Kinderboeken over Zwarte Piet moeten uit de boekencollectie verdwijnen, maar Adolf Hitlers Mein Kampf mag blijven staan. Dat zegt Ton van Vlimmeren, directeur van de bibliotheek van Utrecht, in het AD.
‘Stereotypen en vooroordelen staan aan de basis van discriminatie. Waar het kinderen betreft, past het niet meer in deze tijd boeken in de collectie te houden die daarin expliciet zijn’, zo legt Van Vlimmeren zijn beslissing uit aan de krant.
Elk jaar worden 60.000 boektitels vervangen. In dat ‘verversingsproces’ worden ook boeken met Zwarte Piet erin vervangen, vertelt hij. Dat doet de bibliotheek Utrecht al enkele jaren.
Mein Kampf, de beruchte semi-autobiografie van Adolf Hitler, blijft daarentegen wel in de schappen staan. Van Vlimmeren: ‘Voor volwassenen ligt dit alles alweer anders, want van volwassenen mag je verwachten dat ze zelf een oordeel kunnen vellen over wat ze lezen.’
Of de kinderboeken van Annie M.G. Schmidt over Jip en Janneke ook in de ban moeten worden gedaan, omdat die volgens linkse critici vol traditionele genderpatronen zitten? Daarover twijfelt Van Vlimmeren. ‘Het is iets waar zo nodig mijn opvolger haar tanden in kan zetten.’
Van Vlimmeren gaat half december met pensioen. Hij was twintig jaar directeur van de bibliotheek Utrecht.
Turkije stuurt Syrische huurlingen naar Pakistan, om dat land steunen in het conflict met India om Kashmir. De troepen worden nu voorbereid in Syrië en worden binnenkort uitgezonden, schrijft de Griekse nieuwssite Pentapostagma.
Erdogan zou zo de invloed van Turkije in Zuid-Azië uit willen breiden en een leiderschapspositie opeisen in de islamitische wereld, een strijd die het uitvecht met Saoedi-Arabië.
Pakistan onderhield tot voor kort warme banden met Saoedi-Arabië, maar zit nu in het Turkse kamp. Pakistan zou Turkije ook hebben geholpen in de oorlog om Nagorno-Karabach, waarin de Turken het Azerbeidzjaanse leger hielpen tegen Armenië.
Ook het Koerdische persbureau ANFbericht over plannen van Erdogan om Syrische huurlingen naar Kashmir te sturen. De krijgsheer Abu Emsa zou zijn troepen hebben geïnformeerd over een komende operatie in Kashmir. Emsa is het hoofd van de Suleiman Shah Brigades, een van de strijdgroepen die door Turkije gerekruteerd is onder de vlag van het zogenaamde ‘Syrische Nationale Leger’.
Sinds anderhalf jaar is het conflict tussen India en Pakistan om het grotendeels islamitische Kashmir weer opgelaaid. De Indiase regering maakt volledig aanspraak op een deel van deze Himalaya-regio en behandelde dit als een autonome deelstaat, een status die Pakistan altijd al betwistte.
In de zomer van vorig jaar hief India de speciale status van Indiaas Kashmir op, voerde het de strijd tegen islamitische rebellen in de regio op en isoleerde de regering deze regio van de buitenwereld. Er heerste een avondklok, er was geen internet en een tekort aan medicijnen.
Pakistan ageerde hier hevig tegen en riep de internationale wereld vergeefs op tot actie tegen India. Volgens de Pakistaanse premier Imran Khan zou er zelfs sprake zijn van een ‘etnische zuivering’ op moslims in Kashmir.
Turkije steunt Pakistan in de kwestie-Kashmir tussen Pakistan en India. Tegelijkertijd steunt Pakistan de aanvallen van het Turkse leger in Noordoost-Syrië tegen de Koerden.
Pakistan zelf ontkent dat Turkije buitenlandse strijders naar Syrië stuurt. Het gaat hier om Indiase propaganda, aldus het Turkse staatspersbureau Anadolu.
Onlangs nam de veelbesproken Kamerkandidaat Kauthar Bouchallikht afstand van de Moslimbroederschap en Milli Görüs, twee conservatief-islamitische organisaties die de afgelopen weken werden gelinkt aan haar naam. De timing en wijze waarop kunnen op kritiek rekenen vanuit islamitische hoek. ‘Wanneer een moslim bij de gevestigde orde wil horen, dan moet diegene in een keurslijf passen waarin klaarblijkelijk afstand moet worden genomen van de moslimidentiteit.’
