Er zat in 2020 een recordaantal journalisten in de gevangenis. Dat meldt het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ).

Volgens deze internationale perswaakhond gaat het om tenminste 274 journalisten. Dat is twee meer dan in 2016, het laatste piekjaar.

In China (47) worden volgens het CPJ de meeste journalisten opgesloten, Turkije (37) staat op de tweede plaats. Daarna volgen Egypte en Saoedi-Arabië. Als meetdatum is gekozen voor 1 december 2020.

Autoritaire regimes traden dit jaar hard op tegen journalisten die over het coronavirus schreven, of over politieke onrust berichtten. In 2020 belandden 34 journalisten in de gevangenis omdat ze zogenaamd nepnieuws hadden verspreid, in vergelijking met 31 in 2019.

Opvallend is volgens het CPJ de aftakeling van de Verenigde Staten. Er zitten geen journalisten in de gevangenis, maar wel werden 110 journalisten opgepakt of aangeklaagd in 2020. Ook werden ongeveer 300 journalisten aangevallen, vaak door de autoriteiten. Twaalf journalisten worden nog steeds strafrechtelijk vervolgd. Sommigen lopen het gevaar om alsnog in de gevangenis te belanden.

Vorige week executeerde Iran, waar vijftien journalisten gevangen zitten, de journalist Ruhollah Zam. Hij werd beschuldigd van spionage, het verspreiden van nepnieuws, het beledigen van de islamitische waarden en ayatollah Ali Khamenei, de hoogste geestelijke leider van het land.

Binnen de extreemrechtse Turkse partij MHP, die samen met de AKP van president Erdogan een coalitie vormt, klinken geluiden om de pro-Koerdische oppositiepartij HDP te verbieden. De MHP staat bekend als een ultranationalistische partij voor ‘etnische Turken’, die anti-Armeens en anti-Koerdisch is.

Dit weekend riep MHP-Kamerlid Semih Yalcin op de pro-Koerdische HDP te vernietigen. De HDP zou steun bieden aan de Koerdische strijders van de PKK, die in Turkije, de VS en de EU op de terreurlijst staat. ‘De HDP-PKK-terreurorganisatie is een horde van politiek ongedierte die in zijn geheel uitgeroeid moet worden’, aldus Yalcin.

De PKK vecht al decennialang om afscheiding van het Koerdische Zuidoosten van Turkije. In 2013 bedong Erdogan een wapenstilstand en gingen vredesbesprekingen van start, maar in 2015 laaide het geweld in Zuidoost-Turkije weer op. Sindsdien zijn duizenden mensen omgekomen door het geweld en grote delen van steden verwoest.

Ook MHP-partijleider Devlet Bahceli (foto) pleitte vorige week voor een verbod op de HDP. De HDP reageerde vechtlustig, door te stellen dat de MHP juist ‘de echte vijanden van dit land [zijn]. Ondanks u zullen we democratie in dit land brengen. Als je je mond houdt in plaats van de HDP te sluiten, doe je een grote gunst aan de toekomst van het land.’

Nadat ophef was ontstaan over de ogenschijnlijk nieuwe MHP-koers en de grootste oppositiepartij CHP een sluiting van de HDP verwierp, besluit Bahceli zijn toon nu te matigen. Hij zei gisteren ‘zo veel van mijn broers en zussen van Koerdische afkomst [te] houden’.

Veel Koerdische journalisten, academici en politici – waaronder voormalig HDP-leider Selahattin Demirtas – zijn in de gevangenis beland omdat ze zogenaamd banden hebben met de PKK. Het merendeel van de 65 HDP-burgemeesters die vorig jaar de lokale verkiezingen wonnen zijn inmiddels om deze reden ontslagen. Zij zijn vervangen door Erdogan-getrouwen.

