13.2 C
Amsterdam
Home Blog Pagina 2

‘Wij zijn met meer’, klinkt het in Leeuwarden

Frank de Wilt
-
0
‘Wij zijn met meer’, klinkt het in Leeuwarden

In Leeuwarden hielden inwoners zaterdag een manifestatie tegen fascisme, met muziek, knuffels en kaarten voor asielzoekers. Ook demonstranten van het Nationaal Protest liepen door de Friese hoofdstad. Een confrontatie bleef uit.

Op het Waagplein in Leeuwarden klinkt zaterdagmiddag zachtjes Messy van Lola Young. Bezoekers tekenen met stoepkrijt op de stenen, lachen met elkaar en eten kibbeling uit bakjes. Op een bankje leest iemand rustig een boek.

Maar een paar honderd meter verderop, op het Wilhelminaplein, hangt de Nederlandse vlag ondersteboven en staan demonstranten van het Nationaal Protest met borden waarop teksten staan als ‘de leugen regeert’.

Daar wordt geprotesteerd tegen ‘het beleid’, zoals de demonstranten het noemen. Ze zeggen zich zorgen te maken over immigratie, woningnood en het vertrouwen in de overheid. Het Nationaal Protest demonstreert zaterdagmiddag in negen verschillende steden in Nederland.

Op het Waagplein hebben inwoners van Leeuwarden zich verzameld voor een manifestatie die bewust niet als tegenprotest wordt gepresenteerd. Organisatoren spreken liever over ‘een ander geluid’. Geen megafoons, geen schreeuwende speeches, geen woede. Wel muziek, gesprekken, koekjes en kaarten voor bewoners van azc’s.

Tussen de aanwezigen lopen onder anderen journalisten, politici en nieuwsgierige Leeuwarders.

Akelige beelden

‘We wilden laten zien dat Friesland niet alleen bestaat uit boosheid’, zegt Ellen de Bruin, sociaal werker uit Leeuwarden en een van de initiatiefnemers. ‘De afgelopen weken worden we geconfronteerd met de meest akelige beelden. Mensen die zeggen dat ze “bezorgd” zijn over een azc, maar eigenlijk zie je gewoon afkeer van vluchtelingen en migranten.’ De Bruin noemt de bewegingen ‘neofascistisch’.

‘De Tweede Kamer normaliseert dingen die vroeger onacceptabel waren’

Volgens De Bruin is dat sentiment niet spontaan ontstaan. Ze wijst op groepen als Defend Netherlands en vergelijkbare bewegingen elders in Europa. ‘Dat zijn georganiseerde groepen. We hebben gezien wat er in Loosdrecht gebeurde, waar mensen geweld gebruikten tegen politie en brandweer. Het begint vaak met zogenaamd bezorgde burgers, maar er zit een harde kern achter.’

Ellen de Bruin, een van de initiatiefnemers van de manifestatie in Leeuwarden. Beeld: Frank de Wilt

Ze noemt de politieke toon in Den Haag medeverantwoordelijk voor de verharde sfeer. ‘Onze premier noemt dit “bezorgde burgers”, terwijl iedereen weet dat er georganiseerde extremistische groepen tussen zitten. De Tweede Kamer normaliseert dingen die vroeger onacceptabel waren.’

De Bruin (57) zegt dat ze de opkomst van Janmaat en de Centrumdemocraten nog heeft meegemaakt. ‘Maar de CD lijkt bijna schattig vergeleken met wat we nu meemaken.’

Knuffels voor kinderen in de opvang

Toch wil ze niet vervallen in dezelfde boosheid als de demonstranten verderop. Daarom kiest de organisatie bewust voor een vriendelijke sfeer. Mensen schrijven kaartjes aan bewoners van azc’s, delen koekjes uit en zamelen knuffels in voor kinderen in de opvang in Leeuwarden.

‘Mensen voelen zich machteloos’, zegt ze. ‘Dan helpt het als je iets concreets kunt doen.’

De nationale kaartjesactie blijkt aan te slaan. Via sociale media meldden zich mensen uit het hele land. Volgens De Bruin zijn donderdag meerdere postzakken met kaarten naar de opvanglocatie in Loosdrecht gebracht. ‘Deelnemers verlangen naar een politieke tegenstem.’

‘Mensen voelen zich machteloos’

Even verderop staat Thom Smit, de kersverse bestuursvoorzitter van SP Leeuwarden. Drie weken geleden nam hij het voorzitterschap over. De SP heeft sinds kort weer een zetel in de gemeenteraad van Leeuwarden, na twaalf jaar afwezigheid.

Smit (29) is software engineer bij een groot ingenieurs- en adviesbureau, en zichtbaar trots op de nieuwe energie binnen de lokale afdeling.

‘Overal waar mensen opstaan tegen ongelijkheid en onderdrukking, moet de SP aanwezig zijn’, zegt hij. ‘Niet alleen tijdens verkiezingen, maar juist op straat, tussen mensen.’

Volgens hem is het belangrijk dat mensen beseffen dat de harde anti-azc-demonstraties niet per se de meerderheid vertegenwoordigen. ‘Het voelt soms alsof zij met meer zijn, omdat ophef gigantisch veel aandacht krijgt. De meeste mensen denken helemaal niet zo.’

‘Het voelt soms alsof zij met meer zijn’

Tegelijkertijd begrijpt hij waar een deel van de maatschappelijke onvrede vandaan komt. ‘Mensen maken zich zorgen over de woningmarkt en hebben het gevoel dat ze achteruitgaan. En als Den Haag dan een asielspoedwet bedenkt, geef je impliciet het signaal af dat asielzoekers het grote probleem zijn.’

Maar volgens Smit wordt de woede de verkeerde kant op gestuurd. ‘Wij zeggen: schop niet naar beneden, maar naar boven.’

Zijn partij probeert daarom lokaal zichtbaar te zijn. ‘Wij hebben die zetel niet gewonnen door één goede campagne. We zijn al jaren aanwezig bij acties, op straat, in buurten. Mensen organiseren, dat is wat we doen.’

Hitlergroet

Dan komt het Nationaal Protest vanaf het Wilhelminaplein langzaam in beweging. Demonstranten lopen richting het centrum. Op het Waagplein verzamelt de groep zich op de groenstrook.

De twee demonstraties kruisen elkaar. Beeld: Frank de Wilt

Wanneer de stoet langs het Waagplein trekt, zingen tientallen aanwezigen een bewerkte versie van Bella Ciao. Anderen blazen bellen in de lucht. Na afloop klinkt de leus: ‘Wij zijn met meer’.

Vanuit de stoet van het Nationaal Protest volgen enkele middelvingers. Eén demonstrant brengt een Hitlergroet. Johannes Beers, raadslid voor de Partij voor de Dieren in Leeuwarden, kijkt ernaar en zucht: ‘Aah, verdorie.’

‘De sfeer in de samenleving wordt steeds grimmiger’

Beers reageert nauwelijks verrast. Die gelaten reactie onderstreept hoezeer aanwezigen zeggen te vrezen voor de normalisering van extreemrechtse symboliek.

Beers maakt zich zorgen over de richting waarin Nederland zich volgens hem ontwikkelt. ‘De sfeer in de samenleving wordt steeds grimmiger. Mensen worden bozer op elkaar.’