De naam ‘Kauthar’ is na ‘Jesse’ misschien al de bekendste op de kandidatenlijst van GroenLinks. Na de bekendmaking van haar negende plek verscheen een artikel van oud-journalist Carel Brendel, die opmerkte dat Bouchallikht tot 1 december vicevoorzitter was van moslimjongerenorganisatie FEMYSO. Volgens Brendel is dat de jeugdorganisatie van de Moslimbroederschap, die ‘islamitisch separatisme’ zou bevorderen en ‘op de langere termijn mogelijk gevaarlijker voor de democratie kan zijn dan het salafisme’.
De Telegraaf nam het bericht over, waarna andere media volgden. Het activistische klimaatplatform Code Rood, een goede bekende van klimaatvoorvechter Bouchallikht, lanceerde een tegencampagne. ‘Het is pijnlijk om te zien dat gevestigde media hier kritiekloos in mee lijken te gaan en zo steun verlenen aan de intimidatiecampagnes. Zo noemde de NOS in haar artikel over Bouchallikht Carel Brendel, die een lange staat van dienst heeft als het gaat om het bedenken van islamofobe complottheorieën. Op deze manier probeert extreemrechts linkse activisten, mensen van kleur, vrouwen en moslims te intimideren en monddood te maken’, staat in een verklaring die door 120 organisaties werd ondertekend.
Naast antiracismebewegingen als Kick Out Zwarte Piet en belangenorganisaties voor de LHBTQ+-gemeenschap zetten verschillende moslimorganisaties hun handtekening. Ook de Nederlandse moslimvrouwenorganisatie Al Nisa ondertekende de verklaring. ‘Het is fantastisch dat iemand met een zichtbare moslimidentiteit – de hijab – op zo’n prominente plek komt te staan op de kandidatenlijst van GroenLinks’, aldus voorzitter Esmaa Alariachi. ‘Dat is een politieke partij die al veel langer bestaat dan de nieuwe partijen die in eerste instantie zijn opgericht om meer diversiteit en inclusie te realiseren.’
Alariachi stelt zich kritisch op tegenover het trekken van het vermeende verband van FEMYSO met de Moslimbroederschap. Volgens haar krijgen moslimorganisaties vaker te maken met stempels als ‘terroristisch’, ‘radicaal’ of ‘extremistisch’ om onterechte verdachtmakingen te onderbouwen. ‘Als ze geen lid was van FEMYSO, dan waren ze wel gekomen met een andere islamitische club, gewoon om haar aan de schandpaal te nagelen. Iedereen is onschuldig totdat het tegendeel is bewezen. Maar als moslim ben je schuldig, en je krijgt geen kans om je onschuld te bewijzen’, meent Alariachi. Het zijn verdachtmakingen die de media bereiken en vervolgens door andere media worden herhaald, gaat zij verder. ‘Door dergelijke aantijgingen is Kauthar niet meer nummer 9 op de kandidatenlijst van GroenLinks, maar de moslimvrouw met hoofddoek die banden heeft met moslimorganisaties die ‘mogelijk’ extremistisch of radicaal zijn.’
Zelf ondertekende Alariachi namens Al Nisa de verklaring van Code Rood om, naar eigen zeggen, ‘het patroon van karaktermoord en verdachtmakingen op minderheidsgroepen in Nederland, zoals de moslimvrouw, te doorbreken’. Maar niet veel later gaf Bouchallikht een interview aan Trouw waarin ze zich, volgens Al Nisa en andere moslimorganisaties, een keurslijf zou laten aanmeten die bepaalde conservatieve moslimorganisaties in het verdachtenbankje duwt.
Afstand nemen
In het interview benadrukte Bouchallikht nooit iets gemerkt te hebben van enige verbondenheid met de Moslimbroederschap. Ze zei ook niets te maken willen hebben met hun gedachtengoed en juist te staan voor ‘radicale gelijkwaardigheid’.
Vorig jaar gaf het kandidaat-Kamerlid vanuit haar bestuursfunctie bij FEMYSO nog een workshop bij de Studenten Unie Nederland, een organisatie gelieerd aan de conservatieve Turks-islamitische beweging Milli Görüs. Carel Brendel noemt Milli Görüs ‘de ideologisch met de Moslimbroeders verwante fundamentalistische Turkse moskeevereniging’. Bouchallikht gaf in het interview aan dat ook zij niets heeft met deze van oorsprong Turkse organisatie en het apart zetten van mannen en vrouwen, zoals gebruikelijk is bij de bijeenkomsten van Milli Görüs. Daarom zegt zij deze organisatie als GroenLinkser niet meer te bezoeken.
