Woorden en ideeën die groepen mensen als probleem aanwijzen, vinden steeds vaker hun weg naar het politieke debat. Dat is een ontwikkeling die ons zou moeten verontrusten, schrijft Abderahmane Chrifi.

Met grote zorg kijk ik naar het politieke en maatschappelijke klimaat van deze tijd. Het publieke debat wordt steeds harder. Mensen worden steeds vaker tegenover elkaar gezet op basis van afkomst, religie of achtergrond. Woorden en ideeën die groepen mensen als probleem aanwijzen, vinden steeds vaker hun weg naar het politieke debat. Dat is een ontwikkeling die ons allen zou moeten verontrusten.

Nederland heeft een rijke geschiedenis die niet uit één verhaal bestaat. Ons land is opgebouwd door generaties mensen met verschillende achtergronden, overtuigingen en levensverhalen. Tijdens de bevrijding van Europa en Nederland hebben ook duizenden mensen uit voormalige koloniën en andere delen van de wereld hun bijdrage geleverd. In de jaren daarna hebben arbeidsmigranten geholpen bij de wederopbouw van ons land. Zij werkten in fabrieken, havens, de gezondheidszorg en talloze andere sectoren die Nederland hebben gemaakt tot wat het vandaag is.

Hun kinderen en kleinkinderen zijn geen gasten meer. Zij zijn Nederlanders. Nederland is hun thuis. Hun geschiedenis is onderdeel van onze gezamenlijke geschiedenis.

Toch zien we steeds vaker dat complete bevolkingsgroepen verantwoordelijk worden gehouden voor maatschappelijke problemen. Natuurlijk moeten problemen rond integratie, criminaliteit en sociale cohesie bespreekbaar zijn. Maar het aanwijzen van een hele groep mensen als oorzaak van die problemen is niet alleen onrechtvaardig, het is ook gevaarlijk.

De geschiedenis laat zien hoe belangrijk het is om waakzaam te blijven

De geschiedenis leert ons wat er kan gebeuren wanneer politieke bewegingen mensen verdelen in ‘wij’ en ‘zij’. In de jaren dertig van de vorige eeuw werden economische en maatschappelijke problemen steeds vaker toegeschreven aan specifieke bevolkingsgroepen. Woorden gingen vooraf aan uitsluiting. Vooroordelen werden genormaliseerd. Mensen werden niet langer gezien als individuen, maar als vertegenwoordigers van een vermeend probleem.

Geschiedenis herhaalt zich nooit exact, maar zij waarschuwt ons wel. Daarom moeten wij alert blijven wanneer mensen worden ontmenselijkt, gestigmatiseerd of collectief verantwoordelijk worden gehouden voor de daden van individuen.

‘Zijn wij de volgende?’

Steeds meer Nederlanders met een migratieachtergrond, moslims, Joden en andere minderheidsgroepen stellen zichzelf een pijnlijke vraag: ‘Zijn wij de volgende? Worden wij straks ook uitgesloten, gestigmatiseerd of zelfs vervolgd?’ Dat deze vraag überhaupt wordt gesteld, zou ons allemaal moeten raken. Niet omdat zo’n toekomst vaststaat, maar omdat de geschiedenis laat zien hoe belangrijk het is om waakzaam te blijven. Een democratische samenleving wordt niet alleen gemeten aan hoe zij omgaat met de meerderheid, maar vooral aan hoe zij haar minderheden beschermt.

Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat we zelf vervallen in nieuwe tegenstellingen. Polarisatie bestrijd je niet met meer polarisatie. Mensen die anders denken, zijn niet automatisch vijanden. Democratie vraagt juist om debat, wederzijds respect en de bereidheid om naar elkaar te luisteren.

Grote meerderheid

De grote meerderheid van de Nederlanders, ongeacht afkomst, religie of politieke voorkeur, wil hetzelfde: veiligheid, vrijheid, kansen voor hun kinderen, betaalbare woningen, goede zorg en een samenleving waarin mensen elkaar respecteren.

Mensen die anders denken, zijn niet automatisch vijanden

Daarom moeten we elkaar niet beoordelen op afkomst, huidskleur, religie of familienaam, maar op ons handelen als mens en als burger.

Wanneer moskeeën worden belaagd, raakt dat onze rechtsstaat. Wanneer synagogen worden bedreigd, raakt dat onze rechtsstaat. Wanneer kerken worden aangevallen, raakt dat onze rechtsstaat. Een aanval op de vrijheid van één gemeenschap is uiteindelijk een aanval op de vrijheid van ons allemaal.

Nederland is niet van één groep. Niet van één religie. Niet van één afkomst. Niet van één politieke stroming. Nederland is van ons allemaal.

Laten wij daarom kiezen voor verbinding boven verdeeldheid, voor feiten boven angst, voor respect boven haat en voor een toekomst waarin iedere Nederlander zich thuis kan voelen. Want wij zijn niet elkaars vijanden. Wij zijn samen Nederland.