Onderzoek wijst op nauwe samenwerking tussen Microsoft en het Israëlische leger. Moet de techgigant worden geboycot?

Vorige week maandag kwam de 26-jarige Palestijn Nayef Samaro om nadat hij door het Israëlische leger in zijn hoofd was geschoten terwijl zijn vrouw aan het bevallen was van hun eerste zoon. Hij vond de dood in hetzelfde ziekenhuis waar zijn zoon even later het levenslicht zag. Palestijnse media spreken van een gerichte actie.

Grote kans dat het Israëlische leger, dat in Gaza maar ook op de bezette Westelijke Jordaanoever, waar Samaro zich bevond, dagelijks Palestijnen tot doelwit maakt, hierbij werd geholpen door de diensten van IT-gigant Microsoft. Hetzelfde bedrijf dat diensten levert waarmee dit artikel werd geschreven. Of waarmee Teams online vergaderen mogelijk is.

Microsoft blijkt nauw verweven met het Israëlische militaire apparaat, het op massale schaal volgen van Palestijnen en het doden van burgers. Palestijnen als Nayef worden ermee gedood. En ruim 70.000 anderen in de Gazastrook tijdens de genocide die Israël met steun van de Verenigde Staten pleegt.

Microsoft blijkt nauw verweven met het Israëlische militaire apparaat

Uit onderzoek bleek vorig jaar dat Microsoft niet alleen al jarenlang cloud- en AI-diensten aan het Israëlische leger levert, maar ook dat het gebruik van die diensten sterk toenam met het begin van de genocide rond oktober 2023.

Website voor onderzoeksjournalistiek Drop Site News kreeg gelekte documenten van het Israëlische ministerie van Defensie en Microsoft in Israël in handen. Volgens hen zijn de deals tussen Microsoft en het Israëlische leger onderdeel van een patroon waarin Amerikaanse techbedrijven wedijverden om een slaatje te slaan uit de Israëlische oorlogsoperaties.

Beruchte inlichtingendienst

Uit de documenten bleek dat rond die tijd tientallen eenheden in het Israëlische leger diensten van Microsofts cloudplatform Azure hadden gekocht. Het gaat onder andere om grondtroepen, de luchtmacht en Unit 8200, de beruchte militaire inlichtingendienst.

Unit 8200 is verantwoordelijk voor het op massale schaal volgen van Palestijnen. Microsofts ingenieurs bouwden een aangepaste cloud waarin meer dan 200 miljoen uur aan onderschepte telefoontjes en gegevens van willekeurige Palestijnen uit Gaza en de Westelijke Jordaanoever stonden opgeslagen. De gegevens stonden opgeslagen in een datacentrum in Nederland. De informatie werd gebruikt om Palestijnen te chanteren, gevangen te zetten en zelfs hun dood achteraf te legitimeren, zo bleek uit een onderzoek van The Guardian.

Nadat was onthuld dat Microsoft technologie aan Israël had geleverd om Palestijnen op massale schaal te volgen, zei het bedrijf na een intern onderzoek dat er geen bewijs was gevonden dat zijn technologie werd gebruikt om mensen in Gaza tot doelwit te maken. Toch sloot Microsoft in september vorig jaar de toegang tot zijn diensten af voor Unit 8200, dat was beticht van het opslaan van illegaal verkregen telefoontjes.

Volgens een collectief van Microsoftmedewerkers dat in verzet kwam tegen de contracten van hun bedrijf met Israël, werkte het bedrijf mee aan het wegsluizen van illegaal verkregen gegevens uit Europese datacentra, om Europese regelgeving te ontduiken.

ChatGPT

In augustus 2023, net voor het begin van de genocide, kocht het leger toegang tot GPT-4, een AI-taalmodel van OpenAI, waarmee Microsoft samenwerkt. GPT-4 wordt ook gebruikt voor het populaire ChatGPT.

Volgens de Israëlische website +972 Magazine, die samen met andere media de zaak onderzocht, was het maandelijkse gebruik van deze AI-diensten, geleverd door Microsoft, eind maart 2024 64 keer hoger dan in de maand vóór het begin van de genocide. In april 2024 gebruikte het leger 155 procent meer opslag in Microsofts cloud dan in juni 2023.

Volgens +972 Magazine tonen de bevindingen aan hoe het Israëlische leger na 7 oktober 2023 zijn afhankelijkheid van grote techbedrijven als Microsoft vergrootte.

Bovendien toonden de documenten aan dat ongeveer een derde van de cloud- en AI-diensten bedoeld was voor systemen die buiten het internet functioneren. Dit maakt het aannemelijk dat de diensten werden ingezet voor zeer gevoelige doeleinden, zoals inlichtingen- en gevechtsoperaties, zo schrijft de Israëlische site.

Genocide in Gaza

Verschillende onderzoekers noemen de genocide op de Palestijnen in Gaza de eerste ‘door AI mogelijk gemaakte genocide’.

Zo gebruikte Israël het programma ‘Lavender’, waarmee Palestijnen in Gaza werden gerangschikt naar hun vermeende banden met Hamas-strijders. Wie een hogere score kreeg van het systeem, werd sneller gedood. Het gebruik van het systeem maakte het voor het Israëlische leger ‘makkelijker’ om tienduizenden Palestijnen te doden, met minder menselijke interventie. Tel daarbij op dat Israël erom bekendstaat een zeer ruime definitie te hanteren van wie bij Hamas hoort, schrijft professor Midden-Oostenstudies Marc Owen Jones.

