Voor mij staat een prachtige, krachtige zwarte vrouw en haar woorden komen binnen. Domenica Ghidei Biidu, jurist op het gebied van de rechten van de mens en strategisch adviseur gelijkheid, inclusiviteit en diversiteit. Namens Nederland is zij lid van de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie. Ik heb niet eerder van haar gehoord, maar ik schrijf haar woorden op: ‘Waar is het institutionele geheugen?’ Sindsdien denk ik vaak aan deze vraag, gesteld vanuit expertise, kritiek maar ook een vleugje moedeloosheid. En niet alleen wanneer het over racisme of discriminatie gaat.

Zo lees ik met verbazing over de speerpunten van het nieuwe woonplan van de VVD. Voor jongeren en starters moet een langere hypotheekaflossing mogelijk zijn, en ouders zouden weer meer geld aan hun kinderen mogen schenken.

Weten we nog wat voor effect ‘de jubelton’, waarbij ouders belastingvrij een bedrag van maximaal 106.000 euro aan kinderen mochten schenken, op de huizenprijzen heeft gehad? En waarom deze fiscale regeling sinds 1 januari 2024 definitief is afgeschaft? Precies. Meer geld in de woningmarkt gooien heeft een prijsverhogend effect. Bijna elke econoom beaamt dit. Maar bij de VVD, in de persoon van Peter de Groot, is dit blijkbaar geen onderdeel van het institutioneel geheugen.

‘Meneer De Groot zit sinds 2021 in de Tweede Kamer en behoort daarmee tot de relatief kleine groep van 68 Kamerleden met meer dan twee jaar ervaring. Juist daarin schuilt volgens mij een deel van het probleem: die groep is niet alleen klein, maar heeft ook nog maar beperkt ervaring. En dan is er natuurlijk ook nog de drang om politiek te scoren. De campagnes zijn al begonnen. Dat we nu alweer naar de stembus mogen, is volgens hoogleraar Bestuurskunde Paul ’t Hart uitermate zorgelijk, lees ik in Trouw.

Ik weet als fractievertegenwoordiger bij de Provinciale Staten Zuid-Holland uit eigen ervaring hoe lang het duurt voordat je dossierkennis hebt opgebouwd, de informele lijntjes kent en ‘de mores’, zodat je echt aan de slag kunt. Maar ook als je niet in de politiek werkt, weet iedereen dat er sprake is van een inwerkperiode. Het kost tijd voordat je lekker in je rol zit. Maar bij elke nieuwe verkiezing verandert 30 tot 40 procent van de poppetjes, en daarmee verdwijnt ook de opgedane kennis.

In deze waanzin die we wereldpolitiek noemen, is er altijd baas boven baas

Op het wereldtoneel zie ik dingen gebeuren waarbij mijn verbazing omslaat in verbijstering. Amerika, ’the land of the free’, is sinds Trumps tweede termijn veranderd in een land met steeds extremere wetten en maatregelen, wedijverend met Israël, dat al 80 jaar een beleid voert waarin moslims en Palestijnen als minderwaardig worden behandeld ten opzichte van Joden en Israëli’s.

Met de decreten van Trump worden mensen zonder proces of rechterlijke tussenkomst opgepakt en uitgezet. De persvrijheid staat onder druk, net als de rechten van vrouwen, mensen uit de lhbtqia-gemeenschap en, jawel, migranten. Om nog maar te zwijgen over het witwassen van instituties en de Amerikaanse geschiedschrijving, of beter gezegd: het uitwissen van zwarte bijdragen en prestaties.

Maar in deze waanzin die we wereldpolitiek noemen, is er altijd baas boven baas, en Israël doet echt zijn best om bovenaan de lijst te blijven staan. De defensieminister meldt dat 600.000 Gazanen binnen zestig dagen worden opgesloten. De volgende stap is de uitzetting van Palestijnen naar andere landen.

We spreken hier over een concentratiekamp. Anno 2025. En dit land is, nu nog steeds, een van de bondgenoten van de westerse politici? En Trump mag ook gewoon lekker doorgaan? Vanwege de handel? De NAVO?

Weet dan echt niemand meer hoe alles wat nooit meer mocht zijn, ooit begon?

Zo ontzettend veel Europese burgers hebben, net als in Nederland, een rode lijn getrokken. Er is menselijkheid. Er zijn nog mensen die zonder belang een ander een schuilplaats bieden. Mensen die huilen om de wanhoop van een onbekende ander in een ver land of een vreemdeling hier, opgehokt in een azc.

Juist daarom gaat de stilte van de politiek mij door merg en been. Ik wil het uitschreeuwen tegen al die zogenaamde leiders van de wereld: Waar is het institutionele geheugen? Waar is jullie institutionele geheugen?