Volgens hem speelt de landelijke politiek daarin een belangrijke rol. ‘Niet alleen extreemrechts radicaliseert. Ik vind dat de VVD ook radicaliseert. Leugens en desinformatie worden normaal. In mijn werk als gemeenteraadslid hoef ik nooit te liegen.’

Hij merkt dat ook lokaal. Hoewel hij pas net raadslid is en nog maar één echte raadsvergadering achter de rug heeft, viel hem direct de toon op. ‘Het kan ook anders. Gewoon normaal met elkaar omgaan, met respect. Zoals hier vandaag. Er is een leuke vibe en er wordt gelachen.’

Love, peace and understanding

Dat is misschien wel de winst van de middag op het Waagplein: de afwezigheid van woede. Geen verhitte strijd, maar een ouderwetse oproep tot verdraagzaamheid. ‘Love, peace and understanding’, noemt Beers het.

Hij grinnikt om zijn eigen woorden. ‘Ik klink als een oude hippie.’

Of zulke manifestaties genoeg zijn om de maatschappelijke stemming te keren, weet niemand hier. Voor even overstemt in Leeuwarden het geluid van bellenblaas en Bella Ciao de woede van verderop.

De brenger van de Hitlergroet is zaterdag opgepakt door de politie.

 

Markuszower, vergeet uw familiegeschiedenis niet

Lody van de Kamp
-
0
Markuszower, vergeet uw familiegeschiedenis niet

Beste meneer Markuszower,

Als parlementariër kiest u voor het publieke debat. Ook wanneer het gaat om harde standpunten. Zelfs wanneer deze ook door uw collega’s in de Tweede Kamer als verwerpelijk worden ervaren.

Uw aanwezigheid bij de recente protesten tegen de komst van azc’s in ons land en uw, wat mij betreft, ongenuanceerde uitspraken over de ‘komst van asielzoekende Palestijnen naar ons land’ beschrijven voor mij nog eens hoe ver wij ideologisch van elkaar afstaan.

U kiest voor het publieke debat. Lang heb ik getwijfeld of ik dit vandaag ook naar u zou doen.

Wat ik u wil voorleggen heeft namelijk alles te maken met de voorgeschiedenis van onze Joodse gemeenschap, waar u ook duidelijk mee verbonden bent. Moet ik dit doen via een privébericht? Of zal ik u volgen in het publieke debat? Ik kies voor dat laatste.

Meer dan honderd jaar geleden vonden groepen Joodse vluchtelingen uit Oost-Europa gestaag hun weg naar het vissersdorp Scheveningen. Het waren onze geloofsgenoten die zich gedwongen zagen hun huis en haard in Rusland en Polen te verlaten vanwege vervolgingen en de bekende pogroms. Zowel vóór als tijdens de Eerste Wereldoorlog kwamen er nog meer. Waaronder ook mijn, maar ook uw familiegenoten.

Het waren onze geloofsgenoten die zich gedwongen zagen hun huis en haard in Rusland en Polen te verlaten

Het typisch Oost-Europees-Joodse gemeenschapsleven kwam met hun komst hier in Nederland tot bloei. In de jaren direct voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog groeiden hun aantallen nog verder.

Twee Scheveningse synagogen, één aan de Havenkade 19 en de andere aan de nabijgelegen Harstenhoekweg 44, werden vanwege de komst van deze nieuwkomers, die wij tegenwoordig asielzoekers zouden noemen, opgericht. Twee Joodse gebedshuizen in dit dorpje aan zee, dat zelf een zwaar christelijke signatuur uitstraalde, werden een begrip. Zij voldeden volledig aan de religieuze behoeften van onze nieuwe geloofsgenoten in dit land, die hier als vluchtelingen de grens over konden steken.

Meneer Markuszower, dat alles ging niet vanzelfsprekend. Enkele dagen na de afschuwelijke Kristallnacht, in de nacht van 9 november 1938 in Duitsland, stonden veel van onze mede-Joden voor de grens van Nederland. Doodsangsten hadden zij uitgestaan in de achter hen liggende uren van barbarisme in nazi-Duitsland. Onze eigen minister-president Hendrik Colijn nam het woord: ‘Geen enkele samenleving is vrij van antisemitisme. Ook onze Nederlandse samenleving niet. Om te voorkomen dat dit nog erger wordt, moeten wij niet nog meer Joden in ons land toelaten. Met meer Joden worden de anti-Joodse gevoelens alleen maar erger. Dus geef ik nu opdracht aan onze Marechaussee om onze grenzen nauwlettend in de gaten te houden en geen Joden meer vanuit Duitsland toe te laten. En indien zij toch de grens passeren, hen desnoods met geweld terug te sturen.’ Ja, ‘desnoods met geweld’, meneer Markuszower. Ook uw woorden.

Terug naar Scheveningen. Met de komst van die eerste generatie Oost-Europese Joodse nieuwkomers van de vorige eeuw was het nog niet gedaan met hun vluchtelingenbestaan. In de meidagen van 1940, toen Nederland bezet werd door nazi-Duitsland, stroomde de haven van Scheveningen vol met angstige burgers die probeerden vissers te bewegen hen over te brengen naar Engeland. Onder die burgers waren ook veel Joodse Scheveningers die nog maar enkele jaren daarvoor hier waren gekomen. Als asielzoekers. Deze keer wisten maar weinigen de dans te ontspringen; weinig vissers durfden uit te varen. En degenen bij wie het niet lukte? Wij weten maar al te goed dat hun lot voor een groot deel eindigde in Auschwitz, Sobibor of Treblinka. Net zoals het de Joden verging die door de Marechaussee in opdracht van onze minister-president ‘desnoods met geweld’ over de grens werden gezet.

Het vluchtelingenverhaal, meneer Markuszower, ging voor een deel van de Scheveningse nieuwkomers nog even door. U weet het. Sommige families hebben verwoede pogingen ondernomen in die oorlogsjaren om opnieuw de mantel van het vluchteling-zijn aan te trekken. Als vluchteling kwamen zij aan in het neutrale Zwitserland. Het lukte er maar weinigen. Dichte grenzen zijn dichte grenzen. Voor Joden was Europa ‘overvol’.

Meneer Markuszower, ik ben er bijna. Nog een laatste persoonlijke noot. Natuurlijk boterde het niet altijd even goed tussen de gevestigde ‘Nederlands-Joodse Gemeente’ in Den Haag en de hier zojuist beschreven Oost-Europese gemeenschap in Scheveningen.

Soms liep het stroef. Maar dan was er altijd één man die er op zijn eigen zachtzinnige en liefdevolle manier in slaagde de plooien weer glad te strijken. Iedereen kende hem daarom. Een meneer Isi Kornmehl met zijn vrouw Rita Jeret. Beiden afkomstig uit families waarin de term ‘vluchteling’ helemaal was ingeburgerd, maar die hier toch een thuis mochten vinden.

Altijd dat ellendige lidwoord DE

Ten slotte, weet u eigenlijk waarom onze eigen vijanden zo’n gruwelijke hekel hadden aan ‘de Joden’? Omdat er altijd wordt gesproken over DE Joden. Het generaliseren van een groep. Altijd dat ellendige lidwoord DE.

Zoals u dit maar al te goed kent wanneer het in uw debat gaat over DE moslims, DE Palestijnen, DE dit of DE dat.

Wanneer wij in staat zijn dit ene lidwoord in deze context af te schaffen, vinden wij elkaar misschien ook nog wel eens.

