en Ahmed koos voor Gerard. Oer-Hollandse namen tegenover onze ‘namen met een migratieachtergrond’. Bijna twee decennia en twintig jaar eenzijdige integratie later hoorde ik een witte collega op de redactievloer waar ik stage liep over een Nederlander van kleur het volgende zeggen: ‘Al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding.’
Dat kun je goedschiks opvatten als een stimulerende uitspraak om jezelf te zijn. Maar zoals ik toen ook de betekenis opzocht, doe ik dat vandaag weer. ‘Wie zich mooi aankleedt, wordt daarmee zelf nog niet mooi’ of ‘Fraaie kleren maken niet alleen de man’, staat op internet. Klinkt niet echt chic, ook al gaan deze definities vooral over klassenmigratie en parvenu’s.
Ik kijk naar het debat over Nederlanderschap (lees: witheid) in de Kamer, waar De Vos met haar zwangere buik voorover leunt. Ze draagt de zwaarte van een ongeboren kind dat nu al multiculturele stress ontvangt, omdat haar woorden over ‘remigratie’ nooit betrekking zullen hebben op haar eigen kind. Het gaat om mijn kind met donkere ogen en donker haar. En om de kinderen van alle andere niet-witte Nederlanders. Als je wit privilege wilt begrijpen, dan is dat al genoeg.
De arrogantie van een witte vrouw van 28 die voor alle andere Nederlanders van kleur wil gaan meten hoe Nederlands ze zijn en ‘vrijwillige remigratie’ wil toepassen wanneer ze niet door de ballotagecommissie komen. Maar hoort racisme dan wel bij het Nederlanderschap? Waarom zouden racisten betere Nederlanders zijn dan Nederlanders met een migratieachtergrond?
Nederland is vol, roepen Nederlandse nationalisten nu al meer dan veertig jaar. Als het toen al niet klopte en nu nog steeds niet klopt, omdat we volop arbeidsmigranten nodig hebben en daarom deals sluiten met grote mogendheden (zoals India), dan is er dus iets anders aan de hand dan volheid: de kleurverandering in Nederland. Als je echt vindt dat Nederland te vol is, dan zou je in principe niet alleen voor een stop op immigratie moeten pleiten, maar ook moeten stoppen met het krijgen van witte kinderen. Maar die oproep wordt niet gedaan. Integendeel: ‘Nieuwkomers maken we zelf’, roepen witte supremacisten op sociale media.
Zei iemand ‘wit privilege’?
Op tv zag ik Ruud Gullit zeggen dat hij een ‘trotse Nederlander’ is. Conformerende woorden van een bruine Nederlander die mij eerlijk gezegd weinig meer doen. In de Volkskrant werden ook allerlei Nederlanders met een migratieachtergrond opgetrommeld die hun Nederlanderschap toonden. Ook dit las ik met de emotieloze blik van een Nederlander met een Turkse naam, die het geen probleem vindt om als oer-Hollander in een Turks shirt rond te lopen en voor Turkije te juichen op het WK. Sorry, medelanders, zolang er geen Turken of Marokkanen spelen bij Oranje, is er voor mij weinig reden om te kijken.
Waarom moeten wij nu opeens ons Nederlanderschap bewijzen?
‘Binnenkort krijgen we de one-drop rule en schedelmetingen om Nederlanderschap te toetsen. Fokking white supremacists willen exclusief blank zijn en dan moeten allochtonen hun Nederlanderschap uithuilen. Ga eens achter witte Nederlanders aan en interview hen kritisch over hun Nederlanderschap’, app ik een vriend.
‘Lale… nice try, babes’, appt hij terug.
Later op de dag drinken we iets, net nog binnen de ring in Amsterdam (waar steeds meer witte mensen met de gentrificatiegolf zijn komen aanwaaien). Willen we eigenlijk nog wel dat onze kinderen in Nederland opgroeien? Zitten ze straks in Ankara of Igdir, en dan? Ook daar moeten ze zich – dit keer als buitenlandse Hollanders (daar wel inderdaad!) – invechten in het verrotte Turkse systeem.
