De Libanese architect en bareigenaar Rani al Rajji schreef onlangs een dringende oproep aan de wereld om niet langer zwijgend toe te kijken hoe Libanon bloed. Dit keer richt hij zich tot een goede vriend in Duitsland, omdat juist daar het standpunt over Israël onder druk staat. ‘Macht moet worden bevraagd’, wil hij hem doen herinneren.

Ik had het gevoel dat ons gesprek gisteren abrupt werd onderbroken en heb er veel over nagedacht. Je had het over een gebrek aan zelfkritiek in mijn recente artikel op De Kanttekening.

Terecht. Maar dat stuk schreef ik op 8 april, enkele uren nadat Israëlische troepen in tien minuten tijd meer dan 150 locaties in Libanon hadden gebombardeerd. Ik schreef niet vanuit een collegezaal, maar vanuit een oorlogsgebied.

In dit stuk vroeg ik me af hoe het Westen toe kan kijken terwijl Libanon bloedt, en dit ‘ingewikkeld’ noemt. Ik schreef over een ‘diplomatie van lafaards’. Je wees me op 7 oktober. Weer terecht, maar ik noemde het niet in mijn stuk, omdat dit over iets anders ging, namelijk de specifieke stilte van regeringen die moreel leiderschap claimen terwijl ze de dader in bescherming nemen. Onrecht aanschouwen zonder het te benoemen is geen neutraliteit; het is medeplichtigheid met een neutraal gezicht.

Je zei dat je het zat was verantwoordelijk gehouden te worden. Maar verantwoordelijkheid is geen kwestie van intentie; het is een consequentie. Het Westen heeft de omstandigheden in onze wereld gevormd door grenzen te trekken waar wij niet aanwezig waren. De architect die een structureel ondeugdelijk gebouw ontwerpt, is verantwoordelijk voor de instorting, zelfs als hij er niet bij was toen het viel.

Toen ik schreef dat ‘de geschiedenis niet zal vragen of het Westen zich bewust was’, maar ‘wat het met dit bewustzijn heeft gedaan’, doelde ik op deze structurele verantwoordelijkheid.

De Duitse les

Vanuit een Duitser is de suggestie dat ik ‘te veel in het verleden verankerd ben’ merkwaardig. Duitsland is het bewijs dat het verleden benoemd en geïnstitutionaliseerd moet worden, anders keert het terug in vormen die veel erger zijn dan de herinnering. Jouw land werd juist een democratie door te weigeren het verleden te vergeten.

Toch zie ik een verschuiving in dit denken. Neem Jürgen Habermas, die kritiek op Israël onverdraaglijk vindt maar geen woorden wijt aan de bezetting van de Palestijnse gebieden. Wanneer het verwerken van historische schaamte (Duitsland, red.) loyaliteit aan een staat (Israël, red.) vereist, en deze loyaliteit boven de waarde komt te staan die schaamte had moeten bijbrengen, dan is dat geen ethiek maar een reflex.

‘Ik weiger een veroordeling uit te spreken die primair tot doel heeft mijn lijden te laten erkennen’

Laat ik nu eerlijk zijn over mijn eigen kant van het verhaal. Libanon is een catastrofaal mislukte staat en dat hebben we onszelf aangedaan. Onze politieke klasse is een kartel van sektarische krijgsheren die het land generaties lang hebben geplunderd. We hebben toegestaan ​​dat een gewapende militie een staat binnen een staat werd, waardoor Libanon werd meegesleurd in een conflict dat de staat nooit heeft gewild. Onze banken hebben het spaargeld van een hele generatie gestolen.

Ikzelf ben opgeleid in het Westen, seculier en Libanees. Ik sta intellectueel dichter bij jullie dan bij de politieke islam, want die visie op de samenleving is voor mij onverenigbaar met de vrijheden waarin ik geloof. Ik keur de methoden van Hamas niet goed. Maar ik weiger een veroordeling uit te spreken die primair tot doel heeft mijn lijden te laten erkennen. Zo’n veroordeling is geen morele eis, maar een tolpoort.

Solidariteit met Israël

Evengoed moeten we ons afvragen hoe we de Europese solidariteit met Israël moeten begrijpen. Rechtse politici in Europa hebben zich herpositioneerd, als de ‘verdediger van Israël’. Maar in feite is dit opportunisme, verkleed als solidariteit. Rechtse politici hebben ontdekt dat het bestrijden van de islam in dit decennium electoraal gezien handiger is.

Een protagonist kan niet tegelijkertijd ook scheidsrechter zijn. Een staat die één partij financiert en beschermt, kan zich niet positioneren als de stem van de rede. Echte vrede vereist een ultimatum met tanden – geen gefluister met voetnoten, zoals ik beschreef in mijn vorige stuk. Het vereist de moed om te zeggen: dit stopt nu, anders sta je er alleen voor.

Wij zien het anders. Ik ben blij dat we het nog steeds kunnen zien. Ik ben blij dat we het nog steeds kunnen zeggen.