8.8 C
Amsterdam
Home Blog Pagina 3

Gesprek over communisme in The Black Archives: ‘De spanning tussen klasse en kleur bestaat al meer dan honderd jaar’

0

Bij The Black Archives, een archief voor zwart erfgoed, ging het vorige week over het communisme. Dat blijkt vooral een witte aangelegenheid. ‘Leuk en aardig, zo’n klassenstrijd, maar er moet ook aandacht zijn voor het lot van zwarte arbeiders.’

Afgelopen donderdag organiseerde The Black Archives een gespreksavond, een zogenoemde community convo, over klassenstrijd, antiracisme en intersectionaliteit. Onder leiding van activist Mitchell Esajas werd geprobeerd meer nuance aan te brengen in de discussie over klasse en kleur, die afgelopen zomer uit de hand liep. Daarbij stond het zwarte historische perspectief centraal. ‘De discussie over klasse en kleur bestaat al meer dan honderd jaar’, zegt Esajas tegen een goed gevulde zaal in het gebouw waar ook het nieuwe Suriname Museum is gevestigd.

‘Online gaat het al maanden over klassenstrijd, antiracisme en intersectionaliteit. Wie die discussies een beetje heeft gevolgd, weet hoe snel nuance sneuvelt tussen quote tweets en comment sections. Daarom halen we het gesprek offline, naar een ruimte waar we elkaar recht in de ogen kunnen kijken. Kan een beweging tegen racisme bestaan zonder het over geld, werk en macht te hebben? En hoe zorgen we ervoor dat die vragen ons als zwarte community verbinden in plaats van uit elkaar trekken?’, staat in de uitnodiging voor het evenement, waarvoor de geïnteresseerden 10 euro moeten betalen. Maar er kan ook een solidariteitsticket bemachtigd worden van ongeveer 18 euro, zodat anderen die krap bij kas zitten gratis naar binnen kunnen. De verslaggever koopt een regulier ticket, maar is wel gecharmeerd van het idee van solidariteitstickets.

Kan een beweging tegen racisme bestaan zonder het over geld, werk en macht te hebben?

Bij binnenkomst in The Black Archives is het haast onmogelijk om stilletjes op een stoeltje te wachten tot de avond begint. De hele zaal is, net als de rest van het gebouw, gevuld met posters, schilderijen, tentoongestelde oude boeken en informatie over de geschiedenis van het pand en de activisten die ervoor hebben gestreden en er hebben rondgelopen.

‘We zitten in een black-owned space, bij het Suriname Museum, niet bij TikTok of Insta’, zegt Esajas tijdens de introductie. Hij is druk bezig met achtergrondmuziek en maakt alvast een filmpje voor de socials. Het valt meteen op dat dit geen standaardzaal is met vooral witte mensen in het publiek: zwarte mensen en mensen van kleur zijn in de meerderheid. Ongeveer de helft van hen is voor het eerst bij The Black Archives. Esajas herhaalt nogmaals wat de bedoeling van de avond is: de dialoog weer offline voeren, omdat de ‘fittie’ van afgelopen zomer hem aan het denken heeft gezet over ‘wit paternalisme’ in de klassenstrijd en dat zwarte historische perspectieven daarin ontbraken. Hij hoopt op een ‘constructieve sessie’, gebaseerd op inhoud en ‘reflectie als basis voor conversatie’. Geen debat, maar een dialoog waarin mensen vanuit hun eigen ervaringen spreken.

Wie is communist?

Eerst nog een vraag aan de zaal. Wie zou zichzelf communist noemen? Een paar handen gaan omhoog. Bij de vraag wie zichzelf marxist noemt, gaan er al meer handen omhoog. ‘Ik zou toch voor socialist gaan’, zegt een jongeman.

Esajas vertelt vervolgens over zijn eigen geschiedenis en over het feit dat zijn familie altijd tot de arbeidersklasse heeft behoord. Zo hielden familieleden in Suriname zich bijvoorbeeld bezig met het melken van koeien. Zijn ervaringen in Nederland, waar hij vaak de enige zwarte student was, hebben hem mede ertoe aangezet om samen met de gebroeders Heilbron (van wie de vader, Waldo Heilbron, zijn eigen archief ter beschikking stelde) een zwart archief op te richten.

‘Hoe kan het dat de zogenaamde neutrale, objectieve geschiedschrijving de zwarte gemeenschappen volledig over het hoofd heeft gezien en dat daarover niets in het curriculum te vinden was?’, vraagt Esajas zich af. Hij beantwoordt zijn eigen vraag: ‘Door machthebbers werd onze geschiedenis en onze ervaring onder het tapijt geveegd.’

Otto en Hermina Huiswoud

Voor de discussie over klassenstrijd en antiracisme neemt Esajas de zaal mee naar het verhaal van Otto en Hermina Huiswoud. ‘Beiden werden geboren na de afschaffing van de slavernij, maar ontwikkelden zich tot activisten omdat kolonialisme, imperialisme en racisme nog lang niet waren afgeschaft.’

De twee vertrokken vanuit Suriname naar New York en stonden daar aan de basis van de oprichting van de communistische partij in de jaren twintig van de vorige eeuw. Volgens Otto en Hermina moest de antikoloniale strijd samengaan met de communistische beweging. Door deel te nemen aan de wereldrevolutie zouden Surinamers ook hun Hollandse onderdrukkers ten val kunnen brengen.

Communistisch tijdschrift The Negro Worker. Beeld: Tayfun Balcik

‘Leuk en aardig, zo’n klassenstrijd, maar er moet ook aandacht zijn voor het lot van zwarte arbeiders’, vat Esajas de positie van veel zwarte communisten samen. Deze kwesties werden onder andere behandeld in het communistische tijdschrift The Negro Worker, waarin de lotgevallen van zwarte mensen in Amerika ook werden gezien als een vorm van intern kolonialisme.