Ik ga me niet meer invechten. Als je met ons wilt zijn, dan passen we ons gezamenlijk aan het Nederlanderschap van 2026 aan. Witte nationalisten definiëren dat als blank, maar daarmee plaatsen ze zich vanwege racisme buiten het Nederlanderschap. We leven namelijk in Nederland, niet in Blankland. Als die witte nationalisten moslims waren geweest, dan zou in de Tweede Kamer wetgeving worden besproken om hun Nederlandse nationaliteit af te nemen. Waarom nu niet? Zei iemand ‘wit privilege’?
Terwijl de stemlokalen in Ethiopië vandaag zijn geopend voor de parlementsverkiezingen, vallen veel mensen buiten de boot door oorlog en uitsluiting. Toch hopen veel jonge kiezers op stabiliteit, schrijft de BBC.
Niet alleen wordt er in verschillende regio’s van het land gevochten, ook is het noordelijke gedeelte, de regio Tigray, uitgesloten van verkiezingen. Deze regio probeert te herstellen van de gevolgen van de brute burgeroorlog die in 2022 tot een einde kwam.
De gedoodverfde winnaar is de huidige premier Abiy Ahmed. Hij kwam in 2018 aan de macht, na massademonstraties tegen de regering, geleid door de Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF). Deze coalitie had al sinds 1991 de macht in het land en werd gedomineerd door politici uit Tigray. Abiy ontbond de EPRDF en verving deze door zijn eigen Prosperity Party.
Toen Abiy aan de macht kwam, werd hij geroemd als hoeder van de democratie en persvrijheid. Hij kreeg in 2019 de Nobelprijs voor de Vrede voor het doorbreken van de jarenlange militaire impasse met buurland Eritrea.
Nu is Abiy echter onderwerp van kritiek vanwege onderdrukking van de oppositie en het arresteren van politieke rivalen. De persvrijheid staat onder druk en journalisten worden gearresteerd, schrijft de BBC op basis van rapporten van Human Rights Watch en Reporters Without Borders.
Abiy begon in 2020 een oorlog tegen de leiders van Tigray, de regio die nu is uitgesloten van verkiezingen. Het twee jaar durende conflict kostte zo’n 600.000 mensen het leven en leidde tot hongersnood in de regio.
Tigray wordt sinds 2022, na een vredesproces tussen het Tigray People’s Liberation Front (TPLF) en de Ethiopische regering, geleid door een interim-regering. De spanningen tussen beide partijen lopen de laatste jaren op. Zo wil Tigray grondgebied terug dat het in de oorlog verloor, zoals West-Tigray. Zo’n miljoen mensen moesten dat gebied ontvluchten en leven sindsdien onder erbarmelijke omstandigheden in kampen in Tigray. Ook de banden tussen het TPLF en Eritrea spelen een rol.
Afgelopen maand deelde de kiesraad mee dat er niet gestemd zal worden in Tigray. Hiermee loopt het land het risico opnieuw verwikkeld te raken in een breder conflict.
Volgens oppositieleider Merera Gudina, die met de BBC sprak, zijn deze verkiezingen de minst competitieve in de recente geschiedenis van Ethiopië.
Steunbetuigers van Abiy zeggen dat hij het land verder heeft ontwikkeld. De hoofdstad Addis Abeba ondergaat een snelle transformatie die heeft geleid tot verbeteringen van de stedelijke omgeving, maar ook tot de vernietiging van huizen. Daardoor zijn volgens de BBC tienduizenden bewoners ontheemd geraakt.
Abiy heeft economische hervormingen doorgevoerd die door het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank zijn omarmd. Ethiopië is het op één na dichtstbevolkte land van Afrika en een van de snelst groeiende economieën van het continent.
Woorden en ideeën die groepen mensen als probleem aanwijzen, vinden steeds vaker hun weg naar het politieke debat. Dat is een ontwikkeling die ons zou moeten verontrusten, schrijft Abderahmane Chrifi.
Met grote zorg kijk ik naar het politieke en maatschappelijke klimaat van deze tijd. Het publieke debat wordt steeds harder. Mensen worden steeds vaker tegenover elkaar gezet op basis van afkomst, religie of achtergrond. Woorden en ideeën die groepen mensen als probleem aanwijzen, vinden steeds vaker hun weg naar het politieke debat. Dat is een ontwikkeling die ons allen zou moeten verontrusten.
