In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart interviewt de Kanttekening diverse lijsttrekkers in de vier grote steden. Vandaag spreken we met Fatima Faid van de radicaal-linkse Haagse Stadspartij, die met een zetel in de gemeenteraad is vertegenwoordigd. ‘Den Haag is superdivers. Onder jongeren is 72 procent bicultureel. Geen enkele etnische groep is dominant. Dat is de toekomst van de stad.’

Zoals elke politieke partij kent ook de Haagse Stadspartij haar ups and downs. Begin dit jaar was er veel gedoe, toen fractievertegenwoordiger Kim Vrolijk en fractiemedewerker Quinten Gravesteijn probeerden de macht te grijpen binnen de Haagse Stadspartij en stevige kritiek hadden op Faids functioneren als partijleider. Maar zij en hun medestanders trokken aan het kortste eind.

‘We waren vooral verrast’, vertelt Faid over deze turbulente periode. ‘Het partijbestuur en ik hadden nooit signalen gekregen dat er iets speelde. Er zijn twee interne stemmingen geweest over mijn positie en die heb ik gewonnen. De partij staat nog steeds achter mij. Ambitie bij jonge mensen vind ik geen probleem, maar de manier waarop zij te werk gingen vond ik niet prettig. Ik heb geen tijd voor witte mannen‑tranen.

Uiteindelijk is het goedgekomen, vervolgt Faid. ‘Ik heb nu mijn droomlijst: vijf vrouwen van kleur op de eerste vijf plekken. Tim de Boer stond eerst op nummer twee, maar nu is dat Ahlam Benali geworden, die jullie bij de Kanttekening natuurlijk heel goed kennen. Zij is iemand met een veel groter bereik. Het leek in januari allemaal heel negatief, maar het pakt positief uit.’

Voor de lezertjes thuis: wat voor partij is de Haagse Stadspartij? Wat maakt jullie uniek?

‘We zijn een lokale partij, echt geworteld in de stad. We vertegenwoordigen groepen die je niet altijd in de politiek ziet, mensen die ervaringsdeskundigen zijn. Het zijn niet per se mensen die aan de universiteit hebben gestudeerd, zoals je dat bij veel andere partijen ziet, maar het zijn mensen die armoede hebben meegemaakt, dakloos zijn geweest of met andere vormen van ongelijkheid te maken hebben gehad. Juist deze mensen kunnen als geen ander uitleggen hoe verknipt het systeem soms is.

‘We vertegenwoordigen groepen die je niet altijd in de politiek ziet, mensen die ervaringsdeskundigen zijn’

‘Daarnaast zijn als Haagse Stadspartij principieel. We gebruiken niet de term ‘etnisch profileren’ maar noemen het beestje bij de naam en spreken over ‘racisme’ bij de politie. We draaien niet om de feiten heen. Onze oud‑raadsleden Joris Wijsmuller en Peter Bos waren altijd standvastig én benaderbaar.

‘Ten slotte zijn we van de inhoud. Ook als de VVD een goed voorstel heeft steunen we dat gewoon. Daardoor hebben we veel credit in de raad.’

Wat heb je de afgelopen vier jaar bereikt?

‘We hebben op veel dossiers impact gehad, allereerst op het gebied van sociale zaken. We hebben bijvoorbeeld meerdere moties aangenomen gekregen over islamofobie, waaronder betere scholing bij de politie en ondersteuning voor mensen die aangifte tegen islamofobie willen doen.

‘Ook hebben we ingezet op het aanpakken van discriminatie in de horeca. Heel trots ben ik op de three strikes, you’re out-motie. Bij drie aangiftes tegen discriminatie aan de deur kan de burgemeester een zaak sluiten.

‘Bovendien hebben we een motie over femicide aangenomen gekregen, om de politie bewuster te maken van signalen. Als een vrouw langskomt moet een agent niet alleen een dossier aanmaken, die vervolgens in een la verdwijnt, maar haar melding behandelen als een aangifte. In Nederland is femicide endemisch, veel hoger dan in andere Europese landen. Ook is de opvang voor vrouwen slecht. Daar blijven we kritisch op als Haagse Stadspartij.’

