Wel of geen bezuinigingen op sociale zekerheid? Meer of minder belasting op de hoogste inkomens? Het zegt ze allemaal weinig. Maar begin over stagevergoeding of gratis ov en deze mbo’ers vertellen je precies wat ze willen.

Op Prinsjesdagochtend, nog voordat politiek Den Haag in beweging is gekomen en de Glazen Koets is vertrokken, is de discussie al losgebarsten in de Hoge Raad. Zo’n 300 mbo-studenten uit het hele land vieren hier Prinsjesdag voor en door het mbo.

Daar waar normaal gesproken rechters van het hoogste rechtsorgaan van Nederland plaatsnemen, staat docent burgerschap en dagvoorzitter Karim Amghar druk met zijn armen te zwaaien om de eerst nog wat verlegen studenten de urgentie van deze dag bij te brengen.

‘Veel van jullie hebben het gevoel dat jullie stem onvoldoende wordt gehoord. Ik ken dat gevoel. Maar mbo-studenten zijn de motor van de samenleving en deze motor moet gezien worden. We gaan vandaag bouwen aan het fundament van de samenleving’, zo trapt hij af.

Het is alweer de derde editie van het evenement, dat onderdeel is van het bredere Prinsjesfestival. Mbo-studenten brainstormen een ochtend over verschillende onderwerpen die voor hen belangrijk zijn en dragen zelf oplossingen aan. De beste acht ideeën worden op 25 oktober als de Troonrede van het mbo aan de Eerste Kamer aangeboden.

‘Gratis gewerkt’

‘Ik heb twee jaar stage gelopen en geen enkele vergoeding gekregen’, vertelt Abdurrahman Murat (20). Hij is nog maar drie jaar in Nederland en woont samen met zijn oudere broer. Hun familie woont nog in Syrië.

‘Natuurlijk wil je extra hard je best doen bij je stageplek, maar eigenlijk heb ik gewoon twee jaar gratis gewerkt, terwijl we echt geld nodig hebben. De stagevergoeding moet gelijkstaan aan het minimumloon.’

Benthe Zuidgeest (17) maakt zich hard voor het bewonen van oudere panden om de wooncrisis te lijf te gaan. ‘Ik zou het zelf echt niet erg vinden om in een wat ouder pand te gaan wonen. Ook als de buitenkant er niet goed uitziet, kun je er soms nog prima wonen.’

Politiek niet sexy

Het zijn juist dit soort onderwerpen waar deze studenten op aangaan, zegt Tom van Teijningen, docent op het MBO Rijnland in Alphen aan den Rijn. Hij begeleidt de studenten elk jaar naar dit evenement toe en dat is soms best even trekken, legt hij uit.

‘Ze zien politiek als iets schimmigs, het is niet een erg sexy onderwerp. Toch zijn er onderwerpen waar ze op aanslaan. Door deel te nemen aan een evenement als dit, willen we zorgen dat ze begrijpen wat burgerschap betekent.’

Dat burgerschap iets is dat je kunt leren, weet Amghar als geen ander. Naast zijn journalistieke werk over de doelgroep doceert hij nog altijd het vak burgerschap.

‘Veel van mijn studenten hebben er in eerste instantie niet veel mee. Ze wantrouwen de democratie en denken dat hun stem toch niet gehoord wordt. Dat is ook niet gek. Vaak zijn bestuurders hoger opgeleid. Hierdoor voelen mbo’ers zich niet vertegenwoordigd. Wat wij ze leren, is dat je kan zorgen dat democratie ook voor jou werkt. Als je het vak met passie geeft, kan dat echt wat veranderen.’

‘Vaak zijn bestuurders hoger opgeleid’

In de Hoge Raad groeit het enthousiasme, vooral naarmate de discussies concreter worden. Met grote woorden over democratie, participatie en burgerrechten hoef je bij deze groep niet te rekenen op applaus.

‘Ik heb er niet zo veel mee’, zegt een student in de zaal, voor wie de dag niet per se had gehoeven. Maar als even later over de zorg wordt gepraat, schiet ze overeind. Ze wil verpleegkundige worden op de spoedeisende hulp.