‘Als ik Kauthars interview in de Trouw lees, dan lijkt het alsof ze zich in een keurslijf laat duwen’
In een reactie op het Trouw-interview lieten Milli Görüs en de daaraan gelieerde Nederlandse Islamitische Federatie weten de uitlatingen van Bouchallikht ‘zeer teleurstellend’ te vinden. De organisaties voelen zich ‘voor de bus gegooid’ om ‘haar positie binnen de partij te verstevigen’. Milli Görüs zegt debatavonden te organiseren met politieke partijen, waarbij ook GroenLinks soms zou meedoen. Dat Bouchallikht afstand neemt van Milli Görüs zou daarom niet stroken met de lijn van haar partijgenoten.
Al Nisa-voorzitter Esmaa Alariachi begrijpt de teleurstelling van Milli Görüs. Zelf had zij de uitlatingen van Bouchallikht in het Trouw-interview niet verwacht. ‘Als Nederlandse moslimvrouwenorganisatie richt Al Nisa zich voornamelijk op vrouwen. Zo zijn mannen niet welkom op onze bijeenkomsten en activiteiten. Dat zou betekenen dat Kauthar als GroenLinkser ook niet langs zal gaan bij Al Nisa’, zegt zij. Wel laat Alariachi weten dat Al Nisa nog steeds volledig achter de steunverklaring aan Bouchallikht staat.
GroenLinks-partijleider Jesse Klaver nam tegen de NOS, net als Bouchallikht zelf, nadrukkelijk afstand van Milli Görüs: ‘Ik vind het een heel slecht idee om trainingen te geven bij dat soort organisaties’. Daarmee sluit hij veel moslims buiten, merkt Alariachi. ‘Wanneer een moslim bij de gevestigde orde wil horen, dan moet diegene in een keurslijf passen waarin klaarblijkelijk afstand moet worden genomen van de moslimidentiteit’, zegt zij. ‘Als de moslim niet in dat keurslijf past, dan moet diegene erg hard zijn best doen om anderen daar wel van te overtuigen. Ik zie het als een uiting van islamofobie. En ook dat wil ik graag doorbreken. Als ik Kauthars interview in de Trouw lees, dan lijkt het alsof ze zich in dat keurslijf laat duwen.’
Ook de Islamitische Studentenvereniging Amsterdam vraagt zich, onder het mom van ‘een eenheid vormen als gemeenschap’, af in hoeverre politieke participatie van moslims gesteund dient te worden wanneer zij ‘islamitische normen en waarden (gedeeltelijk) aan de kant schuiven’. Dit staat in een aankondiging van de studentenvereniging, die eind november een besloten online discussie voor haar leden organiseerde over politieke participatie en behoud van de eigen identiteit.
We vroegen GroenLinks hoe zij kijkt naar de kritische reacties vanuit islamitische hoek op het optreden van GroenLinks en Bouchallikht. ‘Wat Kauthar tegen de betreffende journalist van Trouw heeft gezegd is dat ze, vanuit haar rol als GroenLinks-Tweede Kamerlid, geen workshop Teambuilding zou geven aan de Studenten Unie Nederland’, aldus een woordvoerder. ‘Niets meer, en niets minder.’ De woordvoerder laat verder weten de reactie van Milli Görüs en de steunverklaring van Code Rood te hebben gezien, maar wil hier op dit moment niet verder op reageren.
Makkelijk doelwit
Publieke verdachtmakingen van ambitieuze moslims zullen volgens Al Nisa-voorzitter Alariachi afnemen wanneer meer Nederlandse moslimvrouwen hun intrede maken in de politiek. ‘In België, waar veel mensen zich uitspreken tegen de hijab, is er een moslimvrouw met hoofddoek parlementslid geworden. Daar zou Nederland van kunnen leren’, vindt zij.
Dat meer moslimvrouwen hun positie zullen claimen in de Nederlandse samenleving ziet Alariachi dan ook als onvermijdelijk. ‘Als we ieder jaar een soortgelijke situatie meemaken – denk maar aan het wel of niet toestaan van een hijab bij de politie en, recentelijker, het boerkaverbod – dan komen we niet verder. Moslimvrouwen zijn een easy target. Maar niet voor lang. Ze bijten van zich af, ze praten terug, hun intelligentie overwint het – en daar kan niemand meer omheen.’
Serena Rodenburg, SP-raadslid in de Zuid-Hollandse gemeente Zuidplas, verscheen afgelopen vrijdag als Zwarte Piet op een besloten online bijeenkomst van de SP-partijraad, het hoogste orgaan van de partij. Dit zorgt binnen de SP voor enige onrust.
