Het voetbalfeest na de overwinning van Marokko op Oranje mondde in Den Haag en Rotterdam uit in confrontaties met de politie. Volgens critici trad de politie daarbij buitensporig hard op.

Marokko bereikte dinsdagochtend na een zinderend treffen met Nederland de achtste finale van het WK in de Verenigde Staten. Het voetbalsprookje van de Atlasleeuwen gaat door en miljoenen Marokkaanse supporters over de hele wereld vieren het succes.

In Nederland kreeg het feest echter een bittere nasmaak. Op sociale media verschenen tal van beelden van hard politieoptreden tegen feestvierende Marokko-supporters in Den Haag en Rotterdam, wat critici omschrijven als excessief politiegeweld.

Balletjespistool

De politie laat weten dat zij dertien verdachten heeft aangehouden. Vier van hen worden verdacht van openlijke geweldpleging. De overige arrestaties hielden volgens de politie verband met onder meer het verstoren van de openbare orde. Daarnaast zijn twee mensen aangehouden omdat zij met een pistool op agenten zouden hebben geschoten. Later bleek het om een balletjespistool te gaan. De politie hield hen aan volgens de benaderingstechniek gevaarlijke verdachten (BTGV), waarbij agenten hun vuurwapens trekken.

Burgemeester Jan van Zanen van Den Haag zegt achter het optreden van de Haagse politie te staan. Volgens hem was ingrijpen nodig vanwege de ordeverstoringen die na de wedstrijd ontstonden. ‘Na deze bijzondere wedstrijd gingen supporters de straat op om feest te vieren. Helaas kwam niet iedereen met die intentie. Tegen ordeverstoringen heeft de politie scherp opgetreden. Geweld tegen agenten is onacceptabel en hoort niet bij het vieren van een voetbalfeest. Ik spreek mijn waardering uit voor de politie, die goed voorbereid was en de openbare orde snel heeft hersteld. En voor vrijwilligers en buurtvaders in onze wijken, die ook tijdens dit toernooi belangrijk preventief werk doen.’

Beelden van incidenten

Burgerinitiatief Meldpunt Islamofobie is juist kritisch op het politieoptreden en roept mensen op beelden van de incidenten met de organisatie te delen. Volgens het meldpunt werd rond 6.00 uur op de Vaillantlaan in Den Haag uitbundig feest gevierd, totdat de politie volgens de organisatie na ongeveer een halfuur zonder waarschuwing het waterkanon inzette. Veel mensen gingen weg, maar een groep jongeren zou vervolgens door een grote politiemacht met honden, wapenstokken, paarden en motoren door de straten zijn gejaagd. Volgens de organisatie was de vooraf al zichtbare politieaanwezigheid de belangrijkste aanleiding voor de onrust. Hoewel er later ook stenen en vuurwerk naar de politie zijn gegooid, stond het geweld volgens Meldpunt Islamofobie niet in verhouding tot jongeren die feest wilden vieren.

Gezondheidsonderzoeker Charifa Zemouri uit Amsterdam, op sociale media beter bekend als ‘Mocrobioloog’, en Mohammed El Baroudi, initiatiefnemer van de Haagse partij Drerrie voor Den Haag, blikken terug op wat er volgens hen dinsdag is gebeurd en zeggen wat er moet gebeuren om herhaling tijdens de wedstrijd van zaterdag te voorkomen.

Zemouri en El Baroudi spreken zich scherp uit tegen het politieoptreden en zijn vooral kritisch op het uitblijven van brede verontwaardiging daarover.

‘De hele dag verziekt door alle beelden die je ziet voorbijkomen’, schrijft El Baroudi onder een filmpje waarop agenten op jongeren afrennen. Daar blijft het niet bij. Op Instagram meldt hij dat een van de minderjarigen vanochtend bezoek heeft gekregen van de gemeente en de politie, met een gemeentelijke waarschuwing. ‘Indien uit informatie van de politie wederom blijkt dat je de openbare orde verstoort, zal ik niet aarzelen om maatregelen te treffen die ik nodig acht’, staat in de waarschuwingsbrief van de gemeente.

Zemouri zegt dat haar inbox volstroomt met beelden en berichten, onder meer van bezorgde Marokkaanse moeders die zien hoe hun kinderen op straat met wapenstokken worden geslagen. Zij deelt die berichten geanonimiseerd op sociale media en maakt op Instagram een handgebaar naar iedereen die het politiegeweld niet veroordeelt.

‘In zo’n beladen sfeer kan de kleinste opmerking of gedraging al leiden tot grootschalig politiegeweld’

Aan de telefoon vertelt ze dat ze na de winst naar het Mercatorplein in Amsterdam trok, waar ze politieagenten in gezichtsbedekkende kleding zag klaarstaan die Marokkaanse supporters kort hielden. ‘Meneer agent, het is toch niet strafbaar om vrolijk te zijn?’, citeert ze een jongeman op het Mercatorplein.

El Baroudi is woest. ‘De ME heeft veel bewoners en jongeren in de Schilderswijk belaagd; dat is ook te zien op beelden, met een onbegrijpelijke agressie’, zegt hij. ‘De politie begon al ruim voor de wedstrijd met een zware en zichtbare politieaanwezigheid in de wijk, alsof ze op het punt stond een revolutie neer te slaan.’

Kiezen voor een land

De gespannen sfeer noemt Zemouri ook. Ze haalt bovendien de hele emotionele aanloop naar de wedstrijd in de media aan. ‘Rafael van der Vaart die Marokkanen afkeurt als niet goed genoeg voor Nederland, een journalist van Spraakmakers die aan Marokkanen vraagt voor welk land ze zouden kiezen als er, en ik citeer, “een mes op hun keel” stond, en dan Ibrahim Afellay die op nationale televisie zijn keuze voor Marokko bij deze wedstrijd moest motiveren en vervolgens een enorme hoeveelheid kritiek over zich heen kreeg. Hoe durf je dat te doen bij iemand die 53 interlands voor Nederland heeft gespeeld?’

