Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het een veilige haven voor nazi’s, nu lijkt het een uitvalsbasis te worden van gedesillusioneerde Nederlanders: het Zuid-Amerikaanse Paraguay.
De grondvesten zijn inmiddels gelegd door Nederlanders Jeroen Pols en Jan Engel. De laatste is bekend van de corona-sceptische actiegroep Viruswaarheid en de beruchte camping Fort Oranje. De mannen zijn onlangs geëmigreerd en bieden andere Nederlanders die zich niet meer thuis voelen hulp of een oriëntatiereis om dezelfde stap te nemen.
Hierover schrijft het Algemeen Dagbladin een uitgebreide reportage. Een journalist van deze krant nam polshoogte en ontmoette meerdere Nederlanders in Paraguay. Ze waren onlangs verhuisd, of kwamen alvast kijken naar mogelijke opties tijdens een door Pols en Engel georganiseerde reis van 5.300 euro, exclusief vlucht.
De mannen wonen in Hohenau, een Duitse enclave in het Zuid-Amerikaanse land. Hier kwamen na de Tweede Wereldoorlog veel nazi’s wonen, omdat de regering zich weinig bemoeide met de inwoners. Precies deze opstelling is wat de Nederlanders ook aantrekt. In Paraguay is de staatsbemoeienis is op z’n minst. In Nederland zijn juist te veel regels, vinden ze.
Andere Nederlanders die wellicht in Paraguay willen neerstrijken vinden dat ze in Nederland te veel belasting betalen, te weinig verdienen of niet kunnen zeggen wat ze echt vinden. Veel van hen zijn bovendien vermogend, zo valt de journalist op.
De bekendste émigré, naast Pols en Engel, is de conservatieve publicist Sid Lukkassen, bekend vanwege zijn boeken over de ondergang van het Nederlandse Avondland. Gelukkig gaat de zon in Paraguay later onder.
Israël heeft maandag weer een groot aantal Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever gearresteerd tijdens een gewelddadige razzia. Een van de arrestanten was slechts 15 jaar oud.
Dit meldt Middle East Eye. In een vluchtelingenkamp in Betlehem zijn 25 mensen opgepakt, maar ook op andere plekken gingen de autoriteiten langs kampen en huizen. Geweld en intimidatie werden hierbij niet geschuwd. Ook de journalist Enas Ikhlawi is opgepakt.
Israël staat bekend om het grote aantal arrestaties van Palestijnen, vaak zonder opgaaf van reden of eerlijk proces. Soms verblijven arrestanten jaren achter de tralies. Bij een recente gevangenenruil kwamen de meest schrijnende verhalen aan het licht.
In de Israëlische gevangenis zijn mishandelingen en verkrachtingen aan de orde van de dag. Inmiddels zijn er veel getuigenissen van de wreedheden, die op weinig erkenning kunnen rekenen van de internationale gemeenschap.
In een rapport van de Israëlische ngo Physicians for Human Rights Israel (PHRI) staat dat er sinds 7 oktober 2023 bijna honderd Palestijnen zijn overleden in Israëlische gevangenissen. De meesten als gevolg van marteling, medische verwaarlozing en/of ondervoeding.
Op kerstavond trok de jaarlijkse fakkeltocht weer door Eindhoven. De tocht, ontstaan na de brandstichting in Solingen in 1993 waarbij een Turks gezin omkwam, staat voor verbinding en herdenking, maar leidt ook tot verdeeldheid: de moskee trok zich terug en uit de Turkse gemeenschap doen minder mensen mee.
De fakkeltocht is een jaarlijkse traditie in de binnenstad van Eindhoven. Sinds 1993 trekt de Lichtstad rond kerst met fakkels door de straten, gedragen door één boodschap: verbinding, respect, vrede en vertrouwen. Vorig jaar ging de tocht niet door, maar dit jaar is hij terug. Voor organisatoren Tinus Kanters en Kay Sachse voelt die terugkeer als een opluchting, juist omdat de afwezigheid meer losmaakte dan ze vooraf hadden gedacht.
Voor Kanters voelde het jaar zonder tocht als een verlies. De fakkeltocht is voor veel mensen een vast moment in het jaar, zegt hij, en pas toen hij wegviel werd duidelijk hoe diep de traditie in de stad verankerd is. Mensen spraken hem er regelmatig op aan: wat jammer dat hij er niet is. Dat was confronterend, maar ook bevestigend. Sachse herkende dat, maar werd vooral getroffen door de breedte van de reacties. Ze kwamen niet alleen uit hun eigen netwerk, maar ook van mensen die je normaal nauwelijks hoort. Daardoor werd voor hem extra duidelijk dat de tocht geen niche-activiteit is, maar iets wat veel inwoners als betekenisvol ervaren.
