Gisteren zag ik op Instagram een filmpje waarin een man aan mannelijke voorbijgangers vraagt of ze homo zijn of hetero (andere smaken waren er niet). Alle mannen in het filmpje reageren geschokt op die vraag. ‘Hell no!’ luidt zo ongeveer elke reactie. Want, zo roepen de mannen verontwaardigd, dat was toch duidelijk aan ze te zien? In het filmpje laat de interviewer vervolgens een foto zien van een van de andere geïnterviewden. Stuk voor stuk mannen die net zo hard riepen dat ze geen homo waren en dat dat toch duidelijk te zien was. Je raadt het al: bijna alle mannen wisten zeker dat de man op de foto die ze te zien kregen wél homo was. Waarom? Vanwege de manier waarop hij lachte. Hoe hij erbij stond. Zijn kleren. ‘Duidelijk gay.’ Het zou hilarisch zijn als het niet zo pijnlijk was.

Het filmpje houdt me sindsdien behoorlijk bezig. Net zoals de schrikbarende cijfers over lhbtiq-acceptatie die onlangs verschenen – al vind ik acceptatie in dit verband toch een beetje een raar woord. Alsof het aan hetero’s is om de seksualiteit van queer personen te accepteren. Die cijfers lieten zien dat de afgelopen vier jaar het percentage jongens dat positief denkt over homoseksualiteit bijna halveerde, van 40 naar 22 procent. Bij meisjes is dat percentage gedaald van 78 naar 51 procent. Het COC luidt terecht de noodklok: nog maar 4 op de 10 jongeren zijn positief over homoseksualiteit.

En voor wie desondanks denkt dat het allemaal wel meevalt: lees voor de grap maar eens de commentaren onder nieuwsberichten over de opening van een nieuw regenboogzebrapad, over de Pride Walk of over Paarse Vrijdag.

Vooruitgang is zelden lineair – veel vaker is er sprake van twee stappen voorwaarts en een stap terug. Maar zoals de cijfers pijnlijk duidelijk maken, gaat het nu om vier forse stappen terug. Nog maar zeven jaar geleden debatteerde ik als Kamerlid samen met mede-indieners Vera Bergkamp en Nevin Özütok met onze collega-volksvertegenwoordigers over de uitbreiding van artikel 1 van de Grondwet met de discriminatiegronden handicap en seksuele oriëntatie. Ons voorstel werd uiteindelijk met brede steun aangenomen. Alleen PVV, SGP, FVD en de toenmalige Fractie Nanninga (nu JA21) en Fractie-Frentrop (ex-FVD) stemden tegen. Het is nog maar de vraag of die Grondwetswijziging het vandaag de dag zou halen.

Wat doet u als u op uw werk een zogenaamde grap hoort over homo’s?

Tegelijkertijd zien verschillende rechtse partijen hun kans schoon om moslims de teruglopende lhbtiq-acceptatie in de schoenen te schuiven. Maar laat u zich niks wijsmaken: dat is puur politiek pinkwashen. Want diezelfde partijen zijn voor het gemak even vergeten dat zij het waren die kritisch waren op de Lentekriebels-lessen in het basisonderwijs, die de aanpassing van de transgenderwet van tafel veegden en die geen moment onbenut laten om ‘woke’ de schuld te geven van alle ellende in ons land.

Als het gaat om oplossingen voor het tegengaan van homohaat, blijft het ineens muisstil op de rechterflank. Terwijl er genoeg is dat we kunnen doen. Aandacht voor lhbtiq-inclusie in het curriculum van lerarenopleidingen. Sociale mediabedrijven dwingen om eindelijk iets te doen tegen online haatzaaierij op hun platforms. De schadelijke gevolgen van de manosphere aanpakken, waar manfluencers nog steeds ongehinderd hun content vol racisme, misogynie, homo- en transfobie, antisemitisme en islamofobie mogen delen. Niet voor niets legden onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam in een eveneens recent verschenen rapport het verband tussen de manosphere en veranderende opvattingen over de regenbooggemeenschap onder jongeren.

Maar ook u en ik zijn aan zet, als buren, broers, zussen, ooms, tantes of collega’s van mensen uit de regenbooggemeenschap. Want wat doet u als u op uw werk een zogenaamde grap hoort over homo’s, of als u op straat of in de trein getuige bent van homo- of transhaat? Spreekt u zich uit of kijkt u de andere kant op?

Het gaat de laatste tijd – terecht – vaak over hoe uitsluitende taal steeds meer wordt genormaliseerd. Als we ons alleen druk maken als die taal over onszelf gaat, zijn we minstens zo ver van huis. Dus ik zeg: hetero’s, laat je horen. Want wie ooit een bondgenoot wil hebben, moet er ook één durven zijn.