De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) laat sinds begin dit jaar ruim tweehonderd medewerkers werken met twee AI‑assistenten. De systemen werden echter niet opgenomen in het landelijke register voor algoritmes en AI‑toepassingen, terwijl dat volgens de eigen beleidslijnen van de dienst wél de bedoeling is, meldt NRC.

Het gaat om twee interne toepassingen: Robin en ChatIND. Robin ondersteunt medewerkers bij het doorzoeken van beleidsdocumenten en jurisprudentie. ChatIND wordt ingezet voor het analyseren van interviews, het samenvatten van documenten en het vertalen van teksten. Uit interne stukken blijkt dat de IND verwacht dat deze systemen tijdwinst opleveren en bijdragen aan meer consistentie in de besluitvorming.

Hoewel de IND in eigen beleidsdocumenten benadrukt transparant te willen zijn over het gebruik van algoritmes, zijn Robin en ChatIND niet geregistreerd. De dienst stelt dat registratie niet nodig was omdat de systemen volgens een interne risicoanalyse niet onder de categorie ‘hoog risico’ vallen.

De inzet van AI binnen de IND is gevoelig, omdat de dienst verantwoordelijk is voor beslissingen over onder meer asielaanvragen. Bij ChatIND mogen medewerkers bovendien vertrouwelijke gegevens verwerken, wat de noodzaak van toezicht en transparantie vergroot.

In Jemen zou een Saoedische straaljager zijn neergehaald door de Houthi’s. Op beelden van het vliegtuigwrak is een Saoedische vlag te zien.

De straaljager was naar verluidt pro-Saoedische groepen in Jemen aan het steunen met bombardementen, zo meldt de Arabische nieuwssite Middle East Eye. Saoedi-Arabië heeft het voorval nog niet bevestigd, maar ontkent het ook niet.

De oorlog in Jemen is al sinds 2014 aan de gang. Sinds 2015 steunt Saoedi-Arabië de regering van het land, dat in een oorlog verwikkeld is met de Houth-rebellen. Deze sji’itische rebellenbeweging wordt op haar beurt weer gesteund door Iran. De bloedige oorlog heeft geleid tot een humanitaire catastrofe waarbij honderdduizenden mensen zijn omgekomen, door geweld, maar ook door honger en ziekte. Verder zijn miljoenen mensen op de vlucht gejaagd voor het oorlogsgeweld.

In 2022 was er een wankele wapenstilstand, maar sinds vorige week wordt er weer volop gevochten na de start van een nieuw Houthi-offensief. De Saoedische luchtmacht zou in de afgelopen week meer dan 450 sorties hebben gevlogen om Houthi-doelen te neutraliseren.

Ondertussen heeft het Witte Huis de verkoop van 48 F-35-gevechtsvliegtuigen, ter waarde van 24,3 miljard dollar, aan Saoedi-Arabië goedgekeurd. Maar het is de vraag of deze vliegtuigen het Houthi-offensief zullen stoppen.

Saoedi-Arabië heeft onlangs ook een nieuwe militaire alliantie gesloten met Turkije en Pakistan, het zogenoemde Mekka-pact. Volgens ingewijden moet dit pact een ‘islamitische NAVO’ voorstellen. Pakistan heeft zich nu, via de defensieminister Khawaja Muhammad Asif, bereidwilliggetoond om op te treden tegen de Houthi’s. Saoedi-Arabië en Turkije hebben hier nog niet op gereageerd.

Israël en Marokko hebben in New York aangekondigd hun diplomatieke relatie verder te verdiepen, zo schrijft de Israëlische krant The Times of Israel.

Tijdens een trilaterale bijeenkomst met de Verenigde Staten bevestigden de ministers van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar (Israël) en Nasser Bourita (Marokko) dat de bestaande diplomatieke missies worden omgezet in volwaardige ambassades. Daarmee krijgt de normalisering, die in 2020 begon onder de Abraham‑akkoorden, een nieuwe institutionele laag, aldus de website van de Amerikaanse ambassade in Marokko.

Israël en Marokko spraken af dat er voor het einde van het jaar directe vluchten worden hervat en uitgebreid, zowel door Israëlische als Marokkaanse luchtvaartmaatschappijen. Ook worden economische barrières tussen beide landen weggenomen, om zo wederzijdse investeringen aantrekkelijker te maken.

