Een opmerkelijke wissel tijdens de WK-wedstrijd Canada-Marokko van gisteren – niet in het veld, maar bij de Turkse staatzender TRT. Commentator Alper Bakircigil werd in de rust vervangen. De reden: Bakircigil noemde de naam van Hakan Sükür, gelauwerd oud-voetballer maar vijand van het Erdogan-regime.
Dat Marokko-speler Hakim Ziyech al in de vierde minuut een fout van de Canadese keeper afstrafte en 1-0 scoorde, was reden voor Bakircigil om de kijker aan een historisch feitje te herinneren. Namelijk dat het vroegste doelpunt ooit op een WK gescoord is door een Turk: Sükür in 2002. Na 11 seconden vond hij toen het net in de troostfinale tegen Zuid-Korea, de stuntploeg van Guus Hiddink.
Na de rust van de wedstrijd hoorde de kijker ineens het stemgeluid van een heel andere commentator. Hoogst opmerkelijk, omdat commentators in tegenstelling tot spelers nooit worden gewisseld tijdens de wedstrijd. De stem van Bakircigil is zelfs helemaal geknipt uit de latere samenvattingen van de wedstrijd op TRT.
Bakircigils verwijdering heeft te maken met het noemen van Sükür. De superspits is topscorer aller tijden voor Turkije (51 goals) en Galatasaray (288 goals), dat hij in 2000 naar de UEFA Cup-winst schoot. Toch is Sükür inmiddels omstreden in Turkije en is alleen al het uitspreken van zijn naam in feit verboden. En dat heeft alles te maken met zijn leven na het voetbal.
Sükür werd in 2011 parlementariër voor Erdogans AKP. Maar hij verliet die partij in 2013 vanwege een corruptieschandaal rond de Erdogan-familie. Erdogan hield de Gülenbeweging, waar Sükür mee wordt geassocieerd, hiervoor verantwoordelijk. Sükür vluchtte in 2015 al naar Amerika. Na de couppoging in 2016, die Erdogan toeschrijft aan de Gülenbeweging, zijn al Sükürs bezittingen geconfisqueerd. De reden: hij zou de Gülenbeweging financieel steunen.
Onlangs sprakde Kanttekening Sükür, woonachtig in Los Angeles, over zijn voetballeven, zijn vlucht uit Turkije en zijn strijd met het Erdogan-regime. ‘Ik had zoveel opgebouwd en geïnvesteerd in mijn land. En dat is mij in één klap door zo’n fascistische horde afgenomen.
Een meerderheid in de Arnhemse gemeenteraad vindt dat een nieuwe moskee gebouwd mag worden op het industrieterrein aan de Westvoortsedijk, melden lokale media. Na twintig jaar heeft de Ayasofya-moskee in Arnhem een geschikte plek gevonden.
Al in 2002 wilde de Ayasofya-moskee verhuizen uit het centrum, maar ving bot omdat de beoogde plek een andere bestemming kreeg. Ook in 2010, 2014, 2015 en 2017 kreeg de moskee nee te horen toen het naar een andere locatie wilde gaan. Maar nu heeft de moskee eindelijk een vrij plekje gevonden aan de Westervoortsedijk.
De Stichting Arnhemse Bedrijventerreinen is teleurgesteld. De stichting hoopte dat op deze plek nieuwe bedrijven gevestigd konden worden. De moskee heeft volgens de stichting niet goed gezocht naar alternatieven, maar gewacht op een wethouder die bereid was om bedrijfsruimte op te offeren. Maar volgens wethouder Cathelijne Bouwkamp is gekozen voor het maatschappelijk belang.
Het is nog niet duidelijk wanneer de nieuwe moskee er zal komen. Volgende week stemt de gemeenteraad formeel over het bestemmingsplan. Tegen het besluit om de moskee te vestigen aan de Westervoortsedijk is nog beroep mogelijk.
Afgelopen jaar is veel te doen geweest over het zogenaamde ‘wokisme’. De term ‘woke’ werd in het verleden veelal gebruikt door antiracisme-activisten, maar tegenstanders vinden deze vorm van activisme dogmatisch en intolerant tegenover afwijkende stemmen. Intussen bestaat in linkse kringen het idee dat de term gekaapt is door rechts om activisme in een negatief daglicht te plaatsen. Zo zei politiek psycholoog Lisanne Wichgers op NPO Radio 1: ‘In mijn optiek bestaat woke niet (…). Zolang we geen heldere definitie hebben (…) is een fatsoenlijk debat onmogelijk.’ Historicus en publicist Coen de Jong is het daarmee niet eens. Hij wil dat het debat over ‘woke’ gevoerd wordt en schreef hierover een kritisch boek: Wokeland. Volgens De Jong krijgt ‘woke’ steeds meer grip op de Nederlandse samenleving.
Beeld: Blauwburgwal
Wat vindt u van de linkse kritiek dat ‘woke’ eigenlijk een extreemrechts frame is?
‘De term ‘woke’ wordt in de Verenigde Staten al heel lang gebruikt, maar recent vooral als het gaat over de strijd tegen onrecht en racisme. Woke zou je kunnen omschrijven als de strijd rond onrecht dat gerelateerd is aan iemands huidskleur – denk aan wit privilege, het dekoloniseren van musea en universiteiten, enzovoort. Vroeger noemden veel mensen die activistisch waren zichzelf woke, maar nu willen ze van dit label af, vanwege de negatieve associatie. Daarom schrijft socialisme.nu, het orgaan van de radicaal-linkse Internationale Socialisten, dat de term ‘woke’ een rechts trucje is – een extreemrechts trucje zelfs – om de strijd tegen racisme verdacht te maken.
