Gedurende de genocide in Gaza hebben zeker 21 Nederlanders zich aangesloten bij het Israëlische leger. De Israëlgangers maken deel uit van zo’n 645 mensen met een Nederlands paspoort die voor de Israëlische strijdkrachten (IDF) dienen. Het onderzoeksplatform Investico zocht uit hoe deze Nederlanders in Israël terechtkwamen.

Uit het onderzoek blijkt dat de pro-Israëlische lobby jongeren lokt via zogenoemde liefdadigheidsorganisaties, die gratis reizen beloven en programma’s hebben die hen moeten enthousiasmeren voor een emigratie naar Israël. ‘Ook Joodse jeugdverenigingen in Nederland motiveren hun leden om een tijd naar Israël te gaan, om zo hun steentje bij te dragen aan het beloofde land. De meeste verenigingen zijn zionistisch: het ontstaan – en vooral ook het voortbestaan – van Israël speelt een belangrijke rol’, aldus Investico.

Een van de Israëlgangers, K., klapt uit de school bij Investico. ‘Ik noem het meestal de propagandareis. Ik was achttien en tien dagen lang omringd door militairen van het Israëlische leger’, zegt K. over de Taglit-reis, Hebreeuws voor ‘ontdekking’.

De reis wordt betaald en geregeld door de organisatie Birthright Israel, die naar eigen zeggen al meer dan 900.000 Joodse jongeren van over de hele wereld heeft meegenomen op zo’n reis. Tijdens de tien dagen maken de jongeren niet alleen kennis met de toeristische hotspots, maar ook met de baankansen in het ‘Silicon Valley van het Midden-Oosten’ en het Israëlische leger.

Zo’n reis wordt begeleid door Israëlische soldaten, elk met een diverse achtergrond. ‘Het voelde heel erg alsof het de bedoeling was dat er voor iedereen iemand was met wie je je kon identificeren’, zegt K. daarover. Anderen vertellen dat kritische vragen niet op prijs werden gesteld. ‘We kregen bijvoorbeeld een geschiedenisles, maar kritische vragen over de oorlogen in Palestina waren daarbij niet welkom.’

Een van de leden van de Joodse verenigingen in Nederland was de komiek Raoul Heertje; dat was begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Hij zat in een socialistische variant. Volgens hem was het in eerste instantie een sociaal gebeuren van Joodse lotsverbondenheid, waarbij je onderling niets hoefde uit te leggen. Over de zionistische verenigingen is hij duidelijk.

‘Dat zijn meer dan alleen sociale plekken. Je kreeg er van alles bijgebracht, ook allerlei l*lverhalen, zoals ik later heb gemerkt, over Israël en het zionistische verhaal. Een land zonder volk, voor een volk zonder land, dat soort dingen. Wat je werd bijgebracht over Joods bewustzijn, werd ook meteen vermengd met een soort verbondenheid met het zionisme’, aldus Heertje.

Het is in Nederland niet verboden om je aan te sluiten bij een vreemde krijgsmacht. Maar sinds 7 oktober is vechten voor de IDF controversieel, vanwege de genocide in Gaza. Autoriteiten in verschillende landen hebben aangekondigd onderzoek in te stellen naar hun staatsburgers die voor het Israëlische leger actief waren.

De internationale vredesmacht voor Gaza begint steeds meer vorm te krijgen. De vredesmacht opereert onder de omsteden Raad van Vrede, een initiatief van de Amerikaanse president Donald Trump die op deze manier de Verenigde Naties buitenspel gezet heeft. Vijf islamitische landen, Indonesië, Marokko, Kazachstan, Kosovo en Albanië, hebben bekendgemaakt militairen te leveren.

De troepen die als eerste bij de grensovergang met Egypte bij Rafah zullen worden gestationeerd staan onder commando van de Amerikaanse generaal Jasper Jeffers. Dat meldt de regeringsgezinde Turkse nieuwssite Ensonhaber.

Jeffers maakte tijdens de eerste persconferentie van de Vredesraad voor Gaza ook bekend dat Egypte en Jordanië hebben toegezegd een bijdrage te leveren aan de opbouw van een politiemacht in Gaza. ‘Met deze eerste stappen willen we in Gaza de veiligheid garanderen voor duurzame vrede’, aldus Jeffers.

Intussen heeft de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Hakan Fidan, eveneens een bijdrage toegezegd. ‘We zijn bereid om alle benodigdheden te doen’, zei de minister. Hij noemde daarbij de wederopbouw van de zorgsector, het opleiden van politieagenten, maar ook het leveren van troepen.

Dat Turkije geen troepen leveren mag voor de vredesmacht lijkt een overwinning voor Israël, dat geen Turkse troepen in Palestina wil. Al deze ontwikkelingen, waaronder gelddonaties van onder meer Qatar en Saoedi-Arabië van elk een miljard dollar, kunnen echter pas vruchtbaar worden als de genocide in Gaza stopt én Hamas wordt ontwapend. Israël maakt een levensvatbare Palestijnse staat met dagelijkse bombardementen en blokkades in Gaza en op de Westoever onmogelijk.

