9.9 C
Amsterdam
Home Blog Pagina 3

Onderzoek naar moslimdiscriminatie onder vuur na mogelijke belangenverstrengeling

de Kanttekening
-
0
Onderzoek naar moslimdiscriminatie onder vuur na mogelijke belangenverstrengeling

Het KIS-onderzoek naar islamofobie van het ministerie van Sociale Zaken ligt onder vuur vanwege mogelijke belangenverstrengeling, zo berichtte Trouw gisteren.

Het onderzoek werd deels gefinancierd door de ISN Academie. Dit instituut is onderdeel van de Islamitische Stichting Nederland, de Nederlandse tak van het Turkse directoraat voor Religieuze Zaken Diyanet. Op de ISN-connectie was vorige maand de nodige kritiek, omdat Diyanet nauw verweven is met de Turkse overheid en de autoritaire regering van president Recep Tayyip Erdogan. Was het onderzoek wel objectief? Kamerleden Diederik Boomsma en Annabel Nanninga van de radicaal-rechtse partij JA21 vonden van niet en stelden Kamervragen.

Maar nu blijkt dat er mogelijk ook sprake is geweest van persoonlijke belangenverstrengeling. De onderzoeker die het KIS-onderzoek leidde is namelijk de echtgenoot van de academisch directeur van de ISN Academie. Hun echtelijke verbinding was echter niet aangegeven bij het ministerie en stond evenmin vermeld in het onderzoek. Het ministerie van Sociale Zaken laat weten de integriteitskwestie te onderzoeken, zo meldt Trouw.

De timing is pijnlijk, omdat het KIS-onderzoek maandag op de agenda van de Tweede Kamer stond om besproken te worden. Het ministerie van Sociale Zaken laat nu een onafhankelijke wetenschappelijke review uitvoeren, om te kijken of het onderzoek ‘voldoende betrouwbaar’ is.

‘We erkennen dat dit niet wenselijk is en nemen maatregelen om dit in het vervolg te voorkomen’, laat het kennisplatform KIS in een reactie aan Trouw weten. KIS benadrukt dat het achter de ‘kwaliteit en de conclusies’ van het rapport staat. ‘De ISN Academie heeft geen invloed gehad op de opzet en de uitkomsten van het onderzoek.’

Trump is er niet voor de Iraniërs, en Netanyahu al helemaal niet

Majorie van Leijen
-
0
Trump is er niet voor de Iraniërs, en Netanyahu al helemaal niet

Die eerste aanval van de VS en Israël op Iran gaven me een wrange smaak. Een ongemakkelijk gevoel dat niet aansloot bij de juichende mensen op straat om de dood te vieren van Ayatollah Khamenei, de man die niet alleen het leven van duizenden Iraniërs in de afgelopen dertig jaar vormde, maar in de afgelopen drie maanden ook het leven nam van 15.000 Iraniërs.

Ik gun het ze zo. Het gevoel dat ik had als vrouw van een Syriër toen in december 2024 de vrijheid van het Syrische volk werd bezegeld door de val van Bashar al- Assad. De vreugde van mijn dierbare schoonfamilie drong door tot in mijn ziel. Wanneer ik erover vertelde aan mensen uit een land waar nog steeds een dictator aan de macht is, bemerkte ik een soort jaloezie — een verlangen naar de dag dat ook zij aan de beurt zouden zijn. Iraniërs hebben alle recht op dat verlangen, en hoe mooi zou het zijn als die droom nu ook voor hen uitkomt.

Trump mag zich profileren als de man die vrede brengt op aarde, maar hij is er niet voor de Iraniërs

Maar als ik naar de beelden uit Iran kijk, zie ik iets anders. Ik zie een land dat wordt aangevallen, niet bevrijd. Trump mag zich profileren als de man die vrede brengt op aarde, maar hij is er niet voor de Iraniërs — en Netanyahu al helemaal niet. Voor deze twee wereldleiders is Iran het obstakel op de weg naar een Midden-Oosten binnen de westerse invloedsfeer. Al jaren werken Amerikanen aan een Midden- Oosten dat voor de dollar werkt, en daarin zijn ze voor een groot deel geslaagd in de landen met de meeste economische waarde — ware het niet dat dat andere land van betekenis in de Golfregio, Iran, altijd zijn kont tegen de krib gooide.

Iran maakte er een punt van nationale trots van zich niet te schikken naar het wereldbeeld waarin de Amerikanen het voor het zeggen hebben. Het vaart al jaren een ‘vriendelijke-burenbeleid’, waarin het heil zoekt in relaties die wél voor Iran werken, zoals die met Rusland en China. Ook de toenadering tot het andere land van betekenis in de regio, Saoedi-Arabië, moet in dat licht worden gezien. Deze toenadering was een doorn in het oog van president Trump, want Saoedi-Arabië was van hem. In zijn huidige termijn zou hij eindelijk de Abrahamakkoorden uitbreiden naar het Saoedische koninkrijk. Met de toenadering tot datzelfde koninkrijk kwam Iran direct in het vaarwater van de Amerikanen in het Midden-Oosten terecht.

Toen eind 2024 de handlangers van Iran het tegenspit delfden, roken Trump en zijn handlanger Netanyahu hun kans. Een tipping point dat wel eens in hun voordeel kon uitpakken. Israël verzwakte Hezbollah aanzienlijk, en toen een paar maanden later ook de Syrische president Assad van het toneel verdween om plaats te maken voor een president die de Amerikaanse dollars wel zag zitten, leek de droom van een Midden-Oosten in westerse invloedsfeer opeens nabij. Alleen Iran lag nog dwars. Maar een grootmacht valt een andere regionale hegemoon niet zomaar aan; daar moet de tijd rijp voor zijn.

Waarom steggelen over iets wat je toch niet wilt toestaan, als je ook van bovenaf kunt toeslaan?

Die tijd lijkt nu te zijn aangebroken. Het volk wil worden bevrijd en veel Iraniërs
verwelkomen de Amerikanen. Critici zijn verbaasd over de timing, omdat afgevaardigden van beide partijen nog aan de onderhandelingstafel zaten in Oman, om de jarenlange discussie over het nucleaire programma van Iran te beslechten. Maar waarom steggelen over iets wat je toch niet wilt toestaan, als je ook van bovenaf kunt toeslaan? Dat moeten Trump en Netanyahu gedacht hebben. Nu er nog sprake is van militaire overmacht, kunnen ze Iran net zo goed op de knieën dwingen, met relatief weinig kritiek van de Iraniërs zelf. Een gouden kans.