‘De fakkeltocht is voor veel mensen een vast moment in het jaar’
Tegelijk bracht het gemis iets anders op gang: nieuwe energie. Na het afblazen meldden zich spontaan nieuwe vrijwilligers, vertelt Kanters. Mensen zeiden: volgend jaar help ik mee, en ze deden het ook. Voor hem was dat een belangrijk signaal: de tocht wordt niet gedragen door een paar individuen, maar door de stad zelf.
Die avond verzamelt iedereen zich bij de Willemstraat, die dit jaar start- en eindpunt is omdat het Wilhelminaplein door werkzaamheden niet gebruikt kan worden. Groepjes druppelen binnen: gezinnen met kinderen, stelletjes, ouderen die met rustige pas hun plek zoeken, jongeren die half gniffelen en half serieus lijken, en vrijwilligers in reflecterende hesjes die de stroom in banen leiden. Officieel begint het programma al vroeg, met ontvangst, speeches en gedichten, waarna de stoet rond zeven uur vertrekt.
Racistische brandstichting
De oorsprong van de tocht ligt in november 1993, wanneer een racistische brandstichting in het Duitse Solingen Europa schokt. Rechtsextremisten steken het huis van een Turks gezin in brand; vijf vrouwen en meisjes komen om het leven. De verontwaardiging is groot en in veel steden ontstaan fakkeltochten, rond kerst, als symbool van rouw, solidariteit en waakzaamheid.
Beeld: Caner Mert
Sachse plaatst die aanslag ook in de context van de tijd: kort na de Duitse hereniging, in een periode waarin meerdere racistische aanvallen plaatsvonden. Voor veel mensen voelde het als een schokkende herhaling van een geschiedenis waarvan je had gehoopt dat die voorgoed voorbij was. Solingen werd zo meer dan een nieuwsbericht: het werd een waarschuwing voor wat er kan gebeuren wanneer haat weer ruimte krijgt.
Waarom het ook in Nederland belangrijk was om erbij stil te staan, ziet Kanters als een kwestie van nabijheid. Racisme en haat houden zich niet aan landsgrenzen, zegt hij, en Solingen was geen geïsoleerd incident. Het liet zien hoe snel ontmenselijking kan normaliseren.
Daarnaast waren er ook in Nederland signalen die zorgelijk stemden. Sachse sluit daarbij aan: het is te gemakkelijk om Solingen als iets ‘van daar’ te blijven zien. De vragen die het oproept, spelen inmiddels net zo goed hier, zichtbaar in protesten tegen asielzoekerscentra en in de verharding van het publieke debat. De geschiedenis, waarschuwt hij, is dichterbij dan we denken.
De oorspronkelijke aanleiding is volgens beiden nog steeds voelbaar. Kanters ziet dat vooral binnen de Turkse gemeenschap; bij een jubileumeditie werden familieleden uit Solingen uitgenodigd. Tegelijk is de tocht al lang breder geworden. Solingen is een symbool geworden: een herinnering aan wat er kan gebeuren als we niet opletten. Sachse benadrukt dat het niet alleen om herdenken gaat, maar om waakzaam blijven en om niet te denken: dit gebeurt hier niet. Juist die gedachte vindt hij misschien wel de gevaarlijkste.
Geen optocht met vlaggen en jasjes
Dat de Eindhovense fakkeltocht vorig jaar niet doorging, had dan ook niet te maken met een minder urgente boodschap, maar juist met toenemende druk rondom die boodschap. De organisatie was, zoals het zelf werd genoemd, ‘gekraakt’: het werd steeds moeilijker om de tocht als één gezamenlijke uiting overeind te houden. Binnen de organisatie ontstond druk om tijdens de tocht aandacht te vragen voor specifieke standpunten en kwesties. Waar de tocht jarenlang een breed gedragen ritueel was met één kern, vrede en verdraagzaamheid, verschoof het naar discussies over wie er wel en niet op het podium mocht, en welke boodschap zichtbaar mocht zijn.
