Bij een ‘hevig artilleriebombardement’ op een resort in de Iraaks-Koerdische stad Zakho, vlak over de grens met Turkije, kwamen gisteravond zeker acht toeristen om. Dat melden Irakese staatsmedia. Irak geeft Turkije de schuld, maar dat land ontkent.
Volgens de Irakese premier onderstreept ‘deze brute aanval het feit dat Turkije Iraks voortdurende eisen negeerde om zich te onthouden van militaire schendingen van het Irakese grondgebied en de levens van zijn mensen’.
Turkije voert regelmatig aanvallen uit in Koerdische Autonome Regio, beter bekend als Iraaks-Koerdistan, in de lucht en op de grond. Dit alles in de strijd tegen Koerdische PKK-milities, die bases heeft in de Irakese bergen. Turkije beschouwt de PKK als terroristen. Ook in de Europese Unie en Amerika staat de PKK op de terreurlijst.
Irak heeft de Turkse ambassadeur ontboden en bezwaar gemaakt bij Turkije, maar dat land ontkent iets met de aanval te maken te hebben. De Turkse buitenlandminister Mevlüt Cavusoglu (foto) zegt dat deze aanval door ’terroristen’ moet zijn uitgevoerd.
Dat Turkije nu beschuldigd wordt, zou juist een gevolg van ‘propaganda’ van de PKK zijn. Cavusoglu: ‘De Iraakse autoriteiten mogen niet in deze val trappen.’
Landen reageren geschokt op de aanval. Ook de Nederlandse vertegenwoordiger in Iraaks-Koerdistan condoleert de families van de slachtoffers. ‘Heel veel sterkte om dit immense verdriet te dragen. Dit soort aanvallen zouden nooit mogen gebeuren.’
Andrew Torba, CEO van het alternatieve sociale medium Gab én adviseur van de Republikeinse gouverneurskandidaat Doug Mastriano (Pennsylvania), bezondigt zich op reguliere basis aan ongebreideld antisemitisme. Dat meldt de Amerikaanse website Media Matters.
Gab, opgericht in 2016, is een alternatief social medium dat racistische en antisemitische toelaat en daarmee een vrijhaven voor extreemrechts. De extreemrechtse terrorist Robert Gregory Bowers was actief op Gab en schreef daarop antisemitische berichten. In 2018 pleegde Bowers een aanslag op een synagoge in de Amerikaanse stad Pittsburgh.
Gab-directeur Torba (3,6 miljoen volgers) zelf verspreidt ook racistische en antisemitische content. Hij deelde een video die Joden verantwoordelijk houdt voor ‘genocide’ op witte mensen. Deze samenzweringstheorie komt erop neer dat Joden achter de schermen de aanjagers zouden zijn van een groot ‘omvolkingsproject’, waarbij migranten de – overwegend witte – westerse landen ‘overnemen’ en abortus, lage geboortecijfers en interraciale huwelijken bij witte mensen gestimuleerd worden.
Torba loofde ook een gebruiker die Gab prees om de mogelijkheid om op dit platform ‘verschillende meningen over de Holocaust’ te uiten. Ook prees hij gebruikers die zeggen dat Joden verantwoordelijk waren voor abortus, dat Joden Jezus hebben vermoord dat de Oekraïense democratie net zo ‘nep, Joods en homo’ is als de Amerikaanse democratie.
Torba adviseert gouverneurskandidaat Douglas Mastriano, een Republikeinse hardliner, bondgenoot van oud–president Donald Trump en QAnon-aanhanger.
QAnon is een internetcomplottheorie die in 2017 de uiterste rechtervleugel van de VS veroverde. Aanhangers beweren dat Trump een geheime strijd voerde tegen een kliek van satanische pedofielen en zijn ‘deep state’-medewerkers.
Op Trump-rally’s komen nog steeds bezoekers met T-shirts met QAnon. Een peiling wees vorig jaar uit dat één op de vier Republikeinse stemmers in de theorie gelooft.
Courtney Holland, de nieuwe woordvoerder van de Republikeinse Senaatskandidaat Adam Laxalt, marcheerde op 6 januari 2021 naar het Capitool met leden van een extreemrechtse groepering. Dat meldt de Amerikaanse tv-zender CNN.
