Duizenden Nederlanders kwamen donderavond naar het Domplein in Utrecht om vluchtelingen een hart onder de riem te steken. De zogenoemde ‘stille meerderheid’ wil hiermee een boodschap van liefde afgeven maar ook van protest. ‘De zwijgende meerderheid is pro-mens en zwijgt niet meer’, klonk het.

Wie gisteren tegen de avond van Utrecht CS naar de Dom liep, zou weinig merken van de demonstratie ‘Vluchtelingen welkom’ in het hart van het centrum. De terrassen zitten vol, mensen pikken nog net een beetje avondzon mee. Rondom de Dom is het dan ook nog niet zo druk wanneer de Kanttekening daar iets voor zes arriveert en meteen wordt aangesproken door een oudere, emotionele man.

‘Het bijna criminaliseren van immigranten dat mensen tegenwoordig doen, vind ik wel eng. Hou daar eens een keer mee op’, zegt hij. Hij gelooft niet dat er veel echte emotie zit bij de zogenoemde boze burgers. ‘Ik denk dat dat een heleboel toegeschreven emotie is. Die mensen zijn helemaal niet bezorgd; ze willen gewoon rellen, jennen en zeiken en op die manier ergens bij horen.’

Even verderop staat Bert uit Oss. ‘Vluchtelingen zijn welkom, meer heb ik hen niet te vertellen’, zegt hij. Over haatzaaiende politici kan hij wel een ‘heel boek’ schrijven, maar dat heeft hij totaal losgelaten. Mensen die met deze politici meegaan, moeten verder kijken dan hun neus lang is, vindt hij. ‘De zwijgende meerderheid is pro-mens en zwijgt niet meer. We zijn voor een fatsoenlijke opvang van vluchtelingen’, rondt Bert af.

‘De zwijgende meerderheid is pro-mens en zwijgt niet meer’

De manifestatie werd georganiseerd door actiegroepen als Extinction Rebellion (XR), de Dolle Mina’s en DeGoedeZaak. Volgens hen waren er ruim tienduizend deelnemers. Het zijn vooral linkse, witte Nederlanders die naar het solidariteitsprotest zijn afgekomen. In deze zee van vredelievende mensen valt een groepje Turkse vrouwen met een hoofddoek op. Ze zijn gevlucht uit Turkije na de mislukte couppoging in 2016 en worden door de Turkse staat verdacht lid te zijn van een ‘terroristische organisatie’, zoals de Gülenbeweging categorisch wordt bestempeld.

Ze verblijven al jaren in kampen en krijgen maar moeilijk een woning. De aanslagen tegen azc’s hebben een enorme impact op hen gehad, en ze vinden een dag als deze hartverwarmend. ‘Dat Nederlanders de rechten van vluchtelingen verdedigen, vind ik heel waardevol’, zegt Aynur, die toevoegt dat ze niet op vakantie zijn in Nederland. ‘We hebben noodgedwongen ons moederland verlaten. Maar we zijn nu hier en willen ons nuttig maken voor dit land.’

Over mensen die tegen hun aanwezigheid in Nederland zijn, puur vanuit hun islamitische identiteit, heeft ze weinig te melden. ‘Ze kennen mensen niet die de islam op de juiste, vredelievende wijze praktiseren. Wanneer dat wel gebeurt, dan zal er niks meer van dat wantrouwen overblijven’, denkt Aynur.

Nog meer Turkse vluchtelingen sluiten zich bij het gesprek aan. Een van hen is kritisch op de Nederlandse overheid. ‘Wij zijn naar dit land gekomen vanuit het idee dat er democratie, vrijheid en veiligheid is. Maar er worden telkens weer strengere regels ingevoerd. Terwijl er gewoon echte vluchtelingen jarenlang vastzitten in de keten. Wij zijn hier niet gekomen om een last te zijn; we willen bijdragen aan Nederland, en dat kan ook zonder al die verzwarende maatregelen’, zegt Haydar.

