Tijdens de jaarwisseling was de Rotterdamse Erasmusbrug doelwit van een racistische actie. ‘White lives matter’ en ‘Vrolijk blank 2023’ stond er te lezen. Ook de ‘veertien woorden’ stonden op de brug geprojecteerd. Dat is een gevaarlijke slogan, die rechtstreeks uit het neonazisme komt, waarschuwen deskundigen.
Nam de politie deze actie wel serieus genoeg? Dat vroegen diverse mensen zich op Nieuwjaarsdag op sociale media af. Seada Nourhussen, hoofdredacteur van OneWorld, ging in een tweet nog een stapje verder door betrokkenheid van de politie te suggereren: ‘Als ik lees dat de R’damse politie de racismepropaganda op de Erasmusbrug gaat onderzoeken, is mijn eerste gedachte: sure they weren’t involved?’
Hans Zundert* volgt al jaren de ontwikkelingen op de extreme rechterflank van het Nederlandse politieke spectrum. ‘Dat geneuzel over White Lives Matter en Black Lives Matter is een afleidingsmanoeuvre’, zegt hij stellig. Hij verwijst naar een groep witte mensen, die zich hardop afvragen waarom de leus white lives matter racisme zou zijn, terwijl black lives matter dat niet is. Ongehoord Nederland-presentatrice Raisa Blommestijn spreekt op Twitter van ‘zogenaamd’ racisme en vraagt zich af wat nu precies het probleem is.
Op die vraag kan Zundert zonder meer antwoorden. ‘Het is belangrijk om de focus te leggen op de veertien woorden’, vertelt hij. Deze woorden waren afgebeeld op de Erasmusbrug. ‘Ze verwijzen naar een passage daarover in Mein Kampf.’ Dat is de titel van het boek dat Adolf Hitler schreef in 1924 en waarin hij zijn nazi-ideologie uiteenzet. De bedenker van de veertien woorden, David Eden Lane, heeft nooit iets gezegd over de connectie van deze leuze met Hitlers boek, maar tegenwoordig zijn de woorden vooral populair onder extreemrechtse en neonazistische extremisten. Zundert: ‘De wit-nationalistische aanslagpleger van Christchurch had die veertien woorden ook geschreven op het geweer waarmee hij meer dan vijftig moslims heeft vermoord.’
Zundert wijst erop dat ook de journalist Marieke Kuypers in een twitterdraad al wees op de oorsprong van die veertien woorden en dat ook witte nationalisten de racistische leuzen op de Erasmusbrug als propaganda gebruiken. ‘We moeten dit heel serieus nemen’, vindt Zundert. Hij wijst erop dat ook extreem-nationalistische bewegingen de actie op de Erasmusbrug omarmen. Zelf vermoedt hij dat achter die actie dezelfde mensen zitten die tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 stickers met ‘White lives matter’ plakten op verkiezingsposters van de Rotterdamse PvdA. Die stickers waren over het gezicht van Richard Moti heengeplakt.
‘Dat is geen kattenpis’, vindt Zundert. De actie op de Erasmusbrug is volgens hem ‘een georkestreerde actie’. ‘Dat doet je niet zomaar met een beamer uit de Media Markt. Dit is professioneel werk met professioneel materiaal. En ze zijn supertrots op hun racistische daad.’
*Niet zijn echte naam, omdat Zundert om veiligheidsredenen anoniem wil blijven. Zijn identiteit is bij de redactie bekend.
De Turkse verkiezingsstrijd kan overvloeien naar Duitsland. Daarvoor waarschuwt Thomas Haldenwang, directeur van het Duitse Bureau voor bescherming van de grondwet, in dagblad die Welt.
In juni kiest Turkije een nieuwe president en worden er parlementsverkiezingen gehouden. Haldenwang signaleert het risico dat Turkse binnenlandse politieke conflicten worden uitgevochten in Duitsland. De inlichtingendienst heeft ‘de eerste campagnefolders van individuele deelnemers’ al gezien, partijen die meedoen aan de komende Turkse verkiezingen.
Afgelopen november verspreidde de AK-partij een brief met daarin de oproep aan Duitse Turken om in 2023 op president Erdogan te stemmen. Sinds 2017 mogen politici uit landen buiten de EU drie maanden voor de verkiezingsdatum geen campagne meer voeren in Duitsland.