‘Al ver voordat de term intersectionaliteit werd gemunt, ging het bij zwarte arbeiders al hierover. Vooral zwarte vrouwen werden driedubbel onderdrukt, omdat ze arbeider, zwart en vrouw waren.’

Esajas merkt op dat er tegelijkertijd ook een andere, zwart-nationalistische beweging in Amerika ontstond, die van Marcus Garvey, gebouwd rond het idee van self-reliance, zelfredzaamheid. Vanuit de zaal klinkt meteen een kritische stem over de beweging van Garvey, omdat hij het zionisme binnen de Joodse gemeenschap als voorbeeld zag. Esajas beaamt die kritiek, maar vult aan dat Garvey een tegenbeweging vormde voor veel zwarte mensen die het racisme hadden geïnternaliseerd. Hij wilde dat zwarte mensen ook trots op zichzelf konden zijn.

Moeten mensen eerst armer worden voordat ze zo ontevreden raken dat ze bereid zijn in opstand te komen?’

De discussie tussen Garvey en Huiswoud zou dus kunnen worden beschouwd als het eerste zwarte voorbeeld van de discussie over klasse en kleur. ‘Deze verhalen hebben we dus nooit op school geleerd, en ik leer er zelf nog steeds van. De spanning tussen klasse en kleur bestaat al meer dan honderd jaar’, aldus Esajas. Hij voegt eraan toe dat de geschiedenis veel dynamischer is dan de rechtlijnigheid die we vaak tegenkomen. ‘Veel zwarte mensen waren niet voor de volle honderd procent communist of nationalist, maar zaten er vaak tussenin.’

De FBI, de binnenlandse veiligheidsdienst van de Verenigde Staten, volgde de zwarte activisten wel op de voet. ‘Black and red’ werd gezien als ‘double trouble’, aldus Esajas.

Na de historische introductie van Esajas is het tijd voor de zaal om zich in het gesprek te mengen. Verschillende vragen worden gesteld, waaronder een vraag van de Kanttekening over de grote vermogensongelijkheid tussen witte (ongeveer 230.000 euro) en zwarte Nederlanders (4.500 euro). Volgens Esajas is dat ook een gevolg van de koloniale erfenis. Moet de zwarte gemeenschap eerst stijgen op de sociale ladder voordat er een socialistische revolutie uitbreekt? Of moeten mensen eerst armer worden voordat ze zo ontevreden raken dat ze bereid zijn in opstand te komen? Met onder andere deze vragen gaat de zaal in kleine groepjes uiteen om het gesprek in een kleinere setting voort te zetten.

Strijd met Left Laser

Bij terugkomst in de plenaire zaal, tijdens de laatste ronde, komt ook de strijd met het communistische mediaplatform Left Laser aan de orde. De antropoloog Sinan Cankaya, die eveneens door Left Laser werd bekritiseerd, spreekt van een ‘herhaling van zetten’. ‘Ik moet erg veel denken aan de SP, waar antiracisme voor veel jongeren van kleur onmogelijk werd gemaakt, omdat dat zou afleiden’, aldus Cankaya. Hij ontkomt er niet aan te concluderen dat de linkse politiek een racismeprobleem heeft. ‘Er worden tegenstellingen gesuggereerd, waardoor het idee ontstaat dat je racismeprobleem eigenlijk secundair is. Klasse eerst, terwijl klasse op zichzelf geen lege huls is, maar doordrenkt is van ongelijkheid op basis van ras en gender.’

‘We moeten ook begrijpelijk zijn’

Een vrouw van kleur die in het onderwijs werkt, vindt de discussie in deze zaal boeiend. Hier worden precies de zaken besproken waar zij op haar werk tegenaan loopt. ‘Maar hoe krijgen we mensen naar deze plek?’, vraagt ze zich af.

Een glimp van de collectie van het Suriname Museum. Beeld: Tayfun Balcik

Een jongeman van kleur, die zichzelf als ‘blue collar worker’, een arbeider, introduceert en zegt overal in het land te werken, vindt de discussie in deze zaal te intellectueel. Volgens hem krijg je daardoor veel mensen niet mee. ‘We moeten ook begrijpelijk zijn voor mensen die hierin niet meekomen, want op de arbeidsmarkt speelt een enorme verdeel-en-heerspolitiek. Er werken veel buitenlandse werknemers die in aparte groepjes opereren. Waarom is er geen FNV voor buitenlandse arbeiders, die vaker worden benadeeld?

Hij maakt zich zorgen over het feit dat het rechtspopulisme sterk leeft onder witte arbeiders.

Racistische bullshit

Intussen is ook Jerry Luther Afriyie de ruimte binnengeslopen. Niet veel later mengt hij zich in de discussie. ‘Welke keuze er ook gemaakt gaat worden, investeren is belangrijk. Er zijn geen ad-hocoplossingen of quick wins’, zegt hij. Maar hij voegt eraan toe: ‘Je kunt geen bondgenoot zijn op je eigen voorwaarden. ‘Doe met ons mee en accepteer mijn racistische bullshit? Nee, dat gaan we niet accepteren. Voor mij is een beetje woke zijn noodzakelijk. Zeventig procent woke is ook voldoende.’

De verslaggever wil van Afriyie en de zaal in het algemeen weten of er ook bereidheid is om te investeren in een dialoog met Left Laser, dat aanstaande woensdag in Rotterdam zijn eerste live-evenement houdt. Afriyie lijkt geen toenadering te willen zoeken. Ook in de zaal hebben sommigen hun buik vol van ‘wit paternalisme’. Toch lijkt een enkeling wel bereid om naar Rotterdam te gaan. ‘Left Laser had eigenlijk vandaag hier moeten zijn en naar ons moeten luisteren’, zegt de vrouw uit het onderwijs bij de uitgang. De Kanttekening is er in ieder geval woensdag bij in cultuurhuis Arminius, ook om af te tasten of er ruimte is voor antiracisme en investering in de klassenstrijd van zwarte Nederlanders en Nederlanders van kleur.