Organisatoren Tinus Kanters (l.) en Kay Sachse (r.). Beeld: Caner Mert
De organisatie wilde die gezamenlijke paraplu bewaken: geen ‘reclameding’ voor partijen of losse agenda’s, geen optocht met vlaggen, jasjes en claims. Hun angst was dat twaalf organisaties met twaalf uitingen ook twaalf redenen zouden vormen voor anderen om af te haken.
Die polarisatie werd extra zichtbaar toen de Fatih-moskee zich onverwacht terugtrok uit de organisatie, uit onvrede over de deelname van de Turkse Arbeiderspartij. Daardoor kwam er plots veel extra regelwerk bij, en zelfs een telefoontje van burgemeester Jeroen Dijsselbloem, met steun en een hulpaanbod, veranderde niets aan het gevoel dat het draagvlak weg was.
Achteraf liet de afgelasting zien hoe polarisatie niet alleen een maatschappelijk verschijnsel ‘buiten’ is, maar ook doorwerkt in vrijwilligersgroepen: in onderlinge verwachtingen, in angst voor politieke uitingen en in de vraag wat ‘neutraal’ eigenlijk nog betekent. De tocht, bedoeld als bindend moment, werd juist een plek waar scheidslijnen zichtbaar werden. Zoals Sachse het zegt: polarisatie leeft van simplificatie, van wij tegen zij. De fakkeltocht weigert dat frame, door mensen uit te nodigen om naast elkaar te lopen, niet tegenover elkaar te staan.
Moet de fakkeltocht zich dan aanpassen en zich uitspreken tegen diverse problemen? Of is de tocht vooral symbolisch bedoeld? Kanters is daar duidelijk over. Symbolen zijn belangrijk, zegt hij, omdat ze laten zien wat een samenleving normaal vindt, en omdat stilte of afwezigheid ook een boodschap kan zijn.
Wanneer niemand zich zichtbaar uitspreekt, zelfs niet in een gezamenlijk ritueel, kan het lijken alsof verharding en haat de norm zijn. Juist daarom, vinden de organisatoren, blijft het belangrijk dat de stad ieder jaar opnieuw samenkomt, hoe ingewikkeld de tijdgeest ook is: niet om alle verschillen op te lossen, maar om te blijven oefenen in samen lopen.
Dan volgt het ritueel waarmee de fakkeltocht zichzelf elk jaar opnieuw verklaart: het vuur dat wordt doorgegeven. De eerste fakkel wordt ontstoken met de World Peace Flame, samen met de scouting en burgemeester Jeroen Dijsselbloem. Daarna gaat het snel. Eén licht wordt twee, twee worden tien, en binnen enkele minuten zijn het er honderden. De straat verandert. Niet door fel licht, maar door een warme gloed van kleine vlammen die samen een schijnsel maken dat de stad en de koude wind even laat vergeten.
Daarna gaat het vuur van hand tot hand. Niet zomaar met een aansteker, maar vanuit één bron: de wereldvredesvlam. Het is een bijna ouderwets ritueel, en toch werkt het ieder jaar opnieuw. Mensen buigen naar elkaar toe om hun vlam te beschermen tegen de wind, laten de vlammen overspringen, zonder hun synthetische jassen aan te steken, en helpen onbekenden met het aanhouden van hun vlam. De symboliek hoeft niemand uit te leggen: je hebt de ander nodig om je eigen vuur brandend te houden.
Beeld: Caner Mert
Nog voordat de stoet goed en wel op gang is, begint het tempo vooraan al op te lopen. De kop wil lopen, alsof het lichaam van de tocht al vooruit is voordat iedereen mee kan. Vrijwilligers proberen het ritme te bewaken met korte aanwijzingen, en ergens klinkt het woord dat bijna het motto van de avond wordt: yavaş, langzaam. Het is een klein detail waarin honderden individuen proberen één stoet te vormen.
Wanneer de stoet eenmaal loopt, wordt het ritme opnieuw een kwestie. Voorin gaat het stevig, de rest moet volgen. Vrijwilligers proberen het tempo te reguleren zodat de groep bij elkaar blijft, en opnieuw klinkt yavaş.
Kersttraditie
Langs de route klinkt muziek; soms is het alsof de tocht een zachte mars wordt naast een band. Even later duikt een lied op dat vanzelf bij de fakkels in het donker past: This Little Light of Mine. Het geeft de stoet iets van een nachtmis, maar dan buiten: geen kerkbanken, wel kou, wind en kleine vlammen die samen een soort warmte vormen.