Rake klappen

Ondertussen is het programma op het podium begonnen. De eerste spreker is de kritische onderzoeksjournalist Zoë Papaikonomou. Ze deelt rake klappen uit, ook vooral naar haar collega’s in de landelijke media. ‘Het woordgebruik over migranten is totaal ontmenselijkt. Kopjes in kranten doen vergeten over wie we het hier hebben. We hebben het over vaders, moeders, ooms, tantes, kinderen, vrienden of geliefde collega’s’, zegt ze vol passie.

Over de aanslagen die de afgelopen periode hebben plaatsgevonden bij azc’s is Papaikonomou eveneens keihard in haar oordeel. ‘De daders zijn xenofobe, fascistische terroristen. Extreemrechtse terreur is het en dat is niet mijn mening. Dat zijn de feiten. Maar waar is de grote, continue ophef van landelijke politici over deze terreurdaden?’

Dan richt ze zich weer naar de media die steevast over ‘bezorgde burgers’ blijven schrijven. ‘Waar is jullie controle op en correctie van de macht? Hoe lang blijven jullie xenofobe, fascistische terroristen bezorgde burgers noemen? Bewoners van azc’s zijn bezorgde burgers. Hulpverleners zijn bezorgde burgers. Bedreigde burgemeesters en raadsleden zijn bezorgde burgers. Wij zijn bezorgde burgers. Bevraag de macht. Benoem de feiten. Gebruik rechtvaardige woorden. Breng de slachtoffers in beeld en maak de daders niet het slachtoffer. Want jullie verslaan niet alleen de actualiteit; jullie dragen ook verantwoordelijkheid voor onze geschiedenis’, haalt Papaikonomou uit en ze krijgt een daverend applaus mee.

‘Als mensen onze situatie zouden begrijpen, dan zouden ze ons echt niet zo behandelen’

Een Turkse man, die eveneens leraar was in Turkije en moest vluchten na de couppoging in 2016 kijkt ongemakkelijk, maar hij wil toch zijn verhaal delen. Ook hij heeft weinig te melden aan de haatzaaiers, of ‘mensen die hem alleen al omdat hij moslim is totaal niet willen hebben in Nederland’. ‘Als mensen onze situatie zouden begrijpen, dan zouden ze ons echt niet zo behandelen’, meent hij.

Hij is al 4,5 jaar in Nederland en werkt nu inmiddels zeven maanden als softwareontwikkelaar. Hij vertelt het op een monotone toon, maar dat verandert wanneer hij begint over zijn 15-jarige zoon die 2,5 jaar geleden in Turkije bij een verkeersongeluk is omgekomen.

In tranen vertelt hij over de pijn die hij dagelijks voelt, omdat hij niet eens naar de begrafenis van zijn eigen zoon heeft kunnen gaan. ‘Ik zou de hele wereld opgeven om even zijn handen te kunnen vasthouden, maar advocaten vonden dat niet wijs en ben ik gebleven.’ Hij herhaalt: ‘Als mensen onze verhalen echt kennen, dan zou heel Nederland, denk ik, zoals de mensen op dit plein zijn. Ze moeten echt onderzoeken waarom mensen hier zijn.’

De stoet vertrekt daarna door de binnenstad naar het Jaarbeursplein bij Utrecht Centraal. Nu merken de vele bezoekers van de binnenstad wel dat er iets bijzonders gaande was in hartje Utrecht. De demonstratie eindigt op het Jaarbeursplein. De plek waar onlangs de cameraman van Left Laser werd aangevallen door een Nederlandse nationalist van het Nationaal Protest, stroomt vol met duizenden Nederlanders die niet meer willen zwijgen tegen de haatpolitiek. Als het aan deze Nederlanders ligt, wordt het protest zeker vervolgd met een nationaal protest, groter dan die van de nationalistische Nederlanders.