De bijeenkomst vond plaats op het moment dat de Abraham‑akkoorden zes jaar bestaan. De Verenigde Staten benadrukten dat verdere regionale integratie volgens hen kansen biedt voor stabiliteit en economische groei. Daarbij werd opnieuw steun uitgesproken voor de Marokkaanse soevereiniteit over de bezette Westelijke Sahara, een element dat voor Rabat van groot diplomatiek belang blijft. De komende maanden staan meerdere hoge‑niveaubezoeken gepland, waarmee beide landen hun samenwerking verder willen consolideren.

Hoewel de samenwerking tussen Israël en Marokko de afgelopen jaren gestaag is uitgebreid blijft de relatie gevoelig binnen de Marokkaanse samenleving, vanwege de genocide in Gaza en de apartheidspolitiek en het kolonistengeweld op de Westelijke Jordaanoever. Critici in Marokko zien de diplomatieke verdieping als een stap die haaks staat op de maatschappelijke solidariteit met Palestijnen.

Toch ziet Marokko voordelen in de samenwerking met Israël, vooral met het oog op de status van de Westelijke Sahara. De Hamas-aanval van 7 oktober 2023 bracht beide landen zelfs nader tot elkander, zo schreef Trouw begin dit jaar, omdat de Marokkaanse regering vreesde dat de bevrijdingsbeweging Polisario uit de Westelijke Sahara met steun van Iran misschien een vergelijkbare aanval zou gaan uitvoeren.

Het Israël Producten Centrum (IPC) heeft een kort geding verloren, schrijft de Volkskrant. De winkel in Nijkerk tekende protest aan tegen het importverbod uit illegale Israëlische nederzettingen op gestolen Palestijns land. 

De rechter stelde de aan Christenen voor Israël gelieerde winkel op alle punten in het ongelijk. Dat betekent dat de sancties die de Nederlandse regering heeft ingesteld om de handel met Israëlische kolonisten te verbieden per 22 september van kracht zullen worden. 

Het IPC meende dat het importverbod een Europese zaak is, geen Nederlandse, en dat het dat het verbod daarom van tafel moet. Maar volgens de rechter mag het kabinet een beroep doen op een uitzonderingclausule. De Israëlische bezetting is volgens de rechter een ‘ernstige bedreiging van een fundamenteel maatschappelijk belang.’

Terwijl de lidstaten van de Europese Unie economische maatregelen tegen andere landen normaal gesproken moeten overlaten aan Brussel kan de regering zich in dit geval beroepen op de openbare orde, zo oordeelde de rechter. Volgens het IPC vormde het kopen van producten uit de nederzettingen echter geen gevaar voor de openbare orde. De rechter was het met deze tegenwerping niet eens en stelde dat het Israëlische optreden in de bezette Palestijnse gebieden ‘een ernstige bedreiging van de internationale rechtsorde’ vormt. Dit rechtvaardigt een beroep op de openbare orde. 

Hoewel Nederland als sinds 2006 een ‘ontmoedigingsbeleid’ voert met betrekking tot economische activiteiten in de bezette gebieden, vinden linkse activisten en ngo’s als BDS Nederland en The Rights Forum dit niet voldoende. Zij proberen de Nederlandse regering al jaren te bewegen tot strengere economische maatregelen.

De kwestie leidde vorig jaar tot de val van het kabinet. Terwijl toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp het noodzakelijk vond om strengere maatregelen in te stellen tegen Israël, weigerden de VVD en de BBB om extra maatregelen te nemen.

In juli 2024 oordeelde het Internationaal Gerechtshof dat landen met hun handel en investeringen niet mogen bijdragen aan de ‘bestendiging van een onrechtmatige situatie.’ Dat betekent dat Nederland niet medeplichtig mag zijn aan het in stand houden van de Israëlische bezetting van Palestijns land. Het initiatief van Veldkamp volgde uit dat oordeel.

Onlangs schreef The Rights Forum dat de VVD toch wilde morrelen aan de sancties tegen de illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Hoewel de VVD het sanctiebesluit formeel steunt wilde de partij weten of het bezette Oost-Jeruzalem en de bezette Golanhoogten van de sancties uitgesloten konden worden.

De voormalige Kosovaarse president Hashim Thaçi is woensdag door het Kosovotribunaal in Den Haag veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf, wegens oorlogsmisdaden tijdens en na de Kosovo-oorlog van 1998-1999.

