Dipangkur (48) verschijnt in een goudgele kurta, een traditioneel Indiaas lang hemd. Naast hem zit zijn vrouw Dipti (46), in een gele outfit met felroze borduursels en een bijpassende sjaal. Voor het interview hebben ze hun feestkleding uit de kast gehaald. Die dragen ze ook graag tijdens Divali, het hindoeïstische lichtjesfeest, dat dit jaar op zondag 8 november valt.

Maar ook als Divali op een werkdag valt, trekken ze hun traditionele Indiase kleding aan. ‘Ik probeer met Divali vrij te nemen’, vertelt Dipti, die aan de Universiteit Twente werkt. ‘Als ik bijvoorbeeld colleges moet geven, lukt dat niet altijd.’ Soms gaat ze dus in haar feestkleding naar haar werk, wat nieuwsgierige vragen van collega’s oplevert.

Jeugdherinneringen

Voor Dipangkur beginnen de mooiste Divali-herinneringen in Golaghat, een plaats in de Indiase deelstaat Assam. Als kleine jongen keek hij ieder jaar uit naar pataka, het Hindi-woord voor vuurwerk. Zijn ouders kochten het voor hem, maar genoeg was het eigenlijk nooit. Dus spaarde hij zijn zakgeld om zelf nog wat extra te kopen.

Maar Divali was meer dan vuurwerk. Het was ook de tijd waarin familie samenkwam, buren bij elkaar binnenliepen en de telefoon regelmatig ging. Zelfs mensen die je maanden niet had gesproken, belden om je een fijne Divali te wensen.

Dipti groeide ruim tweeduizend kilometer verderop op, in Kanpur, in de deelstaat Uttar Pradesh. Zij denkt vooral terug aan de dagen vóór het feest. Het huis schoonmaken, alles versieren en samen met de familie uitkijken naar de grote dag. Want het lichtjesfeest Divali begint eigenlijk al voordat het eerste lichtje brandt. Bij Divali hoort ook Lakshmi Puja, een gebed ter ere van Lakshmi, de godin van voorspoed en welvaart.

Kleine olielampen

Tijdens Divali steken veel hindoes diya’s aan. Dat zijn kleine olielampjes van klei. Ze staan voor de overwinning van het goede op het kwade en van licht op duisternis.

‘Het licht staat voor hoop en het goede’

Wat betekent dat licht eigenlijk? Suradj Jagai (68) uit Enschede kan er meer over vertellen. Hij is een pandit, een hindoeïstische priester, en voorzitter van Arya Sabha Enschede. Samen met vrijwilligers organiseert hij ieder jaar een Divali-viering in de stad.

‘Ook als het donker is, is er licht. Het licht staat voor hoop en het goede’, vertelt hij. Volgens Suradj gaat Divali ook over eerlijk zijn en goed omgaan met anderen. Niet alleen tijdens het lichtjesfeest.

In 2019 verruilden Dipti en Dipangkur hun leven in India voor Nederland. Dipangkur werkte daar al als consultant en kreeg de kans om zijn loopbaan hier voort te zetten. Tegenwoordig werkt hij bij de Rabobank.

Het gezin vestigde zich eerst in Utrecht. Voor Dipti betekende de verhuizing dat ze haar carrière opnieuw moest opbouwen. Ze had in India jarenlang gestudeerd en was gepromoveerd. Toen ze een baan kreeg aan de Universiteit Twente, verhuisde het gezin naar Enschede. Dipangkur paste zijn werk daarop aan. ‘Natuurlijk mis je thuis’, zegt Dipti. ‘Je wilt die sfeer van thuis hier ook hebben.’

Vooral tijdens feestdagen voelde ze dat gemis. In India waren familie, vrienden en de voorbereidingen op het feest vanzelfsprekend. In Nederland moesten ze daar zelf een nieuwe invulling aan geven.

Vrienden op het schoolplein

Via hun dochters raakten Dipti en Dipangkur op school aan de praat met andere Indiase ouders. Zo ontstonden nieuwe vriendschappen. Inmiddels zien de gezinnen elkaar ook buiten school en vieren ze rond Divali samen feest in het weekend. Met werk en school is dat vaak het handigst.

‘Hier moet je die sfeer zelf creëren’, zegt Dipti. ‘En die willen we ook aan onze kinderen meegeven.’

Ook thuis wordt Divali gevierd. Zo maakt Dipti ieder jaar samen met haar dochters Aditi en Anvi een rangoli: een kleurrijk patroon van bijvoorbeeld gekleurd poeder, rijst of bloemen. Vaak ligt zo‘n patroon bij de voordeur om bezoekers welkom te heten.

Al wil Dipti één ding meteen duidelijk maken: ‘Ik ben geen expert in het maken van rangoli, maar ik probeer het ieder jaar toch weer samen met mijn dochters.’ Het hoeft voor Dipti ook niet perfect te zijn. Ze vindt het vooral belangrijk dat haar dochters de tradities leren kennen. ‘Mijn ouders zijn hier natuurlijk niet’, vertelt ze. ‘Dus wij moeten die verantwoordelijkheid op ons nemen.’

‘Natuurlijk mis je thuis’

Ook op de internationale school van Aditi en Anvi wordt Divali gevierd. Toch wil Dipti dat haar dochters meer meekrijgen dan alleen de gezelligheid. ‘Ik wil niet dat ze alleen op sociale media zien dat er een Divali-festival is, zonder te weten waarom.’

Inmiddels kijkt Dipti ook anders naar haar eigen jeugd. ‘Wat je ouders vroeger voor je deden, is anders dan wat je nu zelf voor je kinderen doet. Maar later begrijp je pas hoe belangrijk Divali is.’

Bij Divali hoort natuurlijk ook lekker eten. Dipti vertelt over gerechten als roti, kruidige groenten en dahl, linzen. Vooral de zoetigheden mogen niet ontbreken. Denk aan gulab jamun, zachte deegballetjes in zoete siroop, en ladoo, ronde zoete balletjes. Tijdens het gebed wordt soms ook prasad aangeboden,een zoet gerecht van griesmeel, melk, boter en suiker. Na het gebed wordt dit met iedereen gedeeld.

Voor Dipangkur is Divali inmiddels meer dan het vuurwerk waar hij als kind zo dol op was. Waar hij vroeger vooral uitkeek naar de feestelijkheden, draait het voor hem nu ook om de boodschap erachter.

‘Het gaat om het verspreiden van licht en positiviteit. Om het goede in jezelf en de mensen om je heen’, vertelt hij. Die gedachte houdt volgens hem niet op bij de grens van India. Je hoeft er ook geen hindoe voor te zijn.

Of je nu in India of Enschede woont, de boodschap blijft hetzelfde: deel iets goeds met een ander. Al is het maar door iemand die je al een tijdje niet hebt gesproken een ‘Shubh Divali’ te wensen, oftewel een fijn lichtjesfeest.