Holland heeft zich niet schuldig gemaakt aan strafbare feiten en ging niet het gebouw in, meldt de zender ook.
Trump-aanhangers geloofden dat Donald Trump eind 2020 de presidentsverkiezingen had verloren vanwege stemfraude en bestormden het jaar daarna op 6 januari het parlementsgebouw.
Holland zou ook spreken als Trump opnieuw zou worden ingehuldigd als president, maar dat gebeurde niet.
Holland marcheerde samen met de Oath Keepers, een extreemrechtse militie uit de Verenigde Staten die vooral bestaat uit oud-agenten en ex-militairen.
De Oath Keepers beweren dat ze de Amerikaanse grondwet verdedigen. De organisatie moedigt haar leden aan om bevelen die in strijd zouden zijn met de Amerikaanse grondwet niet te gehoorzamen.
Holland beweert nu dat ze niet wist dat de mannen die haar hadden vergezeld Oath Keepers waren. Ze zegt dat ze dacht dat dit normale ‘beveiligers’ waren.
Twee Oath Keepers die Holland begeleid hadden zijn inmiddels aangeklaagd voor hun rol in de aanval op het Capitool.
Hollands werkgever Adam Laxalt, Senaatskandidaat voor de staat Nevada, is een bondgenoot van ex-president Donald Trump. Laxalt neemt het op tegen de Democratische senator Catherine Cortez Masto en heeft een reële kans om te winnen.
Het College voor de Rechten van de Mens heeft twee docenten in het gelijk gesteld, die protesteerden tegen een taaleis in een vacature van de Haagse Hogeschool. De hogeschool maakte onterecht een indirect onderscheid op basis van ras, aldus het college.
Docenten moesten volgens de vacature voor een functie bij de opleiding International Public Management uitstekend Nederlands en Engels kunnen spreken, maar de voertaal op de opleiding was Engels. Niet-Nederlandse docenten voelen zich gediscrimineerd.
Volgens het College voor de Rechten van de Mens is niet bewezen dat de taaleis noodzakelijk is voor deze functie. Alleen wanneer het gaat om een noodzakelijke eis mag een werkgever een indirect onderscheid maken op het gebied van ras. Een taaleis is volgens het College zo’n indirect onderscheid.
De Haagse Hogeschool verdedigt zich met het argument dat er ontwikkelingsmogelijkheden zijn voor kandidaten: bij onvoldoende beheersing van het Engels of Nederlands zouden er afspraken gemaakt kunnen worden. De klagers besloten uiteindelijk niet te solliciteren. Daardoor ondervonden ze volgens de Haagse Hogeschool geen persoonlijk nadeel.
De oordelen van het College voor de Rechten van de Mens zijn niet juridisch bindend.
Over abortus is de islam liberaler dan het christendom. Abortus is onder voorwaarden toegestaan, mits binnen 120 dagen na bevruchting, vinden de meeste moslimgeleerden. Hoe zit het met euthanasie?We vroegen het aan islamwetenschapper Chaïma Ahaddour.
Euthanasie staat weer op de politieke agenda, nu D66-minister Ernst Kuiper (Volksgezondheid) euthanasie voor doodzieke kinderen onder de twaalf jaar mogelijk wil maken. In oktober zal Kuipers op zijn plannen terugkomen bij de Kamer.
Kindereuthanasie is een gevoelig onderwerp, ook binnen de coalitie. In 2020 liet de ChristenUnie weten hiertegen te zijn. Wel zei de partij te willen kijken naar een regeling voor de zeer specifieke groep kinderen voor wie palliatieve sedatie geen oplossing biedt.
Wat vinden moslims hiervan? Dé deskundige op dit gebied is de Belgische wetenschapper Chaïma Ahaddour (1988), assistent-professor Islamitische Ethiek aan de Katholieke Universiteit Leuven. Haar promotieonderzoek ging over ethische kwesties aan het levenseinde, waaronder euthanasie en palliatieve sedatie, en hoe Marokkaans-Belgische moslims daarover denken.
Beeld: Rob Stevens
‘De discussie hierover is bij ons goed bekend’, vertelt Ahaddour. ‘In België is euthanasie voor wilsbekwame minderjarigen sinds 2014 gelegaliseerd. Het is aan de psycholoog om de wilsbekwaamheid van kinderen te testen.’ Maar wat vinden moslims?