Het is makkelijk spreken als vrije westerling. Het is een luxe om de werelddominantie van de westerse grootmachten te kunnen bekritiseren, terwijl ik geniet van de welvaart die daaruit voortvloeit. In een land dat al jaren gebukt gaat onder sancties, terwijl het regime dat daarvoor verantwoordelijk is ook de eigen bevolking onderdrukt, is elke kans op verandering het hopen waard.

Maar waar het wringt, is dat hiermee ook een tegenmacht verloren gaat. Iran — het land dat groot werd zonder de dollars, ondanks de sancties, en dat er zo lang in slaagde een front te vormen tegen verdere uitbreiding van de dominantie van het Westen in het Midden-Oosten — zal voorgoed veranderen.

Füsun Erdogan: ‘In Turkije heeft persvrijheid nooit bestaan’

Arjan van Westen
-
0
Füsun Erdogan: ‘In Turkije heeft persvrijheid nooit bestaan’

Terwijl Turkije opnieuw journalisten tot tien jaar cel dreigt te geven, laat journaliste Füsun Erdogan haar stem horen. Na acht jaar gevangenschap vluchtte ze naar Nederland. ‘Een kritisch bericht op X over het Erdogan-regime kan al jaren cel betekenen.’

In Turkije zijn begin dit jaar vanwege pro-Koerdische berichtgeving tegen journalisten en andere betrokkenen bij de publicaties celstraffen geëist tot 10 jaar. Over het vervolg van de rechtszaak wordt in Turkije nauwelijks gepubliceerd. ‘Censuur is een groot probleem’, aldus Füsun.

Het jonge jaar 2026 is voor de journalistiek in Turkije inktzwart gestart. Voorbeelden genoeg naast de genoemde zaak. In januari was er bij het Koerdische Mezopotamya News Agency een politie-inval. Computers werden meegenomen en verschillende medewerkers zitten volgens Füsun in de gevangenis. In februari viel de politie binnen bij persorganisaties Etkin Haber Ajansi-Etha en Atilim Gazetesi. Verschillende, met name linkse verslaggevers, zijn gearresteerd. Vanuit Nederland volgt ze het op de voet. ‘Een redactionele manager van Etha is inmiddels veroordeeld tot twaalf jaar celstraf.’ Dan is er nog de zaak tegen een Turkse Deutsche Welle-verslaggever, die recent gevangen is gezet vanwege ‘belediging van de president’.

De nu 65-jarige Füsun heeft na haar vrijlating een leven opgebouwd in Nederland. Op haar verzoek laten we achterwege waar we de journaliste spreken. Vanwege haar veiligheid. ‘De aanvallen namens de Turkse staat op opposanten die in Europa wonen zijn bekend.’

Weerstand bij een deel van de Turkse gemeenschap

Ze kwam in het Nederlandse nieuws. Haar kritische houding tegenover de Turkse machthebber roept weerstand op bij een deel van de Turkse gemeenschap in Nederland, die loyaal is aan het regime van Recep Tayyip Erdogan. Na een televisieoptreden werd ze op Facebook bedreigd. ‘Mevrouw, je lacht, maar wij kunnen jou laten huilen.’ Het ging gepaard met bedreigingen van haar familieleden. Ze deed aangifte bij de Nederlandse politie. ‘Ik heb gezegd: als er iets met mij gebeurt, mijn man of zoon, is het de schuld van de Turkse politie. Die zat erachter.’ Toch wil, nee moet ze haar stem laten horen. ‘Ik kan niet met angst leven.’

Füsun Erdogan in 2012. De foto is genomen in de gevangenis in Gebze

In 1979 maakte Füsun als journalist haar debuut bij een persbureau. Na de militaire staatsgreep in 1980 nam de persbreidel toe. ‘Kranten werden vóór publicatie aan controle van de generaals onderworpen. Boeken namen ze in beslag en werden verbrand; journalisten en uitgevers werden gearresteerd. Ze kregen gevangenisstraffen van honderden jaren.’ Ook het persbureau waar Füsun werkte werd gesloten. Samen met haar man, eveneens journalist, vertrok ze naar Nederland. Ze begon aan de Erasmus Universiteit een studie politicologie die ze vanwege een zwangerschap later afbrak. In 1987 besloten ze terug te keren naar Turkije. Haar man ging eerst. Füsun wachtte totdat hun pasgeboren zoon iets ouder was. Na vestiging in Istanbul werd haar echtgenoot snel gearresteerd, gemarteld en vervolgd. Na zijn vrijlating vestigden Füsun en haar zoon zich in 1989 in Turkije.

Gauw pakte ze als activistische, links geëngageerde journalist haar werk weer op. Ze was onder meer redacteur bij twee vrouwentijdschriften. In 1991 werd er een anti-terrorismewet aangenomen. Een wet die journalistiek werk nog gevaarlijker maakte. Ze vertelt hoe vele journalisten en andere ‘denkbare regimekritische personen’ zonder enig bewijs voor terroristische activiteiten tot extreem lange gevangenisstraffen zijn veroordeeld.

Füsun, die zichzelf omschrijft als ‘socialist, marxist’, kwam door de anti-terrorismewet in de problemen. In 1995 was ze oprichter en hoofdredacteur van het democratische radiostation Özgür Radyo in Istanbul. In 1996 werd ze samen met haar man gearresteerd, op verdenking van contacten met verboden organisaties. Na zes maanden gevangenschap werden ze vrijgelaten én vrijgesproken. Omdat ze tijdens hun detentie waren gemarteld, volgde een zaak tegen de folterende politieagenten. Deze agenten kregen gevangenisstraffen, maar door bureaucratie ‘verjaarden’ deze straffen. ‘Wij stapten naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en dat besliste dat mijn echtgenoot en ik schadevergoeding van Turkije moesten krijgen.’