‘Met wie kan ik praten over de veiligheid van vrouwen?’, vraagt een andere student. Al snel krijgt ze medestanders. Ze voelen zich niet veilig op straat en, belangrijker nog, voelen zich niet serieus genomen.

‘Ik ben mishandeld door mijn ex en heb aangifte gedaan, maar de politie geloofde niet dat een jongen van zijn leeftijd me iets aan zou doen. Ik zou graag willen dat er meer boa’s of politie rondlopen en er harder wordt opgetreden’, zegt de 15-jarige Jezhlyn.

Motor van de samenleving

Dat mbo’ers van grote waarde zijn voor de samenleving, wordt steeds meer erkend. Vooral nu er in verschillende sectoren sprake is van personeelstekorten, is het mbo-onderwijs een serieus politiek thema geworden. Maar er wordt nog altijd veel over mbo’ers gepraat en over wat de samenleving van hen nodig heeft. De zelfstandige stem van mbo-studenten is nog relatief nieuw.

Een organisatie die hier verandering in probeert te brengen, is JOBmbo, een jongerenorganisatie die mbo-studenten een stem geeft. Dat lukt steeds beter. In januari 2026 zat toenmalig JOBmbo-voorzitter Maurits Brus als eerste mbo-student ooit aan de formatietafel. Hij bracht daar onder meer studiefinanciering, stagediscriminatie, prestatiedruk en de waardering van het mbo onder de aandacht. Volgens JOBmbo kwamen verschillende van deze onderwerpen herkenbaar terug in het nieuwe regeerakkoord.

Inmiddels heeft de 17-jarige Wiam Elaouati het stokje overgenomen van Brus. Aan passie lijkt het haar niet te ontbreken. Mbo-studenten moeten simpelweg op gelijke voet komen te staan met andere studenten, legt ze uit.

‘Neem bijvoorbeeld die studiefinanciering. Hbo’ers en wo’ers hebben recht op een hoger bedrag. Waarom worden mbo-studenten zo tekortgedaan?’

‘We hebben veel contact met Kamerleden’

Ook over de stagevergoeding zijn ze voorlopig nog niet uitgepraat, vertelt ze. In 2023 werd het Stagepact gesloten, een landelijke afspraak tussen onder meer de overheid, mbo-scholen, werkgevers, vakbonden en studentenorganisatie JOBmbo om stages beter, veiliger en eerlijker te maken. De afspraken richten zich op goede begeleiding, voldoende stageplekken, het tegengaan van stagediscriminatie en een passende stagevergoeding.

Hoewel er verbeteringen zijn, worden belangrijke doelen nog niet volledig gehaald: in 2024 kreeg slechts 42 procent van de mbo-studenten een stagevergoeding. Het kabinet kondigde daarom in 2026 aan een wettelijke stagevergoeding te willen invoeren voor mbo-, hbo- en wo-studenten.

‘Het is goed dat er een verplichte vergoeding is, maar we willen het minimumloon’, zegt Elaouati. ‘We doen het stapje voor stapje.’

Dat de stem van mbo’ers inmiddels Den Haag heeft bereikt, is fijn, zegt Elaouati.

‘We hebben veel contact met Kamerleden, we worden regelmatig uitgenodigd om over deze onderwerpen te komen praten. Maar of er wordt geluisterd? Dat weet ik niet. Het is in ieder geval mooi dat er een podium is voor de stem van de mbo’ers.’

Troonrede

De minimumlooneis wordt door de jury opgenomen in de Troonrede van het mbo, evenals ideeën over de dienstplicht – liever niet, maar als het moet eerst een training –, mentale gezondheid – graag bespreken op school – en klimaat: belast iedereen die de Rotterdamse haven gebruikt.

Vlak voordat de paarden van stal gaan om de leden van het Koninklijk Huis per koets naar de Schouwburg te brengen, nemen de studenten die durven hun boodschap aan de politiek nog even op in een video.

Dan breekt het moment aan waar een aantal stiekem het meest naar heeft uitgekeken: de koning en koningin bekijken. Als de koets voorbijrijdt, stijgt een luid gejoel op vanaf de tribune.