Erdogan is vastbesloten om de HDP uit te schakelen, stelde Turkije-specialist Henri Barkey eerder op de Kanttekening. ‘Erdogan wil een sterke positie tegenover Biden hebben en hem laten zien dat het Turkse volk achter hem staat. Daarom wil Erdogan nieuwe verkiezingen die moeten resulteren in een sterk mandaat, maar dan mag de HDP geen roet in het eten gooien’.

Barkey: ‘Erdogan gaat de HDP breken: alle HDP-Kamerleden uit het parlement verwijderen, alle overgebleven HDP-burgemeesters afzetten en in het voorjaar van 2021 nieuwe verkiezingen uitschrijven, zodat er niets meer van de HDP overblijft.’

Het Internationaal Strafhof in Den Haag heeft besloten om China niet te vervolgen voor mogelijke genocide op de Oeigoeren. Dit bericht de Arabische nieuwszender al Jazeera.

China heeft zich niet aangesloten bij het Strafhof en kan dus niet worden vervolgd, aldus aanklager Fatou Bensouda.

Dit besluit komt als een harde klap voor Oeigoerse mensenrechtenactivisten. Zij hadden China aangeklaagd voor opsluiting van meer dan een miljoen Oeigoerse moslims in zogenoemde heropvoedingskampen, gedwongen sterilisatie van moslimvrouwen en andere misdaden tegen de menselijkheid.

Daarentegen zullen de Filipijnen wel door het Internationaal Strafhof worden vervolgd. Er zijn goede redenen om te geloven dat er tijdens de ‘war on drugs’ van president Rodrigo Duterte ‘misdaden tegen de menselijkheid’ gepleegd zijn, aldus aanklager Bensouda.

De Britse krant the Guardian is achter de identiteit gekomen van twee oudere Armeense burgers die door militairen van het Azerbeidzjaanse leger zijn onthoofd. Het gaat om twee mannelijke dorpelingen van 69 en 82 jaar oud.

In de video’s, die op 22 november en 3 december online zijn geplaatst, houden mannen in uniformen die overeenkomen met die van het Azerbeidzjaanse leger een man vast en onthoofden hem met een mes. Daarna plaatsen de mannen het afgehakte hoofd op dat van een dood dier. ‘Zo krijgen we wraak – door hoofden af te snijden’, zegt een man die we niet in beeld zien.

Amnesty International had Armenië en Azerbeidzjan eerder opgeroepen om video’s te onderzoeken. De organisatie heeft digitale verificatietechnieken gebruikt om de video’s die door the Guardian zijn geanalyseerd te controleren op authenticiteit. De organisatie controleerde ook een video van de moord op een Azerbeidzjaanse grenswachter, wiens keel werd doorgesneden.

Sommige video’s zijn nog niet geverifieerd. Zoals een video van 7 december waarop te zien is hoe een oudere man door twee militairen in Azerbeidzjaanse uniformen wordt vermoord. De ene militair houdt het slachtoffer vast tegen een boom, waarop de andere militair met een mes langzaam zijn hoofd afsnijdt. De video stopt vlak voordat het hoofd van het slachtoffer van de romp is gesneden.

Azerbeidzjan en Armenië vochten van 27 september tot 10 november een oorlog uit om het gebied Nagorno-Karabach, die door Azerbeidzjan werd gewonnen. Een deel van Nagorno-Karabach is nu in handen van Azerbeidzjan. Een ander deel is nog steeds Armeens en wordt beschermd door Russische troepen.

Vanaf 1 januari krijgt ontwikkelingsorganisatie Islamic Relief Worldwide subsidie van minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking). 

Op rechtse websites als GeenStijl en de Dagelijkse Standaard klinken alarmbellen: Islamic Relief Worldwide zou gelieerd zijn aan de Moslimbroederschap.

De rechtse blogger Wouter Roorda schrijft namelijk dat ‘de fundamentalistische Moslimbroeders’ van Islamic Relief Worldwide in een subsidiepot van 37 miljoen euro vallen ter ‘Versterking Maatschappelijk Middenveld’ in ontwikkelingslanden.