Het screenshot circuleert nu op WhatsApp onder SP-leden, waarvan sommige niet te spreken zijn over de verschijning van Rodenburg. Zo is SP-lid Robin van Kouteren uit Velzen geschrokken dat een raadslid van zijn partij verkleed ging als Zwarte Piet. ‘Ik vind dat anno nu echt niet meer kunnen’, zegt hij tegen de Kanttekening.
Serena Rodenburg zelf is zich van geen kwaad bewust. ‘Ik was net terug van een huisbezoek toen de vergadering van de partijraad begon. Ik moest zo en zo laat inloggen en had nog geen tijd om mijn gezicht af te schminken’, reageert ze. ‘Toen de vergadering eenmaal begonnen was heb ik mijn scherm uitgezet en mijn gezicht schoongemaakt.’
Rodenburg vindt het geen politiek statement. ‘Absoluut niet. Het was een persoonlijke keuze. Het al dan niet afschaffen van Zwarte Piet moet niet iets van de politiek zijn, vindt de SP. Binnen alle partijen heb je voor- en tegenstanders van Zwarte Piet. De SP is tegen discriminatie en racisme. Het standpunt dat Zwarte Piet racisme is hoort niet in de politiek thuis.’ Ze is niet bang voor gedoe. ‘Ik vind het gek dat dit nieuws is.’
Op haar eigen Facebookpagina blijkt Rodenburg het oneens met de actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP). In een bericht van 12 november merkt ze op dat KOZP wil gaan demonstreren in Venlo tegen Grijze Piet, een alternatief voor Zwarte Piet. ‘Niks is goed genoeg blijkbaar’, schreef ze toen.
‘Toen het SP-lid aan het woord was op de partijraad was ze al niet meer verkleed’
‘Wij geven geen kledingadviezen of voorschriften aan onze leden’, reageert Sarah Dobbe, woordvoerder van de landelijke SP. ‘Toen het SP-lid aan het woord was op de partijraad was ze al niet meer verkleed.’ Ze benadrukt dat het om een besloten vergadering van de partijraad ging.
Ook wijst ze op de woorden van SP-fractievoorzitter Lilian Marijnissen tijdens een Kamerdebat uit september. Marijnissen zei toen dat het standpunt over Zwarte Piet ‘aan de samenleving [is]. De samenleving is aan het veranderen. En volgens mij is dat een goed iets’.
Hoe wil de SP racisme en discriminatie bestrijden als een vertegenwoordiger van de partij zich kan verkleden als Zwarte Piet, die volgens veel mensen een racistische karikatuur is? Dobbe: ‘We laten het wat betreft deze situatie bij deze reactie.’
De Turkse krant Sabah moet publicaties over het voormalige Rotterdamse CDA-raadslid Turan Yazir rectificeren. Dat heeft het gerechtshof Den Haag beslist in een procedure die Yazir en de gemeente Rotterdam tegen de krant hadden aangespannen.
Sabah beschuldigde Yazir in 2016 van betrokkenheid bij terrorisme en het verraden van Turkse Nederlanders. Ongegrond, aldus het hof, dat de krant beveelt een rectificatie te plaatsen.
Aanleiding voor de publicatie van Sabah was de coup tegen Erdogan in 2016. De Turkse president beschuldigt de islamitische geestelijke Fethullah Gülen en zijn vermeende aanhangers ervan de coup te hebben georkestreerd. Gülen zelf ontkent dit.
Yazir kreeg in de tijd van de publicatie veel bedreigingen van Erdogan-aanhangers. Daardoor kon hij zijn werk als raadslid in Rotterdam maandenlang niet uitvoeren.
De rechtbank Rotterdam had Sabah al eerder opgelegd de beschuldigingen aan het adres van Yazir te rectificeren, maar in hoger beroep heeft hof nu geoordeeld dat een verdergaande rectificatie nodig is. De krant moet expliciet de benaming ’terrorist’ terugnemen.
UPDATE: Inmiddels heeft Sabah een rectificatie geplaatst, zoals de Rotterdamse rechtbank heeft bevolen.
Model Salma al-Shimi werd gearresteerd nadat ze zich op een archeologische vindplaats liet fotograferen als verleidelijke farao.
In de serie foto’s van fotograaf draagt model Al-Shimi accessoires die typerend zijn voor het tijdperk van de farao’s. Met een jurk die tot boven de knie reikt poseerde ze op de plek van de Saqqara-necropolis, waar veel piramides staan, dertig kilometer ten zuiden van de Egyptische hoofdstad Caïro.