Frankrijk wijst Iraanse groep aan als verantwoordelijke voor cyberaanval op supermarkten

0

De Franse justitie heeft een onderzoek geopend naar een Iraanse hackersgroep die verantwoordelijk zou zijn voor grootschalige cyberaanvallen op koelsystemen van supermarkten, zo schrijft Le Monde. De aanvallen troffen in oktober meer dan 700 winkels in Frankrijk en richtten zich op software waarmee koelinstallaties op afstand worden beheerd.

Volgens het Franse parket wijzen technische sporen, waaronder het gebruik van Farsi en IP-adressen die naar Iran leiden, naar de Shahid Kaveh-eenheid, aldus de Vlaamse krant De Morgen. De Shahid Kaveh is een cybersabotagegroep die banden zou hebben met de Iraanse Revolutionaire Garde. Het Franse Openbaar Ministerie heeft internationale arrestatiebevelen aangevraagd tegen meerdere verdachten.

De hackers manipuleerden het ontdooisysteem van koelkasten en vriezers, waardoor de temperatuur sterk opliep en voedselvoorraden konden bederven. In sommige gevallen zouden zelfs branden zijn ontstaan. Volgens fabrikant Danfoss maakten de aanvallers misbruik van verouderde softwareversies die niet waren bijgewerkt.

De Franse regering spreekt van een ernstige aanval op de nationale belangen en wil dat de Europese Unie sancties oplegt aan de verantwoordelijken.

Ook in andere Europese landen, waaronder België, werden recent vergelijkbare aanvallen gemeld. In België werden onder meer vestigingen van Delhaize en Carrefour getroffen. Of dezelfde Iraanse groep achter die incidenten zit, is volgens de autoriteiten nog niet vastgesteld.

CJO-voorzitter noemt genocide in Gaza ‘leugen’, tijdens Kristallnachtherdenking

0

De nationale Kristallnachtherdenking in de Portugese Synagoge in Amsterdam kreeg maandagavond een uitgesproken politieke lading. Voorzitter Chanan Hertzberger van Centraal Joods Overleg (CJO) greep de herdenking aan om fel uit te halen naar de Rode Lijn-demonstratie van afgelopen zondag. Ook ontkende hij  de genocide in Gaza. 

Hertzberger bedankte premier Rob Jetten omdat hij niet was ingegaan op de eisen van de demonstranten. Volgens de CJO-voorzitter was de Rode Lijn-demonstratie een ‘anti-Israëldemonstratie’. Ook stelde hij dat de geëiste maatregelen ‘direct of indirect erop neer’ komen dat Israël ‘van de kaart wordt geveegd’.

Over de beschuldigingen van genocide in Gaza sprak Hertzberger van een ‘genocideleugen’. Hij stelde dat alleen een rechter kan bepalen of sprake is van genocide. ‘Niet demonstranten vol haat. Niet politici. Niet journalisten’, zei hij. Volgens hem worden Joden in Nederland aangesproken op de oorlog in Gaza. ‘Wij. De Joden. In onze eigen stad. In onze straat. In de klas van onze kinderen.’

De uitspraken zijn opvallend omdat een onafhankelijke onderzoekscommissie van de Verenigde Naties eerder concludeerde dat Israël zich in Gaza schuldig maakt aan genocide. Ook mensenrechtenorganisaties Amnesty International en Human Rights Watch stellen dat er sprake is van een genocide in Gaza.

Premier Rob Jetten legde tijdens de herdenking de nadruk op de bestrijding van antisemitisme. Hij trok een parallel tussen de Kristallnacht van 1938 en het heden. ‘Geweld tegen Joden’ is volgens hem ‘nooit ver weg’. Ook zei hij dat antisemitisme in Nederland ‘terug is van nooit weggeweest’. Omdat hij wel aanwezig was op de Joodse Kristalnachtherdenking, maar niet op de Rode Lijn-demonstratie, wordt Jetten bekritiseerd door activisten.

Kunstenares Otobong Nkanga laat ons anders naar de aarde kijken

0

Kunstliefhebber Eric van ’t Hoff is lovend over het werk van de Nigeriaanse kunstenares Otobong Nkanga, dat te zien is in museum Singer Laren. Hij vergelijkt haar zelfs met Van Gogh.

Er zijn tentoonstellingen die indruk maken en er zijn tentoonstellingen die je anders naar de wereld laten kijken. Humus Blues, de solotentoonstelling van de Nigeriaanse kunstenares Otobong Nkanga in museum Singer Laren, waar ik werk als vrijwilliger, behoort voor mij tot die laatste categorie. Haar werk valt op door de manier waarop zij kleur, materiaal en vorm gebruikt, maar vooral doordat zij ons laat nadenken over onze relatie met de aarde. Dat doet Nkanga met een expressiviteit die doet denken aan Van Gogh. Niet met krachtige penseelstreken, maar vooral met verfijnde, kleurrijke weeftechnieken.

Bij het bekijken van haar werk ervaar je iets vergelijkbaars als bij een schilderij van de grote Nederlandse schilder. Net als Van Gogh beeldt zij de natuur niet simpelweg af, maar geeft ze haar een emotionele lading. Nkanga laat ons nadenken over waaruit de natuur is opgebouwd, waar materialen vandaan komen, wie van de winning profiteert en wat de gevolgen zijn voor het landschap, de mensen en de ecosystemen. Haar werken zijn bijzonder mooi. Nkanga is in zekere zin de Van Gogh van een aarde die we dreigen te vernietigen.

Otobong Nkanga werd in 1974 geboren in Kano, Nigeria, en groeide onder meer op in Lagos. Daar hielp zij haar moeder bij het kleuren van batikstoffen om extra inkomsten voor het gezin te verdienen. Zo ontwikkelde zij al op jonge leeftijd een gevoel voor kleuren, materialen, patronen en texturen.