‘Onder de geleerden van de vier islamitische wetsscholen – Hanafi, Maliki, Sjafi’i en Hanbali – bestaat een grote unanimiteit. Euthanasie is een no go. Het is absoluut onaanvaardbaar.’ legt Ahaddour uit. ‘Hier is geen flexibiliteit, zoals die er wel is bij abortus. Ook sjiieten zijn kritisch, evenals de verschillende fatwa-commissies in Europa, zoals de Islamic Fiqh Academy en de European Council for Fatwa and Research.’
Moslimgeleerden hebben zich vanaf de jaren zeventig verdiept in seculiere medisch-ethische thema’s, zoals abortus en euthanasie. Ze wilden hierop een eigen, islamitisch verantwoord antwoord komen, aldus Ahaddour.
‘Verschillende onderzoeken onder moslims in verschillende landen laten zien dat ongeveer 95 procent van hen niet akkoord is met euthanasie – de overgrote meerderheid. Toch is er een kleine, liberale, seculiere minderheid die vindt dat euthanasie wel zou moeten kunnen. Deze moslims vind je vooral in Iran en Turkije. Zij zijn seculier. Maar in België? Daar is euthanasie out of the question.’
Volgens onderzoek door het Centraal Bureau voor de Statistiek (2018) keurt meer dan vier op de tien Nederlandse moslims euthanasie in tenminste bepaalde gevallen goed. Maar Ahaddour zet vraagtekens bij deze cijfers, omdat dit hoge percentage niet door bestaande wetenschappelijk onderzoeken wordt ondersteund. Ook heeft ze vragen over de precieze definitie die de onderzoekers hebben gehanteerd voor het bespreken van euthanasie.
‘Veel hangt af van de formulering van de vragen. Vroeger sprak men over het onderscheid tussen actieve euthanasie en passieve euthanasie, bijvoorbeeld het uitschakelen van een beademingsapparatuur bij een onomkeerbare coma. Tegenwoordig wordt dit het ‘nalaten of staken van een levensverlengende behandeling’ genoemd, omdat het voor veel verwarring zorgt. Bij het laatste is dit wel islamitisch toegestaan, het eerste niet. In mijn eigen onderzoek en de onderzoeken die ik heb geanalyseerd kwamen we tot hetzelfde resultaat. Slechts een aantal internationale onderzoeken maakt melding van een kleine minderheid moslims die euthanasie wel goedkeurt.’
Van de dertig respondenten die Ahaddour sprak voor haar promotieonderzoek hadden twee wel begrip als iemand ánders zou kiezen voor euthanasie. ‘Ze zeiden dan de keuze van de patiënt, zijn autonomie, te respecteren. Niettemin zouden ze er wel moeite mee hebben, vertelden ze ook, als iemand uit hun eigen omgeving voor euthanasie zou kiezen. En ze zouden er zelf nooit voor kiezen.’
‘Het is absoluut onaanvaardbaar. Hier is geen flexibiliteit, zoals die er wel is bij abortus’
Waarom is euthanasie binnen de religie islam een taboe? Ahaddour: ‘God is degene die het ultieme oordeel heeft over leven en dood. Daar mag je als mens niet tussenkomen.’ Ze maakt in dit verband een onderscheid tussen ‘theologisch geloof’ en ‘eschatologisch geloof’.
‘Als we kijken naar het theologische perspectief: God is almachtig en alwetend. God is de Schepper van leven en dood, ziekte en genezing. Deze theologische opvatting speelt een belangrijke rol in de geloofsbeleving. Veel moslims vinden ook dat euthanasie een vorm van blasfemie, een vorm van godslastering is, omdat als je kiest voor euthanasie je zelf voor God speelt. Dat mag niet.’
En het eschatologische perspectief? Dat gaat over het geloof in het einde der tijden, legt Ahaddour uit. ‘In het hiernamaals moet je verantwoording afleggen voor je daden en zal je worden geoordeeld. Op basis van dat oordeel ga je naar de hemel of naar de hel. Veel moslims zijn bang dat ze straks eeuwig zullen worden bestraft, en willen daarom goed leven als gelovigen. Euthanasie wordt door veel moslims op één lijn gesteld met zelfmoord. Sommige moslims zeggen ook: ‘Als je voor euthanasie kiest, dan ga je naar de hel.’ Niettemin geloven zij dat enkel en alleen God kan en mag oordelen. ‘Alleen God heeft kennis van wat er zal gebeuren met die persoon die voor euthanasie kiest.’