De twee werden maandag opgepakt op beschuldiging van ‘het nemen van foto’s zonder toestemming op de archeologische vindplaats Saqqarah’. Ze werden een dag later vrijgelaten in afwachting van de resultaten van het gerechtelijk onderzoek, meldt de Arabische website Middle East Eye.
Het Egyptische staatsmedium Akhbar al-Youm meldde dinsdag dat Salma al-Shimi voor de procureur-generaal verscheen. Ze zei het toerisme in haar land te willen promoten en Egypte niet wil beledigen. Ze zei ook dat ze niet wist dat het verboden was om zonder toestemming foto’s te maken op archeologische vindplaatsen.
Conservatieve Egyptenaren veroordelen de foto’s als provocerend en aanstootgevend, laten ze weten via social media.
‘We hoeven niet naakt te zijn om te pronken met de schoonheid van ons antiek of om toeristen aan te trekken… Toeristen zoeken comfort en service, geen goedkoop vlees’, zegt er een. ‘Je foto’s zijn echt walgelijk en vertegenwoordigen helemaal niet de geschiedenis van onze beschaving’, zegt een ander.
Beeld: Twitter
Er zijn ook liberalere geluiden te horen. De Egyptische moslimfeministe Mona Eltahaway noemt de arrestatie een hoofdstuk in ‘de nieuwste oorlog tegen vrouwenlichamen’ die de Egyptische overheid zou voeren.
Eerder dit jaar werden vijf Egyptische vrouwen veroordeeld tot maximaal twee jaar celstraf, omdat ze zich onzedelijk zouden hebben gedragen op het opkomende sociale medium TikTok.
De Belgische justitieminister Vincent van Quickenborne dreigt de vergunning voor de Grote Moskee in Brussel in te trekken. De reden: vermeende inmenging vanuit Marokko in dit belangrijke gebedshuis, melden Belgische media.
Van Quickenborne, lid van de liberale partij Open-VLD, zegt dat ‘de inlichtingendiensten mij melden dat er sprake is van Marokkaanse inmenging en spionage in de Grote Moskee. Marokko probeert op die manier om Belgische moslims naar zijn hand te zetten. En dat is natuurlijk een serieus probleem.’
Het beheer van de moskee is in handen van de Moslimexecutieve, het verkozen vertegenwoordigingsorgaan van de moslims in België. En dat geeft complicaties, want de Belgische inlichtingendiensten zouden hebben ontdekt dat sommigen mensen binnen de Moslimexecutieve Marokkaanse spionnen zijn.
Van Quickenborne: ‘Bepaalde figuren worden rechtstreeks aangestuurd door het Marokkaanse regime. Met andere woorden: men belet dat zich hier een Belgische islam ontwikkelt.’
Als de Grote Moskee in Brussel wil blijven voortbestaan als gebedshuis voor moslims, dan moet ‘er wel eerst schoon schip gemaakt worden’ binnen de Moslimexecutieve, zegt de minister. Hij wil ‘werk maken van een vooruitstrevende islam in ons land, die de banden doorknipt met het buitenland, en die ruimte biedt aan de vele jongeren die hun geloof willen belijden, op een manier die verzoenbaar is met onze samenleving.’
Om zo’n ‘Belgische islam’ te bereiken had de Belgische staat al een imamopleiding gestart, zodat het land op termijn geen buitenlandse imams meer nodig zou hebben. Maar de Moslimexecutieve draagt zorg voor de uitvoering van die opleiding.
Van Quickenborne: ‘Die opleiding is geen groot succes, zacht uitgedrukt. En nu blijkt ze dus ook in de greep van het buitenland. Dus ook daar moeten we ingrijpen.’ In het opleidingsbestuur zou ook iemand zitten met sterke banden met de Turkse overheid, aldus Van Quickenborne.
Kort na de aanslagen in luchthaven Zaventem en de Brusselse metro van 2016 lag de Grote Moskee ook al onder vuur. De toenmalige beheerder, het Islamitisch Cultureel Centrum van België (ICCB), bleek gefinancierd te worden door salafisten uit Saoedi-Arabië. Vorig jaar moest trad het ICCB gedwongen uit de Grote Moskee, waarna het beheer kwam te liggen bij de Moslimexecutieve.
China breidt varkensboerderijen uit om Oeigoerse gevangenen in de zogenoemde heropvoedingskampen in Xinjiang gedwongen varkensvlees te laten eten. Dit beweert de Duitse antropoloog Adrian Zenz, die zich verdiept heeft in de geschiedenis en cultuur van de islamitische Oeigoeren.