Haar artistieke ontwikkeling bracht haar vervolgens naar Europa. Ze begon haar kunstopleiding aan de Obafemi Awolowo University in Ile-Ife, Nigeria, en studeerde daarna aan de École nationale supérieure des beaux-arts in Parijs. Van 2002 tot 2004 ontwikkelde zij haar talent verder aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Vervolgens behaalde ze tussen 2005 en 2008 een master in de podiumkunsten aan DasArts, eveneens in Amsterdam.

De aarde is een bron van leven, maar ook een plek van verlies en vernietiging

Tegenwoordig woont en werkt ze in Antwerpen. Haar werken zijn inmiddels zeer gewild en voor veel kunstliefhebbers vrijwel onbetaalbaar. In 2025 werd bij Christie’s in Londen ruim 75.000 pond betaald voor haar wandtapijt In Pursuit of Bling: The Discovery uit 2014. Voor de omvangrijke installatie In Pursuit of Bling, die tien jaar geleden gezamenlijk werd aangekocht door het Stedelijk Museum Amsterdam en Museum Arnhem, werd mede dankzij de steun van de Titus Cirkel meer dan 150.000 euro betaald.

Op 26 oktober 2026 ontving Nkanga de Sikkens Prize, een internationale onderscheiding voor kunstenaars die kleur op een vernieuwende manier inzetten. De prijs bestaat sinds 1959 en werd eerder toegekend aan onder anderen Gerrit Rietveld, Le Corbusier, Donald Judd, Bridget Riley en Hella Jongerius.

Twee zalen

Singer Laren toont een selectie van Nkanga’s werk in twee speciaal ingerichte museumzalen. De titel, Humus Blues, is treffend gekozen. Humus is de vruchtbare bovenlaag van de bodem, waarin organisch materiaal wordt afgebroken tot voedingsstoffen die nieuw leven mogelijk maken. Het vormt de basis van een kringloop waarvan de mens afhankelijk is, maar die door vervuiling, intensieve exploitatie en grondstoffenwinning onder druk staat.

Blues verwijst zowel naar de kleur blauw als naar de muziek waarin verdriet, verlies, veerkracht en hoop samenkomen. Die dubbele betekenis komt terug in de tentoonstelling. De aarde is een bron van leven, maar ook een plek van verlies en vernietiging.

Bezoek de tentoonstelling en ervaar zelf hoe mooi Nkanga de verborgen kant van de aarde zichtbaar maakt.

Klimaattop in Antalya draait om uitvoeren van bestaande afspraken

0

Vandaag is de negenentwintigste klimaattop begonnen in de Turkse stad Antalya. De verwachting is dat deze top meer draait om het uitvoeren van bestaande afspraken dan om het behalen van historische doorbraken, schrijft Nu.nl.

Volgens Nu.nl is het de eerste top sinds duidelijk werd dat het doel van het Parijsakkoord, een klimaatstijging van 1,5 graden voorkomen, niet zal worden gehaald. Volgens de nieuwssite zullen klimaatrampen – zoals de ramp in Nepal of de hittegolven in Europa – steeds vaker voorkomen. Niettemin lopen de ambities om de CO2-uitstoot te verminderen nog steeds achter. Die uitstoot moet omlaag, om verdere opwarming van het klimaat te voorkomen.

De Europese Unie wil, in tegenstelling tot olie- en gasproducenten, vasthouden aan het doel uit het Parijsakkoord. De EU trekt daarin op met kleine eilandstaten die dreigen onder water te lopen vanwege de stijgende zeespiegel. Andere ontwikkelingslanden willen meer geld om zich aan te passen aan het veranderende klimaat, maar het is nog onduidelijk of zij hun zin zullen krijgen op de top.

Turkije en Australië, die samen de top organiseren, hopen dat landen zich zullen scharen achter een plan om wereldwijd sneller over te stappen op elektrisch, wat veel uitstoot zal schelen. Turkije pronkt met de klimaattop, maar heeft volgens NRC de eigen vervuiling niet onder controle. Turkse vuilstortplaatsen behoren tot de grootste methaanvervuilers ter wereld, schrijft de krant op basis van onderzoek van de Britse krant The Guardian. Dit ondanks het Zero Waste-project dat Emine Erdogan, de Turkse first lady, in 2017 lanceerde. Het project moest de uitstoot van de afvalsector terugdringen.

Verder zijn de duurzaamheidspartners die Turkije aanwees voor de top betrokken bij projecten waartegen milieuactivisten en bewoners geregeld hebben geprotesteerd, schrijft NRC.

Ook Australië leunt nog sterk op fossiele brandstoffen. Het land is volgens Nu.nl één van de grootste kolenexporteurs ter wereld. Ook zou Australië zijn kolenmijnen willen uitbreiden.

Tegelijkertijd vindt er een vierdaagse alternatieve klimaattop plaats in Turkije, waar klimaatactivisten van over de hele wereld naartoe zullen komen om te protesteren. Volgens een Turkse analist, waarmee NRC sprak, maakt president Recep Tayyip Erdogan hier gebruik van. Hij wil laten zien dat er in zijn land nog altijd gedemonstreerd kan worden. Maar dit is voor de bühne. Voorafgaand aan de NAVO-top in Turkije afgelopen juli arresteerden Turkse autoriteiten vakbondsleden, academici, advocaten en journalisten, zo schreef columnist Yavuz Baydar in de Kanttekening.

College voor de Rechten van de Mens waarschuwt voor toenemende controle op demonstranten

0

Het demonstratierecht in Nederland staat onder druk, omdat de overheid steeds meer informatie verzamelt over demonstraties en demonstranten.  Het College voor de Rechten van de Mens luidt hierover de noodklok in zijn maandag gepubliceerde jaarrapportage 2025-2026.

Gemeenten en politie verzamelen onder meer informatie via sociale media, observaties op straat en cameratoezicht. Daarbij kunnen ook persoonsgegevens en gevoelige informatie over politieke of religieuze overtuigingen worden vastgelegd. Volgens het College voor de Rechten van de Mens kan de toenemende controle mensen ervan weerhouden om te demonstreren of zich uit te spreken in het publieke debat. Het idee dat de overheid hen in de gaten houdt kan een afschrikwekkend effect hebben.