‘Ten slotte hielden we ons veel bezig met wonen en daar de nodige successen geboekt. De Haagse Stadspartij pleit voor renoveren in plaats van slopen. Er moet inderdaad gebouwd worden om het huizentekort tegen te gaan, maar we moeten hierbij streng kijken naar leegstand. Onze motie om huisjesmelkers die hun panden lang laten leegstaan te beboeten is aangenomen door de gemeenteraad, net als een motie om panden die jarenlang leegstaan gewoon te onteigenen.’

En waar wil je je voor inzetten de komende raadsperiode?

‘Voor het klimaat allereerst. Dat thema wordt steeds belangrijker. Kijk, ik ben half Algerijns, half Portugees, en zie in Portugal helaas heel goed wat klimaatverandering nu al doet met die verschrikkelijk hete zomer. Je kunt misschien denken, Portugal is ver weg, maar bedenk dat Nederland ook kwetsbaar is, helemaal Den Haag. We liggen hier aan zee.

Soms krijg je backlash, omdat mensen je te revolutionair vinden, maar uiteindelijk krijgen we vaak gelijk

‘Daarom wil de Haagse Stadspartij minder auto’s en stoppen met fossiele subsidies. Dat is niet voor iedereen een leuke boodschap, maar we moeten die wel vertellen. Politiek gaat namelijk niet alleen over ons, maar ook voor de toekomst van onze kinderen.

‘Als Haagse Stadspartij lopen we vaak voor de troepen vooruit. We zijn vaak voorlopers. Soms krijg je backlash, omdat mensen je te revolutionair vinden, maar uiteindelijk krijgen we vaak gelijk. Stadslandbouw was ooit ons thema, nu vindt zelfs de VVD het een goed idee.’

Jullie lijst bestaat uit vijf vrouwen van kleur op de eerste vijf plekken. Verwacht je dat dit extra stemmen oplevert?

‘Ja, de vijf vrouwen op de eerste vijf plekken leveren, denk ik, extra stemmen op, want het zijn allemaal vrouwen met een eigen achterban. Belangrijker is echter dat ze Den Haag echt vertegenwoordigen. Onze partij is de afgelopen vier jaar verjongd en verkleurd. We krijgen veel positieve reacties, ook van witte mensen, op onze superdiverse lijst.

‘Kijk, we vinden als Haagse Stadspartij dat we in Den Haag niet in het verleden moeten blijven hangen. Onze stad is superdivers. Van de Haagse jongeren is 72 procent bi-cultureel. Geen enkele etnische groep is dominant. Dát is de toekomst van onze stad. En dat willen we ook laten terugzien in onze lijst.’

En hoe zit het met diversiteit qua meningen? Dat is ook niet onbelangrijk…

‘Onze partij bestaat uit een mix van radicale en gematigde mensen. We zijn een platte organisatie en heel democratisch. Dat is onze partijcultuur. We vergaderen veel, soms uren, maar we komen er altijd samen uit. Dat is een verschil met landelijke partijen, waar de dagvoorzitter kritische leden interrumpeert, vanwege de spreektijd van maar één minuut. Wij willen dat onze leden echt gehoord worden. Daarom nodigen we partijleden soms ook uit op fractievergaderingen. Op het stadhuis lachen mijn collega’s bij de andere partijen mij wel eens uit, omdat ik met zoveel mensen overleg, terwijl ik maar één zetel heb. Maar dat is hoe wij werken. Heel democratisch.’

Wij willen dat onze leden echt gehoord worden. Daarom nodigen we partijleden soms ook uit op fractievergaderingen

Hoeveel zetels verwacht je te halen op 18 maart?

‘Minimaal één. Twee zou fantastisch zijn, dat is de droom. Met deze lijst kunnen we twee zetels halen.’

Onder welke voorwaarden zouden jullie deelnemen aan een college?

‘We zijn niet per se een oppositiepartij. Als onze coalitiedeelname nodig is om het beleid zo links mogelijk te maken dan willen we best wel bestuursverantwoordelijkheid nemen. Maar dat willen we niet in een rechts college of in een college over het midden. Een combinatie van D66, Partij voor de Dieren en GroenLinks‑PvdA die ons en de SP nodig heeft, dat zou kunnen. Maar dat doen we alleen tegen een hoge prijs natuurlijk.’

