Archeologen hebben in Spanje een olifantenbot gevonden dat mogelijk nieuw bewijs vormt voor de tocht van de Carthaagse generaal Hannibal door Europa. Dit schrijven ze in de Journal of Archaeological Science: Reports.

Het bot, afkomstig uit de rechter voorpoot van een olifant, werd zes jaar geleden ontdekt bij een opgraving nabij Córdoba in Zuid-Spanje, bericht NOS. De vondst werd gedaan in een gebied waar ook ovens, ronde projectielen en munten uit de oudheid zijn aangetroffen. Op basis van koolstofdatering en deze context zou het bot kunnen stammen uit de tijd van de Tweede Punische Oorlog, tussen 218 en 201 voor Christus. De Romeinse Republiek voerde in totaal drie oorlogen tegen de rijke Noord-Afrikaanse handelsstad Carthago.

Koolstofdatering wijst erop dat het dier in de derde eeuw voor Christus leefde. Olifantenresten uit die tijd zijn in Europa uiterst zeldzaam, omdat de dieren destijds per schip werden aangevoerd en doorgaans niet in het wild voorkwamen. Volgens de onderzoekers is het weinig waarschijnlijk dat het bot los werd verhandeld, omdat dit type bot geen waarde had voor ambachtelijke toepassingen.

De vondst kan erop wijzen dat een van de krijgsolifanten die Hannibal inzette tijdens zijn campagne richting Italië al in Spanje stierf. Het olifantenbot zou daarmee een van de eerste tastbare resten kunnen zijn van de dieren die in de Punische oorlogen werden gebruikt.

Volgens historici uit de Oudheid trok Hannibal met een leger van 37 olifanten over de Alpen. Hij wist met zijn leger de Romeinen keer op keer in Italië te verslaan, maar verloor uiteindelijk de oorlog. De Romeinen vielen Noord-Afrika aan. Hannibal werd daarop teruggeroepen door Carthago, maar delfde het onderspit tegen de Romeinse generaal Scipio tijdens de slag bij Zama. In 146 voor Christus werd Carthago tijdens de Derde Punische Oorlog door Rome met de grond gelijk gemaakt.

Kritiek

Volgens de Nederlandse historicus Jona Lendering, een groot deskundige op het gebied van Oude Geschiedenis, is echter het onwaarschijnlijk dat het in Spanje gevonden olifantenbot afkomstig is van Hannibals leger. Hij stelt dat de media de vondst sterk hebben overdreven en dat de onderzoekers zelf geen harde link leggen met Hannibals Alpenoversteek. De koolstofdatering toont slechts een waarschijnlijkheidsbereik, geen exacte datering. Na kalibratie valt de meest waarschijnlijke ouderdom van het bot buiten de periode van Hannibals campagne, aldus Lendering. De kans dat het dier niet tot zijn troepen behoorde, is volgens hem veel groter dan dat het wél uit die tijd stamt.

Lendering benadrukt dat de vondst wél interessant is voor kennis over de fauna in Carthaags Spanje, omdat het erop wijst dat er daadwerkelijk olifanten in Andalusië leefden. Dat is waardevolle informatie, maar geen spectaculaire doorbraak. Lendering hekelt de neiging om archeologische vondsten te koppelen aan bekende historische figuren om media-aandacht te genereren. Daarnaast merkt hij op dat het onderzoek geen duidelijkheid biedt over de soort olifant, terwijl dat juist relevant zou zijn voor het begrijpen van Carthaagse oorlogsvoering. Volgens Lendering is de hype rond de vondst daarom misleidend en overschaduwt die het werkelijke, bescheiden wetenschappelijke belang.

De Belgische regering heeft de Amerikaanse ambassadeur Bill White op het matje geroepen na zijn kritiek op het onderzoek naar drie mohels in Antwerpen. De drie joodse besnijders worden ervan verdacht medische ingrepen te hebben uitgevoerd zonder artsendiploma. Dat is volgens de Belgische wet verboden.

Het Openbaar Ministerie geeft aan dat er voldoende aanwijzingen zijn om vervolging te overwegen. Het onderzoek loopt nog.