Het College voor de Rechten van de Mens wijst erop dat ongeveer 97 procent van de demonstraties zonder incidenten verloopt. Toch klinkt in de politiek regelmatig de roep om meer bevoegdheden en strengere regels naar aanleiding van incidenten. Volgens het College voor de Rechten van de Mens beschikken overheden doorgaans al over voldoende mogelijkheden om in te grijpen wanneer dat noodzakelijk is.

Voorzitter Rick Lawson waarschuwt in NRC dat onnodige informatieverzameling het vertrouwen tussen burgers en overheid kan beschadigen. Hij roept bestuurders en wetgevers op terughoudend te zijn met nieuwe bevoegdheden en transparanter te zijn over het verzamelen, bewaren en gebruiken van persoonsgegevens. Het recht om vreedzaam te demonstreren is volgens het College voor de Rechten van de Mens een essentieel onderdeel van de democratische rechtsstaat.

Rode Lijn-demonstranten protesteren tegen genocide in Gaza en Rob Jetten

0

Gistermiddag kwamen zo’n tweehonderdduizend Nederlanders in het rood bijeen, om te demonstreren tegen de genocide in Gaza. Het was het vierde Rode Lijn-protest. Ditmaal was Rob Jetten het mikpunt van kritiek. De minister-president was deze keer niet aanwezig, terwijl hij de vorige keer – als D66-leider – wel mee demonstreerde. 

D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga, die wel aanwezig was, kreeg veel kritiek. De Volkskrant liep met hem mee en schetste de discussies die hij voerde. Een van de D66-criticasters was Sem El Otmani (31) uit Culemborg. ‘Vind je het niet frustrerend dat Jetten geen ruggengraat toont?’, vroeg hij aan Bamenga. ‘We zijn niet de enige partij in het kabinet’, reageerde de politicus. De demonstrant schudde daarop zijn hoofd: ‘Op sommige onderwerpen kun je misschien een compromis zoeken, maar niet als het om zo’n groot onrecht gaat.’ De D66-criticaster vond ten slotte dat D66 uit het kabinet moet stappen, vanwege Palestina. Bamenga was het daarmee oneens. ‘Uit het kabinet stappen brengt een oplossing voor de Palestijnen ook niet dichterbij.’

Rode Lijn-demonstrant. Beeld: Tayfun Balcik

Er waren veel prominente Nederlanders aanwezig op het protest. Zo deelde muzikant Douwe Bob een emotioneel bericht op Instagram. ‘Ik ben meestal de enige in mijn bubbel die vocaal is over Gaza en nu zie ik duizenden mensen om me heen. Dat is heel fijn om te zien.’ Vorig jaar beschuldigde VVD-leider Dilan Yesilgöz Douwe Bob van antisemitisme, vanwege zijn kritiek op Israël.

Wie ook meeliep, was Job Cohen, oud-burgemeester van Amsterdam en oud-leider van de PvdA, een van de voorlopers van Pro. ‘Het heeft mij grote moeite gekost om in te zien dat wat de Israëlische regering doet, een genocide is’, zei Cohen. Hij kreeg daarop direct een kritische vraag van journalist Eppo Tjuchem: ‘Heeft u daar drie jaar over gedaan?’ Cohen reageerde, een beetje beduusd en mompelend: ‘Deze analyse heb ik de afgelopen drie jaar al gemaakt, maar het is doorgegaan en erger geworden, ook als je kijkt naar de Westelijke Jordaanoever [waar Israëlische kolonisten ongestraft geweld plegen tegen Palestijnse burgers, red.].’

Bij de demonstratie werden ook fellere termen gebruikt om Rob Jetten of Israël te bekritiseren. Zo hield Bij1-leider Tofik Dibi, tevens fractievoorzitter van de BIJ1-fractie in de Amsterdamse gemeenteraad, een bord vast met de tekst: ‘F*ck Rob Jetten. Van de Rijn tot de Maas’. Op Instagram schreef hij: ‘Zo was Rob er toch bij vandaag. Iedereen die er was, iedereen die iets liefs kwam zeggen of een knikje gaf: jullie hebben m’n ziel gevoed. We blijven samenkomen, zolang als nodig is, totdat Nederland solidair is met het volk in plaats van de onderdrukker.’

Historicus Thomas von der Dunk in vol ornaat

De Rode Lijn-protesten gaan altijd gepaard met oog voor mode. Zo was er een stoet van geisha-achtige vrouwen in rode gewaden te zien en had Kanttekening-columnist Thomas von der Dunk zich gehuld in een pak van rood leer.

Jezidi’s in actie tegen afwijzing: ‘Ik kan echt niet terug naar dat tentenkamp’

0

Jezidi’s krijgen steeds vaker een afwijzing van de IND, terwijl ze niet veilig kunnen terugkeren naar Irak. Duizenden jezidi’s leven er al jaren onder zware omstandigheden in kampen, zonder uitzicht op een betere toekomst.

Ahmed zit er stilletjes bij als studenten uit zijn klas zich buigen over de vraag wat er volgens hen beter kan in Nederland. Het is de dag waarop de Troonrede wordt uitgesproken en mbo-studenten zijn in Den Haag bij elkaar gekomen om op te schrijven hoe deze er volgens hen uit zou moeten zien. Dagvoorzitter Karim Amghar legt uit over welke kwesties ze kunnen debatteren.

‘Mag ik u misschien wat vragen?’, zegt Ahmed. Hij begint te vertellen. Het is niet de hoogte van zijn stagevergoeding of de kosten van het ov waarover hij zich op dit moment de meeste zorgen maakt. Het is zijn toekomst. Hij mag niet in Nederland blijven, maar kan ook niet terug naar het Iraakse tentenkamp waar zijn ouders nog altijd wonen.

Ahmed is jezidi. In augustus 2014 richtte terreurgroep IS een genocide aan onder deze religieuze minderheid in Irak. Duizenden jezidi’s werden vermoord, ontvoerd of verdreven uit het Sinjar-gebied. De Verenigde Naties hebben de misdrijven van IS tegen de jezidi’s als genocide erkend.