Ten slotte, waarom zou een Hagenees op jullie moeten stemmen?

‘Omdat lokale politiek gaat over je eigen leefomgeving. Landelijke partijen kijken in de eerste plaats naar nationale politiek, niet naar lokale politiek. Je zou eigenlijk altijd lokaal moeten stemmen. Je kunt in Den Haag dus op Groep De Mos stemmen. Maar ik heb natuurlijk liever, en dat is ook veel verstandiger, dat je op ons stemt.’

Kleine linkse partijen maken zich op voor de gemeenteraadsverkiezingen. Hebben ze kans?

De aankondiging van Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) Rabin Baldewsingh dat er een ‘Projectleider Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie’ komt, wordt door islamitische organisaties met gemengde gevoelens ontvangen.

Voor sommigen is de aanstelling van een projectleider om moslimsdiscriminatie te bestrijden een stap vooruit. Anderen daarentegen zijn sceptisch en zien het vooral als een pijnlijk bewijs dat de overheid nog altijd weigert islamofobie als een zelfstandige, urgente problematiek te erkennen.

‘Er moet beleid komen’

Abdou Menebhi van het Collectief tegen Islamofobie en Discriminatie reageert teleurgesteld. Niet zozeer omdat er een projectleider komt, maar omdat de structurele erkenning voor islamofobie als probleem opnieuw uitblijft.

‘Nederland heeft nog steeds geen aparte coördinator tegen islamofobie’, zegt hij. ‘Maar dat is niet eens het grootste probleem. Er is überhaupt geen apart beleid. Het kersverse kabinet van minister-president Rob Jetten heeft dat niet geregeld. Er zijn geen rapporten, er is geen structurele aanpak. Organisaties die hier al jaren voor pleiten worden opnieuw genegeerd.’

‘Er moet beleid komen tegen het ophitsen van moslims, tegen de normalisering van islamofobe retoriek’

Volgens Menebhi gaat het om iets fundamenteels. ‘Moslims in Nederland willen serieus genomen worden. Er moet beleid komen tegen het ophitsen van moslims, tegen de normalisering van islamofobe retoriek. Dat gebeurt nog steeds niet, ook niet met dit door D66-geleide kabinet.’

In gesprek met de Kanttekening benadrukt Rabin Baldewsingh dat hij de zorgen uit de islamitische gemeenschap begrijpt, maar dat hij principieel tegen aparte coördinatoren voor afzonderlijke discriminatievormen is.

‘Deze cri de coeur (hartenkreet, red.) is stevig. Er is veel moslimdiscriminatie. Daarom komt er een projectleider’, zegt hij. ‘Maar ik geloof in een brede aanpak van alle vormen van discriminatie. Dat moet vanuit één plek gebeuren.’

Worden moslims benadeeld?

Dat standpunt schuurt met de realiteit dat er wél een aparte coördinator antisemitisme bestaat, in de persoon van voormalig CIDI-medewerker Eddo Verdoner. Vooral islamitische Nederlanders hebben hier een probleem mee, omdat dit hen het gevoel geeft dat de overheid joden bevoordeeld ten opzichte van moslims. Menebhi wijst op het gevoel van onrecht dat leeft onder veel moslims. ‘Er is een aparte coördinator antisemitisme. Waarom dan niet voor islamofobie? In Nederland wonen een miljoen moslims. We gaan niet weg. Maar ik ken mensen die wél overwegen te vertrekken vanwege het maatschappelijke klimaat.’

‘Het is belangrijk om het wantrouwen tussen overheid en moslims weg te werken’

Op de vraag of deze Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB) overbodig is wil Baldewsingh echter geen direct antwoord geven. ‘De NCAB is een politieke benoeming. Ik doe daar geen uitspraken over.’ Wel erkent Baldewsingh dat de keuze voor een Projectleider Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie gevolgen heeft voor de NCDR. ‘We snijden in ons eigen vlees, want andere projecten kunnen nu niet doorgaan. Toch heb ik ervoor gekozen om dit te doen, want het is belangrijk om het wantrouwen tussen overheid en moslims weg te werken.’