Sowieso wordt het in ons land dan in ieder geval een stuk veiliger en humaner. Dan wordt ook uw Nederland weer de plek waar mensen, naar het voorbeeld van onze eigen voorouders, gedwongen door de omstandigheden een veilig en gezegend heenkomen mogen vinden.

Wat als Markuszower minister was geworden?

Abdelkader Benali
-
0
Wat als Markuszower minister was geworden?

Gidi Markuszower werd geen minister van Asiel omdat de AIVD dat als een gevaar zag voor de binnenlandse veiligheid. Ze hebben gelijk gekregen. Was Markuszower aan het roer gekomen, dan waren aan de grens doden gevallen. Hij zou via een noodwet zijn overgegaan tot het gericht instructies geven voor het neerschieten van elke ‘verdachte entiteit’. Op de vraag hoe die entiteit eruitziet, zou Markuszower natuurlijk een duidelijk signalement hebben gegeven. Daarnaast zou hij een geheim document overleggen waarin namen en rugnummers staan van alle ongewenste migranten, overwegend Palestijnen, want Palestijnen, daar heeft Markuszower weinig mee.

Hij zou in een talkshow van de publieke omroep gretig hebben verteld dat vluchtelingen uit Gaza per definitie een gevaar opleveren voor de staatsveiligheid omdat ze uit Gaza komen. De volgende dag zouden VVD, PVV en JA21 hiermee akkoord zijn gegaan. Markuszower zou hoogstpersoonlijk overgaan tot het ruimen van azc’s van alle ongewenste vreemdelingen; met de vinger zou hij wijzen naar de mensen die het veld moeten ruimen.

Bij het uitvoeren van deze gewelddadige politiek van Markuszower zou hij gesteund worden door ongeruste burgers. Een aantal van deze ongeruste burgers zou die avond bij een talkshowtafel vertellen over het trauma dat ze hadden opgelopen bij het ruimen van de ongewenste vreemdelingen. Dat een aantal van deze bezorgde burgers ervoor koos om hun gezicht niet te laten zien, zou geaccepteerd worden door de talkshow. Want na zorgvuldige journalistieke afweging besloot men liever wel mensen aan tafel te hebben dan helemaal geen mensen. Terwijl de bezorgde burgers onder het toeziend oog van de glimmende Markuszower leeglopen, ziet de kijker op de achtergrond beelden van de uitgezette vreemdelingen: mensen teruggebracht tot een kluitje, van de achterkant gefotografeerd.

Van aftreden zou geen sprake zijn

Er is natuurlijk een eerste keer dat er doden aan de grens vallen. Markuszower zou ter verantwoording zijn geroepen, maar van aftreden zou geen sprake zijn, want er is onderliggend bewijs dat de vreemdelingen zich op onrechtmatige wijze toegang hebben verschaft tot het grondgebied. En daarnaast: ‘De kans is groot dat er een potentiële kinderverkrachter is gestopt.’ Applaus vanaf de tribune om zoveel klare taal.

Er is altijd een eerste keer dat er een dode valt. En net op het moment dat Markuszower in het nauw komt omdat naar buiten komt dat het hier niet om een ongewenste vreemdeling ging, dat hier geen sprake was van onrechtmatigheid, wordt Markuszower gered door een totaal onverwachte wending: er valt nog een dode aan de grens. Die trekt de aandacht, waarmee de aandacht van de eerste dode is afgeleid, omdat de tweede dode ook aandacht verdient. En terwijl dat gebeurt, vallen de derde en de vierde dode. Dan is Markuszower vrij van zorgen, want om Stalin te citeren: een dode is een tragedie, veel doden zijn statistiek.

Het gaat dan niet meer om de individuele doden, het gaat vanaf dat moment om de controle houden over het doden. Wie heeft er de leiding, wie doet het onderzoek, wie brengt er rust? Gidi Markuszower natuurlijk. Hij komt met aanbevelingen die hem zijn aangereikt in een geheim document van een onbekende partij. Er moet een muur komen. Er moeten checkpoints komen. Er moet overeengekomen worden dat de doden die aan de Duitse kant vallen niet onder Nederlandse jurisdictie vallen.

Het doden wordt een juridische kwestie. Het onderzoek komt. Na lang wikken en wegen heeft een ex-politicus van onbesproken gedrag, en met een links signatuur, zich beschikbaar gesteld om tot een rapport te komen. De macht is ingekapseld. De drones vliegen boven de grens. Er komt geen ongewenste vreemdeling meer in. Het doden gaat voort. Maar we horen het al niet meer. Het klinkt dof. We hebben onze buik vol van de doden. We willen menselijkheid. We willen leven.

Markuszower belooft dat er leven komt, want we houden van het leven. We zijn een land dat het leven hoog in het vaandel heeft staan. Markuszower stelt een nieuwe feestdag voor: het Feest van de Mens. Het voorstel wordt aangenomen. Het valt na 5 mei en is ook een vrije dag.

Kaartenactie voor vluchtelingen na geweld in Loosdrecht: ‘Nederland is meer dan angst en woede’

de Kanttekening
-
0
Kaartenactie voor vluchtelingen na geweld in Loosdrecht: ‘Nederland is meer dan angst en woede’

De Zwolse jurist Jan de Beer is een kaartenactie begonnen na de onrust rond de opvang van gevluchte mensen in Loosdrecht. Na opnieuw een avond met rellen zegt hij ‘geen woorden meer te kunnen vinden’ voor wat er gebeurt en daarom te kiezen voor een klein gebaar.

De Beer schreef twee kaartjes: één aan de gevluchte mensen die verblijven in het oude gemeentehuis van Wijdemeren, en één aan het gemeentebestuur van Wijdemeren. Daarmee wil hij volgens eigen zeggen laten zien dat ‘Nederland zoveel meer is dan de bange en boze mensen buiten’. Ook roept hij bestuurders en inwoners op ‘nooit te zwichten voor geweld’.

Op sociale media deelt De Beer zijn actie en moedigt hij anderen aan om ook een kaart of brief te sturen. ‘Een klein gebaar na alle grote woorden, voor een glimp warmte in een zo vaak koude en kille wereld’, schrijft hij.

De Beer deelde ook het adres waarop kaartjes kunnen worden gestuurd:

Gemeentebestuur Wijdemeren / bewoners oude gemeentehuis Wijdemeren
Postbus 190
1230 AD Loosdrecht

De Beer sprak zich eerder al uit tegen het Nederlandse asielbeleid. Op zijn initiatief ondertekenden voorgangers van verschillende geloofsgemeenschappen een brief aan oud-premier Dick Schoof en Tweede Kamerleden, waarin zij hun zorgen uitten over het asielbeleid.

Collectief tegen Islamofobie stuurt brandbrief naar Tweede Kamer: ‘Genoeg is genoeg’

de Kanttekening
-
0
Collectief tegen Islamofobie stuurt brandbrief naar Tweede Kamer: ‘Genoeg is genoeg’

De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer heeft deze week een brandbrief ontvangen van Nederlandse moslims over de ‘toenemende moslimhaat en islamofobie’ in de samenleving. Het Collectief tegen Islamofobie zegt klaar te zijn met de ‘zoete woorden’ van het kabinet en eist concrete maatregelen.

