Zwitserland houdt zondag een referendum over een verbod op gezichtsbedekkende kleding in openbare plaatsen. Het voorstel spreekt niet letterlijk over de boerka of de niqaab – die de ogen onbedekt laat -, maar elke Zwitser weet dat het hier wel om draait. 

Campagneposters met teksten als ‘Stop de radicale islam!’ en ‘Stop het extremisme!’, waarop een vrouw in een zwarte niqaab te zien is, zijn in Zwitserse steden opgehangen. Op concurrerende posters staat te lezen: ‘Nee tegen een absurde, nutteloze en islamofobe anti-boerkawet.’

Volgens schattingen door critici dragen zo’n dertig vrouwen in de Zwitserland een boerka. Daarbij komt het voorstel in een tijd waarin Zwitserland vol inzet op het dragen van mondkapjes, die ook een gedeelte van het gelaat bedekken.

De Zwitserse regering en het parlement zijn tegen het voorstel. Maar opiniepeilingen wijzen uit dat een kleine meerderheid voorstander is van deze maatregel.

Als het voorstel per referendum wordt aangenomen, dan kunnen overtreders van de wet een boete tot wel negenduizend euro krijgen.

In sommige Europese en islamitische landen, waaronder Nederland en Marokko, bestaat al een dergelijk ‘boerkaverbod’.

In totaal is ruim vijf procent van de Zwitserse bevolking islamitisch. In 2009 werd hen per referendum al het recht ontnomen om nog langer minaretten te bouwen.

Volgens het Zwitserse systeem van directe democratie vinden om de paar maanden referenda en volksstemmingen plaats op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Elk onderwerp kan op nationaal niveau in stemming worden gebracht, als er maar 100.000 handtekeningen voor worden opgehaald.

De Turkse president Erdogan kondigde dinsdag een serie mensenrechtenhervormingen aan. Hij beloofde ingrijpende veranderingen in de rechterlijke macht, een grondige herziening van de grondwet en respect voor de vrijheid van meningsuiting. Critici zijn echter sceptisch.

Volgens de Amerikaanse Midden-Oostenexpert Howard Eissenstat (St. Lawrence University) zijn dit geen echte hervormingen, maar gaat het Erdogan alleen om het behouden van zijn macht. De Amerikaanse journalist Seth J. Franzman is ook sceptisch. Turkije sluit nog steeds journalisten en politieke tegenstanders op en iedereen die kritiek levert op het regime, zegt hij.

‘Geen enkel mensenrechtenplan zal meer zijn dan het papier waarop het is geschreven, totdat politieke gevangenen worden vrijgelaten en nepaanklachten tegen andersdenkenden worden ingetrokken’, zegt ook mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. ‘Alleen maar zeggen dat de rechtbanken onafhankelijk zullen zijn, zal ze niet onafhankelijker maken.’

Turkije kent veel politieke gevangenen. Onder hen de dissidente schrijver Ahmet Altan, oud-oppositieleider Selahattin Demirtas en Osman Kavala, een vooraanstaande filantroop en mensenrechtenverdediger die al meer dan drie jaar gevangen zit zonder veroordeeld te zijn.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft eerder de onmiddellijke vrijlating van Kavala en Demirtas geëist. Aan de oproepen van het EHRM heeft Turkije echter geen gehoor gegeven. Toen Erdogan zijn hervormingsplan uiteenzette, ging hij niet in op deze specifieke zaken.

Erdogan is al een tijdje bezig met een charmeoffensief. Hij spreekt sinds begin dit jaar verzoenende woorden richting het Westen en Israël. ‘Doel is om het imago van Ankara te veranderen: van een militaristische autoritaire agressor, naar een die probeert te werken aan de betrekkingen met Europa, de VS, de Golf en Israël’, zei journalist Franzman eerder op de Kanttekening.

In de Vlaamse stad Brugge komt geen nieuwe moskee. De reden: dreigtelefoontjes en haatmails, schrijft de Vlaamse krant het Nieuwsblad.

