Gülenisten hebben niet automatisch recht op asiel, zei de minister van Asiel en Migratie in december 2023. Gülenisten die het niet met dit besluit eens waren namen een advocaat onder de arm en stapten naar de rechter, maar die stelde hen in het ongelijk. Gisteren oordeelde ook de hoogste bestuursrechter van het land, de Raad van State, dat de beleidswijziging gerechtvaardigd was.

Volgens de Raad van State worden gülenisten nog steeds vervolgd in Turkije, maar is de vervolging minder ernstig dan in de tijd vlak na de mislukte coup van juli 2016. De regering van president Recep Tayyip Erdogan gaf de aanhangers van de islamitische geestelijke Fethullah Gülen de schuld van deze staatsgreep. Duizenden gülenisten verloren hun baan en/of belandden in de gevangenis. De meeste asielverzoeken uit Turkije komen van gülenisten, ofschoon dit niet apart bijgehouden wordt. Tot 2023 kregen Turkse asielzoekers die zeiden dat ze gülenist waren automatisch asiel, maar daarna niet meer. Het aantal asielaanvragen uit Turkije dat door IND werd gehonoreerd daalde vervolgens van 92 procent in 2022 naar 43 procent in 2025.

Pieter-Bas Beekman, woordvoerder bij de Raad van State, vertelt de Kanttekening dat asielzoekers die gülenist zijn nog steeds asiel kunnen krijgen, maar hun aanvragen worden nu individueel beoordeeld. ‘Sinds 2023 moet je meer aandragen dan alleen zeggen dat je gülenist bent.’ Dat betekent dat een Turkse asielzoeker niet alleen moet aantonen gülenist te zijn, maar ook dat er ‘geringe indicaties’ zijn dat hij bij terugkeer naar Turkije zal worden vervolgd. 

De Raad van State erkent dat gülenisten in Turkije het nog steeds moeilijk hebben en hinder kunnen ondervinden op de arbeidsmarkt, maar is het eens met de minister die zei dat ze niet behoren tot een specifieke en erkende risicogroep, waarvan de leden niet extra hoeven te bewijzen dat ze worden vervolgd.

In vergelijking met de periode vlak na de coup is de vervolging van gülenisten afgenomen, stelt de Raad van State. Er zijn om die reden ‘voldoende aanknopingspunten’ voor de beleidswijziging van de minister. Toch neemt het oordeel van de hoogste bestuursrechter van Nederland niet weg dat de mensenrechtensituatie van gülenisten ‘nog altijd zorgelijk is’ en dat de IND dit moet blijven meewegen.