In de brief, met de titel Genoeg is genoeg, wordt de moslimonvriendelijke sfeer in Nederland ook in verband gebracht met de genocide in Palestina. ‘Nederlandse moslims zien, voelen en horen (in de politiek, media en tijdens herdenkingen) dat Palestijnse levens, onze islamitische broeders en zusters, niets waard zijn voor veel islamofoben, en denken: hoe zouden wij behandeld worden als hier een oorlog uitbreekt? We moeten het hier over hebben. Maak er geen olifant in de Kamer van. Juist ook niet na deze herdenkingsdagen’, schrijft het collectief.

De brief komt op het moment dat een pro-Israëlisch Kamerlid oproept tot ‘maximaal geweld’ tegen Palestijnse vluchtelingen die naar Nederland willen komen vanwege het voortdurende Israëlische geweld tegen Palestijnen.

‘Al generaties lang signaleren wij dat de Nederlandse overheid ons onvoldoende beschermt tegen moslimdiscriminatie en er via beleid, wetgeving en politieke retoriek juist aan bijdraagt’, staat in de brief.Ter onderbouwing verwijst het collectief naar een reeks studies en rapporten die de zogenoemde ‘normalisering van islamofobie’ in Nederland zouden aantonen, waaronder de Monitor Moslimdiscriminatie.

Aan het einde van de brief doet het collectief een aantal concrete eisen:

‘Wij verwachten dat de Tweede Kamer, samen met het kabinet, de volgende stappen zet:

  1. Erken niet alleen moslimdiscriminatie, maar ook islamofobie (anti-moslimracisme, moslimhaat) als specifieke, structurele vorm van racisme.
  2. Vraag om een nationaal actieplan tegen anti-moslimracisme met concrete doelen en deadlines.
  3. Reserveer structureel budget voor de aanpak van islamofobie.
  4. Zorg voor eenduidige landelijke registratie en jaarlijkse publicatie van moslimdiscriminatie.
  5. Versterk onderzoek en handhaving.
  6. Schaf uitsplitsing naar afkomst of religie af als geen concreet, proportioneel en rechtmatig beleidsdoel wordt aangetoond.
  7. Stel een nationaal coördinator tegen islamofobie en moslimdiscriminatie aan, met een vergelijkbaar mandaat als de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB).
  8. Stop de politieke normalisering van moslimhaat.’

Aangifte tegen Markuszower, die ‘maximaal geweld’ wil tegen Palestijnen

de Kanttekening
-
0
Aangifte tegen Markuszower, die ‘maximaal geweld’ wil tegen Palestijnen

Kamerlid Gidi Markuszower (Groep Markuszower, ex-PVV) heeft gezegd dat er ‘maximaal geweld’ moet worden toegepast op Palestijnse vluchtelingen die naar Nederland komen. Dat zei hij in een interview met Left Laser, buiten de vergaderzaal van de Tweede Kamer. Mogelijk kan hij daardoor strafrechtelijk worden vervolgd voor opruiing. The Rights Forum heeft in ieder geval aangifte gedaan.

Vanuit de politiek worden de gewelddadige uitspraken van de pro-Israëlische Markuszower, die tussen 1999 en 2005 bestuurslid en woordvoerder was van Likoed Nederland, sterk veroordeeld. Jan Paternotte, fractievoorzitter van D66, noemt het ‘complete idiotie’ van zijn collega. ‘Oproepen tot geweld tegen Palestijnse asielzoekers. Stop met deze gevaarlijke wedstrijd in radicaalrechts verplassen’, aldus Paternotte.

Ook vanuit de lokale politiek en maatschappij is direct gereageerd op het aanzetten tot geweld tegen Palestijnen. ‘Deze genocidale gek zit dus gewoon in de Tweede Kamer’, zegt Denk-politicus Sheher Khan. In zijn bericht herinnert hij eraan dat de AIVD hem te gevaarlijk vond toen hij in het vorige kabinet aasde op een ministerspost. ‘Zijn ware genocidale aard komt naar boven als je deze man laat praten. Dat doet Left Laser heel goed’, merkt Khan op.

‘Zullen we afspreken dat we deze man niet meer aan tafel uitnodigen, niet meer bestuurlijk legitimeren? Nee, ook niet als hij met Keijzer 25 zetels haalt. Een cordon sanitaire was nog nooit zo gepast’, reageert mensenrechtenactivist Jonathan Huseman op X.

Het is niet de eerste keer dat Markuszower keihard uit de bocht vliegt. Eerder, toen hij nog bij de PVV zat, noemde hij Afrikaanse en Arabische asielzoekers ‘beesten’. Volgens Markuszower wordt ‘de gewone Nederlander een vreemde in eigen land’ en ‘vervangen’, oftewel de beruchte racistische omvolkingstheorie, waarbij Nederlanders met een migratieachtergrond nooit echt als Nederlander worden beschouwd en dat ook nooit kunnen worden, omdat ze niet wit zijn.

‘Wij laten hyena’s het land binnen die vandaag elkaar doodslaan en morgen ons’, zei hij destijds in de Kamer.

Lees ook:

Wie is Gidi Markuszower, die breekt met de PVV en een eigen fractie begint? 

Onzekerheid en angst onder vluchtelingen over nieuwe regels

Majorie van Leijen
-
0
Onzekerheid en angst onder vluchtelingen over nieuwe regels

Er staan grote wijzigingen voor de deur op het gebied van asiel en migratie. Hoe beleven vluchtelingen die zich momenteel in de asielketen bevinden dit? We vroegen het aan Turkse en Syrische vluchtelingen die wachten op een beslissing over hun aanvraag of gezinshereniging.

Volgende maand treedt het EU-Migratiepact in werking. Over de Nederlandse implementatie daarvan wordt nog hevig gediscussieerd en het is nog niet duidelijk welke aanvullende wetgeving hier zal gelden.

Wat al wel duidelijk is, is dat Nederland opnieuw het tweestatusstelsel invoert. Dit maakt onderscheid tussen twee soorten vluchtelingen. Mensen die persoonlijk vervolgd worden vanwege bijvoorbeeld politieke overtuiging, religie, afkomst of seksuele gerichtheid krijgen een vluchtelingenstatus (A-status). Mensen die niet individueel vervolgd worden, maar wel gevaar lopen door oorlog, geweld of onmenselijke behandeling in hun land, krijgen subsidiaire bescherming (B-status).

Vooral voor deze laatste categorie zal veel veranderen, met name op het gebied van gezinshereniging. Zij zullen in veel gevallen twee jaar moeten wachten voordat ze een aanvraag kunnen indienen en moeten daarvoor eerst beschikken over voldoende inkomen en geschikte huisvesting. Niet iedereen mag nareizen; de nadruk ligt op het kerngezin. Meerderjarige kinderen vallen buiten de boot.

Wat nog niet duidelijk is, is of en wanneer deze nieuwe regels worden toegepast op lopende aanvragen. Kamerlid Kati Piri (PRO) pleitte vorig jaar voor een overgangsregeling, om te voorkomen dat een besluit afhankelijk is van het moment waarop een ambtenaar beslist, terwijl vluchtelingen op het moment van hun aanvraag in de veronderstelling waren dat zij bepaalde rechten hadden. Dit voorstel werd verworpen. Vluchtelingen weten weinig tot niets over wat hen nu te wachten staat, blijkt uit de gesprekken.

