Eind juli bereikten via de waterweg tienduizenden mensen de Spaanse kroonkolonie Ceuta in de hoop op permanent verblijf in de Europese Unie. Een dag ervoor waren we nog om Ceuta heen gereden, een paar uur later brak de grootste migratiecrisis van deze tijd uit. De stad werd compleet overlopen, mensen sloten ramen en deuren, de winkels gingen dicht; het merendeel van de migranten ging weer terug naar Marokko. Duizenden anderen bleven achter in de stille hoop dat hun gebed om asiel verhoord zal worden. Ze zitten er nog.

Een van hen deed haar verhaal in de Spaanse media: een achtentwintigjarige vrouw uit het naburige Tetouan. Haar verhaal sloeg in als een bom, want ze verklaarde dat er voor een onafhankelijke, vrijdenkende vrouw als zij geen plek is in de Marokkaanse samenleving. De islam zou haar onderdrukken en haar familie dwong haar de hoofddoek te dragen.

Kortstondig werd ze het gezicht van de crisis: een jonge, veelbelovende dame die gevlucht is voor de verstikkende, vrouwonderdrukkende cultuur. Zo iemand gun je de vrijheid. Het verhaal schokte Marokko, veel mensen herkenden zich niet in het beeld. Was dat echt hun Marokko dat ze beschreef?

Al snel kwam aan het licht dat haar verhaal genuanceerder lag. Haar Instagram-account vertelde het verhaal van een wereldburger. Ze had het WK voetbal in Qatar bezocht, stond op de foto met bekende voetballers en deed modellenwerk in het Midden-Oosten; op geen van de foto’s droeg ze een hoofddoek, de haren wapperden in de wind.

Geconfronteerd met deze beelden antwoordde Wafae dat ze uit het Midden-Oosten was vertrokken omdat het klimaat haar niet lag; de journalist liet haar achter op een matrasje, onder de blote zon. Verwarring alom. Met wat voor migrant hadden we hier eigenlijk te maken?

Marokkaanse influencers dreven de spot met haar. Ze had alles in scène gezet om in het gevlei te komen bij de westerse media teneinde haar asielaanvraag te bespoedigen. Wat bij mij opspeelde, was dat ze met haar verhaal extreemrechts in de kaart speelde. Het wakkert islamofobie aan. Hier werd pijnlijk duidelijk hoe aangepaste verhalen op cynische wijze worden aangewend om de haat tegen minderheden op te poken.

Wat zou ik graag willen dat alle vluchtverhalen gewoon kloppen

En ondermijnde Wafaes aangepaste verhaal niet de positie van al die jonge vrouwen die de oversteek waagden omdat ze thuis echt niet zichzelf konden zijn? Wie gaat hun verhaal nog geloven?

Het verhaal liet me niet los. Wat zou ik graag willen dat alle vluchtverhalen gewoon kloppen, dat niets is verzonnen, aangedikt of aangepast om een bepaald publiek te overtuigen. Maar waarom zou een migrant een heilige moeten zijn? Is domweg naar Europa willen gaan om een heel persoonlijke reden niet genoeg om iemand de vrijheid te gunnen? Is verwachten dat jonge mensen op hun plek blijven terwijl ze Europa voor hun ogen zien liggen niet het echte zelfbedrog?

Stilletjes begon ik meer en meer sympathie te krijgen voor Wafae. Het interessante is dat ze ook via Turkije naar Europa had kunnen gaan, maar dat heeft ze niet gedaan. Ze is gaan zwemmen. Het was haar om Spanje te doen. Ze is bezeten van een droom. Mensen handelen lokaal, maar voelen grenzeloos. En soms wint de droom het van de realiteit. Dat heet idealisme.

Je kan het niet eens zijn met haar tactiek om daar te geraken waar haar droom haar brengen wil, maar dat ze recht heeft op de wereld mag nooit punt van discussie zijn.