Voor twee jonge vrouwen is meelopen met de fakkeltocht inmiddels net zo’n vaste kersttraditie als het diner thuis; ze hebben het van hun vader geleerd. Voor hem is het al jarenlang een vanzelfsprekend onderdeel van kerstavond, iets wat je niet overslaat omdat het betekenis geeft aan de dag. Hij noemt het zelfs zijn ‘nachtmis’.
‘Waarom doet de moskee niet mee?’
Tegelijk is het niet alleen een verhaal van wie er meeloopt, maar ook van wie er ontbreekt. In het publiek klinkt Turks, en langs de kant stelt iemand hardop een vraag die blijft hangen: waarom doet de moskee niet mee? Door wat er vorig jaar gebeurde, landt die opmerking extra zwaar.
Twee Turkse mannen die vooraan meelopen noemen de avond daarom later een mixed bag. Ze zijn blij dat de traditie terug is, maar zien al langer dat er vanuit de Turkse gemeenschap minder mensen komen. Waar het ooit vanzelfsprekend leek, is het nu een klein groepje dat trouw blijft opduiken. Eén van hen zegt dat ze vroeger met vijftienduizend man door een halve meter sneeuw liepen, en dat ze nu al blij zijn als er tweeduizend zijn. Misschien groeit zo’n getal mee met de tijd, maar het gevoel erachter is helder: de gezamenlijke ruimte lijkt kleiner te zijn geworden.
Warme dranken en koekjes
Halverwege merk je dat de kou zijn eigen rol speelt. Als de wind verkeerd staat, snijdt hij door lagen kleding heen. Mensen wrijven hun handen en stampen met hun voeten om ze weer even te voelen. Langs de route staan mensen voor hun huis warme dranken en koekjes uit te delen aan de verkleumde deelnemers. Hoewel het er minder zijn dan bij eerdere edities, zijn de warme dranken voor velen een belangrijk geschenk.
Aan het eind klontert alles samen rond vuurkorven. Door de windvlagen voelt het alsof de kou nog scherper wordt, en mensen houden hun handen boven het vuur om weer gevoel in hun vingers te krijgen. Terwijl de laatste groepjes binnendruppelen van een inmiddels wat uitwaaierende tocht, begint een band aan de eerste nummers. Toch blijft het grootste deel niet hangen. Kerstavond trekt mensen naar binnen: naar familie, naar vrienden, naar warme huizen en gedekte tafels. De meeste fakkels worden uitgebrand in een grote rode container waar mensen samenkomen om weer gevoel te krijgen in hun vingertoppen.
De burgemeester was na het aansteken van de fakkels niet meer te zien, maar voor Sachse en Kanters was het een succes, met een schatting van zo’n 2500 mensen die hebben meegelopen. In de kou blijft vooral de vraag hangen wat je met zo’n avond doet, en wat je eraan hebt. Voor Sachse is de boodschap eenvoudig: laat je niet opsluiten in je bubbel, zoek ontmoeting, ook als dat ongemakkelijk is.
Beeld: Caner Mert
Als het over de toekomst gaat, klinkt er geen triomf, maar noodzaak. Kanters zegt dat hij hoopt dat er ooit een moment komt waarop de fakkeltocht haar doel heeft bereikt, maar als hij naar de wereld kijkt, denkt hij: voorlopig niet. Sachse gaat nog verder: misschien is de tocht op dit moment wel urgenter dan twintig jaar geleden, juist omdat maatschappelijke verandering vaak symbolisch begint. Zonder symbolen, zegt hij, kun je je geen alternatief voorstellen.
Misschien is dat ook wat er gebeurt op het moment dat de fakkels worden aangestoken. Kanters zegt dat het hem ieder jaar opnieuw raakt omdat het zo letterlijk is: mensen geven het vuur aan elkaar door, en niet iedereen heeft een aansteker, dus je bent afhankelijk van elkaar. Dat is symbolisch, maar ook heel concreet. Sachse ziet hoe mensen om zich heen kijken en beseffen: ik ben niet alleen. En precies dat gevoel, gedeelde aanwezigheid, even uit de eigen kring, even naast elkaar, blijft hangen, ook wanneer de laatste vlammen doven.
De conservatieve Leidse hoogleraar rechtsfilosofie Andreas Kinneging, tevens partijideoloog bij JA21, heeft in een bericht Venezuela geschaard binnen de zogenoemde ‘invloedssfeer van Amerika’. In een volgende zin plaatste hij Oekraïne binnen de invloedssfeer van Rusland en stelde hij dat Europa daar lering uit zou moeten trekken.