Turkse vluchtelingen

Turkse vluchtelingen die de afgelopen jaren naar Nederland zijn gekomen, zijn in veel gevallen politieke vluchtelingen. Veel van hen zijn sympathisanten van de Gülenbeweging, die in Turkije verantwoordelijk wordt gehouden voor de mislukte coup in 2016. Sindsdien worden sympathisanten en hun familieleden vervolgd.

Zo ook Mustafa Ceyhan (51). Hij kwam 25 maanden geleden naar Nederland, zijn vrouw en twee zonen 33 maanden geleden. Ook zijn dochter en haar gezin verblijven al 20 maanden in verschillende azc’s. Ze wachten allemaal op een beslissing op hun asielaanvraag.

Ceyhan weet wat het tweestatusstelsel inhoudt; hij is goed op de hoogte. Toch beschrijft hij onzekerheid en angst. Het niet weten of hij mag blijven, of zijn familie mag blijven en of zijn toekomst in Nederland ligt, zorgt voor voortdurende stress en angst, vertelt hij.

‘Elke dag wachten we op een e-mail. Komt er nieuws?’

‘De asielprocedure is al lang en zwaar. Met dit systeem komen daar nog meer controles, meer wachten en meer onzekerheid bij. Na verloop van tijd ontstaat het gevoel: wat er ook gebeurt, laat het tenminste duidelijk worden.’

‘Elke dag wachten we op een e-mail. Komt er nieuws? Krijgen we een verblijfsvergunning? We hebben in Turkije al vijf jaar geleefd met angst en stress. Mijn kind was vijf of zes jaar oud toen zijn vader naar de gevangenis ging, en elf of twaalf toen hij vrijkwam. Nu vraagt hij: mama, wanneer krijgen wij eindelijk een normaal leven?’, vertelt Safak, een Turkse vrouw die in november 2023 met haar man en zoon naar Nederland vluchtte.

Ook Safak (ze noemt haar achternaam liever niet) is op de hoogte van de nieuwe regels, die al sinds haar aankomst in Nederland in de lucht hingen. Toen kwam immers het meest rechtse kabinet aan de macht en dat heeft ze wel degelijk meegekregen, vertelt ze. ‘Ze weten veel van onze zaken af, maar richten zich volledig op: hoe kunnen we het moeilijker maken zodat mensen niet meer komen? Mensen willen niet dat nieuwkomers hier lang verblijven terwijl hun eten, drinken en huisvesting betaald moeten worden.’

Wachten op gezinshereniging

‘De verdere verharding van het systeem en de onzekerheid over de uitvoering ervan betekenen meer uitsluiting, meer wachttijd en meer onzekerheid’, beschrijft Abdurrahman Öztürk, een 53-jarige Turkse statushouder. Hij kreeg na 21 maanden een verblijfsvergunning, maar wacht momenteel op gezinshereniging met zijn kinderen en op een woning. Hij verblijft bij een Nederlands gastgezin.

‘Vluchteling zijn is op zichzelf al een zware situatie. Terwijl iemand de last van het verleden met zich meedraagt, zoekt hij tegelijkertijd zekerheid voor de toekomst. Maar deze nieuwe maatregelen ondermijnen juist dat gevoel van veiligheid. De beperkingen op gezinshereniging maken de kans om onze dierbaren terug te zien tot een luchtspiegeling.’

‘Mama, wanneer krijgen wij eindelijk een normaal leven?’

Daarnaast roept het een diep gevoel van onrechtvaardigheid op, gaat hij verder. ‘Want ik en vele anderen willen niets anders dan onze kinderen in een veilige omgeving grootbrengen, werken en bijdragen aan de samenleving. Dat mensen na alles wat zij hebben meegemaakt ook nog moeten leven met de angst dat hun rechten verder worden beperkt, is psychologisch zeer uitputtend.’

‘Ik begrijp de behoefte van Nederland aan veiligheid en orde, maar ik geloof dat er een balans moet zijn tussen veiligheid en rechtvaardigheid’, zegt ook Ceyhan. ‘Nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht worden toegepast. Dit is niet alleen een wens, maar een fundamenteel rechtsbeginsel.

‘Mensen bouwen hun leven op basis van bestaande regels. Zij hebben een aanvraag ingediend, een procedure gestart en vertrouwden op een bepaald systeem. Als regels tijdens een lopende procedure veranderen, weten mensen niet meer waarop zij beoordeeld zullen worden. Dat veroorzaakt een diep gevoel van onrechtvaardigheid.’

Öztürk voegt toe: ‘Vluchtelingen opdelen op basis van hun status maakt de samenleving niet veiliger, maar vergroot juist de polarisatie. Wij zijn geen dossiernummers, maar mensen die met waardigheid willen leven. Wij verwachten dat onze stem wordt gehoord en dat rechtvaardigheid voor iedereen gelijk wordt toegepast.’

Syrische vluchtelingen

Een van de grootste noodopvanglocaties in Nederland is de Silja Europa, een gigantisch cruiseschip in de haven van Rotterdam-West. Hier worden maar liefst tweeduizend vluchtelingen opgevangen, van wie velen uit Syrië komen. ‘De meesten van ons zijn statushouder, we wachten op een woning’, vertelt een man van in de 50 die voor de boot staat te wachten op een vriend.

Toch zijn de nieuwe regels wel degelijk van belang voor veel van hen. De Syriër, die zijn naam liever niet noemt, wacht al zes jaar op gezinshereniging en de procedure zit nog altijd muurvast. Zijn vrouw en kinderen wonen nog steeds in Syrië en hij heeft geen idee wat de nieuwe regels voor hen zouden betekenen. ‘Ons wordt niets verteld.’

‘De procedure mag eigenlijk maar zes maanden duren, toch wacht ik al zes jaar’

De man heeft een christelijke achtergrond en zou op basis van zijn geloof een politieke vluchteling worden als het tweestatusstelsel in werking treedt. Dit is in zijn voordeel: voor vluchtelingen uit oorlogsgebieden wordt het namelijk nog lastiger om gezinsleden over te laten komen. Voor politieke vluchtelingen blijven de regels hetzelfde, maar daar heeft de man weinig boodschap aan. ‘De procedure mag eigenlijk maar zes maanden duren, toch wacht ik al zes jaar.’

Zijn vriend is inmiddels gearriveerd. Het is een Syrische man van in de 40 en ook hij wil zijn naam niet noemen. Hij is soenniet, maar zijn vrouw is alawiet en dat kan hem in de problemen brengen, zegt hij. Zijn vrouw en kinderen woonden nog in Syrië toen het Assad-regime viel. Ze waren niet langer veilig in Syrië, maar wachtten nog op de procedure om herenigd te worden in Nederland.

‘Ik heb hun situatie aan de IND voorgelegd, maar dit heeft niet geleid tot een snellere beslissing. Ze zouden het meenemen. We konden hier niet op wachten, mijn gezin is inmiddels het land uit gesmokkeld naar Libanon, waar ze niets of niemand hebben’, vertelt hij.

‘Mijn situatie blijft hetzelfde en die was altijd al slecht’

Ook hij heeft geen idee wat het tweestatusstelsel zal betekenen voor zijn aanvraag. ‘Wat betekent het dat mijn status gaat veranderen? Mijn situatie blijft hetzelfde en die was altijd al slecht. Ik ben gevlucht tijdens de oorlog, nu is mijn gezin nog meer in gevaar en ik kan vanaf hier niets voor ze betekenen. Ik kan niet werken, geen geld verdienen en niet voor ze zorgen.’

