Sheher Khan is lijsttrekker van DENK in Amsterdam en laat zich nadrukkelijk horen in het debat. Ook probeert hij te verbinden in tijden van polarisatie. Wat heeft hij voor Amsterdammers in petto?
DENK is in de Nederlandse politiek vaak behandeld als het stiefkindje. Toch bestaat de partij inmiddels al meer dan tien jaar. Landelijk lijken de hoogtijdagen met zwaargewichten als Tunahan Kuzu, Farid Azarkan en Selçuk Öztürk voorbij, maar in de lokale politiek staan nieuwe gezichten op, onder wie Sheher Khan. De Kanttekening spreekt hem midden in de verkiezingscampagne. Khan haalt daarbij onder meer uit naar de PvdA: volgens hem is DENK de enige echt overgebleven ‘arbeiderspartij’ en kan Amsterdam wel wat ‘islamisering’ gebruiken.
DENK zit inmiddels al meer dan tien jaar in de raad. Waar ben je het meest trots op?
‘Of het belangrijk is dat elke school wordt uitgenodigd en dat jongens en meisjes mogen meedoen om het beste voetbalteam van Amsterdam te worden? Jazeker! Ik vind dat een van de mooiste dingen die we als Amsterdamse politici bereikt hebben. Het gaat niet alleen om sport, maar dat een hele generatie jongeren gezien is door de gemeente. Dat is in deze tijden van vervreemding ontzettend belangrijk.’
OK, waar ben je nog meer trots op?
‘Het allerbelangrijkste is dat wij een stem geven aan Amsterdammers die dat geluid missen in de politiek. Dat zie je duidelijkst in de protesten tegen de genocide in Gaza. Ik heb nog nooit zoveel mensen gehoord die hebben gezegd dat ze hierom blij zijn dat ze op DENK hebben gestemd. En dat gaan ze weer doen. Hier doe je het uiteindelijk voor toch? Een stem geven aan mensen die onvoldoende vertegenwoordigd of gehoord worden in de politiek.’
‘Het allerbelangrijkste is dat wij een stem geven aan Amsterdammers die dat geluid missen in de politiek’
Laten we naar Amsterdam terugkeren. Amsterdam is een van de weinige Nederlandse gemeenten met een links-liberaal bestuur en toch is de stad zo onbetaalbaar als wat. Hoe doen ze het?
‘Het is een gemengd beeld. Ik heb heel goed kunnen optrekken met linkse partijen om de bestaanszekerheid te verbeteren. We hebben samen met de PvdA opgetrokken om gratis OV voor kinderen tot 11 jaar te realiseren en de verhoging van de kindregelingen, waardoor kinderen uit lagere inkomens (die we naar 150 procent van het sociale minimum hebben verhoogd) een bepaald budget krijgen om aan schoolspullen uit te geven. Dat zijn echt de dingen die het verschil maken.’
Dat is positief, wat gaat er dan niet goed?
‘Het stadsbestuur heeft blinde vlekken die bestaanszekerheid onder druk zetten. Denk bijvoorbeeld aan het parkeerbeleid. Betaald parkeren is uitgebreid en de tarieven zijn verhoogd. Je betaalt € 5,37 inmiddels voor een uur parkeren in nota bene Slotervaart. Dat is echt een grote ergernis en kostenpost voor heel veel Amsterdammers.’
Om hier een vuist tegen te maken is meer linkse samenwerking nodig. Toch lijkt linkse verkruimeling aan de orde van de dag, met partijen als DENK, BIJ1 en De Vonk. Hebben jullie er ooit aan gedacht de handen weer ineen te slaan onder het dak van PvdA-GroenLinks?
‘Wij positioneren ons heel anders dan die andere partijen. De SP, BIJ1 en De Vonk hebben onlangs een antikapitalistisch pact getekend om samen op te trekken tegen de onbetaalbaarheid. Dat is van hun kant logisch, maar voor ons niet, het past niet bij ons. Er worden vergezichten en idealistische standpunten ingenomen. Gratis OV voor iedereen is daar een voorbeeld van. Dat gaan wij niet ondertekenen. Niet omdat we tegen gratis OV zijn, maar omdat we realistisch zijn. We weten dat het niet gaat gebeuren om het simpele feit dat het uitzonderlijk veel kost. Namelijk 350 miljoen euro per jaar, terwijl de begroting van de coalitie de afgelopen 4 jaar liet zien dat er maar 75 miljoen euro per jaar te besteden is. En dat gaat dus naar allerlei verschillende voorzieningen, van opvang van ongedocumenteerden tot armoederegelingen en democratisering, ga maar zo door. Waar ga je 350 miljoen euro extra vandaan halen dan?’
‘Haal het geld waar het zit’, is de slogan bij zulke linkse bewegingen.
‘Daar zit het verschil in stijl tussen DENK en de rest van die partijen. Wij zijn niet zo van de vergezichten. We zitten op het oplossen van de problemen van de mensen nu, op dit moment. Vanuit die gedachtegang hebben we ons verkiezingsprogramma opgesteld. Wat kunnen we nu doen dat we mensen direct kunnen helpen? Nou, bijvoorbeeld gratis OV voor kinderen tot 18 jaar. Dat is iets wat veel minder kost, haalbaarder is en sneller ingevoerd kan worden.’