Zenz beroept zich onder meer op door de Chinese staat goedgekeurde nieuwsartikelen. Het gaat onder andere om een boerderij in het zuidelijke Kashgar-gebied, die tot doel heeft 40.000 varkens per jaar te fokken.
Moslims in de heropvoedingskampen worden gedwongen om varkensvlees te eten, bleek eerder al uit getuigenissen van ex-gevangenen. Volgens de islam is varkensvlees haram.
Het voeren van varkensvlees is ‘een poging om de cultuur en religie van de mensen in Xinjiang compleet uit te roeien’, aldus Zenz. ‘Het maakt deel uit van een strategie om de Oeigoeren seculier te maken en te indoctrineren om de Communistische Partij te volgen en agnost of atheïst te worden.’
Tegen de Arabische nieuwszender al Jazeera doet de uit China gevluchte moslima Sayragul Sautbay hierover een boekje open.
‘Elke vrijdag werden we gedwongen om varkensvlees te eten’, vertelt ze. ‘Ze hebben bewust gekozen voor een dag die heilig is voor moslims. En als je dit weigerde kreeg je een zware straf.’ De bedoeling was om de gevangenen te vernederen. ‘Het was alsof ik een ander persoon was. Alles om mij heen werd zwart. Het was erg moeilijk om te accepteren.’
Volgens de gemeente Utrecht kan een deel van de gemeentelijke begraafplaats Tolsteeg een geschikte plek zijn voor een islamitische begraafplaats. Dit schrijft AD Utrecht.
Omdat vanwege de coronacrisis begraven in Turkije en Marokko onmogelijk was geworden, werd het pleidooi om als moslim in Nederland begraven te worden dit jaar steeds luider. Volgens de islam moeten moslims begraven worden op een plek waar eeuwige grafrust gegarandeerd is.
In Utrecht pleitten diverse islamitische organisaties – waaronder Milli Görüs Utrecht, de Diyanet Ulu-moskee en de Omar al Farouk-moskee – voor een eigen islamitische begraafplaats in de stad. De gemeente besloot daarop een onderzoek te doen naar een geschikte plek en heeft die nu naar eigen zeggen gevonden.
De gemeentelijke begraafplaats Tolsteeg kan volgens de gemeente deels een islamitische begraafplaats worden. Omdat er meer gecremeerd en minder begraven wordt, is een deel van de begraafplaats minimaal vijftien jaar niet meer in gebruik.
Volgend jaar maart wordt er meer duidelijk over de voortgang van de plannen.
Jorien Wuite (56) is geboren en getogen in Den Haag, maar vertrok op haar 32e naar het vaderland van haar moeder: Sint Maarten. Ze werd er sectordirecteur Gezondheidszaken, secretaris-generaal van twee ministeries, interim-minister en uiteindelijk gevolmachtigd minister. Nu staat ze twintigste op de kieslijst van D66. We spraken met haar over diversiteit, politieke representatie en de staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk.
Na je studie duurde het vijf jaar voordat je vertrok naar Sint Maarten, het land waar je moeder vandaan kwam. Een bewuste keuze voor het eiland of een professionele toevalstreffer?
‘Allebei. De baan waar ik op solliciteerde, sectordirecteur Gezondheidszaken, lag in het verlengde van mijn opleiding gezondheidswetenschappen en mijn werk als consultant in zorg en onderwijs. Ik ben ook opgevoed met een sterk maatschappelijk bewustzijn, geëngageerd, progressief. Mijn ouders kenden elkaar uit het onderwijs. De publieke zaak, vraagstukken rondom zorg en sociale zaken hebben mij altijd geïnteresseerd. En ik kwam ook al mijn hele leven op Sint Maarten, dus toen ik de vacature voorbij zag komen dacht ik: daar ga ik op reageren!’
Wat heb je in je jaren op Sint Maarten bereikt als topambtenaar en minister?
‘Als sectordirecteur gezondheidszaken trof ik bij mijn aantreden een situatie aan die mij zorgen baarde. Ik heb veel middelen vrijgemaakt voor preventieve zorg en het opzetten van een lokaal GGZ-aanbod. Onderzoek was nodig om onze mankracht fact based in te zetten. GGZ was er niet. Toen ik er als secretaris-generaal de posten Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij kreeg, heb ik een aantal publiek-private programma’s opgezet. Ik geloof heilig in publiek-private samenwerking om hardnekkige problemen zoals bijvoorbeeld jeugdwerkloosheid aan te pakken.