Op sociale media wordt de indeling van de wereld in invloedssferen al in verband gebracht met de coalitiebesprekingen. ‘Is dit de lijn waarmee zijn partij, JA21, een alliantie met D66 en het CDA denkt te kunnen sluiten?’, vraagt historicus en CDA-watcher Pieter Gerrit Kroeger zich af.
D66-leider Rob Jetten heeft de Amerikaanse inval in Venezuela in een uitgebalanceerd bericht op X afgekeurd en gezegd te streven naar ‘de-escalatie’. Ook verklaarde hij dat de Amerikaanse bombardementen op Caracas, het gevangennemen van de Venezuelaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw en het overnemen van het landsbestuur ‘haaks’ staan op het internationaal recht.
Maar vanuit Kinnegings optiek doet het internationale recht er echter niet toe. De wereld is nu eenmaal verdeeld in ‘invloedssferen’.
De Deense premier Mette Frederiksen is klaar met de expansionistische plannen van de Amerikaanse president Donald Trump met betrekking tot Groenland. Ze wil dat de dreiging vanuit de Verenigde Staten stopt, zo meldt France 24.
Een dag na de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro heeft de Amerikaanse president Trump opnieuw zijn wens herhaald om Groenland in te lijven. Het enorme eiland, rijk aan vele grondstoffen en een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, zou ‘absoluut’ noodzakelijk zijn om de ‘nationale veiligheid’ van de VS te waarborgen.
De expansionistische ambities van de VS rondom Groenland hebben de angst op het eiland doen heropleven. Trump maakt er langer geen geheim van dat hij het eiland wil annexeren. De bombastische taal vanuit het Witte Huis sinds de regimewisseling in Venezuela belooft daarbij weinig goeds voor Groenland.
Terwijl in Europa terughoudend wordt gereageerd of zelfs helemaal niets wordt gezegd over de Amerikaanse invallen in Venezuela, laat de Deense premier nu ook haar eigen grondgebied bedreigd lijkt te worden wél van zich horen.
‘Ik moet dit heel duidelijk tegen de Verenigde Staten zeggen: het is volstrekt absurd om te beweren dat de Verenigde Staten de controle over Groenland zouden moeten overnemen’, aldus de Deense premier Mette Frederiksen in een verklaring zondagavond.
Volgens Frederiksen zou Washington met deze annexatieplannen bovendien een ‘historische bondgenoot’ bedreigen.
Denemarken is al sinds 1949 lid van de NAVO en maakte bovendien deel uit van de ‘coalitie van de bereidwilligen’ tijdens de Amerikaanse invasie van Irak in 2003.
In mijn huis heb ik verschillende schilderijen of kunstwerken hangen. Zo is er een schilderij in roze en oranje met daarop twee jonge vrouwen. De titel van het werk is Les jeunes et la tendresse, de jeugd en de tederheid. Ooit gekregen van de kunstenares in een tijd waarin er weinig tederheid in mijn leven was. Het werk zeul ik al bijna dertig jaar met me mee. Vond ik het eerst gewoon mooi en bijzonder om een schilderij te hebben, nu fungeert het als een herinnering aan de weg die ik heb afgelegd. Wanneer ik er nu naar kijk, zie ik naast de afbeelding ook alle wanden waar het ooit heeft gehangen, alle tranen die ik heb geschreid, alle keren dat ik in wanhoop op mijn knieën viel en mij wendde tot de Heer. Door de tijd heen heb ik geleerd om met meer compassie naar mijn jongere ik te kijken.
Helaas is het niet iedereen gegeven om een blik van compassie te treffen. De mannen die ik op straat zie, bedelend om lege blikjes of flesjes, ontvangen naast de aalmoezen ook verstarde schouders, een wegkijkende bestuurder of een onomwonden negeren.
Dat het voor sommigen van ons nodig is om in de kou te staan met een vragende hand, raakt me. In steeds meer steden zie ik mensen, voornamelijk mannen, op straat met een uiterlijk waar de dakloosheid vanaf straalt. Vaak zijn het Oost-Europese arbeidsmigranten. Afgedankt door malafide werkgevers en uitzendbureaus waar de baan gekoppeld was aan huisvesting, hoe slecht ook. Zo zichtbaar als hun gebrek aan geld, warmte en een huis is, zo onzichtbaar kan de armoede van gezinnen zijn. Een stichting als het Rode Kruis of als Stem Zonder Gezicht ziet de gebreken achter de voordeur.