Nederland heeft een rijke geschiedenis die niet uit één verhaal bestaat. Ons land is opgebouwd door generaties mensen met verschillende achtergronden, overtuigingen en levensverhalen. Tijdens de bevrijding van Europa en Nederland hebben ook duizenden mensen uit voormalige koloniën en andere delen van de wereld hun bijdrage geleverd. In de jaren daarna hebben arbeidsmigranten geholpen bij de wederopbouw van ons land. Zij werkten in fabrieken, havens, de gezondheidszorg en talloze andere sectoren die Nederland hebben gemaakt tot wat het vandaag is.
Hun kinderen en kleinkinderen zijn geen gasten meer. Zij zijn Nederlanders. Nederland is hun thuis. Hun geschiedenis is onderdeel van onze gezamenlijke geschiedenis.
Toch zien we steeds vaker dat complete bevolkingsgroepen verantwoordelijk worden gehouden voor maatschappelijke problemen. Natuurlijk moeten problemen rond integratie, criminaliteit en sociale cohesie bespreekbaar zijn. Maar het aanwijzen van een hele groep mensen als oorzaak van die problemen is niet alleen onrechtvaardig, het is ook gevaarlijk.
De geschiedenis laat zien hoe belangrijk het is om waakzaam te blijven
De geschiedenis leert ons wat er kan gebeuren wanneer politieke bewegingen mensen verdelen in ‘wij’ en ‘zij’. In de jaren dertig van de vorige eeuw werden economische en maatschappelijke problemen steeds vaker toegeschreven aan specifieke bevolkingsgroepen. Woorden gingen vooraf aan uitsluiting. Vooroordelen werden genormaliseerd. Mensen werden niet langer gezien als individuen, maar als vertegenwoordigers van een vermeend probleem.
Geschiedenis herhaalt zich nooit exact, maar zij waarschuwt ons wel. Daarom moeten wij alert blijven wanneer mensen worden ontmenselijkt, gestigmatiseerd of collectief verantwoordelijk worden gehouden voor de daden van individuen.
‘Zijn wij de volgende?’
Steeds meer Nederlanders met een migratieachtergrond, moslims, Joden en andere minderheidsgroepen stellen zichzelf een pijnlijke vraag: ‘Zijn wij de volgende? Worden wij straks ook uitgesloten, gestigmatiseerd of zelfs vervolgd?’ Dat deze vraag überhaupt wordt gesteld, zou ons allemaal moeten raken. Niet omdat zo’n toekomst vaststaat, maar omdat de geschiedenis laat zien hoe belangrijk het is om waakzaam te blijven. Een democratische samenleving wordt niet alleen gemeten aan hoe zij omgaat met de meerderheid, maar vooral aan hoe zij haar minderheden beschermt.
Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat we zelf vervallen in nieuwe tegenstellingen. Polarisatie bestrijd je niet met meer polarisatie. Mensen die anders denken, zijn niet automatisch vijanden. Democratie vraagt juist om debat, wederzijds respect en de bereidheid om naar elkaar te luisteren.
Grote meerderheid
De grote meerderheid van de Nederlanders, ongeacht afkomst, religie of politieke voorkeur, wil hetzelfde: veiligheid, vrijheid, kansen voor hun kinderen, betaalbare woningen, goede zorg en een samenleving waarin mensen elkaar respecteren.
Mensen die anders denken, zijn niet automatisch vijanden
Daarom moeten we elkaar niet beoordelen op afkomst, huidskleur, religie of familienaam, maar op ons handelen als mens en als burger.
Wanneer moskeeën worden belaagd, raakt dat onze rechtsstaat. Wanneer synagogen worden bedreigd, raakt dat onze rechtsstaat. Wanneer kerken worden aangevallen, raakt dat onze rechtsstaat. Een aanval op de vrijheid van één gemeenschap is uiteindelijk een aanval op de vrijheid van ons allemaal.
Nederland is niet van één groep. Niet van één religie. Niet van één afkomst. Niet van één politieke stroming. Nederland is van ons allemaal.
Laten wij daarom kiezen voor verbinding boven verdeeldheid, voor feiten boven angst, voor respect boven haat en voor een toekomst waarin iedere Nederlander zich thuis kan voelen. Want wij zijn niet elkaars vijanden. Wij zijn samen Nederland.