‘De behoefte van Wichgers en anderen aan een goede definitie snap ik wel, maar over neoliberalisme en populisme hebben we ook geen sluitende definities. Dit belet mensen niet om eindeloos en vol waardeoordelen erover te praten. We kunnen dus ook over woke praten.’
‘Woke’ is voor de een vorm van ‘wakker zijn’, je bewust zijn van racisme en sociaal onrecht, voor de ander komt het eerder neer op ‘ideologisch gedram’.
‘Er zijn ook linkse mensen die kritisch daarover zijn, zoals Natascha Weezel laatst in een column in het Parool, en ook filmmaker Eddy Terstall…’
Terstall, die bij Vrij Links zit: een seculier-linkse club die door sommige linkse mensen wordt gezien als rechts, zo niet extreemrechts.
‘Dat is dan weer typisch. Eddy Terstall is gewoon lid van de Partij van de Arbeid.’
U bent kritisch over een slavernijmuseum. Waarom?
‘Ik ben niet tegen een onderzoek naar het Nederlandse slavernijverleden, of tegen aandacht voor dit thema. Maar ik heb wel kritiek op de wijze waarop dit Nederlandse slavernijmuseum tot stand is gekomen. Het is een Amsterdams initiatief, waarvoor in de rest van Nederland veel minder draagvlak bestaat. Maar het moet van Amsterdam wel een nationaal museum worden. Daarnaast is het belangrijk hoe de geschiedenis verteld wordt. Ik ben tegen een ideologisch museum.’
Hoe bedoelt u dat?
‘De mensen die betrokken worden bij dit museum worden uit een kleine poel gerekruteerd. Ze komen allemaal vanuit één ideologische richting. Er is geen ruimte voor andere geluiden, zoals die van historicus Piet Emmer. Daarnaast vindt het nieuwe museum het ook heel belangrijk om te laten zien hoe de slavernij doorwerkt in het heden, en doet dat op een ideologische manier. Terwijl het veel genuanceerder is om de geschiedenis van de trans-Atlantische slavernij in te bedden in het hele slavernijverleden.’
U bedoelt dat het museum ook aandacht moet besteden aan, bijvoorbeeld, de Arabische slavernij in Oost-Afrika?
‘Wel, ik ben niet tegen een museum dat de focus heeft op de trans-Atlantische slavenhandel. Maar vertel het verhaal genuanceerd, contextueel, niet activistisch en puur op het heden gericht. Er moet ruimte zijn voor verschillende historische perspectieven.
‘Die ruimte is er wel als het gaat over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, daarover denken we veel historischer. Bij het slavernijverleden hebben veel mensen de neiging om het ook vooral over het heden te hebben.’
Over dit heden gesproken: hoe kijkt u naar het debat over Zwarte Piet?
‘Het is een typische symbooldiscussie, die geleid heeft tot een symbooloverwinning van woke. Je moet woke zien als een voorhoede. Oud-minister Johan Remkes sprak over een culturele voorhoede uit de Randstad. Je ziet nu dat de grote steden Zwarte Piet hebben afgeschaft, doordat de gemeenten – onder druk van activisten – Sinterklaascomités dicteerden te stoppen met Zwarte Piet. Vaak zijn deze comités ook afhankelijk van gemeentesubsidies, dus zij hebben geen andere keus dan zich aan te passen.
‘Veel mensen schikken zich naar woke. Niet omdat ze achter erachter staan, maar omdat dit moet volgens de subsidievoorwaarden’
‘Het debat over Zwarte Piet is heel gevoelig. Ik twijfelde ook of ik het wel moest behandelen in mijn boek, omdat het anders misschien alleen nog maar over Zwarte Piet zou gaan en niet over mijn boek zelf. Uiteindelijk heb ik er toch voor gekozen om de discussie te behandelen in mijn boek. Zonder mij overigens voor of tegen Zwarte Piet uit te spreken, omdat ik de dynamiek wilde analyseren. Ik laat zien hoe een radicale voorhoede ervoor zorgt dat Nederland in dit opzicht verandert.’
En wat is die dynamiek?
‘Je ziet bijvoorbeeld dat alleen de uitersten alle aandacht krijgen. Mensen die openlijk voor Zwarte Piet zijn, die vind je alleen in de uiterst rechtse hoek, die van de PVV, en daar willen veel mensen zich absoluut niet mee associëren. Ook omdat hun steun voor Zwarte Piet niet zelden met openlijk racisme gepaard gaat. Maar het is interessant om te zien dat actiegroep Kick Out Zwarte Piet uit was op racistische reacties. Want daarmee konden ze laten zien: ‘Zie je wel, als je voor Zwarte Piet bent, dan ben je een racist.’ Volgens een opiniepeiling van EenVandaag uit 2021 is een meerderheid in Nederland nog steeds voor Zwarte Piet, maar de voorstanders zwijgen omdat ze de discussie hierover zo zat zijn en niet voor racist uitgemaakt willen worden.’
Had u niet beter een wetenschappelijk boek kunnen schrijven? Nu bereikt u vooral mensen die het met u eens zijn.
