De wereld is verdeeld in twee helften: rijk en arm. Deze twee helften worden ongelijk getroffen door de opwarming van de aarde. Zomerhitte zal de komende decennia delen van de zuidelijke helft van de wereld steeds slechter leefbaar maken. Veel bos zal verbranden en moeizaam herstellen. In Afrikaanse, Aziatische en Zuid-Amerikaanse landen zullen mensen met geld zich redden. Ze kunnen naar een ander land verhuizen, of anders bouwen ze gekoelde steden waarin elk huis, elk winkelcentrum, elk ‘buitenterras’ en elk sportstadion airconditioning heeft. Die steden worden in verzengende hitte gebouwd door kansarme arbeiders die zich daar doodwerken.

Ook in Zuid-Europa verbranden toeristen op plekken waar vroeger alleen barbecues het vlees roosterden. De Parijse bossen bij Fontainebleau zijn zo droog dat er in een paar dagen tienduizenden hectares verbranden. De evenaar doemt op in het noorden. Het klimaatprobleem van de wereld kunnen we vanuit Nederland niet oplossen. Maar ons eigen land heeft ook een hittekloof, en daar gaan we wel over. Deze zomer hebben we halverwege juli al hittegolven en codes rood achter de rug. Daarbij geldt: hoe zwakker de sociaaleconomische positie, hoe meer nadelen een Nederlander ondervindt van een hittegolf. Onze steden kennen een sterke segregatie tussen arme en rijke stadsdelen – en dat is ook een klimaattweedeling. Arme stedelingen wonen vaker in slecht geïsoleerde woningen. Hun stadswijken kampen meer met hittestress dan welgestelde wijken. Installaties voor zonwering, zoals screens en zonneschermen, mogen aan een huurwoning niet altijd gemonteerd worden – even los van het feit dat een sociale huurder dit vaak niet kan betalen. Over vloerkoeling of de koeltepomp heb ik het dan niet eens.

Hitte-koelteongelijkheid heet dit fenomeen. Daarbovenop komt dat arme mensen vaker kampen met obesitas, diabetes, hart- en vaatziekten en COPD, waardoor zij meer last hebben van warmte. Dit geldt trouwens ook voor mensen met psychiatrische aandoeningen; straatoverlast en suïcide nemen toe bij hitte. Bij de hittegolf van juni/juli was sprake van oversterfte: er overleden meer Nederlanders dan je normaal in die periode mag verwachten.

De hittestress doet zich in verhevigde mate voor in onze grote steden

Enkele nadelige gevolgen van de opwarming zijn plaatselijk te verzachten. De hittestress doet zich in verhevigde mate voor in onze grote steden: Rotterdam, Den Haag, Amsterdam en Utrecht. Arme stadswijken zijn vaak versteend of hebben onaantrekkelijke parken met weinig publieke voorzieningen. Schaduwrijke sportparken en volkstuinen zijn in arme stadsdelen weliswaar talrijk aanwezig, maar de toegankelijkheid is matig. Ze zijn omgeven door sloten en strenge hekken, waardoor je eromheen moet in plaats van erdoorheen kunt. In juni, juli en augustus zijn veel sportparken dicht. Volkstuinen liggen ook relatief vaak in arme stadsdelen, maar arm stadsvolk vindt er geen schaduw. De tuinparken zijn tegenwoordig een soort stadscampings met een private sfeer – de stedelijke middenklasse bivakkeert er in particuliere chaletjes.

Laten we het aanpakken van de klimaatkloof daarom beginnen in onze steden. Maak alle arme buurten drastisch veel groener. Investeer in bomen. Transformeer elk sportpark en volkstuincomplex tot een uitnodigend en publiek toegankelijk gebied met doorgaande routes. Isoleer huizen niet alleen zodanig dat ze ’s winters warmte vasthouden, maar ook zo dat ze die ’s zomers wél laten ontsnappen.

Daarmee duwen we de evenaar niet terug naar het zuiden, maar beperken we het leed en de schade voor mensen die toch al kwetsbaar zijn.