Volgens Islamitische Stichting Nederland (ISN) voelden bezoekers van de Mevlana-moskee in Rotterdam zich vorige week onveilig doordat de politie niet direct ingreep bij vernielingen en intimidatie. Opvallend is het verschil met een aanslag op een Rotterdamse synagoge eerder dit jaar, waarbij de politie meteen in actie kwam en politici zich uitspraken.
Met het uitblijven van politie-inzet tijdens de vernielingen en intimidatie tegen de Mevlana-moskee in Rotterdam afgelopen week kwam de veiligheid van bezoekers van de moskee in het geding evenals hun recht om zonder angst hun geloof te belijden, schrijft Islamitische Stichting Nederland (ISN) in een reactie op het handelen van de politie.
Vorige week, in de nacht van donderdag op vrijdag, richtte een groep van zes mannen vernielingen aan bij de moskee in Rotterdam-Delfshaven. De mannen gooiden bierflesjes en verkeerspionnen naar het gebedshuis, waarmee zij een mozaïekmuur vernielden. Ook urineerden en spuugden zij richting het gebedshuis. De bezoekers die in de moskee aanwezig waren, hoorden geschreeuw en harde geluiden als gevolg van het gooien van voorwerpen tegen het gebouw, waarop zij de politie belden.
‘Mede gelet op het huidige maatschappelijke klimaat en de toenemende agressie tegen moslims en moskeeën, voelden de bezoekers zich ernstig bedreigd en in het nauw gedreven’, schrijft ISN in een persbericht.
Toen de moskeegangers de politie belden, kregen zij te horen dat er op het kritieke moment geen politie-eenheid beschikbaar was. Volgens ISN was de beslissing om niet direct een eenheid naar de moskee te sturen onbegrijpelijk, en werd het incident kennelijk niet als voldoende dreigend beoordeeld.
‘De veiligheid van bezoekers van gebedshuizen en het recht om ongestoord en zonder angst een geloof te kunnen belijden, dienen te allen tijde te worden beschermd. Het uitblijven van politieondersteuning tijdens een dergelijk incident geeft een onjuist en zorgwekkend signaal af aan degenen die zich schuldig maken aan intimidatie en geweld tegen gebedshuizen’, schrijft ISN.
‘ISN roept de politie, de gemeente Rotterdam en de betrokken veiligheidsdiensten op om dit incident met de hoogste prioriteit te onderzoeken, de vermoedelijke daders te identificeren en op te sporen, en volledige duidelijkheid te verschaffen over de afhandeling van de meldingen bij de 112 meldkamer. Wanneer een gebedshuis wordt aangevallen en aanwezigen zich bedreigd voelen, dient snel en adequaat te worden opgetreden’, schrijft de organisatie.
Verschil met synagoge
Terwijl burgemeester Carola Schouten het incident verafschuwde en aangaf dat de vernielingen en intimidatie ‘haaks staan op de waarden van respect en vrijheid van godsdienst’, is het verschil met de maatschappelijke reacties op vernielingen van synagogen opmerkelijk.
Afgelopen maart werd een synagoge in Rotterdam-Blijdorp getroffen door explosie en brand. De politie bekeek direct na de explosie camerabeelden, zocht in de omgeving naar de daders en doorzocht woningen van verdachten. Kort na de brand werden vier tieners opgepakt en mochten daarna alleen contact hebben met hun advocaat. Het Openbaar Ministerie verdacht hen van het veroorzaken van een explosie, brandstichting en poging tot brandstichting, allemaal met een terroristisch oogmerk. De politie zette een groot rechercheteam in op het onderzoek.
De aanval leidde tot geschokte reacties. Als snel werd gewezen naar ‘een breder patroon van antisemitisme’. Premier Jetten veroordeelde de aanslag en zei: ‘Laat duidelijk zijn dat er in ons land geen plaats is voor antisemitisme. Geen plaats voor welke vorm van haat en discriminatie tegen welke minderheid dan ook. Het zijn gewoon onze Joodse Nederlanders en daar blijf je met je poten van af.’
Een dergelijke reactie bleef uit na het incident bij de Mevlana moskee.
Vorige maand heeft de politie geweld gebruikt bij een aanhouding in een azc in Zeist. Op videobeelden die rondgaan, is te zien hoe een zwangere vrouw hardhandig door agenten wordt geduwd, waarna zij op de grond valt.