In 2017 voerden de Turkse president Erdogan en zijn aanhangers campagne onder Turken in Duitsland, Nederland en andere landen, met als doel dat zij voor het wijzigen van de grondwet zouden stemmen. In Nederland leidde deze campagne tot een diplomatieke rel. Het vliegtuig met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken mocht niet landen in Nederland. De Turkse minister van Familiezaken, die via Duitsland met de auto naar Nederland kwam, moest ons land onder politiebegeleiding verlaten.
Op de drempel van het nieuwe jaar is het goed nog een keer terug te blikken op 2022. Het belangrijkste nieuws was de oorlog in Oekraïne. De inval van Rusland maakte de wereld in een klap een stuk onveiliger. Ook in Nederland zijn de gevolgen nog steeds voelbaar. De energiecrisis met de daaruit voortkomende inflatie raakt iedereen.
Wij besteedden aandacht aan de dubbele moraal die zo plotseling haar intrede deed in de wereld van asielopvang. We omarmen Oekraïners als soortgenoten, wat heel goed is. Maar voor vluchtelingen uit Syrië en andere landen ligt geen rode loper klaar. Ze leven mee met hun Oekraïense lotgenoten, maar het steekt hen dat vluchtelingen uit Europa een streepje voor hebben. De Syriër Mohammed Badran zei het als volgt: ‘Oekraïners kregen in één dag verblijfsrecht terwijl wij jaren hiervoor hebben moeten strijden en steeds aanliepen tegen gesloten deuren.’
De vluchtelingencrisis en het falende asielbeleid blijven een lelijk verhaal. In een van ‘s werelds rijkste landen sliepen honderden migranten nachtenlang op een koude grond voor de ingang van het aanmeldcentrum in Ter Apel. Het overlijden van een baby in de sporthal bij het azc deed vragen rijzen over de doodsoorzaak en de omstandigheden in de gebrekkige faciliteiten.
Ook buiten onze landsgrenzen zorgde de oorlog in Oekraïne voor onrust. Het belang van Turkije voor de veiligheid van de Europese Unie werd zonneklaar. Bijna alle EU-leiders, waaronder premier Mark Rutte, moesten bij de islamist Erdogan langs om hem te vriend te houden. Een reeks ongemakkelijke audiënties bij een autocraat die honderden journalisten gevangenhoudt, bijna dagelijks minderheden zoals Koerden, linkse Turken en Gülen-sympatisanten onderdrukt en de EU met vluchtelingen chanteert. Realpolitik was het devies.
Antidemocratische partijen
In 2022 dook het extremistisch gedachtengoed in Europa verder op. In Duitsland is de voorbereiding van een extreemrechtse staatsgreep voorkomen. In eigen land kampen we met vergelijkbare geluiden. De Amsterdamse bioscoop Pathe Tuschinski, opgericht door een slachtoffer van de Holocaust, cancelde naar aanleiding van onze berichtgeving de première van een documentaire over Forum voor Democratie-Kamerlid Gideon van Meijeren. De productiemaatschappij probeerde vervolgens tevergeefs alle kosten op de Kanttekening te verhalen.
Verbieden van partijen als Forum is geen oplossing. Laat staan dat het een geschikte permanente handelwijze is richting extreem gedachtegoed in het parlement. Er is een grondwettelijke borging nodig die antidemocratische partijen en ideeën geen kans geeft. Bijvoorbeeld een Grondwettelijk Hof dat net als in Duitsland kan toetsen of partijen een gevaar vormen voor de rechtsstaat.
Discriminatie en diversiteit
Institutionele discriminatie was wederom een belangrijk thema. Denk aan de toeslagenaffaire, waarover al veel is gezegd, ook door ons. De documentaireDe Blauwe Familie toont de heftige gevolgen van discriminatie binnen de politie. Ook het onlangs uitgebrachte rapport van het ministerie van Buitenlandse zaken over racisme onder ambtenaren en medewerkers is zeer alarmerend. Tenslotte werd de LHBTIQ+ discussie een ongemakkelijk dossier. In Amsterdam nodigde burgemeester Halsema alle moskeebesturen uit voor het ondertekenen van een steunverklaring. Onze columnist Lody van de Kamp kaartte dit in zijn column aan en vroeg waarom alleen maar moskeebesturen werden ontboden en bijvoorbeeld kerken en synagogen niet. Dit werd al snel opgepikt door andere media. Amsterdam trok de steunverklaring in, maar het ongemak blijft.
