Israël werkt aan plannen om grote aantallen Palestijnen Gaza te laten verlaten via wat het omschrijft als ‘vrijwillige migratie’. Terwijl juristen waarschuwen dat dergelijke plannen in strijd kunnen zijn met het internationaal recht, zien steeds meer Palestijnen door oorlog, honger en onzekerheid geen andere uitweg dan vertrek.

Israël wil stappen gaan zetten in de grootschalige verdrijving van Palestijnen uit Gaza. De Israëlische minister van Defensie Israel Katz kondigde vorige week aan dat de regering plannen heeft om grote aantallen Palestijnen ‘vrijwillig’ Gaza te laten verlaten op ‘het juiste moment en op de juiste manier’. Een dag later kondigde premier Netanyahu aan dat hij 70 procent van Gaza zal gaan bezetten: ‘om te beginnen.’ Het is allemaal onderdeel van Israëls langetermijnplannen voor het gebied.

Plannen om Palestijnen massaal uit Gaza te deporteren, schenden het staakt-het-vurenplan van president Trump voor Gaza, dat Israël vorig jaar in oktober ondertekende. Het tweede punt van dat plan zegt dat Gaza herbouwd zal worden voor de bevolking van Gaza, want ‘die heeft al meer dan genoeg geleden.’

Daarnaast zijn de deportatie- en bezettingsplannen in strijd met het internationaal recht, ook als het vertrek van de Palestijnen op een zogenaamd ‘vrijwillige manier’ gebeurt. Experts op het gebied van internationaal recht waarschuwen al langere tijd dat deze vorm van deportatie een oorlogsmisdaad en misdaad tegen de menselijkheid is. Een woordvoerder van Katz reageerde niet op vragen van de Kanttekening of Israël zich aan de afspraken zal houden rondom de bewoners van Gaza zoals vastgelegd in Trumps staakt-het-vurenplan, en of het ministerie zich bewust is van de wettelijke implicaties.

‘Vrijwillige migratie’

De Israëlische regering promoot al langer het vooruitzicht van een Gaza zonder Palestijnen. Vorig jaar zette Israël een kantoor op voor ‘vrijwillige migratie’. Het bureau was niet erg succesvol, want het was onzeker waar de Palestijnen naartoe konden worden gedeporteerd. Israël noemde in het beginstadium van de plannen landen als Zuid-Soedan en Somaliland, maar deze landen gingen niet akkoord met het opvangen van uitgezette Palestijnen. Minister Katz zei toentertijd dat zo’n 40 procent van de inwoners in Gaza interesse had om te migreren.

Hoeveel Palestijnen precies weg willen, is onduidelijk, maar dat steeds meer mensen vertrekken uit Gaza, is zeker; ook Nederland gaat 47 Palestijnen helpen Gaza te verlaten. De Palestijnen kunnen bijvoorbeeld via een visum voor een ander land, zoals een studentenvisum of een werkvisum via een buitenlandse werkgever, naar Europa komen. Deze week vertrok er een groep Palestijnen met visa voor verschillende Europese landen.

‘Ik kan niet blijven toekijken hoe mijn kinderen lijden’

En nog veel meer Palestijnen willen weg. Zo ook Ammar Murtaja. Ik spreek hem meermaals gedurende de genocide en na het tekenen van de wapenstilstand. De eerste keer dat we contact hebben, is in april vorig jaar. Er is op dat moment nog geen wapenstilstand, zijn vrouw is dan hoogzwanger en zijn dochter met diabetes kan niet genoeg insuline krijgen. Hij wil weg uit Gaza en ergens een beter, veiliger bestaan opbouwen. ‘Maar’, voegt hij eraan toe, ‘ik zou nooit gebruik maken van een Israëlisch migratiekantoor.’

Niet veel later, in juli 2025, krijg ik een berichtje van Ammar. De situatie in Gaza heeft dan een dieptepunt bereikt, hongersnood is wijdverspreid en op WhatsApp ontstaat de groep #Survival_Attempt, waar Palestijnen elkaar tips geven over hoe ze het beste Gaza kunnen verlaten. Ammar vraagt in dat berichtje of ik meer informatie heb over het Israëlische immigratiekantoor. Hij wil zich toch aanmelden voor de zogenaamde ‘vrijwillige migratie’ via Israël. Hij wil weg, op welke manier dan ook. ‘Dit is geen makkelijke keuze. Het gaat om de veiligheid en het overleven van mijn familie. Ik kan niet blijven toekijken hoe mijn kinderen lijden’, schrijft hij.