‘Het fenomeen woke wilde ik goed beschrijven, maar tegelijkertijd wilde ik een publieksboek maken en mijn eigen standpunt ook in het boek zetten. Je mag toch een kritisch boek schrijven over een fenomeen dat absurde trekken heeft?’
Hoe gevaarlijk acht u ‘woke’?
‘Gevaarlijk is een groot woord. Er vindt geen bloedige revolutie of iets dergelijks plaats. Maar woke is wel polariserend. Woke is ongezellig. Woke zorgt ervoor dat mensen zuur tegen elkaar doen.’
En hoe invloedrijk is ‘woke’?
‘Je kunt hier op twee manieren naar kijken. Als je naar de mensen – heel weinig – en de clubjes – heel klein – kijkt, dan valt het wel mee met die invloed. Daarnaast heeft woke invloed op maar een beperkt aantal politieke dossiers, waaronder de discussie over de slavernij en over racisme bij de politie. En toch: de NPO, de creatieve sector, de universiteiten, zij laten zich heel erg moreel sturen door de woke-ideologie. Veel mensen passen zich aan. Niet omdat ze achter de woke-uitgangspunten staan, maar omdat dit moet volgens de subsidievoorwaarden. Je moet divers zijn, inclusief, en Black Lives Matter steunen.’
Dat moet?
Historicus James Kennedy steunde, in de hoedanigheid van decaan van het University College Utrecht, de Black Lives Matter-beweging. Hij vond dit vanzelfsprekend, of hij is ertoe aangezet. Je kunt je als wetenschapper voor heel veel onderwerpen uitspreken. Maar het zijn nu vaak de woke-onderwerpen waarover men zich uitspreekt. Hieruit blijkt, mede, de grote morele invloed van woke.’
‘Politici, journalisten én instituties voelen de druk van de op emotie spelende documentaires van onder andere Sunny Bergman, vol anekdotisch bewijs, subjectieve verhalen en quasiwetenschappelijke experimenten. Ook hebben woke-opvattingen de afgelopen jaren mede bepaald welke beelden, vlaggen en symbolen we in Nederland wel of juist niet gebruiken. Het martelaarschap van de overleden Afro-Amerikaanse George Floyd is onomstreden, maar na de dood van de Iraanse Masha Amini die streed tegen het dragen van de hoofddoek in Iran klonken overal weer waarschuwingen tegen ‘islamofobie’.’
Hoe verhouden ‘woke’ en islam zich tot elkaar?
‘Woke en islam hangen in zoverre samen, dat moslims gezien worden als slachtoffer. Moslims zijn slachtoffer van de witte bovenlaag, vinden woke activisten, en ze vormen een kwetsbare groep. Progressieve partijen als GroenLinks en D66 werken daarom soms samen met Denk, en hebben ook samengewerkt met (de voormalige islamitische partij, red.) Nida. Net als moslimpartijen voert woke actie voor de hoofddoek. Maar met rechtse christenen heeft woke weer helemaal niks.’
‘Woke en islam hangen in zoverre samen, dat moslims gezien worden als slachtoffer’
Bestaat er zoiets als ‘woke islamisme’, een term die gemunt is door de Italiaans-Amerikaanse islamisme-expert Lorenzo Vidino?
‘Vidino heeft het begin van een internationale trend ontwaard. Hij ziet dat bepaalde sterk islamitische groepen een beweging richting woke hebben gemaakt. Deze moslimgroepen gebruiken begrippen als tolerantie en inclusie, en ze downplayen het conservatieve moslimstandpunt over LGBTQIA+. Maar het is een lastig bondgenootschap. Moskeeën hebben helemaal niets met LHBTQIA+. Zo weigerden Amsterdamse moskeeën een steunverklaring voor LHBTQIA+ te ondertekenen, waar GroenLinks-burgemeester Femke Halsema zich zo hard voor had gemaakt.’
Trouw-columnist Emine Ugur, die een hoofddoek draagt, is een uitgesproken voorstander van LHBTQIA+-rechten.
‘Zij is in ieder geval iemand die goed ligt in de woke-hoek. En ze combineert dit met duidelijke islamitische standpunten. Zo had Ugur felle kritiek op mensen die de gebeurtenissen in Iran zouden gebruiken als stok om de islam en de hijab aan te vallen.’
Moslims zijn in de wereld van ‘woke’ vaak de onderdrukten, niet de onderdrukkers.
‘Je doet alsof dit iets vanzelfsprekends is, maar dat is het niet. Er zijn ook vrouwen die de hoofddoek af doen en zeggen dat het vrouwenonderdrukking is. Maar ik geloof wel dat een vrouw een hoofddoek kan dragen én voor vrouwenrechten kan opkomen. Neem bijvoorbeeld Shirin Musa van Femmes For Freedom.’
Shirin Musa ligt slecht bij linkse feministen als Anja Meulenbelt en Hassnae Bouazza…
‘Wat is er mis met Musa? Ze verzet zich tegen concrete misstanden.’
Ze sprak ooit op een bijeenkomst van Forum-jongeren en zette met een wethouder van Leefbaar Rotterdam een posteractie op touw, met op die posters een gesluierde moslima zoenend met een joodse man. Dat werd door veel moslims als beledigend ervaren.