De rechtbank achtte Thaçi strafrechtelijk verantwoordelijk voor onder meer moord, marteling, wrede behandeling en willekeurige detentie. Volgens de rechters waren 96 moorden, 303 gevallen van marteling en 385 gevallen van onrechtmatige detentie bewezen.

Ook drie andere voormalige leiders van het Kosovo Bevrijdingsleger (UÇK/KLA) werden veroordeeld. Jakup Krasniqi kreeg 25 jaar, Kadri Veseli 18 jaar en Rexhep Selimi 13 jaar gevangenisstraf. De rechtbank sprak de vier verdachten daarentegen vrij van de ten laste gelegde misdaden tegen de menselijkheid, omdat daarvoor volgens de rechters onvoldoende bewijs was.

Thaçi heeft altijd ontkend schuldig te zijn en zal naar verwachting in beroep gaan. In Kosovo leidde het vonnis tot woede en protesten. Veel Kosovaren beschouwen Thaçi, die een belangrijke rol speelde in de onafhankelijkheidsstrijd tegen Servië, als een nationale held. Ook in Den Haag werd geprotesteerd door Kosovaren in de diaspora. Deze demonstratie liep gedeeltelijk uit de hand, de ME moest ingrijpen.

Er is ook kritiek op de rechtsgang. Die kritiek komt niet alleen uit Kosovo. Een onafhankelijke voorlopige beoordeling door de Britse mensenrechtenorganisatie Bar Human Rights Committee wees eerder op vragen rond onder meer de behandeling van bewijs, het vrijgeven van materiaal aan de verdediging, langdurige voorlopige hechtenis en de gelijkheid van procespartijen. Het Kosovotribunaal benadrukte echter dat deze beoordeling niet betekent dat de rechten van de verdachten daadwerkelijk zijn geschonden.

Een bredere kritiek betreft het mandaat van de rechtbank. Het in Den Haag gevestigde tribunaal is specifiek opgezet om vermeende misdrijven van leden van de UÇK te vervolgen. Servische oorlogsmisdaden vallen niet onder deze zaak. Die zijn eerder uitgebreid behandeld door het Joegoslaviëtribunaal, dat verschillende hooggeplaatste Servische en Joegoslavische functionarissen veroordeelde. Volgens critici liggen de straffen die in beide zaken zijn opgelegd veel te dicht bij elkaar, terwijl de Servische misdaden tot veel meer slachtoffers hebben geleid.

Het vonnis betekent daarmee niet dat de rechtbank heeft geoordeeld over de rechtmatigheid van de Kosovaarse onafhankelijkheidsstrijd als geheel. De rechters benadrukken dat het om individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid gaat.

De staat Kosovo wordt overigens niet door alle landen erkend. Binnen de Europese Unie erkennen 22 van de 27 lidstaten Kosovo; de vijf landen die dat niet doen zijn Spanje, Griekenland, Roemenië, Slowakije en Cyprus. De EU zelf heeft geen formele positie waarmee zij Kosovo als geheel als onafhankelijke staat erkent.

De uitspraak is nog niet definitief: Thaçi en de andere veroordeelden kunnen in beroep.

Voor Boekhandel De Kler prijst de gevierde schrijver Maarten ’t Hart (Een vlucht regenwulpen, Het Psalmoproer) de nieuwe biografie over NSB-leider Anton Mussert aan, geschreven door Auke Kok. Het lezen van dit verhaal is nuttig, zegt ’t Hart, nu er ‘vergelijkbare figuren’ te zien zijn bij Forum voor Democratie.

In de eerdere biografieën over Mussert werd de NSB-leider neergezet, aldus Maarten ’t Hart, als ‘argeloos burgermannetje’. Maar dat beeld klopt niet. ‘Het was een man met behoorlijk nare eigenschappen.’ In de biografie van Kok komt Mussert nu ‘als echte naarling’ naar voren.

Maar waarom is dit interessant, een boek over een naarling? ’t Hart: ‘Maar ja, allerlei vergelijkbare figuren steken in Forum voor Democratie ook weer de kop op, dus het is toch heel nuttig om zo’n dikke biografie te lezen.’

Mussert (1894-1946) was ingenieur en werd de leider van Nationaal-Socialistische Beweging, een op de Duitse nazipartij geënte extreemrechtse partij. Vanwege zijn samenwerking met de Duitse bezetter in de jaren 1940-1945 kreeg Mussert na de bevrijding de kogel.