Belangrijk in dit verband is de islamitische visie op het lijden. ‘Lijden wordt als een beproeving van God gezien. Lijden is dan ook niet zinloos. Je zonden worden vergeven door het lijden, het pad naar het paradijs wordt vrijgemaakt. Euthanasie is in strijd met Gods plan over leven en dood. Je moet geduld en vertrouwen hebben in God.’
Palliatieve sedatie
Wat als het lijden ondraaglijk wordt? Ahaddour wijst op palliatieve zorg als alternatief voor euthanasie. Net als het jodendom en het christendom ziet de islam hier wel ruimte voor, hoewel er nog veel discussie over is.
‘Als de pijn ondraaglijk wordt, dan kun je er voor kiezen om het bewustzijnsniveau van de patiënt te verlagen, om de symptomen van pijn onder controle te hebben. Maar dit is wel een lastig issue. Je kunt dan namelijk niet uit de Koran lezen, het gebed verrichten, afscheid nemen, vergiffenis vragen aan anderen. Je moet ook de geloofsbelijdenis uitspreken vlak voordat je sterft, een belangrijk ritueel. Dat kun je niet doen als je niet bij je volle bewustzijn bent. Sommige moslims willen daarom onder geen beding palliatieve sedatie, ook al hebben ze veel pijn. Er is zelfs een kleine minderheid van moslims die de pijn wil voelen, omdat ze denken dat ze daardoor naar het paradijs gaan.’
Geleerden wijzen echter ook op het feit dat Allah barmhartig is, vertelt Ahaddour. ‘Als alternatief kun je de geloofsbelijdenis uitspreken voor de slaap. Want de slaap is de korte dood. En voordat je palliatieve sedatie krijgt toegediend, kun je ook de geloofsbelijdenis uitspreken.’
Maar wat als de palliatieve sedatie niet meer effectief is? Sommige patiënten kiezen dan voor euthanasie, omdat de palliatieve sedatie niet meer of niet voldoende de pijn verlicht. Mag dat dan wel?
‘Vanuit islamitisch oogpunt blijft euthanasie verboden en is er geen enkel reden of omstandigheid die het wel zou toelaten’, antwoordt Ahaddour. ‘Palliatieve sedatie wordt gezien als een manier van waardig sterven. In mijn onderzoek werd euthanasie, indien palliatieve sedatie niet voldoende de pijn zou controleren, niet benoemd of gezien door de respondenten als een laatste optie. Pijnbestrijding blijft van belang voor deze groep. Indien palliatieve sedatie correct en proportioneel wordt toegediend, dan worden de symptomen ook goed gecontroleerd. Dus normaliter zou je dus ook geen pijn meer moeten voelen, gezien je bewustzijnsniveau is verlaagd.’
‘Met palliatieve sedatie neem je de pijn weg, niet het leven. Hier is wel ruimte voor’
Volgens Ahaddour weten veel moslims niet wat palliatieve sedatie is en associëren mensen dit met euthanasie. ‘Er is veel onwetendheid, zo bleek uit mijn onderzoek. Maar er is vanuit islamitisch perspectief wel ruimte voor. Met palliatieve sedatie neem je de pijn weg, niet het leven.
‘De islam is geen fatalistisch geloof, waarin je alles wat op je afkomt lijdzaam moet ondergaan. Vertrouw op God, maar onderneem zelf ook actie, zoek naar oplossingen. Je bidt tot God voor succes als je een tentamen wil halen, maar je moet natuurlijk ook studeren.’
Al met al is palliatieve sedatie een precair onderwerp. ‘Sommige kinderen kiezen voor palliatieve sedatie voor hun ouders omdat ze niet willen dat die ondraaglijk lijden, maar vertellen dit niet aan derden omdat het zo gevoelig ligt.’ Om moslims te helpen bij het maken van een weloverwogen keuze is in België een organisatie opgericht die voorlichting geeft over palliatieve sedatie: Mopa, Migratie (Moslims) en Palliatieve Ondersteuning. Ahaddour is blij met het werk van Mopa, die ervoor zorgt dat palliatieve sedatie uit de taboesfeer komt.