Inmiddels gaat het iets beter met Ammar en zijn familie. Hij woont met zijn ouders, vier kinderen en vrouw in hun deels verwoeste huis in Gaza-Stad. Er is iets meer eten, hoewel de prijzen hoog blijven. Ammar is, net als veel andere Palestijnen in Gaza, een crowdfundingactie begonnen om zich het dure eten te kunnen veroorloven. Insuline is volgens de vader nog steeds moeilijk te krijgen. Mede voor de gezondheid van zijn dochter Hind hoopt hij daarom nog steeds Gaza te kunnen verlaten. De uitspraken van minister Katz geven hem hoop, maar veel blijft onduidelijk: ‘Ik heb nog niets nieuws gehoord. Er is niets officieel aangekondigd over wat we kunnen doen om te vertrekken. Hopelijk komt dat binnenkort.’

Geheime deportatievluchten

Andere Palestijnen hebben de Gazastrook weten te verlaten via de omstreden organisatie Al Majd. De organisatie regelde in ruil voor grote sommen geld geheime vluchten naar Zuid-Afrika. Volgens tv-zender Al Jazeera moesten de Palestijnen tussen de 1000 en 2000 dollar betalen per persoon en golden strenge toelatingseisen, zo moesten mensen bijvoorbeeld beloven dat ze hun vertrek geheim zouden houden. Details over de vluchten werden pas enkele uren van tevoren bekendgemaakt.

‘Alleen mijn moeder, mijn zus en ik mochten mee’

‘Ik kende iemand die via deze route was vertrokken en dacht: daar ga ik me ook voor aanmelden’, vertelt de 25-jarige Ghazal Abudalal aan de Kanttekening. We ontmoeten elkaar op het treinstation in Amsterdam, waar ze na een maandenlange reis uiteindelijk terechtkwam. ‘We moesten 2000 dollar per persoon betalen en alleen mijn moeder, mijn zus en ik mochten mee.’ De andere zus, broer en vader van Ghazal blijven achter in Gaza.

Wanneer de Palestijnen op 13 november landen op het vliegveld in Zuid-Afrika, worden zij tegengehouden door de grenspolitie; ze hebben namelijk geen Israëlische vertrekstempels in hun paspoorten. Ze zitten twaalf uur lang vast in het vliegtuig voordat ze er eindelijk uit mogen. De Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa zegt de passagiers dan ‘uit mededogen’ toe te laten, maar dat hij een onderzoek zal instellen, omdat de Palestijnen ‘uit de Gazastrook lijken te zijn geduwd.’

Neporganisatie

In Zuid-Afrika worden Ghazal en haar familie geholpen door een hulporganisatie, die regelt een klein huis voor de drie vrouwen en een beetje geld voor eten. ‘Maar het was daar heel erg gevaarlijk’, zegt Ghazal. In die periode wordt haar telefoon gestolen en durft ze nauwelijks naar buiten. Vijf maanden later vertrekt ze naar Nederland, haar broer heeft een mvv-vergunning en ze kan mee als familielid. In Nederland zit de familie nu in een asielzoekerscentrum. ‘Onze kamer is klein, maar hier is het in ieder geval veilig’, zegt Ghazal terwijl ze uitkijkt over het water van het IJ. ‘Ik realiseerde me pas veel later dat Al Majd een neporganisatie was.’

‘Onze kamer is klein, maar hier is het in ieder geval veilig’

Al Majd leek een Duitse humanitaire organisatie te zijn die al sinds 2010 actief was, maar later blijkt dat niet te kloppen. Uit onderzoek van Al Jazeera blijkt dat de organisatie nooit in Duitsland of een ander Europees land geregistreerd heeft gestaan. Ook blijkt de extreemrechtse organisatie Ad Kan achter de geheime vluchten te zitten. Bijna 400 Palestijnen worden via deze club naar Indonesië, Maleisië en Zuid-Afrika gevlogen.

Hoewel Al Majd zichzelf omschrijft als een humanitaire organisatie die zich ‘inzet voor Palestijnse levens’, suggereert de ‘geschiedenis van Ad Kan en haar oprichter, Gilad Ach, dat de Israëlische groep mogelijk, in ieder geval gedeeltelijk, door een andere agenda werd gedreven’, schrijft de Israëlische krant Haaretz. Oprichter Ach, een Israëlische reservist, is een activist voor kolonisten op de Westelijke Jordaanoever en een fervent voorstander van Trumps voorstel om 2 miljoen Palestijnen uit Gaza te ‘verplaatsen.’ De onthullingen rond Al Majd wekken de indruk dat de geheime vluchten passen binnen een groter streven om Palestijnen te verdrijven en Gaza stapje voor stapje te ontvolken. Hoe de verdere plannen van minister Katz eruit zullen gaan zien, blijft vooralsnog onduidelijk.