‘Wij stapten naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens’

In 2006 werd Füsun, die door haar journalistieke werk een bekende kritische stem was geworden, in Izmir door de politie ‘ontvoerd’ en gearresteerd. Füsun en haar advocaten hoorden maandenlang niet waarom ze was gearresteerd. Na bekendmaking van het dossier bleek dat er geen enkel bewijs was voor de beschuldiging van ‘leiding geven aan een illegale organisatie’. Vanuit de gevangenis heeft ze steeds alle beschuldigingen weerlegd.

In 2014 kwam ze uit de gevangenis, maar ze mocht van de rechters het land niet verlaten. Een jaar eerder was haar levenslang plus het bizarre aantal van 789 jaar straf opgelegd en een geldstraf van bijna een half miljoen euro. ‘Om haar in Turkije te houden kreeg ze ook geen paspoort.’ Hoe het haar lukte om naar Nederland te vluchten houdt ze voor zich. ‘Het is bij Humanitas bekend, maar ik wil niet dat anderen gevaar lopen als ik hier gedetailleerd op inga.’

Bianet

Vanaf eind 1996 was Füsun betrokken bij het onafhankelijke communicatienetwerk Bianet. Aanvankelijk een netwerk om lokale kranten, radiostations en televisiezenders in heel Turkije te ondersteunen. Vanaf 2001 ontwikkelde Bianet zich tot de nieuwssite Bianet.org.

In 2011 begon Füsun voor Bianet vanuit de gevangenis artikelen te schrijven. Het werd met de ‘gezien-stempel’ van de gevangenis naar de redactie gestuurd. ‘Deze artikelen werden voor mij een venster van binnen naar buiten.’ Tot aan haar vrijlating schreef ze honderden artikelen. Ook na haar vrijlating en vertrek naar Nederland bleef ze dat doen. In 2018 stopte Füsun bij Bianet, maar ze volgt het platform uiteraard nog. ‘Het is, zoals alle oppositiemedia, een belangrijk medium. Voor persvrijheid en het laten horen van andere stemmen is Bianet een noodzaak.’

Füsun Erdogan in de gevangenis in Gebze

De journaliste wijst erop dat het extreem beperken van de persvrijheid in Turkije in de jaren 1990-2000 sterk gerelateerd is aan de strijd van de Koerdische Vrijheidsbeweging. ‘Er werd een grootschalige staatsterreur ontketend tegen het Koerdische volk. Voor ons, Koerdische journalisten, uitgevers en regimekritische journalisten die probeerden de stem van de waarheid te laten horen, waren dit zeer slechte jaren. Vele journalisten zijn door de politie of antiterreureenheden opgepakt.’ Systematische marteling was volgens Füsun daarbij aan de orde van de dag. Een beeld dat overeenkomt met rapportages van mensenrechtenorganisaties.

Alliantie valt uiteen

In 2002 kwam Erdogans partij, de AKP, aan de macht en creëerde voor de Europese buitenwereld aanvankelijk een positief imago. Een vals beeld volgens Füsun. ‘Hij bouwde geleidelijk aan een politiek-islamitisch fascistisch regime.’ Waar volgens Füsun ook ‘het oorlogsconcept van de Turkse staat tegen de Koerden’ verder op stoom kwam. Ze hekelt daarbij de rol van de Gülen-gemeenschap, die volgens haar tot aan de mislukte staatsgreep de rechterlijke macht bepaalde en zo de persvrijheid aan banden legde. Totdat de alliantie tussen Recep Tayyip Erdogan en Fetullah Gülen uiteen viel en de gülenisten de schuld kregen van de mislukte staatsgreep van 2016. ‘Erdogans eerste daad was het in beslag nemen van radio- en televisiezenders en kranten die aan Gülen toebehoorden. Gedurende deze periode sloten ze ook “democratische” media en confisqueerden hun bezittingen.’

‘Ook vele advocaten en opposanten uit uiteenlopende beroepen krijgen gevangenisstraffen’

Ze beschrijft hoe stap voor stap het bekritiseren van het regime van Erdogan, zoals het benoemen van corruptie, automatisch een misdrijf werd. Bij de invoering van het presidentiële staatsstelsel, ‘het eenmansregime’, in juli 2018 ziet Füsun een nieuwe, nog benauwender periode voor alle regimekritische mensen in Turkije. De websites van oppositiekranten worden nu voortdurend gesloten en journalisten belanden achter tralies. ‘Ook vele advocaten en opposanten uit uiteenlopende beroepen krijgen gevangenisstraffen.’ Een uitdaging voor de Turkse pers om over dit soort autoritaire praktijken te berichten. ‘Journalisten moeten onder zware censuur en de dreiging van arrestatie en gevangenisstraf al deze gebeurtenissen bij het volk brengen. Een X-bericht dat het Erdogan-regime bekritiseert, is reden voor jarenlange gevangenisstraf.’

Füsun beschrijft hoe moeilijk het is om nu met behoud van beroepsethiek in Turkije journalistiek werk te doen. Ze vertelt hoe recent bij onder meer media als Mezopotamya News Agency, Jinnews en Pirha kantoren zijn binnengevallen en geplunderd, medewerkers zijn bedreigd en tot gevangenisstraffen zijn veroordeeld. ‘Helaas is oppositiejournalist zijn in Turkije vandaag niet alleen werkloos worden.’

Brieven aan haar man

Tijdens haar gevangenschap schreef ze naast vele artikelen aan drie boeken, zoals het vorig jaar in het Nederlands vertaalde Mijn Tweeling van de Pruimenboom, Brieven uit de gevangenis aan mijn geliefde. Het zijn brieven die ze schreef aan haar man, die opnieuw dreigde te worden gearresteerd. ‘Hij vertrok naar het buitenland waardoor ons contact werd verbroken.’ Ze had ook gewerkt aan interviews met vrouwen die jaren gevangen zitten. ‘Eenmaal vrij zag ik dat mensen nauwelijks meer lezen en ik zag af van publicatie.’ In Nederland is Füsun als vrijwilliger betrokken bij Koerdische televisiezenders. Sinds 2020 bij vrouwenzender JINTV.