Het seculiere concept van zelfbeschikking is begrensd in de islam. ‘Als God in het spel is wordt het ingewikkelder. In de islam is de mens rentmeester, die zorg moet dragen voor de wereld, voor de dieren en planten, voor zichzelf als mens. Het leven is door God toevertrouwd aan de mens. Je moet daarom met respect omgaan met je leven, met je lichaam. Want God is hier de eigenaar van. Je hebt geen recht om te sterven. Dat beslist God. Wel heb je de vrijheid om te kiezen tussen goed en kwaad.’
En hoe ziet het met de verwijsplicht? In België bestaat een verwijsplicht voor euthanasie. Artsen en verpleegkundigen die tegen euthanasie zijn, hoeven hier niet aan mee te werken, maar hebben wel de plicht om de patiënt naar een collega door te verwijzen die geen gewetensbezwaren heeft. In Nederland geldt die verwijsplicht (nog) niet, om orthodoxe christenen hier met succes tegen hebben gelobbyd, maar volgens Ahaddour doen moslimartsen en -verpleegkundigen in België daar niet moeilijk over.
‘Uit andere onderzoeken weet ik dat gewetensbezwaren tegen hulp bij euthanasie ook leven onder islamitische artsen. Maar krijgen ze die vraag, dan verwijzen ze gewoon door naar een andere arts.’
Omdat er onder islamitische geleerden een grote unanimiteit bestaat over euthanasie – het mag niet – zal er in de toekomst geen liberaler standpunt over de kwestie komen. ‘Die ruimte is er gewoon niet.’
Ook ziet Ahaddour het niet snel gebeuren dat islamitische landen niet-moslims toelaten om te kiezen voor euthanasie. ‘Dat wordt toch gezien als het toelaten van kwaad’, zegt Ahaddour.
Wel verwacht ze dat liberale moslims, die voorstander zijn van euthanasie, in de toekomst luider hun stem zullen laten horen. En ook dat er meer aandacht zal komen voor palliatieve sedatie als alternatief.
Journalist Gil Tamari van de Israëlische tv-zender Channel 13ligt onder vuur, omdat hij stiekem als niet-moslim Mekka heeft bezocht voor een reportage.
Tamara slaagde erin Mekka binnen te komen en langs bijzonder plaatsen te rijden, waaronder de Grote Moskee met de kubusvormige Ka’aba, het heiligste heiligdom in de islam.
Zijn reis werd maandag uitgezonden. Veel moslims lieten op social media weten dat het niet is toegestaan om Mekka te betreden. Tamari reageerde op de ophef in een tweet dat hij niemand wilden kwetsen:
‘Als iemand aanstoot neemt aan deze video, dan bied ik mijn diepste verontschuldigingen aan. Het doel van deze hele onderneming was om het belang en de schoonheid van Mekka te laten zien.’
Velen nemen daar geen genoegen mee. De Arabische hashtag ‘Jood in de Haram’ – ‘Haram’ verwijst naar de Grote Moskee – is nog altijd trending op Twitter.
‘Ik ben al zeven jaar moslim in Saoedi-Arabië en ik heb niet de kans gehad om Mekka te bezoeken’, twittert een van de hashtag-gebruikers verontwaardigd.
In Duitsland ging ‘de heropleving van de wolf gepaard met electorale winst voor extreemrechtse partijen’, aldus een nieuwe studie door sociaal wetenschapper Bernhard Clemm von Hohenberg (Universiteit van Amsterdam).
AfD won tussen de een en vijf procentpunten bij de verkiezingen in gemeenten waar een aanval van een wolf was geweest. Hoe zit dat verband?
Allereerst is Alternative für Deutschland niet blij met de terugkeer van de wolf. Niet omdat de partij sowieso tegen ‘ongewenste migranten’ is, maar hierom: ‘De wolf is een roofdier, wat leidt tot verlies van vee onder boeren.’ AfD voerde actief campagne tegen het dier.
Hoewel Von Hohenberg geen causaal verband kon aantonen tussen AfD’s anti-wolvenstandpunt en het succes tijdens verkiezingen, is er wel een correlatie merkbaar, die voortkomt uit economische en milieusceptische overwegingen van kiezers.