Wie een hogere score kreeg van het systeem, werd sneller gedood

Volgens mensenrechtenorganisaties en zelfs medewerkers en aandeelhouders van Microsoft zijn het bedrijf en zijn bestuurders wegens de innige samenwerking met Israël medeplichtig aan de genocide. De VN-gezant voor mensenrechten in de Palestijnse gebieden, Francesca Albanese, noemde Microsoft in haar rapport medeplichtig aan de genocide. De technologie van het bedrijf is al jaren verweven met het leger, het gevangeniswezen, de politie en scholen en universiteiten, ook in de illegale nederzettingen.

Volgens de UN Guiding Principles on Business and Human Rights hebben bedrijven een verantwoordelijkheid om mensenrechten te beschermen in alles wat zij doen. Deze verantwoordelijkheid houdt in dat zij dienen te voorkomen dat hun activiteiten bijdragen aan mensenrechtenschendingen. Ook dienen zij te voorkomen dat hun activiteiten of producten via zakenrelaties bijdragen aan mensenrechtenschendingen, ook als zij daar zelf niet aan hebben bijgedragen.

Boycot

Nu we weten dat Microsoft verdient aan onderdrukking, apartheid en genocide, en in strijd handelt met internationale afspraken, moeten we zijn diensten dan wel blijven gebruiken? Is het niet tijd voor een boycot? Zijn we bereid te zoeken naar alternatieven?

Volgens Nils Brenkman, bestuurslid bij BDS Nederland* (Boycot, Desinvesteren, Sancties), levert Microsoft willens en wetens technologie aan het Israëlische leger en verdient het daar veel aan.

In het verleden hebben boycotcampagnes ook gewerkt, zoals in Zuid-Afrika

‘Het is een bewuste keuze van Microsoft om AI-technologie te leveren die wordt gebruikt om Palestijnen in de gaten te houden en te vermoorden. BDS eist dat Microsoft ophoudt met het leveren van technologie die wordt gebruikt om Palestijnen te onderdrukken en te vermoorden.’

Hij zegt dat een boycot van de diensten ertoe kan leiden dat het bedrijf economisch wordt geraakt en een andere afweging gaat maken in zijn deals met Israël.

‘Een boycot is een middel om die verandering teweeg te brengen, en een middel dat wij als maatschappij kunnen inzetten. Hopelijk zal het hen dan meer gaan kosten dan opleveren en zullen ze eieren voor hun geld kiezen. In het verleden hebben boycotcampagnes ook gewerkt, zoals in Zuid-Afrika.’

Dominante positie van Microsoft

Gebruikers van Microsoft met wie de Kanttekening sprak, steunen overwegend de oproep tot een boycot van de diensten van het bedrijf, maar geven aan dat ze het lastig vinden om dit in de praktijk te brengen.

Merel, die niet met haar achternaam wil worden genoemd, zegt dat ze het goed vindt om stil te staan bij wat er in Gaza gebeurt. De student gezondheidswetenschappen steunt een boycot, maar geeft aan dat dit lastig is gezien de dominante positie van Microsoft.

‘Ik denk dat het een goed idee is, maar het zou van hogerhand moeten worden opgelegd. Als individu kan ik nu geen alternatief gebruiken, terwijl ik op de universiteit een Microsoft-account heb.’ Het zou een goed idee zijn om alternatieven te vinden voor de hele universiteit, of hierbij samen te werken met andere universiteiten, zegt ze.

Kadir Akbaba, werkzaam aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, zegt tegen de oorlog in Gaza te zijn, maar wijst op de realpolitik. Zelfs als Microsoft zou stoppen met leveren aan Israël, dan zou het Israëlische leger de diensten wel ergens anders vinden. ‘Ik ben wel voor zo’n boycot waarmee we verzet tonen, maar helemaal vervangen lukt niet. Toch zou ik het een effectieve manier vinden om ook Israël op de vingers te tikken.’

Mezna al-Fulaiti, studente Health Economics uit Oman, is verbaasd te horen over de rol van Microsoft in Israël.

‘Als ik dit eerder had geweten, dan was ik al een alternatief gaan gebruiken. Het is niet acceptabel dat Microsoft dit levert aan Israël. Ik was al voorstander van een boycot van alle bedrijven die met Israël samenwerken vanwege de genocide die het pleegt in Gaza. Maar iedere keer als we dit doen, blijven anderen het toch nog gebruiken, zoals deze software.’

‘Landen zouden hierin het voortouw moeten nemen’

BDS-voorman Brenkman beaamt dat het voor veel mensen lastig zal zijn om de diensten van Microsoft links te laten liggen. Volgens hem helpt het al als mensen alternatieven vinden daar waar het wél kan. Mensen moeten hun eigen afweging maken en kijken waar het voor hen mogelijk is, zegt hij.

‘Het doel van een boycot is om een bedrijf onder druk te zetten om te veranderen, en niet om je eigen leven moeilijker te maken. Als je het lastig vindt, doe dan wat je wel kan, bijvoorbeeld een alternatief vinden voor Teams of voor de Xbox. Het is niet onze bedoeling om Microsoft zwart te maken of mensen te verbieden van zijn diensten gebruik te maken, maar om het bedrijf te dwingen zijn beleid aan te passen.”

Al-Fulaiti zegt dat het, gezien de macht van Microsoft, beter zou zijn als overheden actie ondernemen. ‘Het is geen individuele keuze; landen zouden hierin het voortouw moeten nemen. Dat heeft meer effect dan wanneer iemand een individuele keuze maakt.’

* BDS is een door Palestijnen geleide internationale beweging die vreedzaam verzet biedt tegen de Israëlische onderdrukking van Palestijnen. BDS roept burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven op tot een boycot van Israëlische bedrijven en internationale bedrijven die de onderdrukking en bezetting in stand houden. Dit totdat Israël zijn verplichtingen ten opzichte van de Palestijnen nakomt.