‘Eenmaal vrij zag ik dat mensen nauwelijks meer lezen’

Turkije en persvrijheid, het is een haast onmogelijk huwelijk. Füsun vertelt hoe Turkije vanaf het uitroepen van de republiek in 1923 al de pers muilkorfde. Ze verwijst naar wetsartikelen overgenomen uit het strafrecht van de Italiaanse fascistische dictator Mussolini. ‘Ze beschouwden toen al pers- en gedachtevrijheid als misdaad.’

In een bijna vijftig jaar omvattend leven als journalist én politiek gevangene ziet ze één constante: ‘Een politiek-islamitisch fascistisch regime dat in Turkije en daarbuiten een existentiële bedreiging vormt.’ Ze weet dat het vrij handelen van ‘oppositiepers’ in Turkije grote offers vraagt. ‘Journalisten worden in Turkije nooit berecht vanwege hun journalistieke activiteiten. Altijd wordt beweerd dat zij lid zijn van een illegale organisatie of propaganda ervoor maken.’

Verbitterd komt ze zeker niet over, strijdvaardig wel. Niettemin constateert Füsun dat er in de Nederlandse politiek en journalistiek weinig aandacht is voor de benarde situatie van de kritische Turkse pers. Een soort gewenning wellicht, oppert ze. Gewenning aan de uitzichtloosheid. ‘Als een situatie lang duurt dan daalt de interesse. Dat is het lot van Turkije.’ Daarbij signaleert ze concurrentie om de publieksaandacht. ‘Als je aan Gaza denkt, dan denk je niet aan Turkije.’

Iran valt Koerden in Irak preventief aan

de Kanttekening
-
0
Iran valt Koerden in Irak preventief aan

De Iraanse regering vreest een aanval van de Koerden en heeft daarom aanvallen uitgevoerd op bewapende Koerdische groepen in Irak. Dit schrijft de Arabische nieuwszender Al Jazeera.

Op de zesde dag van de oorlog heeft Iran naast Israël ook de Koerden aangevallen. Daarmee lijkt Iran de Koerden voor te zijn, die zich met Amerikaanse en Israëlische steun zouden voorbereiden op een invasie van Iran.

De Turks-Koerdische partij DEM heeft al eerder laten weten daar geen heil in te zien. ‘Het is duidelijk dat mondiale en regionale machten, net als in andere historische episodes, proberen een nieuwe orde in Iran te vestigen die voor henzelf geen bedreiging meer vormt, in plaats van prioriteit te geven aan democratie en vrijheden,’ aldus de DEM-partij in een verklaring.

Het AD meldde eerder vandaag dat ‘duizenden Koerden al Iran waren binnengetrokken’. Koerdische nieuwsbronnen hebben zulke berichten echter tegengesproken.

Vanaf het begin van de oorlog zijn de Amerikaanse en Israëlische doelen in de oorlog onzeker. Terwijl Trump eerst nog sprak van ‘regime change’, vertelde hij een dag later dat hij openstond voor gesprekken. Het is zeer onwaarschijnlijk dat een regimewisseling in Iran kan plaatsvinden zonder de zogenoemde boots on the ground. Dat de Koerden zich daarvoor zouden kunnen lenen zal mogelijk tot tegenstand van Turkse groepen in Iran zelf leiden. Turkije heeft ook plannen voor een invasie van West-Iran, om te voorkomen dat daar een Koerdische staat ontstaat.

Iraanse schoolmeisjes omgekomen door dubbele bombardementen

de Kanttekening
-
0
Iraanse schoolmeisjes omgekomen door dubbele bombardementen

Op zaterdag 28 februari, de eerste dag van de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran, werd een meisjesschool in Minab in Zuid-Iran geraakt. Hierbij zijn meer dan 160 schoolmeisjes omgekomen. Volgens Middle East Eye ging het om een dubbele aanval. De Arabische nieuwssite concludeert dit op basis van ooggetuigenverhalen van overlevenden.

Tijdens het bombardement, dat vermoedelijk door de Verenigde Staten of Israël is uitgevoerd, zijn 165 schoolgaande kinderen gedood. Het verhaal van de ooggetuigen van dit bloedbad komt nu mondjesmaat naar buiten.

‘Toen de eerste bom de school trof, brachten een van de leraren en de directeur een groep leerlingen naar de gebedsruimte om hen te beschermen’, zei een van de hulpverleners van de Rode Halve Maan tegen Middle East Eye. ‘De directeur belde de ouders en zei dat ze hun kinderen moesten komen ophalen. Maar de tweede bom trof dat gebied ook. Slechts een klein aantal van degenen die daar beschutting hadden gezocht, overleefde het.’

Het dubbel bombarderen van de vijand is een tactiek die tijdens de burgeroorlog in Syrië door het Assad-regime en Rusland veelvuldig werd toegepast. Ook tijdens de genocide in Gaza bombardeerde Israël vaak twee keer dezelfde locatie, met duizenden burgerslachtoffers tot gevolg.

Op social media ontstond al snel een propagandaoorlog, over de vraag wie er verantwoordelijk was voor de bommen op de meisjesschool. Berichtgeving dat Iran zelf achter dit bombardement zou zitten werd al snel ontkracht. ‘Verschillende X-accounts verspreidden ook viral nepnieuws, dat de school was geraakt door een verkeerd afgevuurde raket van de Islamitische Revolutionaire Garde. De foto’s van die mislukte lancering die zij als bewijs aandragen zijn ongeveer 1.600 kilometer van Minab genomen, in de stad Zanjan’, schrijft The Guardian.

De Amerikaanse minister van Oorlog, Pete Hegseth, zei op vragen van journalisten dat ze het incident ‘nader zouden bekijken’. Bijna een week na de aanval op zaterdag is er niets meer over vernomen.

ANP verwijdert duizend Iran-foto’s uit beeldbank wegens mogelijke AI-bewerking

de Kanttekening
-
0
ANP verwijdert duizend Iran-foto’s uit beeldbank wegens mogelijke AI-bewerking

Het Nederlandse persbureau ANP heeft ongeveer duizend foto’s uit Iran uit de eigen beeldbank verwijderd. De reden? Interne experts vermoeden dat sommige beelden met AI zijn bewerkt. Dit bericht NRC.