Het aantal kinderen dat in Nederland in armoede opgroeit, bedraagt ruim 338 duizend. Oftewel: hun ouders zijn arm, want kinderarmoede is ouderarmoede, zoals Tim ’s Jongers terecht stelt. Voor kinderen zijn er veel regelingen en initiatieven om hun armoede te bestrijden. Het fietsfonds, laptopfonds, sportfonds en ontbijt op school zijn slechts enkele voorbeelden van dergelijke regelingen.
Mensen zijn gewoon niet in staat om alle rekeningen te betalen
Maar hoe werken we ouderarmoede in Nederland de wereld uit?
Uit onderzoek blijkt dat in Nederland 450 duizend mensen te maken hebben met voedselnood en geen hulp ontvangen. Het Rode Kruis verleent sinds corona ook in Nederland voedselhulp, onder andere door het verstrekken van boodschappenkaarten. Hiermee kunnen mensen zelf boodschappen doen, in plaats van dat zij een door anderen samengesteld voedselpakket ontvangen. Het Rode Kruis is eigenlijk bedoeld voor noodhulp, maar de organisatie ziet geen mogelijkheid om de geboden hulp in Nederland af te bouwen. De overheid dient haar verantwoordelijkheid te nemen en te zorgen voor uitkeringen die hoog genoeg zijn om te voorzien in het levensonderhoud. Daarnaast moet het stelsel van toeslagen simpeler en laagdrempeliger worden, of gewoon verdwijnen. Elke toeslag is een pleister op een symptoom van armoede. Huurtoeslag, energietoeslag, zorgtoeslag. Mensen zijn gewoon niet in staat om alle rekeningen te betalen van de uitkering of het loon dat men ontvangt.
Kijkend naar de laatste verkiezingen en de politieke periode die achter ons ligt, vrees ik, met grote vrees, dat er weinig compassie getoond zal worden voor de mannen op straat of de gezinnen.
Zo worden dakloze mensen geconfronteerd met registraties voor het veroorzaken van overlast, maar ook voor slapen op straat. Bij zes registraties kan de politie overgaan tot gedwongen uitzetting naar het land van herkomst, mocht dat aan de orde zijn.
Gezinnen met geldzorgen hebben te maken met hulpverlening en een bureaucratie die per gemeente verschillend is. Wordt er in de ene gemeente gewerkt met een loket en een coach of adviseur, in een andere gemeente dient men van loket naar loket te gaan om de verschillende regelingen aan te vragen. En wordt er in de ene stad gewerkt vanuit vertrouwen, dan treft men in een andere stad alleen maar controle en wantrouwen. Bewijs maar eens dat je arm genoeg bent om geholpen te worden.
Hopelijk neemt de overheid hierin haar verantwoordelijkheid, te beginnen met een zachte blik en een warme hand. En een vermindering van regels en een verruiming van de hulp, gelijk voor iedereen, waar ook in Nederland.
Ik wens iedereen in Nederland meer compassie toe, meer medemenselijkheid. We kunnen het goed gebruiken.
In Saoedi-Arabië werd vorig jaar een recordaantal mensen geëxecuteerd. De meeste van hen waren buitenlanders die betrokken waren bij drugshandel.
Dit schrijft AFPop basis van een eigen telling. Volgens de nieuwsdienst werden vorig jaar 356 gevangenen geëxecuteerd. Dat aantal werd volgens AFP bevestigd door de Europese Saoedische Organisatie voor Mensenrechten.
Analisten schrijven de toename van het aantal executies grotendeels toe aan de aanhoudende ‘oorlog tegen drugs’. Saoedi-Arabië was een van de grootste afzetmarkten voor captagon, een illegale stimulerende drug en het belangrijkste exportproduct van Syrië onder Bashar al-Assad.
Sinds de start van de oorlog tegen drugs heeft het land het aantal politiecontroleposten op snelwegen en bij grensovergangen opgevoerd. Miljoenen pillen zijn in beslag genomen en tientallen drugshandelaren zijn gearresteerd.
Volgens de telling van AFP werden in 2025 alleen al 243 mensen geëxecuteerd in drugsgerelateerde zaken. Dit betrof voornamelijk niet-Saoediërs. Veel van de mensen die vorig jaar werden geëxecuteerd, waren al eerder opgepakt. Hun dossiers werden vorig jaar afgerond.