Meer dan tien jaar later zijn de gevolgen nog altijd voelbaar. Duizenden jezidi’s leven nog steeds in ontheemding, onder meer in tentenkampen in de Koerdische regio van Irak. Veel van hun huizen zijn verwoest en de wederopbouw van Sinjar verloopt moeizaam. Ook de omstandigheden in de kampen zijn vaak erbarmelijk.

‘Het leven was er ontzettend moeilijk’

‘Ik woonde van mijn zevende tot mijn vijftiende in verschillende tentenkampen, van 2015 tot 2023. Het leven was er ontzettend moeilijk. Er was weinig toegang tot schoon water en de voorzieningen waren erg beperkt. We konden wel naar school, maar het onderwijs was van zeer slechte kwaliteit. Er was een tekort aan leerkrachten en we hadden niet altijd voldoende lesmateriaal. Ook aan medische zorg en elektriciteit was gebrek. We kregen nauwelijks hulp van de Iraakse overheid. Soms ontstonden er branden in de tentenkampen, waarbij mensen in hun tenten om het leven kwamen.’

In 2023 besloot Ahmed te vluchten. Hij wilde niet langer in onzekerheid leven en hoopte op een plek waar hij veilig kon zijn, onderwijs kon volgen en een toekomst kon opbouwen. Zijn ouders, zusje en broertje liet hij achter in Irak, waar zij nog altijd in het tentenkamp wonen.

Op 19 maart 2024 kwam Ahmed aan in Nederland. Diezelfde dag diende hij zijn asielaanvraag in, maar hij had geen slechtere timing kunnen kiezen. In 2024 veranderde het Nederlandse asielbeleid voor jezidi’s. Tot dan toe woog het behoren tot de jezidi-gemeenschap zwaar mee bij de beoordeling van asielaanvragen. Maar de Nederlandse overheid vond dat de situatie voor jezidi’s was veranderd. Hoewel de gemeenschap nog altijd kwetsbaar was, was er volgens het kabinet niet langer voldoende reden om jezidi’s als groep aan te merken als mensen die in Irak vervolging te vrezen hebben. Sindsdien worden hun asielaanvragen individueel beoordeeld.

Hoewel Ahmed zijn asielaanvraag al had ingediend voordat het beleid op 1 juli 2024 veranderde, werd zijn aanvraag onder het nieuwe beleid beoordeeld. Op 29 april 2025 wees de IND zijn aanvraag af. De IND vond dat zijn persoonlijke omstandigheden onvoldoende aanleiding gaven om hem internationale bescherming te verlenen. Daarbij woog onder meer mee dat Ahmed zelf niet persoonlijk was bedreigd of mishandeld.

Meer afwijzingen

Ahmed was niet de enige. Hoewel de IND geen cijfers kan geven over het aantal ingewilligde en afgewezen asielaanvragen op basis van religie, schatten mensenrechtenactivisten dat momenteel rond de 2.500 jezidi’s in onzekerheid leven over hun asielprocedure.

Tentenkamp waar jezidi’s worden opgevangen

Om aandacht te vragen voor hun lot, overhandigde de jezidi-gemeenschap samen met actiegroep Heerlen Mondiaal onlangs een petitie aan de voorzitter van de commissie voor Asiel en Migratie. ‘Vele duizenden jezidi’s leven nog altijd in ontheemding, vaak in kampen in de Koerdische regio in Irak. Een veilige en duurzame terugkeer naar hun oorspronkelijke woongebieden, zoals Sinjar, is voor veel jezidi’s nog altijd niet mogelijk. Wij vinden dat deze jezidi’s blijvend bescherming in Nederland moeten krijgen’, stond in de tekst. De petitie werd ruim zesduizend keer ondertekend.

Nara Silo was een van de deelnemers aan het initiatief namens belangenorganisatie Ezidi Rights NL. Ook zij heeft een jezidi-achtergrond en is net als Ahmed in afwachting van de uitkomst van haar hoger beroep, nadat haar aanvraag door de IND was afgewezen. Ze kwam in 2022 op 19-jarige leeftijd naar Nederland met twee jongere broers en neefjes. Haar neven kregen wel een verblijfsvergunning en zij niet, omdat haar gesprek met de IND pas later plaatsvond. Ze kreeg dus te maken met de nieuwe regels.

‘Er worden veel haatberichten verspreid op sociale media’

Silo kan er niet bij dat de Nederlandse regering de huidige situatie in Irak veilig genoeg vindt voor de jezidi’s. ‘Het is duidelijk dat het niet veilig is. Niemand kan heel zijn leven in een tentenkamp wonen en de jezidi’s worden bovendien nog altijd bedreigd en gediscrimineerd. Er worden veel haatberichten verspreid op sociale media en in de Koerdische regio is zelfs een georganiseerde haatcampagne geweest tegen de jezidi-gemeenschap. De Iraakse regering deed hier niets tegen.’

Kamperen voor de Tweede Kamer

De inmiddels 23-jarige laat het er niet zomaar bij zitten. Begin dit jaar besloot ze de barricade op te gaan om aandacht te vragen voor deze situatie. ‘Samen met andere jezidi’s hielden we een sit-in voor de Tweede Kamer. We zetten er tenten op en bleven er twintig dagen zitten.’

Het resulteerde in gesprekken met meerdere politici en met de ambtenaar die verantwoordelijk was voor het schrijven van het ambtsbericht. ‘We vertelden hem wat wij wisten over de situatie in ons thuisland en overhandigden alle beschikbare informatie die we hadden, zoals rapporten van mensenrechtenorganisaties. Hij beloofde ernaar te kijken, maar kon niet uitleggen waarom het huidige ambtsbericht hier niet over gaat.’