De politie was aanwezig omdat haar Palestijnse man vernielingen had aangericht in zijn kamer, nadat hij had gehoord over de dood van een familielid in Gaza, schrijft het AD.
De video duurt nog geen minuut. Het is niet duidelijk wat eraan voorafging. Ook ontbreekt geluid en is onduidelijk wie de beelden heeft gemaakt.
‘Het is beschamend dat een Palestijnse familie, die al door zoveel heengaat, zo wordt behandeld. En dat zo kort na de geweldsoproep van Markuszower’, reageert de pro-Palestijnse hulporganisatie Plant een Olijfboom op het politieoptreden tegen de hoogzwangere vrouw in het azc.
Het geweld van de politie tegen de vrouw leidde tot een vroeggeboorte. Het kind, een meisje, zou naar verluidt gezond zijn. ‘Haar naam is Reem!’, meldt Plant een Olijfboom, en vervolgt: ‘We hopen dat zij veilig met haar beide ouders zal opgroeien en dat Nederland alles zal doen om te zorgen dat vluchtelingen beschermd en met waardigheid behandeld worden.’
De link die Plant een Olijfboom legt met de woorden van Gidi Markuszower is geen toeval. Het pro-Israëlische Kamerlid heeft enkele weken geleden opgeroepen tot ‘maximaal geweld’ tegen Palestijnen.
Ook speciaal rapporteur voor de VN, Francesca Albanese, reageert op de videobeelden. ‘Nederlandse vrienden, als jullie dit tolereren, dan zijn jullie kinderen de volgende’, waarschuwt ze Nederlanders op X.
De politie maakte bekend onderzoek te gaan doen naar het geweld. Dat gebeurt altijd als agenten geweld gebruiken. ‘Zij hebben in een dynamische situatie snel willen handelen voor de veiligheid van de aanwezigen en zichzelf’, aldus de politie, die heftige bedreigingen zou hebben ontvangen nadat de beelden naar buiten zijn gekomen.
In Grenzend aan liefde. Een nieuw verhaal over Nederland is Karin Amatmoekrim, hoopvol. Mensen die ooit als buitenstaanders werden gezien, zijn inmiddels onderdeel van het ‘nationale ik’. En dat is niet meer terug te draaien.
‘Verboden de zwarten eten te geven, ze worden gevoed’, werd er met bordjes gewaarschuwd bij de Congolezen die de Belgen gevangenhielden in het koloniale paviljoen in Brussel. Het was nog in 1958 dat mensen van kleur achter hekken van bamboe ten toon werden gesteld aan witte mensen die hen konden bekijken als in een menselijke dierentuin. Een op de drie Belgen kocht een kaartje voor de voorstelling en het nagebouwde dorp was de grootste attractie in België in dat jaar.
Schrijfster Karin Amatmoekrim geeft het in Grenzend aan liefde. Een nieuw verhaal over Nederland als voorbeeld dat ertoe heeft bijgedragen hoe witte mensen een beeld creëerden van de Ander als onderdeel van een verhaal over zichzelf.
Ondanks het doorgaande bashen van niet-Ons-Soort-Mensen blijft ze hoop houden
Ze schetst scherp hoe dergelijke vooroordelen doorwerken in het gedachtengoed van sommige Nederlanders in het nu. Haar boek is gelaagd; het omvat een beknopte geschiedenis van het ontstaan van racisme in Nederland. Het is ook haar persoonlijke geschiedenis als Surinaams-Javaanse immigrante, coming of age in een behoorlijk vijandige Nederlandse wereld. En het is een poging om daarmee af te rekenen met een visie die Nederlanders kan uitnodigen zich met elkaar te verbinden. Ondanks het doorgaande bashen van niet-Ons-Soort-Mensen blijft ze hoop houden: de Ander is zelf deel uit gaan maken van de ‘nationale ik’, zegt ze heel mooi. ‘Het echte Nederland, het complexe, gefragmenteerde en gekleurde Nederland, is op dit moment tot wasdom aan het komen.’ Want het gaat volgens haar niet meer lukken de geest van de zelfbewuste immigrant, de Ander, gekleurd of queer, weer in de fles te krijgen.