‘Dat is ook weer zoiets. Woke maakt constant mensen verdacht, telkens weer die guilt by association. In het geval van Musa is dat ook een smoesje om het maar niet te hoeven hebben over de problemen die in islamitische kring spelen. Het gaat bij woke activisten heel ver. Ook als je met de VVD hebt samengewerkt ben je al fout.’
De VVD zou een racistische partij zijn, Mark Rutte een racist. Ik hoorde laatst iemand zeggen dat er geen principieel verschil is tussen enerzijds PVV en FvD en anderzijds VVD en CDA.
‘Dát is het gepolariseerde denken van woke. Iedereen krijgt het label goed of fout. Volgens sociologieprofessor Willem Schinkel, die samen met emeritus professor Gloria Wekker auteur is van het beginselprogramma van BIJ1, is iedereen rechts van de linkse GroenLinks-wethouder Rutger Groot Wassink een fascist.’
Welke rol spelen Joden in het verhaal van ‘woke’? Slachtoffers, of juist onderdrukkers?
‘De Joden in het heden zijn – volgens woke – helemaal geen slachtoffers, maar zitten tegen de witte groep aan. Ze worden soms zelfs als daders gezien. De zionisten. De staat Israël.
‘Bij woke zie je desinteresse voor het thema antisemitisme als een moslim of extreemlinks zich hier schuldig aan maakt. Pas als Thierry Baudet het doet, springt iedereen erop. Antisemitisme door moslims wordt ontkend of gebagatelliseerd.
‘Daarnaast merk je, onder sommige zwarte activisten, een zekere jaloezie over 4 en 5 mei. Waarom krijgt de Holocaust zoveel aandacht, en de slavernij niet? De [zwarte Amerikaanse actrice] Whoopi Goldberg zei dat de Holocaust niks te maken had met ras. Het was ‘whites against whites’. Hier was – terecht – veel verontwaardiging over, maar wat ze zegt leeft breder. Dat de Joden ook slachtoffer kunnen zijn, en moslims dader, past niet in het eendimensionale denken van woke.’
‘Bij woke zie je desinteresse voor antisemitisme door moslims of extreemlinks. Pas als Baudet het doet, springt iedereen erop’
Volgens linkse critici worden er nauwelijks mensen ‘gecanceld’ door ‘woke’ – dat zou een frame van rechts zijn. Kunt u voorbeelden noemen van niet-linkse mensen die daadwerkelijk gecanceld zijn vanwege hun niet-linkse mening of kritiek op woke?
‘Cancelen is niet het hoofdthema van mijn boek, maar kritiek vanuit de woke-hoek heeft wel gevolgen voor mensen. Presentatoren die zich kritisch uiten over woke of over moslims, zoals Fidan Ekiz, krijgen veel kritiek over zich heen. En aan hun stoelpoten wordt gezaagd.
‘Misschien is cancelen niet het juiste woord, maar gaat het om een call out–culture. ‘Je bent verantwoordelijk voor wat je zegt, en moet de consequenties daarvan dragen’, vinden veel linkse mensen. J.K. Rowling is niet gecanceld in die zin dat de boeken van Harry Potter niet meer mogen worden verkocht. Ze schrijft nog en is in leven. Maar ze is in het transgenderdebat heel persistent en haatdragend bejegend door woke-activisten, die haar transhaat proberen aan te wrijven. Ze wordt geïsoleerd. Acteurs nemen afstand van haar.’
En de Meilandjes, waarvan moeder Erica in opspraak kwam vanwege uitspraken over de islam en de hoofddoek?
‘Zij zijn ook niet letterlijk gecanceld, ze mogen nog op tv komen. Maar omdat er veel ophef was over de uitspraken van Erica Meiland raakte dochter Maxime Meiland sponsors kwijt, omdat ze geen afstand nam van de uitspraken van haar moeder. Verplicht afstand moeten nemen van opvattingen van je ouders gaat in tegen essentiële burgerrechten. Die call out-culture heeft financiële gevolgen voor mensen. Ze kunnen niet meer zo vrij meer zijn in het uiten van hun mening.’
Politici en journalisten, ook ikzelf, worden niet zelden bedreigd vanuit extreemrechtse hoek. Maar volgens u is er sprake van selectieve verontwaardiging over beledigingen en bedreigingen. Hoezo?
‘Vanuit de wokehoek is de selectieve verontwaardiging er. Ik ben van mening dat alle bedreigingen even vervelend zijn. Maar wat ik opvallend vind: we zijn inmiddels gewend dat Geert Wilders al jaren wordt bedreigd. Daarover is nog nauwelijks ophef. Ook over Ebru Umar (die in 2016 vastzat in Turkije, red.) was er nauwelijks ophef. Wel over de zwarte journaliste Clarice Gargard en Sylvana Simons. Bij progressieven bestaat er de neiging om dit veel erger te vinden. Simons zelf framet veel dingen al snel als ‘onveilig’. Bijvoorbeeld een debatje met Ockje Tellegen van de VVD. Simons voelde zich ook ‘onveilig’ door de aanwezigheid van Forum voor Democratie in het parlement. Zij en anderen betrekken het thema onveiligheid alleen op zichzelf, alsof alleen woke bedreigd zou worden.’
Maar iemand als Gargard wordt veel harder aangevallen, omdat ze vrouw is en zwart. Ik krijg niet te horen dat ik verkracht moet worden, of gelyncht.