De moskee is nu gevestigd in een woning in het nabijgelegen plaatsje Sint-Andries. Maar vanwege de vele bezoekers klagen buurtbewoners over parkeeroverlast.

Er was een oplossing: de moskee zou tijdelijk – twee jaar – een onderkomen kunnen krijgen in het leegstaande winkelcomplex Fort Lapin. De islamitische gemeenschap en de gemeenteraad in Brugge waren blij met deze tijdelijke oplossing.

Toch gaat het niet door, zo bleek tijdens de laatste gemeenteraadsvergadering. ‘Die man heeft zijn aanbod weer ingetrokken’, aldus de burgemeester van Brugge over de moskeebestuurder. ‘Hij kreeg dreigtelefoons en haatmails en is daardoor afgeschrikt.’

Een nieuw initiatief voor een meer diverse Tweede Kamer na 17 maart: de website stemdivers.nl. Stem Divers wil ‘de besturen van Nederland net zo divers maken als Nederland al is’.

‘Zo zijn bijvoorbeeld vrouwen, mensen van kleur, jongeren en mensen zonder academische opleiding of van buiten de Randstad minder goed vertegenwoordigd’, aldus de website. ‘Elke stem op een voorkeurskandidaat vergroot de kans op een meer diverse Tweede Kamer.’

Op het online platform kunnen alle Kamerkandidaten van alle partijen zich presenteren aan alle Nederlanders. In drie stappen kunnen kiezers de kandidaat van hun voorkeur vinden.

Ook heeft elke kandidaat op stemdivers.nl een eigen profiel dat bekeken en gedeeld kan worden. ‘Zo kunnen kiezers eenvoudig kennis maken met kandidaten die vaak minder bekend zijn en daardoor meer kans hebben om gekozen te worden.’

Initiatiefnemer is Maurice Pahladsingh, privacyjurist, gemeenteraadslid in Hoeksche Waard en D66-lid. Stem Divers zegt niet gelieerd te zijn aan een politieke partij.

Een verbod op de Turkse en pro-Koerdische partij HDP komt steeds dichterbij, meldt de Turkse nieuwssite Ahval News.

Het Turkse Hof van Cassatie gaat bestuderen of de HDP banden heeft met de PKK, een separatistische organisatie die strijd voor een onafhankelijk Koerdistan. De organisatie heeft ook terreuraanslagen gepleegd en staat in Turkije, de EU en de Verenigde Staten op de terreurlijst. Leider Öcalan zit een levenslange celstraf uit.

Mocht het Turkse hof beslissen dat die banden met de PKK er inderdaad zijn, dan kan er een rechtszaak worden aangespannen om de op één na grootste oppositiepartij van Turkije te verbieden.

Devlet Bahceli van de extreemrechtse MHP-partij, tevens de coalitiepartner van president Erdogans AKP, pleit al langer voor een verbod. Volgens hem is de enige uitkomst van een dergelijk onderzoek dat de HDP ‘het middelpunt is van terroristische daden’, zei hij gisteren.

‘Als Turkije een rechtsstaat is, is de sluiting van de HDP (…) van vitaal belang’, zei Bahceli. Hij riep de seculiere CHP, de grootste oppositiepartij van Turkije, en de nationalistische Goede Partij (IYI) op kleur te bekennen.

Maar de CHP vindt vooralsnog niet dat aan de parlementaire immuniteit van HDP-parlementariërs getornd mag worden. ‘In een land zonder een onafhankelijke rechterlijke macht hebben parlementsleden geen andere veiligheid dan hun immuniteit. Deze garantie mag niet worden opgeheven,’ aldus leider Kemal Kilicdaroglu.

Onder het mom van ‘banden met de PKK’ zijn de afgelopen jaren in Turkije vele tientallen politici, intellectuelen en activisten de bak ingedraaid, waaronder oud-HDP-leider Selahattin Demirtas. Onder diens leiding werd de HDP een factor van belang in de Turkse politiek, die bij de verkiezingen van 2015 zelfs de AKP van een absolute meerderheid afhield.