De foto’s kwamen via het Franse agentschap ABACA-Press, dat ze op zijn beurt ontving van Salampix, een lokaal opererend bureau in de regio. Volgens ANP waren er bij meerdere beelden duidelijke signalen dat ze niet volledig authentiek waren, waarna is besloten alle foto’s van deze leverancier voorlopig terug te trekken om de betrouwbaarheid van het beeldmateriaal te waarborgen.

ABACA-Press reageert fel op de aantijgingen. Het agentschap benadrukt dat het werkt met fotografen die midden in een oorlogsgebied opereren en vaak onder moeilijke omstandigheden beelden vastleggen, soms alleen met hun telefoon. Volgens ABACA kunnen die omstandigheden leiden tot lagere beeldkwaliteit, maar betekent dat niet dat er sprake is van manipulatie. Het bureau stelt volledig achter het aangeleverde materiaal te staan en wijst erop dat grote persbureaus zelf verantwoordelijk blijven voor controle van beelden.

NRC, dat eveneens gebruikmaakt van persfoto’s, meldt dat het geen beelden van Salampix heeft gepubliceerd. De redactie controleert beeldmateriaal uit Iran extra zorgvuldig, vooral wanneer geen fotograaf wordt vermeld of wanneer twijfel ontstaat over de echtheid. Hierbij worden locatie, datum en mogelijke digitale bewerking nauwkeurig onderzocht.

Was de echte Shakespeare een zwarte, Joodse vrouw?

de Kanttekening
-
0
Was de echte Shakespeare een zwarte, Joodse vrouw?

Volgens de intersectioneel feministische historica Irene Coslet was de Engelse toneelschrijver en dichter William Shakespeare in werkelijkheid een zwarte, Joodse vrouw. 

William Shakespeare geldt als de grootste toneelschrijver uit de wereldliteratuur, bekend om onder meer Hamlet, Julius Caesar, Macbeth, Richard III, Romeo and Juliet en talloze sonnetten. Maar schreef hij alles zelf? Hoewel de meeste wetenschappers ervan uitgaan dat ‘The Bard’ de auteur dan wel hoofdauteur was van`zijn toneelstukken duiken er geregeld alternatieve theorieën op, waarin betoogd wordt dat Shakespeare pronkte met andermans veren, of in dit geval andervrouws veren.

Een van de opvallendste alternatieve theorieën over Shakespeares auteurschap richt zich op Emilia Bassano Lanier (1569–1645). Zij is een van de eerste vrouwen in Engeland die haar eigen poëzie publiceerde. Ze was van Sefardisch-Joodse afkomst en mogelijk afkomstig uit Noord-Afrika. Bassano groeide op in het huis van Susan Bertie, gravin van Kent, waar zij een uitzonderlijk brede opleiding kreeg, inclusief Latijn en humanistische vorming. Ze leidde een kleurrijk leven en werd op jonge leeftijd de minnares van Henry Carey, een invloedrijke edelman en neef van koningin Elizabeth I. Ook had ze nauwe banden met de literaire en muzikale kringen van Londen.

De Britse historica Irene Coslet betoogt in haar boek The Real Shakespeare: Emilia Bassano Willoughby (2026) dat Bassano niet alleen Shakespeares geliefde ‘dark lady’ was, maar ook de feitelijke auteur van een groot deel van zijn toneelstukken. ‘Emilia Bassano was een Moorse en ze was Joods. Hedendaagse historici weigeren personen met deze identiteit te erkennen voor hun rol in de bijdrage aan de westerse geschiedenis’, zei Coslet tegen de Daily Telegraph.

Volgens haar was het eenvoudiger en veiliger om de stukken toe te schrijven aan een witte man, Shakespeare, die bovendien uit een christelijke, Engelse familie kwam. Ook zou Shakespeare een anagram zijn van As-she-speaker.

Coslet wijst verder op stilistische overeenkomsten, Bassano’s brede scholing en haar publicatie Salve Deus Rex Judaeorum (1611) als aanwijzingen voor haar literaire kracht. Maar dit Latijnse boek van haar werd dus wel gepubliceerd onder haar eigen naam.

Critici reageren sceptisch op de theorieën Coslet. Shakespeare-experts benadrukken dat er geen overtuigend bewijs is dat iemand anders dan Shakespeare zelf de stukken schreef. Ook wordt gewezen op de stereotypen in personages als Shylock, die gierige Joodse vrek in The Merchant of Venice en de zwarte generaal Othello uit het gelijknamige toneelstuk, die moeilijk te rijmen zouden zijn met een Joods-Moorse auteur.

Utrechtse wethouder Linda Voortman: ‘Er worden nog steeds mensen buitengesloten’

Ewout Klei
-
0
Utrechtse wethouder Linda Voortman: ‘Er worden nog steeds mensen buitengesloten’

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart interviewt de Kanttekening lijsttrekkers in de vier grote steden van Nederland. Vandaag is dat wethouder Linda Voortman, die de GroenLinks-PvdA-lijst in Utrecht aanvoert. ‘Inclusiviteit is onderdeel van het reguliere beleid.’

Linda Voortman (46) studeerde Engels en literatuurwetenschappen in Groningen en was van 2010 tot juni 2018 met onderbreking Tweede Kamerlid voor GroenLinks. Daarna werd ze wethouder in Utrecht, wat ze nog steeds is. In haar portefeuille zitten onder meer werk en inkomen, Wmo en welzijn, diversiteit en inclusie, grondzaken en groen. Dat diversiteit voor Voortman prioriteit heeft, bleek vorig jaar april. Utrecht won toen de European Capitals of Inclusion and Diversity Award 2025, een prijs waar ze trots op is maar die ook om blijvende inzet vraagt.

Wat was volgens u de doorslaggevende factor waardoor Utrecht deze inclusiviteitsprijs kreeg, en welke rol speelde uw portefeuille diversiteit daarin?

‘Het is natuurlijk ontzettend mooi dat Utrecht deze prijs heeft gekregen. Wat de jury vooral waardeerde, is dat wij diversiteit en inclusie niet als een losstaand thema behandelen. Het zit verweven in al onze portefeuilles, bijvoorbeeld in het onderwijs. Ik maak bijvoorbeeld geen apart plan tegen discriminatie in het onderwijs, dat doet de onderwijswethouder zelf, omdat het onderdeel is van het reguliere beleid.