‘Dat klopt. Maar bedreigingen maken niettemin onderdeel uit van de trend dat iedereen belaagd wordt die zijn hoofd boven het maaiveld uitsteekt. Daarnaast kijkt woke ook naar de zender. Voor Akwasi, die twee jaar terug dreigde als Zwarte Piet verklede mensen in elkaar te zullen schoppen, bestaat in progressieve kringen meer begrip dan voor de zogenoemde blokkeerfriezen. De rechters veroordeelden enkele blokkeerfriezen tot boetes, Akwasi werd niet vervolgd voor zijn opruiende uitspraken en voor het bedreigen van een EO-journalist (Hans van der Steeg, van wie de rapper twee jaar geleden na een kritische vraag bij een interview op Radio 1 zijn laptops afpakte en dwong hun interviewopname te wissen, red.).’
Maar de 21-jarige Mila van den B. wel. Zij werd in 2019 tot een werkstraf van honderd uur veroordeeld voor het bedreigen van FvD-voorman Thierry Baudet. Ze zong ‘Als je Thierry dood wil schieten, zeg dan paf’. U noemt haar niet in uw boek. Maakt u zich niet schuldig aan selectieve verontwaardiging?
‘Dat is inderdaad een forse straf. In mijn boek heb ik alleen gekeken naar wat er rond woke gebeurt, niet rond Baudet. Er is een bepaalde willekeur, zo lijkt het. In de zaak tegen de bedreigers van Simons en Gargard wilde de rechter een voorbeeld stellen, denk ik.’
De conclusie van uw boek is dat een radicaal-linkse voorhoede grip heeft gekregen op de Nederlandse samenleving. Maar had populistisch rechts na 2001 niet ook buitengewoon veel invloed op onze samenleving?
‘Er valt veel over te zeggen over populistisch rechts, maar daar gaat mijn boek niet over. Ik schrijf in dit boek niet over rechts, of over populisme, maar over woke. Ik vind de kritiek ook te gemakkelijk: ‘Het moet over rechts gaan, niet over woke.’ Natuurlijk wil links het over iets anders hebben. Maar als links dat wil, dan gaat rechts dat natuurlijk ook doen. Als links begint over de bankenfraude, dan zal rechts zeggen dat het debat over uitkeringsfraude moet gaan. Wat ik met andere woorden wil zeggen: de discussie proberen naar een ander onderwerp te verplaatsen dat belangrijker zou zijn, is geen valide argument.’
Heeft u ook iets positiefs te zeggen over ‘woke’?
‘Ik heb best wel bewondering, soms, voor de woke voorhoede. Ze opereren slim, ze krijgen op hun terrein veel voor elkaar. Dat dwingt, daar moet ik eerlijk over zijn, wel respect af. Al hadden ze natuurlijk nooit succes kunnen hebben zonder de steun van politici van met name D66 en GroenLinks.’
Israël heeft felle kritiek op Netflix en de film Farha, die sinds kort bij de streamingdienst te zien is. De film toont hoe een Palestijns gezin wordt vermoord tijdens de zogenoemde Nakba, de etnische zuiveringen van 1948 door zionistische milities. Israël spreekt over ‘het creëren van een vals verhaal’.
De film is bedoeld ‘om op te hitsen tegen Israëlische soldaten’, aldus de Israëlische minister van Financiën, die de subsidie voor vertoning in een theater in Jaffa wil intrekken. De Israëlische minister van Cultuur voegt toe dat Farha ‘leugens en laster’ afbeeldt en dat het tonen ervan in een Israëlisch theater ‘een schande is’.
Farha, een productie uit Jordanië, gaat over de ervaringen van een veertienjarig meisje tijdens de Nakba. Ze wordt opgesloten door haar vader en wordt daarna getuige van de moord op haar hele familie – inclusief twee kleine kinderen en een baby – wat ze ziet door een kier in de deur van de voorraadkast.
Critici zien een overeenkomst tussen de rol van dit meisje en met de Joodse Anne Frank. Hoewel de filmmaker Darin J. Sallam aangeeft dat dit niet bewust zo gekozen is, ziet ze wel overeenkomsten in de traumatische gebeurtenissen die beide tienermeisjes hebben meegemaakt.
Israël is boos ook boos op de Verenigde Naties, dat woensdag een een resolutie heeft goedgekeurd om de 75e verjaardag van de Nakba te herdenken.
90 landen stemden voor de resolutie, 30 landen – waaronder vrijwel de gehele Europese Unie – stemden tegen, 47 onthielden zich van stemming. Nu de motie is aangenomen, zal op komende 15 mei, de 75e verjaardag van de Nakba, worden herdacht tijdens de Algemene Vergadering van de VN.
1948 staat in de ogen van Israël voor de strijd die leidde tot de oprichting van de staat Israël. De Israëlische ambassadeur bij de VN vroeg de afgevaardigden: ‘Wat zou u zeggen als de internationale gemeenschap de vestiging van uw land als een ramp zou vieren? Wat een schande.’
De advocaat van Hatice Cengiz, de weduwe van de in 2018 vermoorde Saoedisch-Amerikaanse journalist Jamal Khashoggi, beschuldigt de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman van ‘manipulatie’ van het Amerikaanse rechtssysteem. Dit meldt de Arabische nieuwssite Middle East Eye.