De ministers van Buitenlandse Zaken en van Asiel en Migratie deden dat onlangs wel. Op vragen van Tweede Kamerleden Kati Piri en Lisa Westerveld (Pro) antwoordden ze dat ze de kwetsbare positie van de jezidi’s erkennen, maar dat dit niet hetzelfde is als vervolging. ‘Er is op dit moment geen informatie dat jezidi’s in het algemeen te vrezen hebben voor vervolging in Irak’, aldus de ministers.

Piri en Westerveld vinden dit onbegrijpelijk. In het ambtsbericht dat het ministerie zelf heeft geschreven staat immers dat 88 procent van de binnenlands ontheemden die terugkeerden naar Sinjar onder zware leefomstandigheden leeft. Sinds de humanitaire hulp vanuit de VS is weggevallen, is de situatie in de kampen alleen maar verslechterd en ook de kans op vervolging is nog steeds reëel, stellen ze.

Geen goede motivering

Dit besef lijkt te zijn geland in de rechtbank. De rechtbank Den Haag oordeelde dit jaar in meerdere zaken dat een afwijzing van een jezidi uit de regio Sinjar niet in stand kon blijven, omdat de minister onvoldoende had gemotiveerd waarom ontheemdenkampen in de Koerdische regio voor deze persoon als normale woon- of verblijfplaats konden gelden.

De Raad van State buigt zich momenteel ook over de kwestie. Op 17 maart 2026 vond een zitting plaats over vier zaken van jezidi’s, Silo was erbij. ‘De zitting ging over de vraag of jezidi’s moeten terugkeren naar ontheemdenkampen in Irak en of deze kampen als een normale woon- of verblijfplaats voor jezidi’s kunnen worden beschouwd. Op een gegeven moment vroeg de rechter waarom de IND denkt dat ontheemdenkampen een goede plek zijn voor jezidi’s om te wonen. Een medewerker van de IND antwoordde toen: ‘De minister denkt dat als ze daar zeven jaar hebben gewoond, ze daar ook hun hele leven kunnen wonen.’ Dat vond de rechter geen goede motivering.’

De uitspraken zijn nog niet gedaan. De IND heeft één van de vier zaken ingetrokken om deze opnieuw te beoordelen. In de andere drie zaken wachten de betrokkenen nog op een uitspraak. Dat de rechter nu ingrijpt geeft Silo hoop en motivatie om door te vechten. ‘Hier komt mijn motivatie om rechten te studeren vandaan’, vertelt ze.

Bonusoma

Ook Ahmed wil graag de politiek in. Hij volgt een mbo-opleiding op niveau 4, gericht op recht, verzekeringen en HR. Hij wil later verder studeren in de richting van het recht. Op termijn hoopt hij mensen te kunnen helpen die met onrecht te maken krijgen. Maar zolang zijn verblijfsstatus onzeker is, blijft het moeilijk om plannen voor de toekomst te maken, vertelt hij. ‘Het gaat niet zo goed met me, ik moet voortdurend denken aan mijn zaak. Daardoor kan ik me maar moeilijk concentreren’, vertelt hij aan de telefoon als hij even bij zijn bonusoma is.

‘Het gaat niet zo goed met me’

Mevrouw Verschuren, zoals de bonusoma heet, breekt in op het gesprek omdat ze er ‘gewoon emotioneel van wordt’. ‘Ahmed is een van de weinige jongens die ik ken die zo hard zijn best doet. Hij heeft mooie cijfers op school en regelt alles zelf. Hij zocht zelf zijn advocaat uit om zijn zaak voor de hogere rechter te brengen en dan doet hij ook nog eens heel veel voor mij. Een jongen zoals hij zou in deze maatschappij echt iets kunnen bewerkstelligen.’

‘Ik doe mijn best om hier een toekomst op te bouwen’, zegt Ahmed. ‘Ik studeer, houd me aan de regels en wil iets betekenen voor de Nederlandse samenleving. Ik begrijp dat er regels zijn voor asiel, maar ik hoop dat er ook echt naar mijn persoonlijke situatie wordt gekeken. Ik weet niet wat ik moet doen als ik geen verblijfsvergunning krijg. Ik kan echt niet terug naar het tentenkamp.’

VAE gebruikte Colombiaanse huurlingen in Soedan, blijkt uit gelekt VN-rapport

0

Uit een gelekt rapport van de Verenigde Naties, in handen van Middle East Eye, blijkt dat de Verenigde Arabische Emiraten Colombiaanse huurlingen hebben ingezet, om samen met de RSF-rebellen te vechten in de Soedanese burgeroorlog.

Middle East Eye meldt dat VN-onderzoekers ‘onomstotelijk’ vastleggen dat de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) een Colombiaans huurlingenleger hebben ingezet in de oorlog in Soedan. Dit verliep via een militair bedrijf dat gevestigd is in de Verenigde Arabische Emiraten en nauwe banden onderhoudt met het regime.

Volgens de VN zouden de Colombianen via Libië, Somalië en Tsjaad zijn binnengesmokkeld, waar proxy-eenheden van VAE grote gebieden controleren. Het is al meerdere malen vastgelegd dat de rebellen genocide plegen tegen niet-Arabische Soedanezen. De VAE leggen alle beschuldigingen echter naast zich neer.

Het compromitterende nieuws voor de VAE komt op een slecht moment. De VAE willen immers dat Lana Nusseibeh de nieuwe secretaris generaal van de VN wordt.

De race voor de opvolging van secretaris-generaal António Guterres, wiens termijn eind 2026 afloopt, in nu volle gang. Naast de kandidatuur van Nusseibeh zijn er diverse andere kanshebbers, waaronder Rebeca Grynspan uit Costa Rica, die in peilingen vaak als favoriet naar voren komt, en de Chileense Michelle Bachelet. Andere kandidaten zijn Rafael Grossi (Argentinië), Carolyn Rodrigues-Birkett (Guyana) en Macky Sall (Senegal).

Mijn hart ging open voor deze bergingsmedewerkers

0

Politiek is een apart iets. De meeste mensen zijn zich niet bewust van de impact van politiek op het dagelijkse leven, totdat het hun persoonlijke leven binnendringt.