In België is opnieuw ophef ontstaan rond de Amerikaanse ambassadeur Bill White, bericht NOS. Ditmaal heeft hij een formele klacht ingediend bij de Belgische regering over Conner Rousseau, parlementslid en partijvoorzitter van de sociaaldemocratische partij Vooruit.

Steen des aanstoots is een filmpje dat Rousseau vijf weken geleden op Instagram deelde. Daarin wordt de Amerikaanse president Donald Trump vergeleken met Adolf Hitler, vanwege het optreden van de Amerikaanse immigratiedienst ICE. White vindt deze vergelijking onaanvaardbaar en wil dat de Belgische federale regering Rousseau veroordeelt.

De ambassadeur verwees in zijn brief ook naar eerdere controverses rond Rousseau, waaronder een incident in een café in 2023 dat leidde tot zijn tijdelijke terugtreden als partijleider. Volgens Belgische media wordt Rousseau straks mogelijk de toegang tot de Verenigde Staten ontzegd. De sociaaldemocratische politicus weigert vooralsnog echter excuses te maken. Hij vindt dat de vrijheid van meningsuiting niet selectief mag worden toegepast. Ook wijst hij erop dat hij de video vijf weken geleden geplaatst heeft, maar dat hier nu opeens een probleem van wordt gemaakt.

De kwestie rond Rousseau speelt terwijl White zelf onder vuur ligt vanwege zijn kritiek op een Belgisch onderzoek naar drie mohels in Antwerpen. De besnijders worden verdacht van het uitvoeren van medische ingrepen zonder artsendiploma, wat volgens de Belgische wet verboden is. Het Openbaar Ministerie ziet voldoende aanwijzingen om vervolging te overwegen. White beschuldigde de Belgische overheid van oneerlijke behandeling van de Joodse gemeenschap en kondigde aan de betrokken mohels te willen ontmoeten, wat leidde tot politieke beroering. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot riep de ambassadeur op het matje en benadrukte dat justitie onafhankelijk opereert en dat buitenlandse diplomaten zich niet mogen mengen in lopende onderzoeken.

Het Centraal Joods Overleg (CJO) heeft het comité Herdenking Februaristaking verzocht om een andere hoofdspreker te kiezen dan voormalig Kick Out Zwarte Piet-voorman Jerry Afriyie.

In een brief aan het comité wijzen CJO‑voorzitter Chanan Hertzberger en vicevoorzitter Hans Weijel op uitspraken die Afriyie sinds 2023 heeft gedaan en die volgens hen niet passen bij de aard van de herdenking.

De jaarlijkse herdenking van de Februaristaking markeert volgens het CJO ‘het (helaas) unieke moment in de Nederlandse geschiedenis waarop een groot gedeelte van de bevolking in Amsterdam en de omliggende regio collectief in verzet kwam tegen de Jodenvervolging.’ De staking was, benadrukt de organisatie, ‘geen algemeen protest tegen oorlog of onrecht, maar een expliciete daad van solidariteit met Joodse medeburgers.’

Juist daarom vraagt de herdenking volgens het CJO om uiterste zorgvuldigheid in toon en sprekerskeuze. De organisatie stelt dat eerdere uitspraken van Afriyie op gespannen voet staan met de historische betekenis van 25 februari 1941. Zo zou Afriyie de Joden hebben omschreven als ‘slachtoffers die het monster dreigen te belichamen dat zij ooit moesten ontvluchten’. Daarnaast haalt de organisatie een bericht van 17 oktober 2023 aan, tien dagen na de aanval van Hamas op Israël, waarin Afriyie zei Israël te willen zien lijden: ‘Ik zou het land willen zien met een gebroken hart, hangend over de doodskist van dierbaren.’

Volgens het CJO dreigt door dergelijke uitspraken dat hedendaagse politieke frames de historische betekenis van de herdenking vertroebelen. De organisatie benadrukt dat hedendaags leed elders zeker erkend mag worden, ‘maar niet op deze plek, niet op dit moment, en niet op deze dag’.

De discussie over de keuze van sprekers bij de herdenking speelt al langer. Begin februari ontstond ophef toen vakbond FNV de uitnodiging aan BIJ1‑leider Tofik Dibi introk. Volgens BIJ1 gebeurde dat na een interventie van pro‑Israëlische lobbyorganisaties. Pro‑Israëlische groepen hadden veel moeite met Dibi als spreker en noemden hem een ‘Jodenjacht‑ontkenner’, verwijzend naar Dibi’s reactie op de Macabbi‑rellen van najaar 2024.

Tijdens de Februaristaking, eind februari 1941, besloten – veelal communistische – Amsterdammers te staken uit protest tegen de Jodenvervolging in hun stad. Een van de organisatoren van de staking was CPN’er Piet Nak, die in 1969 het Palestina Komitee zou oprichten.