Ook binnen GroenLinks waren discriminatie en diversiteit gevoelige thema’s. In ons artikel ‘Heb je nog bruine hoofden voor mij?’ GroenLinks worstelt met diversiteit illustreerden we de diversiteitsdiscussie binnen die partij. Leden vinden dat partij voor de bühne aan diversiteit doet. Als puntje bij paaltje komt, wordt er volgens hen niet thuis gegeven.
Slavernijverleden
Gelukkig was er ook hoopgevend nieuws. Voor het eerst in de geschiedenis haalde een Afrikaans elftal de halve finale van het WK. En daar mag best om gejuicht worden, ondanks alle kritiek op het WK in Qatar. Want dé verrassing waren ze, het Marokkaanse team. Het juichen voor het Marokkaanse elftal liet zien hoeveel behoefte er is aan positief nieuws over Marokkaanse-Nederlanders. Dat ook veel autochtone Nederlanders de Leeuwen van de Atlas steunden was een lichtpunt. Een ander geluid klonk eveneens: het enthousiasme voor het Marokkaanse team werd gezien als een gebrek aan loyaliteit aan Nederland en er werd – terecht – gewezen op rellen die na de wedstrijden plaatsvonden.
Op de rand van het jaar is er een ander wapenfeit dat waardering verdient. De excuses van Rutte voor het slavernijverleden en de erkenning van de doorwerking van het Nederlandse slavernijverleden in het hier en nu, verdienen applaus. Al blijven we dit proces kritisch volgen. In de aanloop werden door de regering enkele procesmatige fouten gemaakt die niet voor herhaling vatbaar zijn.
In het nieuwe jaar zullen we deze en andere hete hangijzers volgen met een paar nieuwe gezichten. Twee nieuwe eindredacteuren, Mariska Jansen en Remco van Mulligen, nemen het stokje over van Arnout Maat, die de overstap maakt naar Elsevier Weekblad.
De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan is door de parlementsvoorzitter Mustafa Şentopfor genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. Hij zou die prijs verdienen voor zijn inbreng als onderhandelaar in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. De Kanttekening vraagt een aantal mensen om een reactie op dit nieuws.
De Griekse nieuwszender Greek City Times meldt het nieuws dat de parlementsvoorzitter Erdoğan wil nomineren. In Nederland roept dit zeer kritische reacties op. ‘Het is ironisch dat hij genomineerd is voor een vredesprijs, terwijl hij tegelijk oorlog aanwakkert tegen de Koerden’, merkt Ozan Türkdoğan op. ‘Belachelijk’ noemt socioloog Serpil Ates de nominatie.
Volgens Erdoğan maken westerse regeringen zich vooral schuldig aan provocaties en nemen ze niet de moeite om een vredesakkoord tussen de twee landen te bereiken. De Turkse president drong al in maart aan op een wapenstilstand,tijdens een gesprek met de Russische president Vladimir Poetin.
Vijf maanden geleden maakte Erdoğan de graandeal mede mogelijk, waardoor Oekraïne vanuit diverse havens weer kon exporteren. Dit leidde tot internationale erkenning voor zijn bijdrage aan een oplossing van de crisis. De Nederlandse premier Mark Rutte schreef op zijn sociale media ‘veel waardering’ te hebben voor de inspanningen van Erdoğan.
Een Amerikaanse voormalig ambtenaar en politicoloog schreef in juli dat de Turkse president een nominatie voor de Nobelprijs verdient. ‘Het buitenlandse beleid van Erdoğan mag dan agressief en inconsequent zijn, maar alleen omdat hij erin slaagde goede betrekkingen te onderhouden met de twee strijdende partijen was het akkoord überhaupt mogelijk’, schrijft hij in The Hill.