‘Daarnaast kijken we als gemeente Utrecht kritisch naar onze eigen organisatie en dienstverlening. We willen cultuursensitief werken en blijven leren. Samen met de stad hebben we een nota diversiteit en inclusie opgesteld, die we elke twee jaar evalueren met organisaties die zich hiermee bezighouden, van lhbti-activisten tot groepen die zich inzetten tegen moslimdiscriminatie.’

De prijs is een erkenning, maar ook een verplichting. Waar ziet u nog blinde vlekken in het Utrechtse inclusiebeleid?

‘Ik zei tegen mijn medewerkers dat het prachtig is, maar dat we er nog lang niet zijn. Er worden nog steeds mensen buitengesloten.

‘We moeten blijven verdedigen wat we hebben opgebouwd’

‘Op sociale terreinen, zoals sport, onderwijs en cultuur, gaat het inmiddels goed. Zeven jaar geleden moest ik collega’s nog aansporen om inclusie mee te nemen, nu doen ze dat vanzelf. Maar op ruimtelijke onderwerpen, zoals de veiligheid in de openbare ruimte, is nog veel te winnen. Iedereen moet zich veilig over straat kunnen bewegen.

‘Dus we moeten blijven verdedigen wat we hebben opgebouwd, maar we moeten het ook verder uitbouwen.’

Hoe verloopt de samenwerking tussen GroenLinks en PvdA in Utrecht in de praktijk? Zijn er thema’s waarop verschillen nog voelbaar zijn?

‘De samenwerking gaat eigenlijk heel goed. In 2024 hebben de leden van GroenLinks Utrecht en PvdA Utrecht uitgesproken dat we samen de verkiezingen in willen. Het enige dat nu nog gescheiden is, zijn de twee fracties, maar die worden na 18 maart samengevoegd. Op de kandidatenlijst staat iedereen door elkaar. Soms weet je niet eens of iemand oorspronkelijk van GroenLinks of van de PvdA is.

‘We zaten al samen in het college, dus het was logisch om nu ook gezamenlijk verder te gaan.’

De afsplitsing van Link! door Pepijn Zwanenberg liet zien dat de fusie lokaal gevoelig ligt. Wat zegt dat volgens u over de interne dynamiek?

‘We krijgen het overgrote deel van de mensen mee met de fusiepartij. Ook veel mensen die eerst tegen waren, zijn nu voor, omdat de leden in meerderheid voor samenwerking hebben gekozen. Een kleine minderheid gaat helaas niet mee.

‘Het is belangrijk om zorgen serieus te nemen en alles goed met elkaar door te spreken. Een mooi voorbeeld van hoe we het nu doen, is bij het thema betaald parkeren. GroenLinks en PvdA wilden betaald parkeren invoeren in heel de stad Utrecht. Voor GroenLinks is dat vanzelfsprekender dan voor de PvdA, die ook kijkt naar sociale voorwaarden. Daarom hebben we geregeld dat minima via de U-pas hun parkeervergunning vergoed kunnen krijgen.’

Is de fusie in Utrecht vooral strategisch, of ziet u het als een inhoudelijke versmelting van twee politieke tradities?

‘De tradities zijn verschillend, maar in Utrecht is de situatie een beetje anders. Hier heeft GroenLinks vaak in het college gezeten, maar was de PvdA tussen 2014 en 2022 een oppositiepartij.

‘Zij willen dat GroenLinks-PvdA kneiterlinks en knalgroen blijft, en dat wil ik ook’

‘Het is vooral een samensmelting. Kijk, mensen hebben behoefte aan samenwerking. Ik ben eind jaren negentig lid geworden van GroenLinks en sinds drie jaar ben ik ook PvdA-lid. Ik kreeg als GroenLinkser jarenlang de vraag wat nou precies het verschil tussen die twee was. Je was vaak meer bezig om de verschillen uit te leggen dan om te vertellen wat je wilt bereiken.

‘Zowel GroenLinks als PvdA hebben altijd stromingen gekend en dat zal de nieuwe partij dus ook hebben. Daarom moet je met elkaar in gesprek blijven. Op onze lijst staan bijvoorbeeld ook Baukje Harmsma, Victor van der Have en Mehrzad Joussef van LinksBoven, een groep die de boel van binnenuit scherp wil houden. Daar ben ik blij mee. Zij willen dat GroenLinks-PvdA kneiterlinks en knalgroen blijft, en dat wil ik ook. Inhoudelijk staan we grosso modo dicht bij elkaar.’

Wat is voor GroenLinks–PvdA de voorkeurscoalitie na de verkiezingen? Zijn er voorwaarden die voor u niet onderhandelbaar zijn?

‘Ik noem vooraf geen breekpunten. Maar hoe socialer, hoe beter.

‘We hebben mooie dingen gedaan met deze coalitie, maar D66 is de afgelopen tijd wel naar rechts opgeschoven. Wij als GroenLinks-PvdA willen meer doen aan armoedebestrijding. D66 staat hier een beetje anders in en wil nu bijvoorbeeld de lasten voor huizenbezitters niet verhogen. En landelijk zit er nu ook een rechts kabinet. Daarom kan ik mij goed voorstellen dat we ook met de Partij voor de Dieren in het college zouden stappen na 18 maart.’

Landelijk is samenwerking met PVV, FvD en JA21 onderwerp van debat. Hoe kijkt u daar lokaal naar?

‘We gaan niet met hen in een college zitten. Bovendien is het maar de vraag of FvD en JA21 überhaupt in de gemeenteraad komen. Ze staan in een totaal andere wereld.’

Utrecht kent uitgesproken lokale partijen zoals UtrechtNu! en Stadsbelang Utrecht. Ziet u mogelijkheden voor samenwerking?

‘Ze hebben allebei één zetel. Als dat zo blijft, is samen in een college niet aan de orde. Maar los daarvan weet je bij deze partijen niet goed waar je aan toe bent. Ze hebben geen duidelijke ideologie of programma en zijn meer populistisch van aard. Ik werk liever met partijen die een helder programma en een duidelijke visie hebben.’