Deze pot mag de organisatie delen met andere NGO’s die volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken de ‘Vrijheid van Meningsuiting en/of Vrijheid van Religie en Levensovertuiging’ bevorderen.

De Tweede Kamer steunt tot dusver met ruime meerderheid dit programma van minister Kaag, meldt Roorda.

Vorige maand besloot de Duitse regering het geven van subsidies aan Islamic Relief, dat in veertig landen actief is, juist te staken. De reden: ‘persoonlijke banden’ tussen zowel Islamic Relief Worldwide als haar Duitse tak met de Moslimbroederschap.

De Moslimbroederschap is in Duitsland niet gewild. De Duitse inlichtingendienst betitelt de organisatie als een gevaar voor de democratie. Hoewel de Moslimbroederschap geen geweld propageert, zou de organisatie extremistisch zijn en antidemocratische idealen nastreven.

De Moslimbroederschap is een islamistische groepering die vertakkingen kent door heel de Arabische wereld. In Tunesië, Marokko en Jordanië zit de Moslimbroederschap in het parlement, in Egypte en Saoedi-Arabië is de beweging verboden. Ook in West-Europa is de Moslimbroederschap actief. Volgens critici streeft de Moslimbroederschap een shariastaat na.

De Nederlandse inlichtingendienst deed in 2011 onderzoek naar de Moslimbroederschap. Hoewel de Moslimbroederschap geen directe dreiging voor de democratische rechtsorde of de nationale veiligheid inhoudt, zouden de activiteiten op lange termijn een risico kunnen vormen, aldus de AIVD.

‘De Nederlandse Moslimbroeders proberen invloed te verwerven in het maatschappelijk middenveld. Als zij ook gaan deelnemen aan politieke besluitvorming zonder open te zijn over hun signatuur en daarmee hun belangen en bedoelingen, kan dit tot een onwenselijke situatie leiden.’

De islamkritische oud-journalist Carel Brendel noemt Islamic Relief Worldwide de ‘internationale hulporganisatie van de Moslimbroeders’. Onlangs bracht hij ook GroenLinks-kandidaat Kauthar Bouchallikht in verband met de Moslimbroederschap, vanwege haar werkzaamheden voor de islamitische studentenorganisatie FEMYSO. De Telegraaf nam zijn ‘scoop’ over en lijsttrekker Jesse Klaver moest zich publiekelijk verdedigen.

Een grote groep linkse en islamitische organisaties reageerde verontwaardigd op deze mediastorm rond Bouchallikht. Zij vinden dat het kandidaat-Kamerlid lijdend voorwerp is van een ‘extreemrechtse intimidatiecampagne’ en noemen Brendel een ‘rechtsradicale speurneus’, die ‘een lange staat van dienst heeft als het gaat om het bedenken van islamofobe complottheorieën’.

De Verenigde Staten hebben een nieuwe wereldkaart goedgekeurd, waarop de Westelijke Sahara onderdeel is van Marokko.

‘Deze kaart is een tastbare weergave van de dappere proclamatie van president Trump twee dagen geleden, die de soevereiniteit van Marokko over de Westelijke Sahara erkent’, liet de Amerikaanse ambassadeur in Rabat weten.

Donald Trump heeft vorige week besloten de soevereiniteit van Marokko over de Westelijke Sahara te erkennen, in ruil voor de deal die koning Mohammed VI sloot met Israël. Saoedi-Arabië was ook bij deze deal betrokken, meldt het Israëlische medium i24News.

De organisatie Polisario, die strijd voor een onafhankelijke Westelijke Sahara, is teleurgesteld. ‘Dit zal geen centimeter van de werkelijkheid van het conflict en het recht van de mensen van de Westelijke Sahara op zelfbeschikking veranderen. Polisario zal zijn strijd voortzetten.’

Polisario heerst nu over een klein deel van de Westelijke Sahara, waar de Arabische Democratische Republiek Sahara (ADRS) is uitgeroepen. Deze staat wordt door 45 landen erkend. De ADRS eist het gezag in de gehele Westelijke Sahara op.