Ambassadeur White uitte via sociale media zware verwijten aan het adres van de Belgische overheid en beschuldigde het land van ongepaste behandeling van de Joodse gemeenschap. Hij stelde dat de betrokken mohels enkel traditionele handelingen uitvoeren en kondigde aan hen binnenkort in Antwerpen te willen ontmoeten. Zijn uitlatingen veroorzaakten politieke beroering, onder meer omdat hij zich rechtstreeks richtte tot minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke.

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot reageerde fel en benadrukte dat België een rechtsstaat is waarin justitie onafhankelijk opereert. Volgens hem overschrijdt de ambassadeur een diplomatieke grens door zich te mengen in een lopend onderzoek. Ook binnen de Belgische politiek klinkt dat niemand boven de wet staat en dat het gerecht zijn werk moet kunnen doen zonder buitenlandse druk.

Het slavernijverleden werkt direct en indirect door in de mentale en fysieke gezondheid van nazaten van tot slaaf gemaakte mensen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek dat vrijdag door demissionair minister Bruijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan de Tweede Kamer is aangeboden.

Volgens het onderzoek Gezondheidseffecten van slavernij van Alana Helberg-Proctor van de Universiteit van Amsterdam, is sprake van zowel een directe als indirecte doorwerking van het slavernijverleden op gezondheid. Die doorwerking zie je onder meer in trauma’s die van generatie op generatie worden doorgegeven, maar ook in de sociaal-economische omstandigheden waarin nazaten nu leven. Daarnaast laat de studie zien dat dit ook gevolgen heeft voor het zorgsysteem als geheel.

De onderzoeker doet drie centrale aanbevelingen: meer geld voor onderzoek naar de gezondheidservaringen van tot slaaf gemaakte mensen tijdens de trans-Atlantische slavernij, meer kennis en bewustzijn in de zorg, bijvoorbeeld via scholing van zorgprofessionals, en een actieve aanpak van racisme en discriminatie in het zorgsysteem.

Vanaf maart zal een denktank met nazaten die over relevante expertise beschikken bijeenkomen. Deze denktank krijgt drie jaar de tijd om voorstellen te doen voor beleidsinterventies die de doorwerking van het slavernijverleden in zorg en welzijn moeten tegengaan en gelijkwaardigheid bevorderen. De aanbevelingen uit het onderzoek kunnen daarbij als input dienen.

De 23-jarige student Quentin Deranque die vorige week werd aangevallen tijdens een protest tegen een linkse politicus in Lyon, is zaterdag aan zijn verwondingen overleden. De Franse regering houdt extreemlinks verantwoordelijk voor zijn dood.

Hoewel de daders van de aanval nog niet zijn opgepakt, zijn de politieke verwijten al lang en breed begonnen. Deranque zou lid zijn geweest van de beveiliging van het extreemrechtse collectief Némésis. De aanvallers zouden op hun beurt verbonden zijn aan La Jeune Garde (Jonge Garde), een antifascistische jeugdafdeling van de radicaal-linkse partij La France insoumise (LFI).

Het geweldsincident vond vorige week donderdag plaats, tijdens een voordracht van de Palestijns-Franse politica en LFI-lid Rima Hassan. Hij nam vorig jaar deel aan van de Freedom Flotilla naar Gaza.

De extreemrechtse groep Némésis protesteerde tegen deze bijeenkomst. Deranque zou ook actief zijn voor Némésis. In een video op sociale media is te zien hoe gemaskerde knokploegen op de demonstranten inslaan en drie personen te grazen nemen. Een van hen was Deranque. Hij werd tegen zijn hoofd geschopt terwijl hij op de grond lag.

De dagen erna buitelden Franse politici over elkaar heen om elkaar de schuld te geven. Het incident heeft de spanning tussen extreemrechts en radicaal-links in Frankrijk op scherp gezet in de aanloop naar de landelijke gemeenteverkiezingen in maart dit jaar en de presidentsverkiezingen van 2027, schrijft persdienst AFP.

In maart 2025 dienden zeker 645 Nederlanders in het Israëlische leger, terwijl de oorlog in Gaza op zijn hevigst was, schrijft NRC.