Utrecht groeit snel en staat voor grote sociale en ruimtelijke uitdagingen. Welke keuzes moeten de komende bestuursperiode absoluut gemaakt worden?

‘Ruimtegebrek is een probleem in alle grote steden, ook in Rotterdam, waar jij woont. Het moet betaalbaar blijven. Daarom zetten we in op 45 procent sociale woningbouw in nieuwbouwprojecten, in plaats van 35 procent.

‘Daarnaast moet er genoeg groen zijn. En we moeten de mobiliteitstransitie doorzetten. Dat betekent minder auto’s, vooral minder stilstaande auto’s. We willen dat mensen vaker de fiets of het ov pakken of gewoon wandelen.

‘Neem het slavernijmonument in het Griftpark. Omwonenden vonden dat lastig, maar het park is van ons allemaal’

‘Op het gebied van diversiteit en inclusie moeten we natuurlijk blijven investeren. Utrecht is een diverse stad, en iedereen moet hier een plek hebben. En dat betekent ongelijk investeren waar de verschillen groot zijn.

‘Neem het slavernijmonument in het Griftpark. Omwonenden vonden dat lastig, maar het park is van ons allemaal. Het monument staat in een nogal witte wijk, maar ik heb bewoners uitgelegd dat sommige groepen lang zijn gemarginaliseerd en nu extra ruimte en aandacht verdienen. Hun stem moet daarom zwaarder wegen.’

U bent al jaren een zichtbaar gezicht in het Utrechtse bestuur. Daarvoor was u Kamerlid voor GroenLinks. Waarom bent u wethouder geworden?

‘Ik heb acht jaar in de Tweede Kamer gezeten, midden in de decentralisaties. Ik kreeg vaak te horen van de minister: “Daar gaat de Kamer niet over, dat is aan de gemeenten.” Tegelijkertijd hoorde ik ook veel verhalen over armoede en schulden.

‘Toen er een vacature kwam voor wethouder in mijn eigen stad dacht ik: dit is het moment om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Besturen is een andere rol, maar wel een hele mooie.’

Wat wilt u nog bereiken?

‘Landelijk gaat het nieuwe kabinet door met het strafbaar stellen van illegaliteit, dat vind ik echt verkeerd. Wij gaan daar in Utrecht niet aan meewerken, wat GroenLinks-PvdA betreft. Ik wil daarnaast ook dat mensen goed kunnen rondkomen, en dat wordt nu moeilijker door het landelijke beleid.

Mijn inzet is dat bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid door het kabinet-Jetten niet leiden tot negatieve gevolgen voor Utrechters in kwetsbare posities. En daarnaast blijf ik me inzetten voor groen en inclusiviteit. Vasthouden aan inclusiviteit is voor mij essentieel.’

Komt er een Turkse inval in Iran?

Tayfun Balcik
-
0
Komt er een Turkse inval in Iran?

Nog vóór de oorlog van Amerika en Israël tegen Iran uitbrak, hield Turkije al rekening met een mogelijke vluchtelingenstroom uit Iran. Een veiligheidszone op Iraans grondgebied wordt daarbij genoemd als optie. Maar hoe realistisch is dat? En speelt pan-Turkisme daarbij een rol?

De Turkse president Erdogan zegt tegen de oorlog tussen Israël, de VS en Iran te zijn. Tegelijkertijd werden al vóór het uitbreken van het conflict scenario’s doorgerekend om Turkse belangen in de regio te beschermen, bijvoorbeeld via invloedssferen zoals in de bezette grensstroken in Irak en Syrië.

Drie Turkije-kenners bespreken de situatie: Ahmet Erdi Öztürk, docent Internationale Betrekkingen aan London Metropolitan University, de gevluchte journalist Ergün Babahan (VS) en de Turkse parlementariër Omer Faruk Gergerlioglu (pro-Koerdische HDP).

Hoe realistisch is een Turkse inval in Iran als de oorlog voortduurt?

Öztürk noemt dat onrealistisch. ‘Het binnentrekken van Iraans grondgebied zou een grote escalatie betekenen. Iran is niet Syrië. Een Turkse “zone” zou worden gezien als een schending van de soevereiniteit en kan een directe confrontatie met Iraanse troepen of bondgenoten uitlokken’, zegt hij.

Volgens hem worden er wel noodscenario’s voorbereid. ‘Ankara denkt na over manieren om migratiestromen aan de Iraanse kant van de grens te houden als het gezag van Teheran instort. Maar dat blijft vooralsnog bij plannen. De uitvoering zou grote risico’s met zich meebrengen.’

‘Het binnentrekken van Iraans grondgebied zou een grote escalatie betekenen’

Ook Gergerlioglu acht een Turkse invasie onwaarschijnlijk. ‘Turkije wil niet bij deze oorlog betrokken raken en gebruikt daarom zeer voorzichtige woorden. Zonder de VS en Israël direct te veroordelen, bekritiseerde het wel de aanval op Iran en betuigde het zijn medeleven aan Khamenei.’

Volgens hem probeert Turkije neutraal te blijven. ‘Als Iran bases in Arabische landen aanvalt, kan dat ook een dreiging voor Turkije vormen. In een escalatie zou Iran bijvoorbeeld de Amerikaanse bases in Kürecik en Incirlik kunnen aanvallen.’

Toch denkt hij niet dat Turkije in zo’n situatie een veiligheidszone in Iran zou instellen. Hij wijst op de sjiitische gevoeligheden van de Azeri’s in Iran. ‘Zij zijn verontrust over de dood van ayatollah Khamenei (Azeri van vaderskant, red.). Door deze sektarische vernedering van sjiieten kan de positie van Iran juist sterker worden. Turkije zal als soennitische macht niet graag ingrijpen’, zegt hij. Wel kan er volgens hem druk vanuit Trump komen.

Vluchtelingenstroom

Journalist Ergün Babahan kijkt vooral naar het vluchtelingenvraagstuk in Turkije. ‘Dat probleem is groot,’ zegt hij. ‘Hoewel de burgeroorlog in Syrië voorbij is, zijn miljoenen Syriërs in Turkije gebleven. Terwijl westerse landen al in paniek raken over enkele duizenden vluchtelingen, vangt Turkije miljoenen Syriërs, Afghanen en mensen uit Afrika en Azië op. Door de verslechterende economie leidt dat soms tot spanningen. Met verkiezingen in aantocht wil de regering-Erdogan geen nieuwe vluchtelingenstroom.’