Van 1884 tot 1975 was de Westelijke Sahara een Spaanse kolonie. Na de dood van de Spaanse dictator Franco werd het gebied door de Marokkaanse koning Hassan II ingelijfd. Een jaar later riep Polisario de onafhankelijkheid uit. Tot 1991 is er om de Westelijke Sahara gevochten. Sindsdien heerste er een wapenstilstand, die tot vorige maand in stand bleef.

Turkije heeft na ruim twee jaar afwezigheid een nieuwe ambassadeur voor Israël benoemd. Dit meldt het doorgaans goed ingevoerde Arabische medium al Monitor op basis van ‘hooggeplaatste bronnen’.

Het zou gaan om de 40-jarige Ufuk Ulutas. Hij werkte eerder als directeur Buitenlandse Politiek bij de Turkse denktank SEFA Foundation. Deze denktank is gelieerd aan president Erdogans schoonzoon Berat Albayrak, die onlangs aftrad als minister van Financiën.

Volgens al Monitor is Ulutas geslepen en pro-Palestina. Ulutas studeerde Hebreeuws en Midden-Oosten Studies aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem.

Turkije was voor 2010 een van de weinige islamitische landen die diplomatieke betrekkingen met Israël onderhield. Onder Erdogan verslechterden de verhoudingen.

Turkije verbrak in 2010 voor het eerst de diplomatieke banden met Israël, vanwege de Israëlische aanval op het Gaza Freedom Flotilla waarbij negen Turkse activisten om het leven. Deze vloot van zes schepen zei humanitaire hulp aan de Palestijnen in de Gazastrook te willen bieden, maar volgens Israël zouden er juist wapens geleved worden.

In 2016 werden de diplomatieke banden met Israël hersteld, maar in mei 2018 besloot Turkije haar ambassadeur terug te trekken vanwege Israëlische aanvallen op protesterende Palestijnen in de Gazastrook. Deze protesten waren gericht tegen de verplaatsing van de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem, een voor joden en moslims belangrijke stad.

Als Turkije nu weer de banden met Israël aanhaalt, komt dat volgens al Monitor mede omdat een aantal Arabische landen, waaronder Marokko, recentelijk de betrekkingen met Israël heeft genormaliseerd – iets waar Erdogan nog fel tegen ageerde. Ook zou het aanstellen van een ambassadeur zijn bedoeld als geste richting de Amerikaanse president-elect Joe Biden, die zich in het verleden kritisch heeft uitgelaten over Erdogan.

Erdogan en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu staan doorgaans op gespannen voet met elkaar. Zo hekelde Netanyahu het feit dat Erdogan Koerdische dorpen bombardeerde, waarop Erdogan hem een terrorist noemde. Tegelijkertijd steunt Turkije Hamas dat, net als Erdogans AKP, geworteld is in de Moslimbroederschap. Vanuit Turkije bereiden Hamas-aanhangers ook aanslagen op Israëlische doelen voor. Het Israëlische leger en inlichtingendienst zien Erdogans Turkije steeds meer als een bedreiging, berichtte the Jerusalem Post deze zomer.

Vannacht pakte de politie een man op die dit weekend twee synagogen en een moskee in Utrecht heeft beklad met hakenkruizen.

Het is dezelfde man die vlak na de tramaanslag in Utrecht in maart 2019 het vrijdaggebed verstoorde in de Turks-Nederlandse Ulu-moskee (foto) in de wijk Lombok. Dit meldt RTV Utrecht.

Hij pakte toen de microfoon en schreeuwde dat alle Turken terroristen waren. De politie pakte de man op, maar de rechter besloot uiteindelijk van vervolging af te zien. De man leed aan een psychose, was het oordeel.

De 44-jarige verdachte ging dit weekend opnieuw de fout in. Hij bekladde twee synagogen in Utrecht en de Ulu-moskee met hakenkruizen en racistische leuzen. Hij werd vannacht in de kraag gevat.