El Baroudi denkt dat deze spanningen ertoe hebben geleid dat het dinsdag is misgegaan. ‘In zo’n beladen sfeer kan de kleinste opmerking of gedraging al leiden tot grootschalig politiegeweld.’ Hij is kritisch op burgemeester Jan van Zanen (VVD) van Den Haag, die de schuld meteen bij relschoppers legt. Een deel van de supporters zou niet met de intentie zijn gekomen om feest te vieren.

‘Mijn vraag aan de gemeente is dan: hoe kun je een situatie creëren waarin een groepje raddraaiers dat vuurwerk richting de politie gooit al voldoende is om een geweldsexplosie van de ME te ontketenen? Waarbij de hele ochtend buurtbewoners worden opgejaagd, geslagen en opgepakt?’

Zemouri wil niet al te veel woorden vuil maken aan het vuurwerk dat naar de politie zou zijn gegooid. ‘Maar stel dat dat is gebeurd, dan kan dat ook voortkomen uit een gevoel van zelfverdediging of uit de ervaren intimidatie. De politie jaagt hen letterlijk op, slaat hen en spuit hen keihard nat met een waterkanon. Dan is het niet vreemd dat vernederde jongeren denken: “Fuck you, ik sla terug.”‘

El Baroudi is eveneens verontwaardigd. ‘Je ziet dat er letterlijk jonge gasten tussen zaten die aan het ontbijten waren en bijvoorbeeld een abaya droegen. Denk je dat je een lang gewaad aantrekt als je van plan bent met de ME te gaan vechten? Of dat je nog even een broodje bestelt terwijl je de politie met stenen bekogelt? Het is ongelooflijk om die beelden te zien en pijnlijk om te beseffen dat de gemeente bereid is al deze middelen in te zetten om de boel te intimideren en kort en klein te slaan, maar letterlijk nooit iets heeft georganiseerd om een feest te faciliteren. Geen cent daarvoor, maar wel tonnen voor ME-repressie. Onbegrijpelijk.’

Hoe kan herhaling worden voorkomen?

El Baroudi wil die vraag niet eens beantwoorden. ‘Blijkbaar is de Schilderswijk geen normale wijk zoals alle andere, maar een politiek strijdtoneel waar je om de haverklap kunt laten zien wie de baas is. Er zijn zoveel mogelijke oplossingen die je kunt proberen. Wijs een speciaal plein aan waar je samen kunt komen, misschien zelfs om de wedstrijd samen te bekijken. Als je dat te veel moeite vindt, sluit dan de hoofdweg af voor twee uur. In welk scenario van een van de tig oplossingen komt opeens de ME erdoorheen fietsen?’

Het probleem ligt volgens Zemouri dieper. ‘De mate van tolerantie tegenover Marokkanen – tegenover hun bestaan, hun vreugde en wie zij zijn – is hier heel laag. Mijn gevoel is dat wij Marokkanen in Nederland sterk worden geleefd door de Nederlandse samenleving. In de media, de politiek en het beleid.’

‘Er wordt voor ons bepaald wanneer we Nederlander mogen zijn en wanneer niet’

‘De tolerantie is laag. Je mag niet boos zijn, maar je mag ook geen vreugde uiten. Er wordt voor ons bepaald wanneer we Nederlander mogen zijn en wanneer niet. Je moet je Nederlander voelen, maar ondertussen mag ik je wel beledigen, discrimineren en uitsluiten vanwege je Marokkaanse identiteit. Met andere woorden: wie we zijn en wat we mogen doen, wordt vooral bepaald door de autoriteiten. Een koloniale exercitie waar Marokkanen helemaal klaar mee zijn. Daarom komen Marokkanen er nu steeds zichtbaarder voor uit dat zij Marokkaan zijn. Wij gaan zelf over onze identiteit.’

Zolang deze ongelijke verhoudingen niet worden geadresseerd en bestreden, zal het geweld in de straten volgens Zemouri niet stoppen. De autoriteiten moeten zich beter aanpassen aan de behoeften van Marokko-supporters tijdens het WK. ‘Faciliteer onze vreugde en ons plezier in het voetbal, en ga er niet met een stok op af’, geeft ze als advies mee voor zaterdag.

De politie van Rotterdam zegt in aanloop naar de wedstrijd tegen Canada zaterdag in contact te staan met betrokken partijen. ‘We staan als politie in verbinding en zetten daarop in. We hopen dat fans met elkaar gaan genieten van een mooie wedstrijd en een mooie avond hebben. Er zijn geen ingerichte fanzones.’

UPDATE: VERKLARING CONTROL ALT DELETE 

De burgerrechtenorganisatie Control Alt Delete heeft in een verklaring op vrijdagmiddag het geweld van de politie veroordeelt als ‘buitenproportioneel’. Incidenteel geweld tegen politie wordt niet ontkend door Control Alt Delete, maar dat mag volgens deze organisatie ‘geen vrijbrief’ zijn voor ‘collectief en ongecontroleerd’ politiegeweld tegen aanwezigen. Ook is de organisatie kritisch op de burgmeester van Den Haag die geen problemen zag in het geweld van de politie. Volgens Controle Alt Delete is het niet de taak van een burgemeester om het op te nemen voor de politie, maar juist om aan te sturen op onderzoek naar de rechtmatigheid en proportionaliteit van het geweld.