Dat blijkt uit documenten die openbaar zijn gemaakt na een verzoek van de Israëlische ngo Hatzlacha. Het gaat om militairen met een dubbele of meervoudige nationaliteit; of zij daadwerkelijk in Gaza zijn ingezet, is niet bekend.

Internationale rechtbanken onderzoeken momenteel mogelijke oorlogsmisdrijven door Israëlische strijdkrachten. Mocht blijken dat Nederlandse staatsburgers persoonlijk betrokken waren bij ernstige misdrijven, dan kunnen zij in Nederland worden vervolgd.

Volgens het Openbaar Ministerie is dienen in een buitenlands leger op zichzelf niet strafbaar. Dat verandert echter wanneer sprake is van betrokkenheid bij genocide, misdaden tegen de menselijkheid of oorlogsmisdrijven.

In andere Europese landen lopen al strafrechtelijke onderzoeken naar Israëliërs met een tweede paspoort. De identiteit van de Nederlandse militairen is niet bekend, maar ngo’s speuren actief naar mogelijke verdachten die zich in Europa bevinden.

Uit de vrijgegeven cijfers blijkt dat meer dan 50.000 Israëlische militairen een tweede nationaliteit hebben, vooral de Amerikaanse. Voor veel Israëliërs is zo’n paspoort vooral praktisch, bijvoorbeeld om in de Europese Unie te kunnen wonen en werken.

Hoeveel van de 645 Nederlanders daadwerkelijk een band met Nederland hebben, is onbekend. Volgens experts blijft vervolging mogelijk, al acht het OM die kans vooral groter wanneer betrokkenen in Nederland wonen.

De Rotterdamse gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart lijken uit te draaien op een spannende driestrijd tussen Leefbaar Rotterdam, D66 en GroenLinks-PvdA. Dit schrijft AD Rotterdam.

Twee recente opiniepeilingen laten zien dat de drie partijen vrijwel gelijk opgaan, waardoor voor het eerst sinds 2010 onduidelijk is wie de grootste wordt.

Een peiling in opdracht van D66 geeft de populistische partij Leefbaar Rotterdam tien zetels, hetzelfde aantal als vier jaar geleden. D66 en GroenLinks-PvdA volgen op korte afstand met elk negen zetels. Een tweede peiling, uitgevoerd door Ipsos I&O in opdracht van GroenLinks-PvdA, schetst een vergelijkbaar beeld: de linkse fusiepartij komt daarin uit op 21 procent van de stemmen, gevolgd door Leefbaar (16 procent) en D66 (15 procent).

Opvallend zijn de verschillen bij de overige partijen. In de D66-peiling volgen VVD (zes zetels) en CDA (vier zetels). In de Ipsos-peiling staan Denk (10 procent), Partij voor de Dieren en VVD (beide 9 procent) direct achter de kopgroep.

Alle peilingen bevestigen in ieder geval dat Leefbaar Rotterdam voor het eerst in jaren serieuze concurrentie krijgt. De fusie van GroenLinks en PvdA en de recente electorale groei van D66 zorgen voor een open race, terwijl Leefbaar mogelijk stemmen verliest aan Forum voor Democratie. De partij van Lidewij de Vos en Thierry Baudet doet in meer dan honderd gemeenten mee aan de gemeenteraadsverkiezingen, maar wordt door veel partijen uitgesloten van coalitiedeelname vanwege extreemrechtse kandidaten op de lijsten.

Leefbaar Rotterdam is de partij van Pim Fortuyn, maar voert een gematigdere koers dan PVV en FvD. Je zou Leefbaar enigszins kunnen vergelijken met JA21, maar dat is een landelijke partij, terwijl Leefbaar zich echt als lokale politieke groepering profileert. Leefbaar Rotterdam werkt in het college van B&W samen met D66, VVD én Denk. Pragmatisme wint het van ideologie.

De partij gaat de verkiezingen in onder de slogan ‘Rotterdammers Eerst’. Niet statushouders maar Rotterdammers moeten als eerste in aanmerking komen voor een nieuwe woning, vinden de Leefbaren. Hoewel Leefbaar zegt dat deze slogan niets met Donald Trumps ‘America First’ te maken heeft wordt dit door de progressieve partijen wel zo uitgelegd.