Je noemde de genocide in Gaza al. Nu zijn er ook weer aanvallen op Iran en Libanon. De eindeloze oorlog in het Midden-Oosten lijkt ook in de stad diepe wonden te slaan. Hoe komen we hier ooit nog uit?
‘We kunnen de situatie in het Midden-Oosten niet snel veranderen. Maar waar we wel invloed op hebben, is hoe wij onszelf positioneren. We gaan het conflict niet importeren, maar we kunnen wel vrede exporteren door het goede voorbeeld te geven en onvoorwaardelijk achter de universele mensenrechten te staan, in plaats van onvoorwaardelijk achter Israël. Dat moet onze boodschap zijn. Hoe wij reageren op wat daar gebeurt, zegt iets over wie wij zijn als samenleving. We zijn tegen de genocide in Gaza, omdat we opkomen voor de mensenrechten van iedereen — dus ook die van de Israëlische bevolking, de Iraanse bevolking of wie dan ook. Daar mag geen onderscheid in worden gemaakt.’
‘Hoe wij reageren op wat daar gebeurt, zegt iets over wie wij zijn als samenleving’
Maar dat onderscheid wordt constant gemaakt vanuit de Nederlandse politiek. Is dat niet frustrerend?
‘Ja, we zagen dat er van alles mogelijk was na de criminele invasie van Oekraïne door Rusland. Toen spraken we onze solidariteit uit en werden de banden met Russische bedrijven en Poetin doorgesneden. In de kern is dat eigenlijk een BDS-beleid (het pro-Palestijnse boycott, divestment, sanctions) dat we hebben ingevoerd, maar dan tegen Rusland. Waarom kan dat niet bij andere landen die het internationaal recht aan hun laars lappen, zoals Israël? Daar moeten we geen onderscheid in maken.’
DENK maakt ook onderscheid. Jullie zijn kritisch over Israël, maar niet over Turkije en Marokko. Daarom wordt jullie hypocrisie verweten.
‘Het punt is dat wij kritisch kijken naar de Nederlandse regering. Die kijkt weg en is medeplichtig aan de genocide in Gaza. Als het gaat om Turkije of Marokko, is de Nederlandse regering niet terughoudend om kritiek te leveren. Precies daarom focussen wij ons op Palestina. Ook op Israël zou kritiek mogelijk moeten zijn, en ook harde kritiek als er genocide wordt gepleegd. Maar als je als Nederlandse overheid, op verschillende niveaus, dat niet eens durft te benoemen, dan is dat een grote tekortkoming. Dat zie je ook terug in de sentimenten in de samenleving. Wij proberen die lacune te dichten door ons er wél over uit te spreken. In die zin brengen we balans aan in het landelijke verhaal.’
Hoe doen jullie dat, balans brengen in het landelijke verhaal over Israël?
‘We hebben in ons verkiezingsprogramma opgenomen dat de voortdurende Nakba (de verdrijving van Palestijnen uit hun land Palestina in 1948, red.) structureel door de gemeente herdacht moet worden. Er moet ook een Gaza-monument komen, omdat we deze periode niet moeten wegstoppen als iets ergs waarna we weer verdergaan. Er is namelijk ook een strijd om het narratief gaande. Met een jaarlijkse herdenking van de Nakba voegen we het Palestijnse perspectief toe aan wat hier in Nederland bekend is. Zo ontstaat er een publieke plek voor herdenking en wordt het verhaal van de Palestijnen vereeuwigd — precies het tegenovergestelde van wat Israël doet, dat de Palestijnen van de aardbodem en uit de geschiedenis wil wegvagen.’
‘Al die groepen bij elkaar, dát is Amsterdam’
‘Ik denk allereerst dat de pro-Israëlische lobbygroepen, pro-genocideclubs, helemaal gek zouden worden. Dat is mooi. Maar om serieus te zijn: we hebben in ons verkiezingsprogramma het concept van Amsterdammerschap geïntroduceerd. Je hoort partijen zeggen dat Amsterdam een linkse of progressieve stad is. Terwijl ik Amsterdam ook als een religieuze stad zie. Al die groepen bij elkaar, dát is Amsterdam. Het is niet het een of het ander. Mijn missie is om ervoor te zorgen dat iedereen hier zijn plek kan vinden. En dat kan alleen als we iedereen gelijkwaardig behandelen.’
Je zei tegen De Telegraaf dat Amsterdam wel een beetje ‘islamisering’ kan gebruiken, hoe ziet dat er dan uit?
‘Ik zei dat met een knipoog, omdat ik weet hoe erg zij geloven in de ‘islamisering’ van Nederland. Er is natuurlijk geen islamisering gaande, dat is een complottheorie van onverdraagzame politici die islamitische Nederlanders geen gelijke behandeling gunnen. Maar dat neemt niet weg dat ik vind dat onze samenleving bepaalde elementen uit de islam heel goed kan gebruiken. We leven in een tijd waarin het allemaal gaat om jezelf en materiële belangen. ‘Ik wil een grote woning’, ‘ik wil een dure auto’, ‘ik wil op verre reizen gaan’… terwijl er ouderen aan het vereenzamen zijn, mensen in armoede leven en een genocide live-gestreamd wordt op je telefoon. De islam roept op om meer naar elkaar om te kijken en dat is een boodschap die we als samenleving vandaag de dag heel hard nodig hebben.’