Geloof was nooit de oorzaak
Wat enigszins afbreuk doet aan haar gedachtenlijn is dat ze de bron van het creëren van afstand tot een Ander voornamelijk legt bij het geloof. Zoals door de overlevering van de donkere Cham uit het Bijbelverhaal, die zijn vader Noach dronken en in zijn blootje aanschouwt en daarom voor eeuwig moest boeten. En door paus Nicolaas V bijvoorbeeld, die in 1452 in een verklaring stelde dat de koning van Portugal de vrije hand kreeg bij het veroveren van overzeese gebieden, hun rijkdommen zich toe mocht eigenen en ‘hun mensen in eeuwige slavernij leiden’. Het was een handige rechtvaardiging voor westerse hebzucht natuurlijk en een vrijbrief voor westerse superioriteit over primitievelingen met hun achterlijke geloof.
Maar geloof is nooit de oorzaak geweest van slavernij; dat waren het kolonialisme en imperialisme en hun paladijnen, die bovendien al eerder dan in 1452 geïnteresseerd waren in de roof van mens, grond en goederen buiten het Europese continent. Het christendom was het sausje, de goedpraterij. Geloof alleen verklaart bijvoorbeeld ook niet waarom afkeer van immigranten in een geseculariseerd Westen nog steeds zo levend is. En evenmin dat het juist christelijke groepen waren, zoals de quakers, die het voortouw namen bij de afschaffing van de slavernij. Kapitalisme, imperialisme, eigen economische belangen eerst, broodderving en de import van goedkope arbeidskrachten helpen tot op de dag van vandaag mee met het creëren van een zondebok.
Mona Keijzer
Modernistische draaien werden in onze tijd gegeven aan die ‘sprookjes’ over anderen, zoals ze het noemt. Van Bolkestein bijvoorbeeld, die vond dat moslims ver van ons afstaan, Jeroen Pauw, die beweerde dat de multiculti-samenleving was mislukt, tot Mona Keijzer, die met droge ogen verklaart dat Jodenhaat deel uitmaakt van de islamitische cultuur en moslims daarom maar beter onderwezen moeten worden in de Holocaust. Even veronachtzamend dat antisemitisme toch echt een hardnekkige Europese uitvinding is. Ze bouwen lekker door in het moeras van Nederlandse vooroordelen.
Veel te mild
Maar hier wringt nog iets: Keijzers xenofobische en racistische uitspraken kun je niet identificeren als ‘verhalen’. Amatmoekrim is hierin mijns inziens veel te mild: het gaat om bewuste leugens. Met als doel in te spelen op onderbuikgevoelens en daarmee stemmen te trekken. Het schetsen van het ‘verhaal van Mona Keijzer’ stelt diens opvatting op dezelfde hoogte als Amatmoekrims eigen ‘verhaal’ voor een nieuw Nederland. Alsof je kunt kiezen. Daarmee ontwijkt ze een moreel oordeel. Nee, Mona Keijzers uitlatingen zijn pure discriminatie, in strijd met de Grondwet en daarom geen mening, geen verhaal, maar een overtreding. Lidewij de Vos’ bedenkelijke gewauwel over een ooit ‘blank Nederland’ vormt toch ook geen verhaal? Het is een erfenis van een ideologie stammend uit WO II, een visie op onze geschiedenis die te vuur en te zwaard bestreden dient te worden met (historische) feiten.
Mona Keijzers uitlatingen zijn pure discriminatie
We moeten niet bang zijn leugens en ideologieën te ontmaskeren voor wat ze zijn. Namelijk een gevaar voor het samenleven. Een schending van mensenrechten. Houd die meetlat langs hun gedachtengoed. Ja, ook dat van weldenkend Nederland. Opdat we, zoals Amatmoekrim terecht zegt, weer elkaar kunnen naderen en weer liefdevol kunnen samenleven in een samenleving die misschien complexer is geworden, maar ook veel interessanter met al die verschillende geschiedenissen. En voortbouwt op een traditie van het verwelkomen van hugenoten, joden, Hongaren, Marokkanen, Turken, Surinamers, Syriërs, Libanezen en Palestijnen.