‘Sint Maarten is niet groter dan een kleine gemeente, maar sinds 10-10-10, toen we als eiland zelfstandig werden, kregen we wel te maken met inrichtingsvraagstukken die horen bij een land. Je moet gaan nadenken over toegankelijke zorgverzekeringen, premiestelsels, diverse wetgeving, een ministerie inrichten zodat effectief aan maatschappelijke prioriteiten wordt gewerkt. Ook het onderwijs heb ik bekeken in een brede sociaaleconomische context. Waarom is er een braindrain? Wat kunnen we er aan doen? Hoe kan onderwijs of de culturele sector ook als een belangrijke economische sector worden gezien? Wat kan St. Maarten zelf aan programma’s aanbieden op het gebied van hoger onderwijs?’
Je woont en werkt inmiddels al meer 22 jaar dan op Sint Maarten. Wanneer besloot je om jezelf verkiesbaar te stellen voor de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen?
‘Ongeveer een half jaar geleden. Eigenlijk ben ik pas begin dit jaar lid van D66. Ik stemde het wel altijd, maar zeker als gevolmachtigd minister, een functie waarin je bestuurlijk vertegenwoordiger bent namens het eiland, vond ik het niet handig om een heel erg politiek profiel te hebben. Daarnaast dacht ik: wat kan ik op Sint Maarten betekenen als D66-lid? Maar juist tijdens corona merkte ik dat er online eigenlijk heel veel kan. Ik werd lid en ben vrij snel gepolst met de vraag of ik mij wilde kandideren. Als gevolmachtigd minister heb je regelmatig contact met Nederlandse politici, dus vanuit mijn professionele hoedanigheid had ik al weleens contact met bijvoorbeeld Kamerlid Antje Diertens, fractieleider Rob Jetten en Samira Rafaela, die voor D66 in het Europees Parlement zit.’
En toen dacht je..?
‘Ja, waarom niet? Ik heb meer dan de helft van mijn leven in Nederland gewoond. En toen ik als gevolmachtigd minister rondliep in Den Haag merkte ik hoe belangrijk de Nederlandse politiek is voor de Caribische Rijksdelen. In de Tweede Kamer wordt gestemd over Rijkswetten die ook betrekking hebben op de eilanden. Dan is het belangrijk dat er ook mensen meepraten die de situatie daar echt goed kennen. Daarnaast spelen er hier in Nederland ook thema’s waar ik veel over weet. De overbelasting van de zorg, het stimuleren van een gezonde leefstijl, het onderwijs dat beter kan, armoede, de culturele sector die kraakt en groeiende kansenongelijkheid. Allemaal problemen waar ik mij als secretaris-generaal en als minister voor heb ingezet. Dus waarom dat werk niet voortzetten als volksvertegenwoordiger in Nederland?
‘Qua diversiteit kunnen we veel leren van de Caribische Rijksdelen’
In hoeverre heeft de in Nederland oplaaiende discussie rondom diversiteit en representatie meegespeeld in je keuze?
‘Toen ik in 2018 in Nederland kwam wonen tijdens mijn werk als gevolmachtigd minister speelde de Zwarte Piet-discussie hier volop. Maar ook racisme, diversiteit… alles. Ik dacht: hoe gaat die diversiteit mij aan? Kunnen we in Nederland iets verbeteren op dat vlak? Kan en wil ik daar ook iets in betekenen? Mijn vader, docent geschiedenis en maatschappijleer, schminkte zichzelf in de jaren zeventig als Sinterklaas half wit, om aan te geven dat het Sinterklaasfeest anders gevierd moet worden. Ik groeide op in een veilige omgeving, maar heb toch ook aan den lijve ondervonden hoe je als zwarte vrouw soms anders wordt behandeld op basis van je huidskleur. Daarna, tijdens mijn jaren op Sint Maarten, heb ik ook gezien hoe het ook anders kan. Leven in een samenleving die op alle niveaus divers is. Die twee verschillende ervaring wil ik meebrengen naar Den Haag. Ik denk dat we op het vlak van diversiteit veel kunnen leren van de Caribische Rijksdelen, ook wanneer je kijkt naar de sterke politieke en maatschappelijke posities van vrouwen daar.’
Vind je dat Nederlandse partijen genoeg moeite doen om mensen op een verkiesbare plek te zetten met een diverse achtergrond?