Volgens critici gebruikt de Turkse overheid de aantijging van ‘banden met de PKK’ om dissidente stemmen de kop in te drukken. Hetzelfde zou hij doen met (vermeende) aanhangers van de islamitische geleerde Fethullah Gülen, volgens Erdogan het brein achter de mislukte couppoging van 2016.

Frankrijk maakt zich schuldig aan ‘staatsislamofobie’. Dat stelt Chafika Attalai van het inmiddels opgeheven Collectief Tegen Islamofobie in Frankrijk (CCIF). CCIF en andere ‘radicale’ moslimorganisaties, scholen en moskeeën worden via een verscherpt regeringsbeleid gesloten.

Attalai was een van de sprekers in een Zoom-meeting over moslimhaat in West-Europa. De bijeenkomst werd georganiseerd door de Nederlandse organisatie Meld Islamofobie, die anti-moslimdiscriminatie bijhoudt en bestrijdt. CCIF deed tot eind vorig jaar hetzelfde in Frankrijk, maar op veel grotere en professionelere schaal. Advocaten van de organisatie spanden diverse rechtszaken aan, die dikwijls werden gewonnen.

Frankrijk besloot CCIF aan te pakken omdat de organisatie een haatcampagne tegen geschiedenisleraar Samuel Paty zou hebben ondersteund. De geschiedenisleraar werd vermoord door een extremist nadat hij Mohammed-cartoons uit het satirische blad Charlie Hebdo liet zien.

CCIF ontkent een haatcampagne tegen Paty te hebben gevoerd. De organisatie zegt alleen een onderzoek te zijn gestart naar hem, vanwege de klachten die over hem waren binnengekomen.

‘We hebben niets te maken met de moord op Samuel Paty, maar toch zijn we ‘vijanden van de Republiek’’, vertelt Attalai. Nu CCIF niet meer bestaat, is er niemand meer die voor de rechten van Franse moslims opkomt, vertelt ze. Er is enkel een nieuwe groep opgericht die het werk van CCIF voortzet, maar dan op bescheiden schaal.

Frankrijk is volgens haar een dictatuur geworden. ‘Wij hebben ons altijd aan de wet gehouden, altijd volgens de regels gespeeld. Wij zijn ‘vijanden van de Republiek’ omdat we rechtszaken hebben gewonnen, omdat we willen dat moslims trots zijn op hun identiteit. Daarom heeft de Franse overheid onze organisatie verboden.’

Volgens Attalai criminaliseert de nieuwe Franse ‘antiseperatismewet moslims. ‘Als je een hijab draagt of een baard, vijf maal per dag bidt en de moskee regelmatig bezoekt, sta je al bekend als radicaal.’

Verder hekelt ze het ‘systematisch hinderen’ door de overheid. Moskeeën en scholen worden officieel niet gesloten omdat ze islamitisch zijn, zegt ze, maar bijvoorbeeld omdat er per ongeluk nog een pak yoghurt van over datum in de koelkast staat. Dan houden ze zich niet aan de regels en kunnen ze worden aangepakt, aldus Attalai.

Voordat CCIF officieel werd verboden besloot de organisatie het geld van de organisatie en de infrastructuur over te brengen naar Brussel, waar het Collectief Tegen Islamofobie in Europa (CCIE) gevestigd is. Dit is niet de opvolger van CCIF, vertelt Attalai, maar een zusterorganisatie.

Vlaamse populisten en Waalse liberalen ijveren voor een verbod op CCIE. Maar daar is Attalai niet bang voor, want ‘het is in België juridisch gezien veel moeilijker om organisaties zomaar te verbieden.’

De Turkse president Erdogan heeft een video-overleg gehad met met zijn Franse ambtgenoot Emmanuel Macron. Turkije verklaarde na afloop hun relatie een ‘zeer serieuze impuls’ heeft gekregen. De situatie tussen beide landen was de afgelopen maanden erg gespannen.

Vorige maand maakten de twee NAVO-bondgenoten echter bekend dat ze samen werkten aan een routekaart om de bilaterale betrekkingen te normaliseren. Gisteren kwam het daadwerkelijk tot een gesprek.