Karin Amatmoekrim, Grenzend aan liefde, Prometheus, 152 blz., € 15,99
Voor Turken die naar Europa willen reizen, wordt het steeds lastiger een visum te krijgen. Het maken van een afspraak voor een aanvraag kost meer moeite en er worden minder visa verstrekt. Vooral Malta, Polen, Zweden, Noorwegen en Duitsland wijzen relatief veel aanvragen van Turken af., zo meldt de Turkse krant Sözcü.
In Malta wordt 1 op de 3 visumaanvragen van Turken afgewezen. In Duitsland gaat het om 21 procent afgewezen aanvragen. Naar buurland Griekenland is het voor Turken makkelijker om op reis te gaan. Daar wordt slechts 14,6 procent van de visumaanvragen afgekeurd.
Intussen is er in Turkije een zwarte markt ontstaan voor het ‘snel fixen’ van visumaanvragen voor Turken, met louche kantoren die menen visumafspraken te kunnen garanderen. Terwijl een normale visumprocedure ongeveer 90 euro kost, kunnen deze zwendelaars wel honderden euro’s vragen voor hun diensten. In sommige gevallen zou ook een bedrag van 1000 euro worden neergelegd om snel afspraken te maken met visumverstrekkingbureaus.
Veel Turken hebben hierdoor geld verloren aan fraudeurs. Europese regeringen hebben herhaaldelijk de oproep gedaan om alleen officiële kanalen te gebruiken voor een visum.
Turkije is samen met China de grootste aanvrager van Schengenvisa. In 2024 zijn er vanuit Turkije ongeveer 1,17 miljoen aanvragen ingediend. Alleen vanuit China zijn er dat jaar meer aanvragen gedaan.
De oude bunkerheld zit in het nauw. Zijn troepen worden afgeslacht en zijn generaals verzinnen in hun wanhoop veroveringen die ook in de bunker alras ergernis opwekken. Hoe kan hij de vernietigende inslagen van Oekraïense drones op zijn raffinaderijen en oliehavens verbergen voor zijn grommende volk? Het internet op zwart zetten verbergt voor het publiek de waarheid niet wanneer ook de hemel zwart ziet.
Als ik nu aan de rimpelende Poetin denk, schiet mij Hitler in zijn laatste dagen te binnen. Die oreerde over nieuwe overwinningen omdat het vijandelijke blok uiteen zou vallen, maar nu is de NAVO al uiteengevallen zonder dat het Poetin helpt. De president van het machtigste land ter wereld staat met lege handen aan zijn kant; ook die heeft zich vastgezet in een wespennest. Hitler wilde, toen hij klem zat, angst aanjagen en zwetste over Wunderwaffen. Poetin wil, zoals Hitler, angst zaaien. Escaleren door angst en liefst paniek.
Hij bombardeert de burgers van Kyiv genadeloos. Hij verordonneert de westerse mogendheden hun ambassades uit Kyiv te laten opkrassen, als zij niet het slachtoffer van zijn hypersonische, ballistische ‘Hazelnoot’ willen worden. Zo heet dat gevaarte, de Orazjnik. En hij zet de doodsbenauwde Loekasjenko onder druk om Oekraïne opnieuw vanuit het noorden, vanuit Belarus, binnen te vallen en nu eens met echt geweld.
Maar is het verantwoord om de oude Poetin te vergelijken met de verdoemde Hitler? Beiden zien in hun nachtmerries de ondergang op zich afkomen en beiden kunnen door hun obsessie geen stap terugzetten. Dat is de overeenkomst.
Maar verschillen zijn er wel degelijk. Duitsland werd van twee kanten bestormd en Rusland heeft daarentegen in China een stevige rugdekking. Nazi-Duitsland had zijn volledige militaire capaciteit verspild en Rusland heeft nog zijn grote leger van dienstplichtigen achter de hand. Het belangrijkste is misschien dat wanneer Rusland geen leider meer heeft, de kliek rond Poetin heel goed een Medvedev, een Gerasimov of desnoods een Sjojgoe op het schild kan hijsen om Poetins politiek voort te zetten.
Daarom blijft Rusland, in tegenstelling tot nazi-Duitsland vanaf 1944, een gevaarlijke vijand die de oorlog nog jaren kan voortzetten. En zelfs zou kunnen winnen als Europa door electorale overwinningen van extreemrechts verzwakt. Nu is de inslag van een Russische drone in een Roemeens flatgebouw, waarbij gewonden vallen, misschien nog een blindganger. Maar morgen kan een Hazelnoot de Nederlandse of Duitse ambassade in Kyiv treffen en overmorgen kunnen Poetins troepen wel degelijk een aanval op een van de Baltische staten wagen. De Russische minderheid daar zit te popelen en Trump zal geen vin verroeren.