Mentale toestand

Het lange wachten, de onzekerheid en de onduidelijkheid over de procedures breken Syrische vluchtelingen op. Al sinds de val van het Assad-regime is er onduidelijkheid over de kansen die zij hebben op een nieuw leven in Nederland. Eerst was er een beslisstop. Daarna volgden verschillende veiligheidsanalyses van hun land en nu zou hun vluchtelingenstatus weleens kunnen veranderen. Veel van hen mogen dan misschien een verblijfsvergunning hebben, de meesten wachten nog op naaste familieleden.

Zo ook M., een Syrische vrouw die op een boot even verderop woont. Ze wacht al ruim drie jaar op hereniging met haar man en drie kinderen. Ze is Koerdisch; haar man en kinderen lopen dagelijks gevaar in Syrië. De oorlog mag dan voorbij zijn, maar dat betekent nog geen veilig leven.

Ze heeft van verschillende kanten veel negatieve berichten gehoord over de veranderende regels en dat beïnvloedt haar mentale toestand en die van haar familie, vertelt ze. Ze heeft volgende week een afspraak bij de IND en hoopt dan meer duidelijkheid te krijgen, maar ze heeft tot nu toe geen informatie gekregen over het tweestatusstelsel.

Bewoners op deze opvanglocaties moeten het hebben van geruchten, verhalen over anderen bij wie het wel is gelukt of juist niet. Ze moeten het vooral hebben van heel veel wachten. ‘Tot de situatie opeens weer verandert. We horen het altijd achteraf’, vertelt de 40-jarige Syriër, waarna hij vertrekt met een vlotte ‘doei’.

Lees ook:

Volgende maand gaan de nieuwe Europese asielregels in. Wat verandert er? 

‘De wereld is nooit hersteld van de Holocaust en de Nakba’

Tayfun Balcik
-
0
‘De wereld is nooit hersteld van de Holocaust en de Nakba’

Vandaag wordt op verschillende plekken stilgestaan bij de Palestijnse Nakba. Moet deze herdenking een plek krijgen naast 4 mei in onze herinneringscultuur?

Op steeds meer plekken in Nederland wordt vandaag de ‘voortdurende’ Nakba, Arabisch voor ‘catastrofe’ of ‘ramp’, herdacht. De Nakba verwijst naar de massale verdrijving van Palestijnen bij de oprichting van de staat Israël. In de periode van 1947 tot 1949 werden ongeveer 750.000 Palestijnen verjaagd door zionistische strijdgroepen en werden honderden Palestijnse dorpen verwoest of ontvolkt.

Volgens veel deelnemers aan de herdenkingen is de Nakba nooit gestopt, maar zet die zich in verhevigde vorm voort door de genocide in Gaza en het toenemende geweld van kolonisten op de bezette Westelijke Jordaanoever.

Twee wetenschappers, een schrijver en een politicus die begaan zijn met het lot van de Palestijnen vertellen over de toenemende betekenis van de ‘voortdurende Nakba’ en over de relatie met 4 mei.

Gelijkwaardige ruimte om te rouwen

De schrijver Chris Keulemans gaat vanavond naar de Nakba-herdenking in de Dominicuskerk in Amsterdam, waar ook aandacht wordt gevraagd voor de relatie tussen 4 mei, de herdenking van de Nederlandse oorlogsslachtoffers, en het Palestijnse leed. Dat die geschiedenissen met elkaar in verband worden gebracht, vindt hij niet vreemd.

‘Voor mij is het een logische verbinding. De wereld is nooit hersteld van de Holocaust en de Nakba. De gevolgen maken we nog elke dag mee. Elk slachtoffer is voor niets gevallen. Dat herdenk ik op beide dagen’, zegt hij.

‘Ik begrijp heel goed dat slachtoffers, nabestaanden en geestverwanten hun eigen, specifieke tragedie willen herdenken. Ik hoop ook dat zij in staat zijn om stil te staan bij de connectie met andere tragedies en de slachtoffers daarvan. Als onze samenleving aan allen een gelijkwaardige ruimte zou bieden om te rouwen en te herdenken, dan zou dat begrip over en weer kunnen ademen.’

alestijnse families vluchten uit Galilea, november 1948

Yarin Eski, criminoloog aan de Vrije Universiteit, staat dit jaar voor het eerst stil bij de Nakba. ‘Ik heb in maart 2024 voor het eerst over de Nakba gehoord en daarna steeds meer geleerd over Palestina, de wreedheden en het oorverdovende internationale ontkennen daarvan. Ik wil daar geen onderdeel meer van zijn’, reageert hij.

Ook Eski vindt dat er in Nederland steeds meer aandacht voor deze geschiedenis moet komen. ‘De verbinding tussen 4 mei en 15 mei zit hem er voor mij in dat deze dagen ons eraan herinneren wat ontmenselijking, uitsluiting en massaal geweld kunnen aanrichten, en dat die lessen niet selectief toegepast kunnen worden. De Holocaust is net zo verschrikkelijk als de Nakba. Dat betekent niet dat je verschillende geschiedenissen op één hoop gooit, maar wel dat je bereid bent menselijk leed serieus te nemen. Juist als dat politiek gevoelig ligt’, zegt hij.

‘Aandacht voor Palestijns leed doet niets af aan de betekenis van de Holocaust’

Dat dit ongemak oproept bij veel Nederlanders begrijpt hij. ‘Maar aandacht voor Palestijns leed doet niets af aan de betekenis van de Holocaust of de Tweede Wereldoorlog, net zoals aandacht voor andere genocides en humanitaire rampen, zoals in Soedan, dat ook niet doet.’

Socioloog Joost Jongerden van de Wageningen Universiteit doet vandaag niets bijzonders met betrekking tot de herdenking van de Nakba. ‘Dat wil overigens niet zeggen dat ik niets doe’, zegt hij er meteen achteraan.

‘Ik zet mij onder meer in voor het verbreken van de banden tussen de universiteit waar ik werk en Israëlische universiteiten, in het bijzonder de Hebrew University of Jerusalem (HUJI). Die universiteit is betrokken bij de illegale bezetting van gebieden op de Westelijke Jordaanoever en heeft mogelijk handelingen gefaciliteerd die mensenrechten schenden en zelfs strafbaar zijn onder het Genocideverdrag.’

‘4 mei was voor mij een betekenisvolle dag’

Over de Nederlandse herinneringscultuur rondom 4 mei en de koppeling met 15 mei is hij tot een harde conclusie gekomen. ‘4 mei was voor mij een betekenisvolle dag: een dag waarop degenen werden herdacht die hun leven hebben gegeven in de strijd tegen het fascisme. Maar die betekenis is ons afgenomen’, vindt hij.

Jongerden legt uit: ‘Officieel herdenken we op 4 mei niet alleen meer verzetsstrijders en slachtoffers van de nazi’s, maar ook degenen die zijn gevallen tijdens de koloniale oorlog in Indonesië. Wat mij betreft zouden we juist de slachtoffers van die koloniale oorlog moeten herdenken, niet de uitvoerders. In die verschuiving zie je hoe de betekenis van 4 mei geleidelijk nationalistisch is geherdefinieerd. Niet langer staat centraal waarvoor iemand streed, of waarvan iemand slachtoffer werd, maar vooral dát iemand Nederlander was, los van de rol die diegene heeft gespeeld.’