De beschuldiging komt niet lang nadat de regering-Biden een rechtbank in Amerika heeft gevraagd om de kroonprins immuniteit te verlenen. Als de rechtbank daarmee instemt, kan Bin Salman niet vervolgd worden in de Amerikaanse rechtszaak tegen Bin Salman en andere Saoedische functionarissen rond de moord op Khashoggi.
Weduwe Cengiz is in beroep gegaan tegen het verzoek van de Amerikaanse regering. ‘Het hof moet het verzoek weigeren om Bin Salman te beschermen in de moord op Khashoggi, waar hij het bevel over heeft gevoerd’, staat in het beroep van haar advocaat.
Volgens Cengizis is deze moordzaak ‘uniek’, omdat de Saoedi’s ‘in een nog nooit vertoonde legale handeling de kroonprins tot premier van het land hebben verklaard’.
De positie van premier is traditioneel altijd in handen van de Saoedische koning. Het premierschap van Bin Salman werd aangekondigd luttele dagen voor de deadline van het immuniteitsverzoek vanuit de Biden-regering. Amerika verleent buitenlandse premiers wel vaker immuniteit, en met precies die argumentatie verzoekt Biden tot immuniteit voor Bin Salman.
De kritische journalist Khashoggi werd in 2018 in het Saudische consulaat in Istanbul vermoord en in stukjes gezaagd. Zijn lichaam is nooit meer teruggevonden. Zowel de Turkse inlichtingendienst als de CIA hebben gezegd dat de moord op bevel van Bin Salman heeft plaatsgevonden.
Het Indonesische kunstcollectief Ruangrupa, dat eerder dit jaar verwikkeld raakte in een conflict over vermeend antisemitisme, is op plek 1 beland in de jaarlijkse ranglijst van meest invloedrijke mensen en organisaties in de hedendaagse kunstwereld.
Ruangrupa, in 2000 opgericht in Jakarta, zijn de eerste kunstenaars uit Azië die bovenaan de jaarlijkse top 100 staat van het kunstmagazine ArtReview. Hun positie ‘weerspiegelt de groeiende invloed van het mondiale zuiden en de beweging naar meer diversiteit in de kunstwereld’, aldus ArtReview.
Het collectief organiseerde dit jaar de documenta, een belangrijke kunsttentoonstelling die elke vijf jaar in Duitsland plaatsvindt. De show was controversieel. Een grote muurschildering met karikaturen van Joden, gemaakt door een andere Indonesische groep, werd van de tentoonstelling verwijderd. De directeur van documenta nam daarna ontslag.
In een verklaring zei Ruangrupa achteraf: ‘De waarheid is dat we collectief de figuur in het werk niet hebben opgemerkt, een personage dat klassieke stereotypen van antisemitisme oproept. We erkennen dat dit onze fout was.’
Vanuit Amsterdam roept Najib Amhali fans van Marokko op na afloop van de WK-wedstrijd van vanmiddag feest te vieren, maar niet te rellen.
In een video met de politie blikt de Marokkaans-Nederlandse cabaretier vooruit op de wedstrijd Marokko-Canada om vier uur vandaag. Bij winst of gelijkspel gaat Marokko door naar de achtste finale. Bij verlies is het afhankelijk van de poulewedstrijd tussen Kroatië en België.
Het wordt 8-0 voor Marokko, zegt Amhali in een vlaag van overmoed. Maar dan, serieuzer: ‘Als we winnen houden we het op een feestje. We slopen niet de wijk, stad en land, maar vieren feest.’
Zondag braken na de 2-0 winst tegen België rellen uit in Amsterdam, evenals in Rotterdam en in Den Haag. In Amsterdam gingen honderden Marokko-supporters het Mercatorplein op. Er werd zwaar vuurwerk afgestoken; ook werden ruiten ingeslagen en meerdere brandjes aangestoken. De ME moest eraan te pas komen. Eén persoon is gearresteerd.
Het Amsterdamse Mercatorplein, waar de rellen plaatsvonden, is voor vanmiddag aangewezen als risicogebied. Burgemeester Femke Halsema heeft ‘zichtbare en onzichtbare maatregelen’ getroffen ter voorkoming van nieuwe rellen.
De Turkse historica Aysenur Korkmaz (31) promoveerde gisteren aan de Universiteit van Amsterdam op het nostalgische én nationalistische Armeense verlangen naar ‘Ergir’, het ‘oude land’ in Oost-Turkije dat verloren is gegaan tijdens de Armeense Genocide.
In 1915 verdreef en vermoordde het Jong-Turkse regime honderdduizenden Armeense burgers van het Ottomaanse Rijk. Korkmaz legde in de Oude Lutherse Kerk uit dat na dit grote verlies van ‘historisch Armenië’ tijdens de Eerste Wereldoorlog het ‘vaderland’ toch in vele verschillende vormen ‘aanwezig was’ bij de overgebleven en gevluchte Armeniërs.
‘In verhalen, objecten en rituelen’, aldus Korkmaz, ‘werd een nostalgisch, lokaal en – later – geïdealiseerd en nationaal verlangen van Armeense overlevenden uitgedrukt, in orale tradities en parafernalia van de zes oostelijke Ottomaanse provincies waar ze vandaan kwamen.’
Bijvoorbeeld tekeningen van familiestambomen, en zelfs grond en steentjes uit Armenië werden onderdeel van een soort ‘familiearchief’, alvorens ze uitgroeiden tot onderdeel van een nationaal Armeens verhaal.