Voor Menebhi is de redenering van Baldewsingh onvoldoende. ‘Natuurlijk moeten alle vormen van discriminatie bestreden worden. Maar islamofobie komt vaker voor dan andere vormen en vraagt daarom om erkenning en specifiek beleid.’ Islamfobie is volgens Menebhi overal. Je komt het tegen op straat, op het werk, in de vorm van geweld tegen moskeeën en en zelfs in de gedaante van een groot spionageschandaal. Hij vertelt over het schandaal rond onderzoeksbureau NTA, dat in opdracht van diverse Nederlandse gemeenten undercoveronderzoek deed bij een aantal moskeeën, een project dat betaald werd door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Volgens Menebhi is het vertrouwen van moslims in de Nederlandse overheid mede door dit illegale onderzoek nu historisch laag.

‘Nationale aanpak nodig’

Nederland is niet het enige land dat kampt met islamfobie, benadruk Menebhi. ‘In Frankrijk werd tijdens de lokale verkiezingen van afgelopen weekend opnieuw de ‘moslim’ als politiek thema ingezet, onder de noemer ‘separatisme’. Dat is geen toeval.’ Volgens hem verschuift ‘rechts Nederland’ steeds verder richting extreemrechts. ‘Ik zie nauwelijks nog verschil tussen VVD, JA21 en PVV. Onder Dilan Yeşilgöz is de VVD geradicaliseerd.’ Die politieke verschuiving maakt het volgens hem moeilijker om islamofobie op de agenda te krijgen.

Opvallend is dat Baldewsingh vindt dat de aanpak van moslimdiscriminatie niet onder Sociale Zaken hoort, maar onder Binnenlandse Zaken. ‘Vragen over de positie van moslims in onze samenleving moet je niet vanuit veiligheid of integratie aanvliegen, maar vanuit artikel 1 van de Grondwet, het non-discriminatiebeginsel’, zegt hij. ‘Maar het kabinet-Schoof politiseerde dit soort kwesties zwaar. Tijdens de Macabbi-rellen in Amsterdam bijvoorbeeld begonnen verschillende ministers meteen over de integratie die mislukt zou zijn. Dat was een verkeerde reactie. We moeten deze vraagstukken daarom bekijken vanuit het juiste perspectief, die van rechtsstatelijkheid.’

Op 15 maart, de Internationale Dag tegen Islamfobie, presenteerde Baldewsingh een eerste contour van zijn plannen. Eind dit jaar wil hij een nationale aanpak moslimdiscriminatie voorleggen aan kabinet en parlement. Daarvoor moeten gesprekken plaatsvinden met moskeeorganisaties zoals K9, Milli Görüs en de Islamitische Stichting Nederland (een Turkse moskeekoepel, de Nederlandse tak van het Turkse Directoraat voor Godsdienstzaken Diyanet, red.), maar ook met werkgevers, vakbonden en maatschappelijke instellingen. ‘We gaan trechteren en dan kijken wat een goede aanpak is. Meer kan ik nu nog niet zeggen, want je kunt immers niet op de conclusies van deze gesprekken vooruitlopen.’ Binnenkort verschijnt de vacature voor de projectleider, vertelt hij ook.

‘Ik heb in het verleden knallende ruzies gehad met ministers’

Baldewsingh benadrukt dat hij niet handelt uit loyaliteit aan de regering. ‘Ik ben onafhankelijk. Ik heb in het verleden knallende ruzies gehad met ministers. Ik heb nu ook het kabinetsbesluit niet afgewacht, maar zelf initiatief genomen om een projectleider aan te stellen die moslimdiscriminatie bestrijden moet.’

Ondanks Baldewsinghs inzet blijft voor veel moslims de vraag knagen waarom islamofobie niet dezelfde institutionele erkenning krijgt als antisemitisme. Maar het antwoord hierop moet je niet aan de NCRD stellen, maar aan het kabinet-Jetten.