Opnieuw vormgeven

Hij wil dat 4 mei een bredere betekenis krijgt. ‘Het is belangrijk om 4 mei opnieuw vorm te geven: als een antifascistische herdenking die niet alleen terugblikt op het verleden, maar ook verbonden is met de politieke werkelijkheid van vandaag. De alternatieve herdenking vormt daarvoor een belangrijk begin.’

De Amsterdamse fractievoorzitter van Denk, Sheher Khan, is er vandaag bij in de Dominicuskerk. Over de verbondenheid van de Dodenherdenking op 4 mei met het leed van de Palestijnen zegt hij het volgende: ‘De Dodenherdenking is voor mij een dag om te leren van het verleden door het te koppelen aan het heden. We moeten waakzaam zijn en daardoor aandacht hebben voor de huidige genocide in Gaza en de Westbank. Dat is voor mij de koppeling.’

‘We moeten waakzaam zijn’

Dat sommige mensen dat kwetsend vinden, begrijpt hij wel. ‘We moeten niet per se leed vergelijken, want elke geschiedenis heeft zo zijn eigen specifieke ontstaansgrond en omstandigheden. Maar in bredere zin is er wel degelijk een overeenkomst tussen de Holocaust, de Nakba en de huidige genocide. Dat zit hem in het kolonialisme, het onderliggende raamwerk waardoor die tragedies met elkaar verweven zijn.’

Dat behoeft enige uitleg. Khan haalt de beroemde Frans-Martinikaanse dichter Aimé Césaire aan, die beklemtoont dat Hitler geen anomalie is in de westerse geschiedenis en dat de Holocaust eigenlijk het logische koloniale gevolg was van de daden die westerlingen tot die tijd tegenover niet-witte volkeren hadden gepleegd. ‘Hitler heeft op witte Europeanen slechts toegepast wat Europeanen tot die tijd alleen hadden gereserveerd voor Arabieren, Afrikanen en inheemse Amerikanen’, citeert Khan Césaire. ‘En bij het creëren van een raciale eenheidsstaat is er geen plek voor minderwaardig geachte bevolkingsgroepen, zoals destijds de Joden en nu de Palestijnen.’

Palestijnen in Ramleh geven zich over een de Israelische strijdkrachten tijdens de oorlog van 1948. Beeld: Eldad David

Wat zou Nederland ten slotte moeten doen om de Nakba-herdenking een plek te geven in de Nederlandse herinneringscultuur? En wat is de Nakba-boodschap die Keulemans, Eski, Jongerden en Khan dit jaar willen meegeven?

‘De Palestijnen hebben recht op hun thuis, hun land en hun leven’

Keulemans: ‘Staak elk vervolg op de Nakba. En herstel de situatie die door de Nakba is verwoest. De Palestijnen hebben recht op hun thuis, hun land en hun leven. Vermoord hen niet omdat ze bestaan. En wie de vrijheid heeft om die stem te versterken, waar ook ter wereld, heeft het recht om dat te doen.’

Eski: ‘Ik hoop in ieder geval dat Nederland meer ruimte maakt voor kennis en bewustwording over de Palestijnse geschiedenis, zoals het dat in andere gevallen heeft gedaan en zal blijven doen. Dat het durft op te komen voor internationaal recht en menselijke waardigheid, zoals het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof dat nota bene vanuit ons land doen. Voor iedereen.’

‘Nooit meer is nu’

Jongerden: ‘De bredere les die ik trek, is het gevaar van nationalisme: wanneer een beweging of staat zichzelf definieert vanuit één exclusieve identiteit, wordt de aanwezigheid van de ander al snel als een existentiële bedreiging gezien. Dat is de logica die kan leiden tot etnische zuivering en genocide, en die ook achter de Nakba schuilgaat. Het herdenken van de Nakba betekent voor mij daarom ook: “nooit meer is nu” en tegelijk een confrontatie met het systematische falen van de politieke orde om dat principe daadwerkelijk te benoemen en te beschermen.’

Khan: ‘Ik denk dat we sowieso weer moeten stilstaan bij de Nakba en dat veel met elkaar samenhangt. Het feit dat we destijds op koloniale wijze wegkeken, duurt eigenlijk nog steeds voort, omdat we institutioneel nog altijd wegkijken van de koloniale agressie die plaatsvindt. Het duurt ook heel lang voordat we inzien dat er een koppeling is met het koloniale verleden. Het is daarom belangrijk om op deze dag bewustwording te verspreiden. Oorlog en vernietiging zijn geen afgesloten hoofdstukken. Het werkt door en culmineert op dit moment in de genocide in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever.’

Is Marokko zomaar een beschaving?

Bas Kok
-
0
Is Marokko zomaar een beschaving?

In de meivakantie deed ik een weekje Marokko. Een toeristisch bezoek vanwege het fijne land en het lekkere weer. Ook lekker eten trouwens. Ik was al eens in de noordelijke havenstad Tanger geweest, dit keer kozen we de koningssteden Rabat en Fez.

Vakanties halen bij mij zelden een column. ’s Ochtends doe ik een cultureel uitstapje, ’s middags lees ik aan de rand van het zwembad een boek. De vakantiebestemming is een fijn decor, maar geen onderwerp. Maar in Marokko belandde ik in een diepe bespiegeling over de vakantieplek. Aan het eind van de week bracht ik in mijn hoofd een historische correctie aan en zag de Noord-Afrikaanse beschaving in een nieuw perspectief.

Waar zal ik beginnen? Eerst maar de vliegreis van drie uur. Dat is niet verder dan Athene of Istanbul. Het ligt dichterbij dan de Canarische Eilanden en Madeira. Op de avond van aankomst in Rabat kijk ik verbaasd naar het nieuwe hoofdgebouw van luchthaven Salé. Een imposant sculpturaal bouwwerk dat de Marokkaanse vormentaal accentueert. Ontworpen door een vrouw, architect Zhor Jaidi Bensouda.

Even later passeert onze taxi een 250 meter hoge wolkenkrabber – de Mohammed VI-toren – die als een raket uit het landschap steekt. Sinds een paar maanden is dit het hoogste gebouw van Noord-Afrika, bedoeld als startschot van de Marokkaanse Zuidas. Ten slotte komen we langs een futuristisch operagebouw – het Grand Théâtre de Rabat. Deze cultuurtempel is de Marokkaanse variant op het Sydney Opera House, wederom ontworpen door een Arabische vrouw. Dit drieluik maakt onze entree met hedendaagse Arabische architectuur overweldigend.

Oké, de toren van Pisa dateert uit dezelfde jaren – maar die groeide al snel scheef

De dag na aankomst bezoeken we het beroemde ensemble van de Hassan-toren met het mausoleum van koning Mohammed V. De toren werd al in de twaalfde eeuw gebouwd. Hij moest de hoogste minaret ter wereld worden, maar bleef onvoltooid. Ook in deze hoedanigheid maakt hij indruk. Zeker als je bedenkt dat Europa in de twaalfde eeuw midden in de Romaanse periode zat, met lage kerken opgetrokken uit dikke muren met kleine vensters. Oké, de toren van Pisa dateert uit dezelfde jaren – maar die groeide al snel scheef.