Dit nostalgische en nationale verlangen van Armeniërs creëert volgens Korkmaz een vaststaand narratief, een Armeense identiteit en etnisch vaderland. Het is onderdeel van een politiek verhaal dat voor Armeniërs uiteindelijk voor ‘verlossing’ moet zorgen – bijvoorbeeld het terugveroveren van verloren gronden, ‘zoals extreem-nationalistische Armeniërs nog steeds wensen’.
De aanwezige professoren prezen de dissertatie van Korkmaz onder meer omdat het één van de weinige studies naar post-genocidaal Armenië is waarbij een niet-Armeense wetenschapper zich onderdompelt in de Armeense gemeenschappen zelf. Korkmaz’ Turkse achtergrond is niet meteen een aanbeveling voor Armeniërs, omdat de Turkse staat de Armeense genocide nog altijd ontkent.
Voor Korkmaz was de grootste uitdaging om dit onderzoek uit te voeren in Armenië, als Turkse moslima met een hoofddoek. ‘De angst en twijfel hoe ik me moest positioneren was constant aanwezig. Zullen ze me als Turk accepteren of juist zien als een spion? Het was voor Armeniërs bevreemdend dat ik hun taal sprak en dat ik bijvoorbeeld gewoon in hun huis ging bidden.’
Voor Korkmaz was het soms ook moeilijk om met opdringerige mannen om te gaan. Die boden haar tijdens een gesprek bijvoorbeeld steeds alcohol aan. ‘Daarom bracht ik soms Armeense vrienden mee om een ietwat gemakkelijkere omgeving te scheppen.’
Internetfenomeen Andrew Tate omringt zich voortdurend met geld, dure spullen en vrouwen, waarover hij uitspraken doet die hem geregeld in opspraak brengen. Deze zelfbenoemde ‘alfaman’, ‘pimp’ en ‘messias’ wil dat andere mannen hem volgen. En toen opeens werd Tate moslim. ‘Hij wil kijken wat de islam hem te bieden heeft, in plaats van andersom.’
De Brit Tate is een 35-jarige ex-kickbokser met Amerikaans roots. Zijn Afrikaans-Amerikaanse vader was een internationaal befaamde schaakgrootmeester. In 2008 stond Tate op nummer zeven van de beste lichtgewicht-kickboksers. Hij werd meerdere keren kampioen in zijn klasse, waarin hij een win-verliesrecord op zijn naam heeft staan van 76 overwinningen en 9 nederlagen.
Tate werd in 2016 bij een breder publiek bekend door zijn deelname aan de Britse realityshow Big Brother. Direct raakte Tate in opspraak vanwege homofobe en racistische tweets. Ook lekte een video waarop te zien is dat hij een vrouw met een riem slaat, waardoor hij, na zes dagen in het Big Brother-huis, door de show werd gecanceld.
Hij verwierf daarna een grote fanbase op social media, maar is inmiddels van de meeste platforms afgegooid vanwege homofobe, racistische en met name vrouwonvriendelijke berichten. Ook van TikTok, waar zijn filmpjes meer dan tien miljard keer waren bekeken.
Andrew Tate zegt in zijn vele video’s onder meer dat vrouwen thuis horen te zijn, niet kunnen autorijden en eigendom zijn van de man. Hij vindt ook dat slachtoffers van verkrachting hun ‘verantwoordelijkheid moeten dragen’ en gaat uit met vrouwen van achttien jaar omdat hij ‘een afdruk’ op hen wil kunnen maken.
Deze zomer veroorzaakte Tate ophef door een optreden bij het kanaal Amerikaanse internetkanaal InfoWars van de controversiële complotdenker Alex Jones. In oktober volgde zijn geruchtmakende bekering tot de islam.
In Elsevier Weekblad analyseerde de Utrechtse student en publicist Daan Teer (25), die zichzelf beschrijft als liberaal humanist, het fenomeen Tate. Het oordeel was niet positief.
‘Tijdens mijn research naar Tate kwam duidelijk naar voren dat hij een oplichter is’, vertelt Teer aan de telefoon. ‘Tate probeert, net als Donald Trump, te zeggen wat mensen willen horen. Of hij zegt expres hele controversiële dingen, om zo mensen op stang te jagen. Op die manier probeert Tate vooral een gat in de markt te slaan en geld te verdienen.’
Volgens Daan Teer, die twee weken onderzoek deed naar het fenomeen, is Andrew Tate een socialmediafenomeen geworden, omdat zijn abonnees zijn kanaal promoten in ruil voor geld. ‘Hierdoor ontstaat er een positieve feedbackcirkel, die Tate alsmaar blijft promoten’, zegt hij.
Tate verdiende zijn centjes mede via een schimmig piramidespel, waarbij Tate beloofde mensen rijk te zullen maken met zijn zogenaamde Hustlers University. Voor vijftig dollar in de maand krijgen deelnemers lessen in verschillende vakgebieden en leren ze om zo snel mogelijk veel geld te verdienen.
Tijdens een online interview kwamen Tates tactieken naar voren. Leden van de Hustlers University ontvangen geld voor het werven van nieuwe leden. Tate ontkende dat het een piramidespel was. Wel gaf hij toe dat leden steeds hogere beloningen krijgen als ze meer leden werven – inschrijfgeld: 147 dollar, 50 dollar per maand aan abonnementskosten -, zo ongeveer de definitie van een piramidespel.