Er is veel kritiek op het gebruik van de doodstraf in Saoedi-Arabië, dat tegelijkertijd bezig is met een moderniseringsslag om zijn imago op het wereldtoneel te verbeteren. De doodstraf draagt volgens critici niet bij aan dat imago.
De politieke opvattingen die onderzoekers hebben over migratie spelen een rol in de uitkomst van onderzoek naar datzelfde thema. Dit concluderen twee onderzoekers in het wetenschappelijke blad Science Advances, zo meldt NRC.
De immigratie-econoom George Borjas van Harvard en Nate Breznau van het Duitse Instituut voor Volwasseneneducatie trokken deze conclusie op basis van eerder uitgevoerd onderzoek naar de invloed van zulke opvattingen op empirisch onderzoek. Hoewel die invloed toen niet werd bewezen, lijkt die volgens de onderzoekers toch aanwezig te zijn.
Het is niet zo dat onderzoekers data manipuleren, stellen zij, maar zij maken bewust of onbewust andere keuzes in de selectie of weging van relevante factoren. Daarbij ging het met name om het aggregeren van data over publiek vertrouwen (op diverse terreinen zoals zorg en werkgelegenheid) en om de keuze om immigratie te definiëren als stock (percentage van de bevolking) of als flow (immigratie minus emigratie), zo schrijft NRC.
Op deze manier kunnen onderzoekers op basis van dezelfde empirische data tot tegengestelde conclusies komen, stellen Borjas en Breznau. Daarbij is het belangrijk te vermelden dat ook Borjas zelf een uitgesproken opvatting heeft over migratie. Als migratie-econoom schreef hij meerdere artikelen over de negatieve impact van migratie op lage lonen in de Verenigde Staten.
Hoe hoopgevend was het experiment met een Nationaal Burgerberaad begin december? 175 burgers zonder specifieke kennis over de kwestie en zonder politieke ervaring werden bij elkaar gezet om, na raadpleging van experts, tot aanbevelingen te komen aan de politiek, in dit concrete geval op het gebied van klimaatbeleid. De burgers waren geselecteerd via een gewogen lotingsprocedure waarbij zowel met geografische, demografische als ideologische diversiteit rekening was gehouden.
Het burgerberaad kwam met veel zinnige aanbevelingen. Van de 23 die het in totaal deed, haalde de helft de steun van driekwart van de deelnemers. Zo moet de landbouw veel duurzamer worden, en moet duurzaam boeren financieel lonen. Ook wil men een wereldwijde belasting op kerosine, zodat internationale treinreizen goedkoper worden dan vliegen.
Klimaatbeleid, zo constateerde het burgerberaad bovendien terecht, sneuvelt te vaak door gelobby van grote bedrijven, omdat die kortere lijntjes met de politiek hebben dan gewone burgers; daarom moet er een lobbyregister komen om dit te kunnen controleren.
De dubbel-demissionaire VVD-minister Sophie Hermans voor Klimaat en Groene Groei en haar BBB-collega Frank Rijkaart van Binnenlandse Zaken mochten de aanbevelingen in ontvangst nemen, en dat is natuurlijk politiek pikant.
De burgers waren geselecteerd via een gewogen lotingsprocedure
De eerste kreeg de afgelopen kabinetsperiode namelijk niets op het gebied van klimaat voor elkaar, omdat de partij van de tweede daarvan niets moet hebben. Die partij is zelfs na het vertrek van de NSC doelbewust in het kliekjeskabinetje-Schoof blijven zitten om, in de persoon van Femke Wiersma, elk klimaatbeleid te frustreren.
Wie de uitkomst van het burgerberaad nader beziet, ziet drie dingen. Ten eerste: een duidelijke meerderheid wil een beleid dat twee grootvervuilers eindelijk stevig aanpakt: de agrarische industrie, het troetelkindje van de BBB, en de luchtvaartsector, het troetelkindje van de VVD, de partij van de grote bedrijven. Daaruit volgt, naar het stemgedrag van de Kamer kijkend, punt twee: wat het burgerberaad bepleit, ligt sterk in de lijn van ‘links’. Wierd Duk is vast tegen.
En dat leidt tot punt drie: de grote meerderheid aan voorstemmers binnen het burgerberaad staat tegenover een grote meerderheid aan tegenstemmers binnen het parlement. Als de meeste mensen het goede willen, hoe kan het dan dat zij massaal zo verkeerd stemmen?