Een veiligheidszone in Iran acht Babahan echter ook onwaarschijnlijk. ‘Troepen inzetten op Iraans grondgebied zonder toestemming van Teheran kan op de lange termijn grote problemen veroorzaken.’

‘Turkije en Iran hebben een gemeenschappelijke vijand: de Koerden’

Wel wijst hij op de Koerdische kwestie. ‘Turkije en Iran hebben een gemeenschappelijke vijand: de Koerden. Als Koerden in de regio in opstand komen en autonomie proberen uit te roepen, zou Ankara kunnen ingrijpen onder het mom van het voorkomen van een vluchtelingenstroom en mogelijk in samenwerking met Teheran. Maar ook dat is een vergezocht scenario.’

Volgens Öztürk wil Turkije vooral een grote vluchtelingeninstroom voorkomen. ‘Dat ligt goed in de binnenlandse politiek. Waarschijnlijk zal Ankara vooral de eigen grens versterken: met betere barrières, meer toezicht en strengere controles. Een grensoverschrijdende veiligheidszone zou pas een laatste redmiddel zijn, bijvoorbeeld bij een instorting van de orde direct aan de grens.’

Ten slotte: hoe zit het met de pan-Turkistische Turan-gedachte, de vereniging van alle Turkse volkeren?

Öztürk: ‘Iran is al lang gevoelig voor etnisch nationalisme onder Turks sprekende groepen, vooral de Iraanse Azerbeidzjanen. Teheran is daarom voorzichtig met pan-Turkse symboliek. Maar er spelen ook strategische factoren: Iran deelt een grens en economische banden met Turkije en zal escalatie zorgvuldig afwegen. Bovendien is Azerbeidzjan een complex geval. Iran heeft spanningen met Bakoe, maar een nieuw front openen kan kostbaar zijn terwijl het land al onder zware druk staat.’

Babahan: ‘Miljoenen mensen van Turkse afkomst wonen in Iran. Zelfs president Masoud Pezeshkian is van Turkse afkomst. Toch lijkt Iran zich minder zorgen te maken over deze realiteit dan over mogelijke vergelding. In tegenstelling tot de Golfstaten kan Turkije niet alleen diplomatiek maar ook militair reageren. Een aanval op Turkije zou weinig voordeel opleveren. Azerbeidzjan heeft bovendien niet hetzelfde gewicht als de Golfstaten.’

‘Het aanwakkeren van etnische spanningen in de regio kan op lange termijn veel problemen veroorzaken’

Gergerlioglu waarschuwt voor verdere escalatie. ‘In Iran zijn inderdaad Turkse bevolkingsgroepen, vooral de Azeri’s. Maar het aanwakkeren van etnische spanningen in de regio kan op lange termijn veel problemen veroorzaken. Hoewel Turken en Perzen verschillende volkeren zijn, zou een nieuw conflict uiteindelijk geen voordeel opleveren voor Turkije of Iran.’

Öztürk vindt daarom dat het Westen voorzichtig moet zijn. ‘Het kan de oorlog uitbreiden, een precedent scheppen voor nieuwe interventies en leiden tot een langdurige bezetting.’

Babahan verwacht bovendien geen westerse steun voor pro-Turkse politiek in Iran. ‘Het Westen zal zich vooral richten op olie en op de wederopbouw van Iran. Turkse militaire betrokkenheid heeft weinig economische waarde, omdat Ankara zelf al beperkte financiële middelen heeft.’

Palestina-referendum: 1000 handtekeningen voor Amsterdam als ‘genocidevrije stad’

de Kanttekening
-
0
Palestina-referendum: 1000 handtekeningen voor Amsterdam als ‘genocidevrije stad’

Het Amsterdam Palestina Referendum heeft binnen 48 uur de benodigde 1000 handtekeningen opgehaald voor een gemeentelijk referendum over wat zij een ‘genocidevrije stad’ noemen. Dat staat in een persbericht dat is verspreid door een coalitie van samenwerkende pro-Palestijnse organisaties en partijen.

‘Het initiatief eist een referendum waarin Amsterdammers zich kunnen uitspreken over concrete stappen die de gemeente kan nemen om een mensenrechtenstad in woord én daad te zijn’, staat in het persbericht van het Amsterdam Palestina Referendum, dat met de ‘bondgenoten’ de Amsterdam Palestina Coalitie (APC), de Palestijnse Gemeenschap in Nederland (PGNL), de anti-zionistische, joodse organisatie Erev Rav en de Amsterdamse links-radicale partij De Vonk is opgesteld.

De bedoeling is dat de gemeente ‘Israëlische misdaden tegen de menselijkheid officieel erkent’ en er alles aan doet om ‘culturele, sportieve, academische en economische’ banden met Israël op te schorten.

Het ophalen van 1000 handtekeningen is de eerste stap in een langer proces. De Amsterdamse gemeenteraad is nu aan zet, om het voorstel voor een gemeentelijk referendum goed te keuren dan wel af te wijzen. In het persbericht waarschuwt het collectief de raad: ‘In geval van afwijzing zullen de organisatoren alles op alles zetten om Amsterdammers zélf aan het woord te laten door handtekeningen op te halen voor een mogelijk referendum.’

Wanneer de gemeenteraad wel akkoord gaat moeten de organisatoren binnen tien weken nog 10.000 ondersteuningsverklaringen verzamelen, voordat het College van B&W definitief akkoord gaat met het organiseren van een referendum. Ten slotte neemt de gemeenteraad een besluit, waarin de uitslag van het referendum wordt meegewogen. De democratische procedure wordt in detail uitgelegd op de website van de gemeente Amsterdam.

1234...1.014Pagina 3 van 1.014

Over ons

de Kanttekening is een onafhankelijke en emancipatoire mediaorganisatie. Onze kernwaarden zijn: vrij, moedig en inclusief.

Over menu

© 2017 de Kanttekening B.V. Alle rechten voorbehouden.

Gebruiksvoorwaarden | Privacy statement | Adverteren & contact