Aan de voet van de Hassan-toren beleef ik mijn aha-moment. In de lessen kunstgeschiedenis die ik ooit – in de jaren tachtig van de vorige eeuw – volgde, bestond er alleen westerse architectuur en stedenbouw. We leerden over de Grieken en Romeinen als bakermat van de latere Europese renaissance. Verder had je het Byzantijnse Rijk als opvolger van de Romeinen en de gotische tijd met de imposante kathedralen die in vele Europese steden nog altijd op een voetstuk staan. Maar die hoogtijdagen van de christelijke kerkenbouw vielen tussen de dertiende en zestiende eeuw. Waarom stond er in mijn kunstgeschiedenisboek niets over de enorme religieuze ensembles zoals die een eeuw eerder in Marokko en elders in de Arabische wereld zijn gebouwd?

Als je kijkt naar de Arabisch aandoende bogen en mozaïeken in het Dogepaleis van Venetië, lijken ze toch een inspiratiebron te hebben gevormd. Ik denk ook aan de enorme moskeeën in Granada en Córdoba, de eeuwen van Al-Andalus. De Spanjaarden heroverden het op de Moren en maakten er machtige kerken van binnen het Spaanse tijdperk. Dit alles roept bij mij de vraag op of Marokko zomaar een beschaving is. Was en is het niet eigenlijk een bakermat?

Welk land ligt met z’n havens nou op zo’n gunstig punt tussen oceanen?

Anno 2026 wordt de ligging van Marokko vaak als perifeer beschouwd. Maar welbeschouwd heeft het twee goudkusten. Welk land ligt met z’n havens nou op zo’n gunstig punt tussen oceanen? De Middellandse Zee scharniert naar Europa, de Atlantische Oceaan naar Noord- en Zuid-Amerika én Afrika. Wist je trouwens dat Marokko net zo westelijk ligt als Ierland? Marokko is onderdeel van de Arabische wereld zonder echt in Arabië te liggen. Dat was lange tijd wellicht een nadeel, maar na een eeuw van oorlogen in het Midden-Oosten wil iedereen een Arabische wereld zonder brandhaarden. Welkom in West-Arabië, waar Europa veel dichterbij ligt dan Dubai. Een slimme Saoediër investeert zijn miljarden straks in dit veilige stuk heilige grond. Je krijgt er twee voor de prijs van één: Afrika én Europa, de Arabische én westerse wereld. Ik snap opeens waarom Marokko per se het WK 2030 wil organiseren. Elke eyeopener vereist een dwingend momentum.

Het enige dat nog ontbreekt, is een vaste verbinding tussen Europa en Afrika. Daar wordt aan gewerkt, begrijp ik. Die tunnel van Spanje naar Marokko is zijn miljarden waard. Dan vindt de Arabische renaissance weldra plaats in Marokko.

Hoe China twijfel zaait over het lot van de Oeigoeren

Asiye Uyghur
-
0
Hoe China twijfel zaait over het lot van de Oeigoeren

Een burgemeester van een stad in Californië is ontslagen omdat ze voor de Chinese overheid werkte. Ze verspreidde onder meer propaganda waarin de genocide op de Oeigoeren wordt ontkend, schrijft Asiye Uyghur.

De bekentenis en het ontslag van Eileen Wang, burgemeester van de stad Arcadia in Californië, wegens het optreden als vermeend agent van de Chinese overheid, lijkt op het eerste gezicht een gewone strafzaak in de Verenigde Staten. Maar achter deze zaak schuilt een bredere werkelijkheid: de manier waarop de Chinese Communistische Partij (CCP) invloed probeert uit te oefenen op lokale politiek, diaspora-media en de publieke opinie in westerse democratieën — en de rol die de kwestie van de Oeigoeren daarin speelt.

Opvallend is dat Amerikaanse aanklagers zeggen dat Wang en haar netwerk, in opdracht van Chinese functionarissen, berichten verspreidden waarin werd ontkend dat er sprake is van genocide en dwangarbeid in de Oeigoerse regio. Daarmee gaat het niet alleen om propaganda, maar ook om het actief sturen van het internationale debat over de Oeigoeren.

De situatie van de Oeigoeren is uitgegroeid tot een van de gevoeligste internationale dossiers voor Beijing. VN-documenten, satellietbeelden, gelekte politiedossiers, getuigenissen en journalistiek onderzoek schetsen al jaren een beeld van grootschalige repressie in de regio: van detentie en familiescheiding tot religieuze onderdrukking en massasurveillance. Juist daarom probeert Beijing niet alleen de regio zelf te controleren, maar ook het wereldwijde verhaal over de Oeigoeren te beïnvloeden.

Voor China staat er veel op het spel: economische belangen en geopolitieke invloed

Waarom investeert China zoveel energie in het ontkennen van beschuldigingen van genocide en dwangarbeid? Dat heeft te maken met de politiek van ontkenning. Grote vormen van politieke onderdrukking gaan vaak samen met pogingen om kritiek ongeloofwaardig te maken of af te doen als propaganda.

Voor China staat er veel op het spel: internationale reputatie, economische belangen en geopolitieke invloed. Daarom presenteert Beijing kritiek geregeld als ‘anti-Chinese propaganda’, terwijl de repressie wordt omschreven als ‘antiterrorisme’ of ‘deradicalisering’.

Kwetsbare democratieën

De zaak-Wang laat zien dat zulke beïnvloedingscampagnes zich mogelijk uitstrekken tot lokale politiek en gemeenschapsmedia in westerse landen. Dat maakt democratieën kwetsbaar. Open samenlevingen bieden ruimte voor vrije meningsuiting en politieke organisatie, maar juist die openheid kan ook worden gebruikt om invloed uit te oefenen op het publieke debat.

Het doel is niet alleen kritiek bestrijden, maar ook twijfel zaaien

Volgens veel onderzoekers doet China dat via diaspora-netwerken, sociale media, pro-Beijing media en organisaties met banden met het zogeheten Verenigd Front. Het doel is niet alleen kritiek bestrijden, maar ook twijfel zaaien. Dat is vooral zichtbaar in het debat over de Oeigoeren. Daarin keren steeds dezelfde boodschappen terug: ‘Het Westen liegt over China’, ‘de kampen zijn opleidingscentra’ of ‘alle kritiek is geopolitiek gemotiveerd’.

Het doel van zulke boodschappen is niet altijd om iedereen te overtuigen. Vaak is twijfel zaaien al voldoende. Want zodra feiten worden gezien als slechts ‘een mening’, verzwakt de internationale druk automatisch.

Voor Oeigoeren is dat extra problematisch. Zij beschikken niet over een eigen staat, groot mediaplatform of geopolitieke macht. Vaak zijn zij afhankelijk van getuigenissen, kleine organisaties en internationale media om hun verhaal hoorbaar te maken.

De zaak-Wang laat zien dat westerse landen Chinese beïnvloeding serieuzer beginnen te nemen. Tegelijk blijft veel van die invloed moeilijk zichtbaar, juist omdat zij vaak wordt verpakt als culturele samenwerking, economische samenwerking of belangenbehartiging van de Chinese gemeenschap.

123...1.041Pagina 2 van 1.041

Over ons

de Kanttekening is een onafhankelijke en emancipatoire mediaorganisatie. Onze kernwaarden zijn: vrij, moedig en inclusief.

Over menu

© 2017 de Kanttekening B.V. Alle rechten voorbehouden.

Gebruiksvoorwaarden | Privacy statement | Adverteren & contact