‘De discussie over politieke representatie van zwarte Nederlanders barstte hier pas echt los na de moord op George Floyd. Wat dat betreft heeft de Black Lives Matter-beweging veel goeds gedaan. Maar bij D66 was men al langer bezig om te kijken hoe de diverse representatie beter kon worden gewaarborgd. Er is bijvoorbeeld al veel eerder een Diversiteitsnetwerk opgezet en ik werd al ver voor de moord op Floyd gevraagd om mij te kandideren. Maar diversiteit gaat over meer dan alleen ruimte geven aan mensen van kleur. Het gaat ook over gender, geaardheid, het hebben van een handicap. Als D66 zijn we – vind ik – een vrij keurige afspiegeling van de samenleving. Maar ik vermoed toch dat mijn politieke en bestuurlijke ervaring doorslaggevend zijn geweest. Tot welke bevolkingsgroep je ook behoort, je moet wel de juiste skills, kennis en ervaring in huis hebben om goed te kunnen functioneren in de Tweede Kamer.’
‘In 2025 zie ik wel graag nog meer diversiteit op de lijst. Ik wil mijn kennis en ervaring graag inzetten om een volgende generatie politici met een biculturele achtergrond aan te moedigen voor de volgende ronde. Mijn boodschap aan hen is een van solidariteit: begin nu, zet je in voor werk of goede doelen in de publieke sector, doe mee in stichtingsbesturen. Onze veerkracht en bijzondere eigenschappen zijn belangrijk om ‘aan tafel’ te hebben. Alleen dan kunnen we iets doen aan de kansenongelijkheid bij mensen met immigratieachtergrond.’
Beeld: Jorien Wuite
Zijn er veel D66-stemmers woonachtig in de Caribische Rijksdelen?
‘Ja. D66 was bij de vorige verkiezing de grootste partij op Saba en Sint Maarten. Misschien ook wel op Aruba, maar dat weet ik niet.’
Wat zijn je ervaringen geweest met de Nederlandse politiek, als minister en gevolmachtigd minister van Sint Maarten? Er is vaak veel negativiteit tussen de Caribische Rijksdelen en Nederland.
‘Door mijn werk ben ik mijzelf nog meer bewust geworden van het democratisch tekort binnen het huidige Koninkrijk. Er is onvoldoende democratische vertegenwoordiging vanuit de Caribische Rijksdelen en er is geen Koninkrijksparlement dat toezicht houdt op bijvoorbeeld de Rijksministerraad. Ontwerp-Rijkswetten die ook de Caribische Rijkdelen aangaan worden in de Tweede Kamer vastgesteld. Met D66 hebben we voorstellen om deze situatie van ongelijkwaardigheid te verbeteren. Dat komt ten goede aan een moderne democratie, gebaseerd op solidariteit, brede welvaart en een oprechte samenwerking.’
Wat zou jij als Kamerlid in Nederland willen betekenen voor de relaties binnen het Koninkrijk?
‘Wij zijn met D66 een van de weinige partijen die echt verder kijken dan geld en staatsrechtelijke verhoudingen als het gaat over de Caribische Rijksdelen. Er zijn veel thema’s waarop we veel nauwer samen moeten werken. Klimaat en duurzaamheid, zorg, onderwijs en kansengelijkheid, racismebestrijding. We delen een kwetsbare geschiedenis. De dialooggroep van minister Kajsa Ollongren (D66, Binnenlandse Zaken, red.) over het slavernijverleden is zó belangrijk. De gevolgen van de slavernij zijn nog steeds actueel. Er is sprake van institutioneel racisme in het onderwijs, de woningmarkt en volgens sommige mensen zelfs in de media, die op geen enkele manier geïnteresseerd lijken in wat er in de Caribische Rijksdelen gebeurt – tenzij er gedoe is. Het zijn allemaal grote opgaves waarvoor ik mij wil inzetten hier in Nederland.’
‘In 2025 zie ik graag nog meer diversiteit op de lijst’
Toen je vertrok in 1995 was Nederland nog Paars, Pim Fortuyn een PvdA’er en Geert Wilders een VVD’er die van Turkije hield. Thierry Baudet zat in de brugklas. Hoe ervaar je Nederland nu?
‘Ik ben de afgelopen 25 jaar natuurlijk regelmatig in Nederland geweest. Mijn ouders wonen hier. Maar toen ik als gevolmachtigd minister ook echt weer ging wonen in Den Haag, de stad waar ik ben geboren en opgegroeid, vond ik het eigenlijk leuker geworden: internationaler en toch ook gemoedelijk. Wat ik wel zag in Nederland was een grotere tweedeling, meer armoede, een groeiende kansenongelijkheid. Meer dan toen ik vertrok. Zeker nu, met de coronapandemie en alle impact die dat heeft, moeten we echt aan de bak. Minder bureaucratie, meer preventie. Minder vrije markt zonder kaders, maar op naar een sociale waardeneconomie. Wat ik in Sint Maarten tegenkwam aan problemen is hier eigenlijk ook gewoon actueel.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