‘Als twee sterke NAVO-bondgenoten kunnen wij belangrijke bijdragen leveren aan vrede, stabiliteit en vredesinspanningen in een breed geografisch gebied – van Europa tot de Kaukasus, het Midden-Oosten en Afrika’, zou Erdogan tegen Macron hebben gezegd.

Hun relatie geldt de laatste maanden als erg slecht. Maar: ‘Er zijn geen beledigingen meer en Erdogans woorden zijn geruststellender geworden’, vertelde een Franse regeringswoordvoerder na afloop.

Erdogan raadde Macron in oktober een psychiater aan vanwege de ‘islamofobe’ retoriek die de Franse president zou bezigen sinds de moord op geschiedenisleraar Samuel Paty, die zijn klas Mohammed-cartoons liet zien.

Sinds die moord voert Macron zijn strijd tegen ‘islamitische separatisme’ op en sluit Frankrijk ‘radicale’ moskeeën en organisaties. Daarom ook riep Erdogan de wereld op tot een boycot van Franse producten.

Ander pijnlijk punt voor Erdogan: de invloed van de Turkse overheid op Turkse moskeeën in Frankrijk wordt met Macrons nieuwe beleid aan banden gelegd.

Macron ligt ook geopolitiek in de clinch met Erdogan. Zo noemde hij de steun van Turkije aan Azerbeidzjan in het conflict om Nagorno-Karabach ‘gevaarlijk en onbezonnen’.

Frankrijk en Turkije zijn tevens tegenpolen wat betreft de burgeroorlog in Libië: Frankrijk steunt daar de Arabische krijgsheer maarschalk Haftar, Turkije steunt de voorlopige regering van Libië.

De Franse president komt daarnaast op voor de Griekse en Cypriotische belangen in de Middellandse Zee. Turkije zou daar wateren claimen waar recentelijk aardgas is ontdekt maar die officieel bij Griekenland en Cyprus horen. Recentelijk trok de Turkse vloot zich terug, wat Frankrijk als teken ziet dat er wel degelijk valt te praten met Turkije.

Toch maakt Frankrijk zich nog niet te veel illusies. ‘Voor nu waren het slechts verbale acties’, aldus de Franse woordvoerder over het gesprek met Erdogan.

De Duitse veiligheidsdienst heeft verklaard dat de partij Alternative für Deutschland (AfD) vermoedelijk een rechtsextremistische beweging is. Hierdoor kunnen de autoriteiten toezicht houden op de gehele partij via spionage en afluisteren, meldt het Duitse tijdschrift der Spiegel.

De veiligheidsdienst wacht nog wel nog een lopende rechtszaak af, waarin AfD aanvecht dat het kan worden afgeluisterd. Ook AfD-leden die zich gekandideerd hebben voor de parlementsverkiezingen van later dit jaar zullen niet in de gaten worden gehouden.

De veiligheidsdienstdienst zegt sinds begin 2019 veel bewijs te hebben verzameld van schendingen van de vrije democratische basisorde, op basis van honderden toespraken en verklaringen van functionarissen op alle partijniveaus. Een duizend pagina’s tellend rapport moet bewijzen dat de AfD in strijdt handelt met de menselijke waardigheid en de democratie.

AfD komt vaak in het nieuws met controversiële acties en uitspraken. Zo zorgde partijprominent Alexander Gauland (foto) voor veel ophef door te stellen dat Duitsland trots mocht zijn op de prestaties van de Wehrmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook noemde Gauland het nazitijdperk slechts een stukje ‘vogelpoep’ in de Duitse geschiedenis.

De veiligheidsdienst ziet een groeiende invloed van extreemrechts binnen AfD als belangrijke reden om de partij als ‘verdachte zaak’ te classificeren. Daarnaast zijn er banden met extreemrechtse organisaties zoals de Identitäre Bewegung, waarvan de Franse zusterorganisatie, Génération Identitaire onlangs is verboden.

AfD is momenteel de derde partij van Duitsland en daarmee de grootste oppositiepartij in de Bondsdag De partij staat al onder toezicht in de deelstaten Brandenburg, Thüringen, Saksen-Anhalt en Saksen.