Tegenover 42 zetels voor extreemrechts (PVV, JA21, FvD) en 29 voor radicaal-rechts (VVD, BBB, SGP) staan immers maar 23 voor het midden en 56 voor links. Of, om het op de klimaatcrisis toe te spitsen: de leugenpartijen PVV en FvD (33), de sabotagepartijen BBB en JA21 (13) en de sterk onder bedrijfslobbydruk staande vertragingspartijen VVD, CDA en SGP (43) hebben tezamen een zeer ruime meerderheid.
Hoe valt deze discrepantie te verklaren? Diverse mogelijkheden:
Het burgerberaad was, ondanks de zorgvuldige selectieprocedure, toch niet representatief. Van de 70.000 willekeurig aangeschrevenen hadden er 4070 positief gereageerd; daaruit werden die 175 deelnemers via gewogen loting geselecteerd. Wie wilden bij voorbaat niet?
Veel kiezers zijn naïef en doorzien niet hoezeer de mooie, serieusheid suggererende beloftes van sommige partijen niet met hun feitelijke keuzes sporen, waarbij er telkens argumenten worden gevonden (‘we zijn geen eiland’) om nu toch nog maar even niets te doen.
Groepsdruk: in gezelschap doen mensen zich altruïstischer voor dan in het stemhokje. Dan wint het platte eigenbelang, en dus rechts.
Veel kiezers zijn op zich erg voor het klimaat, maar nu even niet. Andere zaken wegen, als er tussen partijen gekozen moet worden, zwaarder. Dat hangt dan direct samen met het volgende punt:
Het Klimaatberaad beperkte zich tot het klimaatbeleid, enigszins van de rest geïsoleerd. Daar hangt een prijskaartje aan, in tweeërlei opzicht. Enerzijds: andere belangrijke beleidsprioriteiten, die mogelijk met klimaatbeleid botsen, blijven onderbelicht. Anderzijds: geld dat aan klimaatbeleid wordt besteed, kan niet aan die andere prioriteiten uitgegeven worden. Dat brengt mij bij:
Het wordt daardoor al snel meer een optelsom dan een afweging van wensen (en belangen); het klinkt als een win-win-verhaal zonder nieten. Zijn de meeste deelnemers, als het concreet wordt, daadwerkelijk bereid om de offers te brengen die dan onvermijdelijk blijken?
Bij NRC treedt een oude bekende aan als columnist. Vanaf vandaag zal Rosanne Herzberger wekelijks commentaar geven op de actualiteit.
De terugkeer van microbioloog Herzberger is opvallend. Van 2009 tot 2023 was zij ook al columnist bij de krant. Haar rol als columnist eindigde toen zij in december 2023 Tweede Kamerlid werd namens NSC in het kabinet-Schoof. Dat kabinet geldt volgens NRC als ‘het minst succesvolle sinds Balkenende I’. ‘De samenwerking tussen VVD, NSC, BBB en de radicaal-rechtse PVV’ was volgens de krant ‘vanaf het begin gedoemd te mislukken’.
Ook binnen NSC rommelde het. Oud-staatssecretaris Nora Achahbar vertelde vorige maand in onderzoeksprogramma Medialogica dat polariserende en islamofobe uitspraken na de Maccabi-rellen op 7 november 2024 in Amsterdam voor haar reden waren om op te stappen. Die uitspraken kwamen volgens haar niet alleen van coalitiepartijen, maar ook van collega’s. ‘Er werden voorstellen gedaan om het demonstratierecht in te perken, om paspoorten af te pakken en om te praten over het terugsturen van mensen. Dat is gewoon discriminerend. Dat raakt aan artikel 1 van de Grondwet, waar ik trouw aan had gezworen als lid van het kabinet’, zei Achahbar.
De haatzaaiende uitspraken waren voor Herzberger enkele dagen later ook aanleiding om haar Kamerlidmaatschap neer te leggen. In een interview met NRC zei zij dat zij altijd tot de fractieleden behoorde die de grootste moeite hadden met de samenwerking met de PVV. Opvallend is dat zij de partij niet verliet, maar in januari 2025 werd benoemd tot directeur van het landelijk bureau van NSC.
‘Ergens zou ik toch eens een gedegen analyse moeten maken van wat er nu eigenlijk allemaal is gebeurd, van welke achtbaan ik onderdeel was’, schrijft Herzberger in haar nieuwste column. ‘De gedegen analyse zal ik ooit met u delen.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