Eindelijk iemand die zegt waar het op staat
Oekraïne moet, met Europese steun, Rusland een therapeutische nederlaag toebrengen door de bezetters weg te drijven; dat is de enige manier om Rusland op andere gedachten te brengen. En bij zichzelf na te gaan hoe het zover heeft kunnen komen dat het zijn agressieve, imperialistische neiging steeds weer de vrije loop heeft gelaten.
Kaja Kallas, onze buitenlandvertegenwoordigster van de EU, heeft daarom gelijk als zij stelt dat onderhandelingen alleen zin hebben als Europa als voorwaarde voor een duurzame en rechtvaardige vrede eist dat Rusland zijn leger terugtrekt uit de deels bezette landen Oekraïne, Georgië, Moldavië en Belarus. Hè, eindelijk iemand die zegt waar het op staat.
Marie-Agnes Strack-Zimmermann, de Duitse defensiespecialiste in het Europarlement, loopt niet om de hete brij heen en zegt met haar borende gezicht dat Duitsland zich erop moet voorbereiden zijn gewapende jongens naar West-Oekraïne over te brengen. Is zij een oorlogshitser? Integendeel, wie een echte vrede wil, zal zijn schouders moeten zetten onder een Russische aftocht uit het bezette land. Rusland laten begaan vergroot het gevaar op uitbreiding van de oorlog. En waarom levert Duitsland niet eindelijk zijn Taurusraket aan Oekraïne, is dat niet het logische antwoord op de Orazjnik?
Het uitgeputte Oekraïne bijstaan in zijn strijd is zorgen voor de veiligheid van Europa. Niet alleen militair, maar zeker ook economisch. Ik hoorde op de podcast Boekestijn en De Wijk de gedreven stem van de Nederlandse ondernemer Jeroen Ketting, die achttien jaar zijn zaak in Moskou had, maar na de grootschalige aanval van februari 2022 de hulporganisatie ‘Lifeline Oekraïne’ heeft gesticht. Hij pleit ervoor dat de EU een soort Marshallplan voor Oekraïne op touw zet: tien jaar lang 1 procent van het BBP van Europa investeren in onze gemartelde Europese voorpost. 230 miljard per jaar. Dat geld zal zich, net als de Amerikaanse hulp aan het kapotte Europa van na de Tweede Wereldoorlog, ruim terugbetalen. In veiligheid, vrijheid en voorspoed.
Allemaal wezenlijke en praktische voorstellen. Waarom durven wij ze niet?
Het ontbreekt Europa aan durf. Het scherpste wapen, dat leren ons de Oekraïners. Een politica als Kaja Kallas heeft die durf wel en dat is ook precies de reden waarom Poetin haar al bij voorbaat stelt niet met haar te willen onderhandelen. Hij wil alleen in gesprek met onderhandelaars met wie hij zijn oorlog — onder het mom van ‘diplomatie’ — voort kan zetten. Europa zou er goed aan doen om de realistische Kallas aan te wijzen als vaste onderhandelaarster. Niet alleen omdat onderhandelen precies in haar functie past, maar vooral om uit te drukken dat Europa kiest voor moed tegen Poetins angstzaaierij.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
Wat enigszins afbreuk doet aan haar gedachtenlijn is dat ze de bron van het creëren van afstand tot een Ander voornamelijk legt bij het geloof. Zoals door de overlevering van de donkere Cham uit het Bijbelverhaal, die zijn vader Noach dronken en in zijn blootje aanschouwt en daarom voor eeuwig moest boeten. En door paus Nicolaas V bijvoorbeeld, die in 1452 in een verklaring stelde dat de koning van Portugal de vrije hand kreeg bij het veroveren van overzeese gebieden, hun rijkdommen zich toe mocht eigenen en ‘hun mensen in eeuwige slavernij leiden’. Het was een handige rechtvaardiging voor westerse hebzucht natuurlijk en een vrijbrief voor westerse superioriteit over primitievelingen met hun achterlijke geloof.
