Ik zit met mijn voeten in het water en ik kijk uit over de Middellandse Zee. Dezelfde zee waardoor een paar weken geleden tienduizenden mensen naar de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla waadden en zwommen, en waarin velen verdronken. Ik vraag me af hoeveel verhalen dit water eigenlijk draagt. En hoeveel dromen, angst en wanhoop hieronder liggen.

In mijn eigen regio zijn bijna alle jongeren en jonge volwassenen weg. De straten liggen er verlaten bij, alsof de toekomst zelf is vertrokken. Wie er nog rondloopt, heeft het nergens anders meer over dan welke route ze moeten nemen.

Eind juli staken bij Ceuta rond de vijftigduizend mensen de grens over. Het bleef niet alleen bij Ceuta, maar ook in Melilla, bij de grensovergang Beni Ansar. Daar liep het dagenlang uit de hand. Twee steden, dezelfde zee met dezelfde wanhoop.

De dag erna zag ik met mijn eigen ogen hoe tientallen jongeren en zelfs kleine kinderen in Beni Ansar op blote voeten, enkel in een natte zwembroek, uitgeput op de grond zaten. Daar sprak ik met Ayoub. Hij is zestien jaar oud en komt uit Tinghir. Hij had de dag ervoor de oversteek gewaagd en werd weer uitgezet nadat hij kort in Melilla was geweest. Ik vroeg hem waarom hij zijn leven waagde voor die overkant. ‘Ik ben niet op zoek naar eten, of naar wat dan ook. Ik ben op zoek naar mijn karama’, zei hij.

Ayoub zoekt waardigheid. Gewoon de erkenning dat hij bestaat en recht heeft op zorg, onderwijs en een toekomst. Karama, hetzelfde woord dat een jaar eerder al duizenden jonge Marokkanen op straat scandeerden, en waarvoor Nasser Zefzafi twintig jaar cel kreeg.

In mijn eigen regio zijn bijna alle jongeren en jonge volwassenen weg

Terwijl Ayoub hier in deze zee zijn leven waagde, verschenen er op sociale media al snel cynische en neerbuigende berichten. Geschreven door mensen die schijnbaar vergeten zijn dat hun eigen voorouders ooit precies diezelfde overtocht hebben gemaakt. Nu ze zelf een waardig leven leiden, kijken ze jammer genoeg neer op wie hiernaar op zoek is. Iemand zei zelfs dat opgeleide jongeren toch gewoon in Canada kunnen solliciteren, en bevestigde daarmee zonder het te beseffen precies het probleem. Onderwijs is hier een privilege, en zelfs met een diploma op zak vertrekken velen alsnog. Want een goede opleiding opent hier namelijk geen deuren zonder de juiste naam of de juiste contacten.

Maar waarom moet een waardig leven eigenlijk alleen in Canada of ergens ver van hier te vinden zijn en niet gewoon in eigen land? Stel dat mijn voorouders nooit waren vertrokken en hier een waardig leven hadden, dan was ik hier gewoon thuis en nooit in Europa geboren. Ik had nooit tussen twee werelden hoeven leven.

De cijfers geven Ayoub gelijk. Een gemiddelde Marokkaan geniet volgens het HDI-rapport van de VN slechts 6,2 jaar onderwijs en daarmee staat Marokko wereldwijd op de schandelijk lage 120e plaats. Het land kampt ook met een tekort van tienduizenden artsen. In delen van het binnenland is er nog geen één arts per duizend inwoners. Word je ziek en heb je geen geld op zak, dan is zorg geen grondrecht maar een doodsvonnis.

En hoe gek is het eigenlijk dat ik als Riffijnse Nederlandse tijdens mijn vakantie in Marokko gewoon mijn Nederlandse paspoort kan pakken en binnen een halfuur de grens over kan rijden naar Melilla voor de beste zorg zodra ik ziek word. Voor Ayoub en voor mijn eigen familie hier in het land is diezelfde zorg onbereikbaar.

De publieke opinie probeert ook wat er in deze zee gebeurde steeds weg te zetten als een geopolitiek spel. Steeds hetzelfde excuus over een zionistisch complot of een geheime buitenlandse macht die het land wil destabiliseren. Geloof me, daarvoor is echt geen geheime agenda nodig, alleen een systeem dat weigert in zijn eigen kinderen te investeren. En er is maar één vraag die niemand hardop durft te stellen: waarom vertrekken er zoveel zodra ze ook maar de kleinste kans zien? Dat zegt niets over een complot, maar alles over dit regime en zijn beleid. En iedereen die deze vraag negeert met een complot, redt het regime en laat Ayoub opnieuw in de steek.

Ik kijk nog een keer uit over de zee, die nu ook Ayoubs verhaal draagt. Zestien jaar oud en toch oud genoeg om te weten dat blijven geen optie meer is. Niet verwend of lui, en al helemaal geen hype waarin hij meeging. Maar gewoon een jongen die zijn karama nergens anders meer kon vinden dan in de zee zelf. Over een paar weken vlieg ik terug naar Nederland en laat ik het land achter. Zeker niet als vakantiebestemming, maar als een land vol verdronken dromen.