‘Hij speelt alles of niets’
Critici van het Turkse regime zijn het niet eens met de nominatie, vertellen zij aan de Kanttekening. Politicoloog Ozan Türkdoğan ziet de nominatie van Erdoğan als een truc om zijn populariteit onder Turkse kiezers te verhogen: ‘Erdoğan speelt do or die om de verkiezingen in 2023 te winnen. Hij heeft nog veel meer te verliezen dan verkiezingen. Denk aan rechtszaken tegen hem en zijn familie. In de twintig jaar dat hij aan de macht is, heeft hij veel haat en nijd gecreëerd bij zijn tegenstanders.’
‘Dankzij de graandeal, die hij knap voor elkaar wist te krijgen, staat de president op het internationale podium wel in de spotlights’, geeft Türkdoğan toe. ‘Toch is het ironisch dat Erdoğan genomineerd is voor een vredesprijs die hij toch niet zal winnen, terwijl hij intussen oorlog aanwakkert tegen de Koerden en Griekenland provoceert. Want in tijden van oorlog scharen mensen achter hun leider. Hij speelt alles of niets en vanuit zijn perspectief heeft hij geen andere keus.’
‘Miljoen Koerden ontheemd’
Socioloog en activist Serpil Ates legt uit aan de Kanttekening dat zij de nominatie beoordeelt tegen de achtergrond van het agressieve beleid van Erdoğan: ‘Hij probeert met op het internationale toneel zichzelf voor te doen als een goede leider, die niet wil dat de spanningen in Oekraïne verder oplopen, maar mensen zijn niet blind voor zijn aanvallen tegen de Koerden, Alevieten, Armenen en de politieke oppositie.’
‘Het is belachelijk om hem op basis van zij rol in de Oekraïne-oorlog een vredesprijs te geven terwijl zijn tirannieke houding in het verleden niet meetelt. In 2019, toen Erdoğan het Syrische Afrin binnenviel, heeft hij een miljoen Koerden ontheemd. Elf jaar geleden heeft hij tijdens een luchtaanval vijfendertig grotendeels minderjarige Koerdische jongeren gedood. Waar was toen zijn rol als vredesonderhandelaar?’
‘Valse beschuldigingen van terrorisme’
Ook Mehmet Bozkaya, jurist en lid van het Institute for Diplomacy and Economy, waarschuwt dat de nominatie van Erdoğan niet als een onafhankelijke stap kan worden gezien. De president gebruikt volgens hem deze nominatie om in de aanloop naar de verkiezingen van juni aan populariteit te winnen.
Bovendien is de parlementsvoorzitter een trouwe ambtenaar van Erdoğan, vertelt hij aan de Kanttekening: ‘We kunnen dus redelijkerwijs zeggen dat Erdoğan zichzelf heeft genomineerd voor de Nobelprijs.’
‘Daarnaast kunnen we moeilijk zeggen dat hij heeft bijgedragen aan de oplossing van de Oekraïense-crisis’, voegt hij toe. ‘Het is waar dat Turkije een bemiddelende rol speelde bij de graandeal. Het voert de sancties tegen Rusland echter niet uit en het vermoeden bestaat dat Turkije deze sancties zelfs zou kunnen dwarsbomen. We weten ook dat Turkije militaire operaties uitvoert in de buurlanden. De gerechtigheid zegeviert niet meer, maar tienduizenden onschuldige mensen worden in Turkije aangeklaagd wegens valse beschuldigingen van terrorisme. Daarom is zijn nominatie voor de Nobelprijs voor de Vrede een niet-serieuze aanvraag en misschien zelfs een grapje.’
De Grote Moskee van Parijs stapt naar de rechter vanwege uitspraken van de internationaal bekende schrijver Michel Houellebecq. Die heeft volgens de moskee ‘zeer ernstige opmerkingen over moslims in Frankrijk’ gedaan, meldt het Nederlands Dagblad.
Houellebecq zou volgens het moskeebestuur hebben gezegd dat ‘moslims geen echte Fransen zijn’. Hij zou die uitspraken hebben gedaan tijdens een gesprek met filosoof Michel Onfray voor het linkse tijdschrift Front Populaire.
Houellebecq zei dat Franse burgers zich aan het bewapenen zijn en dat er aanslagen op moslims zullen volgen. Hij vervolgde met: ‘Autochtone Fransen’ willen dat moslims stoppen met ‘stelen en hen aan te vallen’.