Maar Tate is niet alleen populair omdat anderen hem promoten op social media in ruil voor geld. Teer: ‘Zijn charisma en zijn showmanship helpen hem daarbij enorm.’ Hij is voor veel jongen mannen ook een voorbeeldfiguur, legt Teer uit. ‘Ik denk dat Tate een voorbeeld is voor jonge mannen in een bepaald ontwikkelingsfase. Veel puberende jongens zien de mooie vrouwen, de dure auto’s en het vele geld van Tate. Ze willen die levensstijl ook.’
Daarnaast provoceert Tate doelbewust, zegt Teer, om op die manier ophef te creëren en in de media te komen. Teer ziet een gelijkenis met Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet.
‘Mensen als Tate en Baudet voelen aan dat ze provocatief moeten zijn, om op die manier hun relevantie te behouden. Ze zeggen soms dingen om zo niet de aandacht van mensen te verliezen. Eén uitspraak van Tate vind ik heel typerend voor hem: ‘Onze economie draait om aandacht en als je aandacht hebt dan heb je succes.’ Het maakt Tate niet uit of zijn uitspraken consistent zijn, als hij maar de aandacht van het publiek vasthoudt.’
‘Het maakt Tate niet uit of zijn uitspraken consistent zijn, als hij maar de aandacht vasthoudt’
Tate is volgens Teer een opportunist en een oplichter. Als hij ergens een slaatje uit kan slaan, dan doet hij dat. En als mensen massaal vallen over bepaalde controversiële uitspraken, dan zegt hij dat die ‘anders bedoeld’ waren. De bekering van Tate tot de islam zou eveneens een opportunistisch doel kunnen hebben, meent Teer: ‘Het doet mij een beetje denken aan Thierry Baudet, die in een recente podcast met Salaheddine Benchikhi (een bekende Marokkaans-Nederlandse influencer, red.) zijn lof uitsprak over de islam.’
Eerder al keerde de FvD-leider zich tegen de tegenstelling tussen de islam en het Westen, maar Tegen Benchikhi vertelde Baudet de islam zelfs een mooie religie te vinden. Benchikhi verbaasde zich: ‘Ik zit hier met een man waarvan ik dacht dat het de nieuwe Geert Wilders zou worden.’ Is Baudet er alleen maar op uit om stemmen te winnen? Baudet antwoordde van niet: hij zou tijdens de coronapandemie oprecht van mening zijn veranderd over de islam.
Vanwege zijn corona-standpunt en LHBT-kritiek delen sommige moslims al langere tijd instemmend berichten van Baudet op social media. Baudet werd tijdens de coronapandemie populairder bij deze groep, voordat hij besloot bij Salaheddine Benchikhi aan te schuiven. En Tate was al populair onder moslimjongeren voordat hij zich bekeerde tot de islam. Daan Teer vindt dit een boeiende ontwikkeling.
‘Wat Tate doet, is voor jongeren een bepaalde lifestyle en moreel kader aanreiken om aan te hangen. Het verbaast me dat Tate zich ook de functie van moreel kader van religie kan toe-eigenen.’
En nu heeft Tate heeft zich bekeerd tot de islam. Hij gedraagt zich al als een ware missionaris. ‘Elke christen die gelooft in het goede en de ware strijd tegen kwaad begrijpt, moet zich bekeren (tot de islam, red.)’, schreef Tate op het extreemrechtse sociale medium Gettr.
In de podcast Muslim Central, met host Mohammed Hijab, werd Tate geïnterviewd over zijn bekering. Hijab uitte vrijwel geen kritiek op de controversiële uitspraken die Tate deed in het verleden. De media zouden steeds alleen maar de negatieve kanten van het verhaal belichten. Daarbij kan Tate’s bekering hem helpen om een frisse start te maken, vindt Hijab. Toch heeft Teer twijfels. ‘Ik geloof niet dat Tate heel veel zin heeft om zijn wereldbeeld te veranderen.’
Veel moslims zijn blij met de bekering van Andrew Tate tot de islam. Anderen zijn kritisch. Ook Teer heeft, als niet-moslim, zo zijn bedenkingen. ‘Volgens mij wil Tate kijken wat het islamitische geloof hem te bieden heeft, in plaats van andersom. Als hij alleen is, of wanneer het hem uitkomt, zal hij zich denk ik niet aan de religieuze voorschriften houden.’
Het Java-eiland in Amsterdam-Oost is aangewezen als mogelijke locatie voor het nog te bouwen slavernijmuseum. Bewoners hebben daar geen trek in, meldtAT5.
Dat zit zo: er zou een park komen, maar dat kwam er niet. De bewoners namen intussen het initiatief zelf in handen en hebben zelf een park ontworpen. Maar nu heeft de gemeente precies die plek waar het park zou komen aangewezen als een uit negen mogelijk locaties voor het slavernijmuseum. Bewoners willen dit museum niet op ‘hun’ plek, maar dat park.
‘Het is een prachtige plek, maar het is wel afgezonderd. Er zijn andere plekken waar het [museum] beter tot z’n recht zou komen’, aldus een bewoner, die verder niet wil dat zijn uitzicht over het IJ ‘verpest’ wordt. Want dat ‘is een beetje alsof een lang iemand voor je gaat zitten in de bioscoop’.
De locatie van het Slavernijmuseum moet in januari bekend worden.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