Denk bijvoorbeeld aan parkeren. Het zijn de linkse partijen die minder auto’s willen en meer ruimte voor fietsers; rechtse partijen willen de auto alle ruimte bieden. Als bewoner in een willekeurige gemeente in Nederland die weinig met politiek opheeft, haal je je schouders op. Het zal wel.

Totdat er in jouw straat betaald parkeren wordt ingevoerd en er parkeerplaatsen verdwijnen zodat er meer groen in de straat is. De linkse partijen in jouw gemeente hebben dat in het coalitieakkoord gekregen. En dan haal je je schouders niet meer op. Sterker nog, bij de verschillende wijk- en dorpsraden en de inspreekmomenten bij de gemeenteraad worden het drukst bezocht wanneer het over betaald parkeren gaat.

Hetzelfde geldt voor geldzorgen. Bestaanszekerheid werd pas een thema toen niet alleen de zogenaamde minima er last van hadden, maar ook de middenklasse angstig werd van de hoge energieprijzen. Toen kwam de al jarenlang verkondigde boodschap van de groene, linkse partijen om van het gas af te gaan en los te komen van fossiele brandstoffen opeens binnen.

De laatste politieke ontwikkeling die ik met oprechte verbazing en verontwaardiging heb moeten gadeslaan, is het blok van SGP, JA21 en de BBB. Het abortusrecht, het recht van vrouwen om zelf te mogen beschikken over hun lichaam, hun leven, dat even door drie mannen in pak op tafel werd gelegd alsof het om een uitruil van koekjes gaat.

Van de week werd ik geconfronteerd met het zelfbeschikkingsrecht in the flesh.

Ik stond langs de snelweg met mijn auto aan de laadpaal, ongeveer 50 minuten van mijn huis. Helaas weigerde mijn auto de batterij op te laden. Na meerdere laadpalen te hebben geprobeerd, wist ik het zeker: mijn auto is stuk. Gelukkig heb ik pechservice bij mijn verzekering zitten en kon ik rekenen op een berger. Toen hij belde om te vragen waar ik precies stond, en of ik even mijn lampen aan kon doen, ging mijn hart spontaan open voor deze jongeman. Heerlijk accent van de Biesbosch, lekker direct en ik hoorde het plezier in zijn werk in zijn stem. Toen hij zijn bergingswagen goed voor mijn auto had gezet, liet hij het oprijplateau kantelen. ‘Moet ik daar oprijden?’, vroeg ik hem met wat spanning in mijn stem. Hij zei nog net niet mevrouwtje toen hij zei dat hij dat wel zou doen, maar hij had mij op dat moment absoluut zo mogen aanspreken.

Ik begin steeds meer van Sjimmie te houden

Tijdens de rit naar het bedrijfsterrein waar mijn vervangend vervoer klaar moest staan, hadden deze jongeman en ik, ik noem hem maar even Sjimmie, een leuk gesprek. Sjimmie vertelde trots over zijn twee jonge kinderen en de oma die als erkende oppasouder geld verdient met het oppassen op haar eigen kleinkinderen. Had hij uitgezocht en dat mocht gewoon. Oma had even een papiertje moeten halen via de LOI en het huis aan moeten passen, maar dat stelde niet zo veel voor. In een flits kwam bij mij het idee op dat dit in Amsterdam Zuid-Oost ook een goed verdienmodel zou kunnen zijn voor een aantal mensen, totdat de gedachte aan het toeslagenschandaal daar een vette streep doorzette. Misschien toch niet zo’n goed idee.

Toen ik vroeg of de oma zijn moeder is, of de moeder van zijn vrouw, hoorde ik dat hij geen contact heeft met zijn ouders. Allebei verstandelijk beperkt. Zijn moeder is gewoon een kind. Met zijn vader heeft hij weinig contact. ‘Die geeft helemaal nergens om. Ik heb vorig jaar een boerderij gekocht en die helemaal verbouwd tot een ganse villa. Boeit ‘em nie. Maar zo beperkt is hij toch niet?’

Naast mij zit een jongeman die in alles uitstraalt dat hij een goede man is, die zichzelf heeft opgelegd om goed voor zijn vrouw en kinderen te zorgen door hard te werken, centjes te verdienen, verantwoordelijkheid te nemen. Deze vader die de pijn van zijn eigen kind met zich meedraagt. Ik begin steeds meer van Sjimmie te houden.

In mijn hoofd komen de discussies over gedwongen anticonceptie voor vrouwen met een verslaving, psychische aandoening of een verstandelijke beperking naar boven. Als de voorstanders van gedwongen beperking hun zin hadden gekregen, had dit mooie mens naast mij niet bestaan.

Op het bedrijfsterrein maak ik kennis met Hendrik, een oudere collega van Sjimmie. Tijdens het wachten op de bevestiging van het autoverhuurbedrijf praten we over mijn voorstelling met liedjes van Conny Vandenbos en zijn verleden als dj. Hij ging met de plaatjes van zijn vader, waaronder die van Conny Vandenbos, op pad. Wanneer het gesprek gaat over het slavernijverleden, wat ook in mijn show zit, gaat het al snel over de gepolariseerde discussie over herstelbetalingen en excuses. ‘Bij de voetbal hou ik maar mijn mond wanneer ze het daarover hebben. Jij wil echt niet horen wat voor vuil ze daar zeggen.’ Ik kijk hem aan en zie het stille midden van de politiek.

Op zondag 8 november heeft het stille midden zich weer laten horen in Amsterdam. Meer dan 200.000 mensen die van de politiek eisen dat er maatregelen worden genomen tegen Israël om de genocide in Gaza te stoppen. Een groot deel van de demonstranten zal, zo neem ik aan, in hun dagelijkse leven geen negatieve impact ervaren van wat er in Gaza gebeurt. En toch trekken ze een rode lijn. Medemenselijkheid en compassie als dwangmiddel voor de politiek. Ik bid dat iemand luistert.