De Grote Moskee maakte de aanklacht woensdag op Twitter bekend. De moskee noemt de uitspraken van Houellebecq ‘onacceptabel en van verbijsterende brutaliteit’. De uitspraken van Houellebecq zetten volgens de aanklacht aan tot haat aan tegen moslims. De moskee voegt toe voorstander te zijn van debat in een democratische samenleving, maar wil een streep trekken als het aankomt op haatzaaien en uitsluiting.
De Marokkaanse international Zakaria Aboukhlal krijgt excuses van Mohammed Tijjini. Die laatste had Aboukhlal vorige week ervan beschuldigd salafisme te promoten, onder andere bij medespelers van het Marokkaanse voetbalelftal. De Marokkaans-Nederlandse website Bladnameldt dat Tijjini onder dreiging van een rechtszaak op zijn woorden terugkomt.
Aboukhlal is geboren in Rotterdam en speelde lange tijd voor AZ. Hij was een van de spelers die recent op het WK met Marokko de halve finale haalde.
Tijjini uitte zijn beschuldigingen op de door hem opgerichte Arabischtalige site Achkayne. De aantijging dat Aboukhlal het salafisme zou aanhangen, riep direct veel kritiek op.
Salafisme is een zeer behoudende stroming in de islam. Veel aanhangers van salafisme houden zich afzijdig van politiek, maar er zijn ook salafisten die ernaar streven een strenge vorm van sharia in te voeren in de gehele samenleving. Een kleine minderheid is bovendien jihadistisch en wil haar ideologie met geweld doorvoeren. Dat maakt dat de beschuldiging van salafisme aan het adres van Aboukhlal controversieel is.
Als reactie op het artikel op Achkayne daagden Aboukhlal en de Marokkaanse voetbalbond FRMF het platform voor de rechter. De bond liet in een verklaring weten dat het zich op alle wettelijk mogelijke manieren zal inzetten om spelers te beschermen en valse beschuldigingen te weerleggen.
Na Kerst kwam Tijjini met een reactie, waarbij hij zijn aantijgingen terugnam. Op zijn persoonlijke YouTube-kanaal bood hij excuses aan aan Aboukhlal en aan de FRMF en haar voorzitter Fouzi Lekjaa. Volgens Tijjini was het artikel geschreven met ‘goede intentie’ en om ‘vragen bij de lezers’ te delen.
Slavernij-excuses, Oekraïne, Qatar, de luidruchtige intrede van Ongehoord Nederland, de verdere radicalisering van Forum voor Democratie, ophef over ‘woke’ en het ‘n-woord’ en meer. Dit zijn de meest gelezen artikelen op de Kanttekening van 2022:
9. Clarence Seedorf bekeerd tot de islam | Een van de succesvolste Nederlandse voetballers aller tijden werd begin dit jaar moslim. Hij houdt wel zijn eigen naam en gaat dus niet het voorbeeld achterna van wijlen Cassius Clay (Mohammed Ali).
16. Omstreden influencer Andrew Tate bekeerd tot islam | Ook de wereldberoemde influencer Andrew Tate (35) wendde zich dit jaar tot Mekka. Hij verwierf een grote fanbase met zijn homofobe, racistische en met name vrouwonvriendelijke uitspraken.
19. Baudet de nieuwe Atatürk? | Bicultureel, maar fan van ‘boreaal’ FvD? Het klinkt misschien onlogisch. Toch is het uiterst rechtse Forum voor Democratie steeds meer in trek bij Turks-Nederlandse jongemannen. De Kanttekening berichtte er als eerste over.
21. TikTokker van kleur: ‘Dankzij witte mensen blijf ik dik’ | De Indiase TikTokker Marzuka Tartil Esha ging viral door witte mensen de schuld te geven van haar overgewicht. Op social media werd met hoon op haar verhaal gereageerd, maar ze kreeg ook steun.
22. Op school geen gebedsruimte, wel een genderneutraal toilet | Geen stilteruimte op de Amsterdamse mbo-school waar rabbijn en columnist Lody van de Kamp onlangs langsging. De schooldirectie houdt voet bij stuk. Een genderneutraal toilet is er wel.
26. Pegida wil zaterdag de Koran verbranden in Rotterdam | Anti-islambeweging Pegida mocht demonstreren in Rotterdam. De beweging hintte op een Koranverbranding; ophef volgde. Voorman Edwin Wagensveld werd echter tijdig door de politie in een busje gezet.
