Op mijn sociale media-tijdlijn is het momenteel een grote politieke manifestatie. Overal zie ik beelden van vrienden die deelnemen aan demonstraties en politieke bijeenkomsten. In Brazilië welteverstaan, waar momenteel de presidentsverkiezingen plaatsvinden. Links Brazilië, waartoe veel van mijn vrienden daar zich rekenen, gaat momenteel massaal de straat op. Want radicaal-rechts dreigt te winnen. En daarom proberen linkse Brazilianen momenteel de straat op te gaan om het land uit de klauwen van uiterst rechts te redden.

Voor wie de Braziliaanse politiek niet goed volgt, hierbij wat context. Bij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen was het namelijk Flavio Bolsonaro die dicht bij een zege was. Hij had meer stemmen dan de zittende president, Lula. Vier jaar terug wist Lula de vader van Flavio, Jair Bolsonaro – die toen de president was – te verslaan. Wat volgde, waren onvervalste Trumpiaanse toestanden, in het kwadraat welteverstaan. Bolsonaro senior claimde dat er gefraudeerd zou zijn bij de verkiezingen, en als gevolg van deze leugen bestormde in januari 2023 een meute van woedende Bolsonaro-aanhangers in de hoofdstad Brasilia onder meer het parlement, het presidentieel paleis en het hooggerechtshof.

De democratie en de rechtsstaat hielden echter stand, en Lula werd de rechtmatige president. Later bleek echter dat de Braziliaanse democratie langs het randje van de afgrond was gescheerd. Jair Bolsonaro had namelijk samen met elementen binnen het leger geprobeerd om een staatsgreep te organiseren en zijn politieke vijanden in dit proces te doden. In een land met een geschiedenis van militaire dictatuur in de twintigste eeuw was dit een uiterst gevaarlijke ontwikkeling. Bolsonaro senior is dan ook voor deze staatsgreep berecht en veroordeeld. En daarom zit hij momenteel zijn straf uit en kan hij niet meer aan verkiezingen deelnemen.

Flavio heeft aangegeven zijn vader Jair direct uit de gevangenis vrij te zullen laten

Zijn zoon Flavio zet echter zijn werk voort en is in de afwezigheid van zijn vader de nieuwe leider geworden van (radicaal-)rechts Brazilië. En mede met de steun van Donald Trump staat hij nu op voorsprong bij de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Lula staat er beroerd voor, mede omdat de Braziliaanse economie, die onder andere als gevolg van Amerikaanse importheffingen voor Brazilië – die Trump mede vanwege de veroordeling van zijn bondgenoot Bolsonaro senior instelde – er slecht voor staat. Ook is Lula er niet in geslaagd om de veiligheid in het land te verbeteren en broodnodige hervormingen erdoor te drukken. Brazilië staat stil, of gaat zelfs achteruit, en dat voelen veel Brazilianen ook. De kans is dus groot dat zij bij de tweede ronde daarom voor verandering zullen kiezen.

Alleen is die ‘verandering’ vooral meer van hetzelfde. Meer van de radicaal-rechtse politiek van de Bolsonaro’s die Brazilië eerder al kende. Al zijn veel Brazilianen de problemen die Bolsonaro senior in zijn termijn veroorzaakte al vergeten. Mede onder invloed van nepnieuws en desinformatie leeft bij rechts Brazilië niet het idee dat de Bolsonaro’s daadwerkelijk de democratie bedreigen. Veel rechtse Brazilianen geloven oprecht dat de poging tot staatsgreep een verzinsel van de media is. En dat Jair Bolsonaro en zijn zonen stukken corrupter zijn dan Lula en andere linkse politici, gaat er bij hen ook niet echt in.

De kans is dus groot dat later deze maand de Bolsonaro’s opnieuw aan de macht zullen komen. Met zijn tweeën welteverstaan, want Flavio heeft aangegeven zijn vader Jair direct uit de gevangenis vrij te zullen laten. De kans is groot dat ze samen het land zullen gaan regeren. Wat daarvan het risico is voor de Braziliaanse democratie, hoef ik de lezer hopelijk niet meer uit te leggen. Wel past deze ontwikkeling in een trend, namelijk dat steeds meer Latijns-Amerikaanse landen vallen voor een uiterst rechtse president die een bondgenoot van Donald Trump is.

Ook Brazilië dreigt nu deze kant op te gaan. En daarom gaan mijn vrienden de straat op. Om de Braziliaanse democratie te redden. Om het gedachtegoed van het Trumpisme en Bolsonarisme te bestrijden. Om te vechten tegen christelijke fundamentalisten aan de macht. Om geweld tegen minderheidsgroepen te voorkomen. Om op te komen voor gelijkwaardigheid van alle Brazilianen, voor lhbtiq-rechten, voor het klimaat, het milieu en voor de rechtsstaat. Dit alles staat op het spel bij de aankomende tweede ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen. De toekomst van Brazilië staat op het spel, en mijn vrienden vechten momenteel voor de ziel van het land.