27. Eva Klooster: ‘Wit privilege is overal, als je het wilt zien’ | Discriminatie: gaat het de goede of de slechte kant op? We spraken dit jaar ervaringsdeskundigen en topwetenschappers. Ook met Eva Klooster, politicoloog en auteur van het boek Hangplek Holland.
Twee Iraanse vrouwelijke schakers hebben zonder hoofddoek deelgenomen aan een toernooi in Almaty, Kazachtstan. Het lijkt een statement tegen het regime, dat met harde hand een burgeropstand voor meer vrijheden probeert neer te slaan.
Op foto’s van de Internationale Schaakfederatie zijn schaaksters Sara Khadem en Atousa Poukashiyan te zien met zichtbaar haar, terwijl ze zich concentreren op hun spel. De hoofddoek is verplicht volgens de strenge islamitische kledingvoorschriften van Iran.
De 22-jarige Mahsa Amini stierf in september in hechtenis nadat ze was gearresteerd voor het niet naleven van deze voorschriften, waarna de protesten uitbraken. Iraanse vrouwen nemen het voortouw in deze opstand door hun hoofddoek af te doen en soms zelfs te verbranden. Ook Iraanse sporters maken statements. In oktober nam de Iraanse klimmer Elnaz Rekabi zonder hoofddoek deel aan een toernooi in Zuid-Korea. Later zei ze, mogelijk na druk van de overheid, dat ze dit onbedoeld had gedaan.
Eerder deze maand zei de Iraanse regering dat de zedenpolitie is opgedoekt, maar waarnemers blijven wantrouwig. Intussen zijn honderd Iraniërs, waaronder vijf vrouwen, ter dood veroordeeld voor hun deelname aan de protesten. Al deze maand zijn twee mannen opgeknoopt.
De Israëlische president Isaac Herzog heeft koning Mohammed VI van Marokko bedankt voor het beschermen van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De president stelt dat Marokko een ‘veilige haven’ was voor Joden, die zo konden ontkomen aan de Holocaust, meldt het Franse persbureau AFP.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Mohammed V, de grootvader van de huidige koning, sultan van Marokko, dat toen nog onder Frans bewind viel. De sultan staat erom bekend dat hij anti-Joodse wetten, die waren voorgeschreven door de pro-Duitse Vichy-regering van Frankrijk, weigerde uit te voeren.
Herzogs brief aan koning Mohammed komt twee jaar na de normalisering van de banden tussen Israël en Marokko. Hij uit zijn dankbaarheid voor ‘de mensen van Marokko die al generaties lang hebben gehandeld om de veiligheid, het welzijn en het culturele erfgoed van de Joodse gemeenschap in het koninkrijk te beschermen’.
Al in de vijftiende eeuw vluchtten Joden naar Marokko vanuit Spanje, memoreerde Herzog. Joden wilden zo ontkomen aan de christelijke heersers die op het Iberisch schiereiland de macht veroverden op de moslims.
Eeuwenoude oases in het binnenland van Marokko staan droog dankzij de klimaatcrisis. Daarmee dreigt een oasegebied ten zuidoosten van Marrakesh te verdwijnen, meldt de Arabische tv-zender al Jazeera. Dat heeft vooral grote consequenties voor de landbouw in deze regio.
De bewoners van de oase Alnif zien dat hun land kurkdroog is. Waterputten zijn droog en eeuwenoude palmbomen dragen geen vruchten. Schaap- en geitenhouder Hammou Ben Ady vertelt dat zijn dieren door de droogte geen gras meer kunnen grazen. Ze moeten het doen met door de overheid uitgedeelde voer.
November is normaal een koude, natte maand in deze regio, maar dit jaar blijft regen uit. De koning riep iedereen op voor regen te bidden – een oude islamitische traditie bij extreem droge tijden.
Mohammed Bozama, een andere bewoner, vertelt dat de afgelopen drie jaar veel bewoners zijn gevlucht naar de stad. Veel jongeren trekken zelfs helemaal naar Europa. Dat komt volgens hem vooral door de droogte. Hij stelt dat de crisis wordt verdiept door het zonder toestemming graven van waterputten en het gestegen waterverbruik.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