Dat zit zo: het verlies van vee onder boeren wordt door inwoners als een bedreiging voor de lokale economie gezien. Tegelijkertijd is de terugkeer van de wolf te wijten aan het Duitse beleid om de natuur meer ruimte te geven. Maar kiezers die in de hoek van AfD uitkomen, vinden doorgaans economisch behoud belangrijk dan milieu- en klimaatbehoud.
‘Kortom, het bewijs wijst erop dat aanvallen van wolven een potentiële aanjager zijn van electorale radicalisering.’
Tachtig jaar geleden was de uiterste rechterflank in Duitsland nog wél dol op wolven. Adolf Hitler werd door de kinderen van Joseph en Magda Goebbels liefkozend ‘Oom Wolf’ genoemd, en verschillende hoofdkwartieren van Hitler werden naar een wolf genoemd: Werewolf, Wolfsschanze, Wolfsschlucht I en Wolfsschlucht II.
De Iraanse opper-ayatollah Ali Khamenei waarschuwde Erdogan gisteren tegen een nieuw militair offensief in Noord-Syrië. De Turkse president was, samen met de Russische president Vladimir Poetin, op bezoek bij de Iraanse president Ebrahim Raisi (foto) in Teheran.
Een nieuw Turks offensief tegen de Koerden, waar Erdogan nu al paar maanden mee dreigt, zal de regio destabiliseren, zei Khamenei voordat de topontmoeting van start ging. Hoewel Iran ‘zeker zou samenwerken’ met Ankara in de strijd tegen het terrorisme, zou een nieuw offensief in Syrië feitelijk ten goede komen aan ‘terroristen’, die ‘niet beperkt zijn tot een bepaalde groep’.
Doel van de geplande Turkse operatie is het uitbreiden van een dertig kilometer diepe veiligheidszone, die Turkije moet beschermen tegen aanvallen van de Syrisch-Koerdische YPG-milities. Volgens Turkije is de YPG gelieerd aan de Koerdische PKK, die in Turkije, de Verenigde Staten en de Europese Unie op de terreurlijst staat. Bij het Turkse offensief tegen de YPG zouden tienduizenden Turkse militairen en pro-Turkse Syrische strijders worden ingezet.
Hoewel Turkije en Rusland goede diplomatieke relaties hebben, staan ze in Syrië tegenover elkaar. Turkije steunt jihadistische rebellen die tegen de Syrische dictator Bashar al-Assad en de Koerden strijden, maar Rusland en Iran steunen Assad.
Ondanks deze botsende belangen willen de drie landen meer met elkaar samenwerken. Zo zoekt de Turkse wapenindustrie naar meer samenwerking met Iran, en willen Iran en Rusland meer samenwerking op de lange termijn tegen ‘westerse misleiding’.
Erdogan sprak in Teheran naast zijn Iraanse collega Ebrahim Raisi ook met Poetin, die de Turkse president bedankte voor zijn bemiddeling in het Oekraïense graandossier. ‘Nog niet alle problemen zijn opgelost, maar er is beweging en dat is een goede zaak’, aldus de Russische leider.
Het gaat om een plan van de Verenigde Naties voor een veilige zeecorridor voor de export van graan vanuit Oekraïne via de Zwarte Zee, mogelijk deels onder Turkse escorte. Rusland blokkeert of bezet de havens sinds de oorlog, waardoor die export niet mogelijk is.
Op dit moment dreigt daardoor een hongersnood in sommige delen van de wereld, Oekraïne is een van de grootste exporteurs van graan, met bijna 15 procent van het wereldtotaal.
Oekraïne beschuldigt Rusland van het stelen van meer dan 600.000 ton graan sinds de invasie die eind februari begon, wat Moskou ontkent.
Turkije geldt als een belangrijke doorvoerroute voor de scheepvaart uit de Zwarte Zee, waar de graanexport ook doorheen moet. Erdogan heeft goede banden met zowel Rusland als Oekraïne onderhoudt en scoort internationaal punten door in het conflict op te treden als bemiddelaar.
China wil dat de mensenrechtenchef van de Verenigde Naties een langverwacht rapport intrekt over mensenrechtenschendingen tegen de islamitische Oeigoeren in Xinjiang. Dit staat in een Chinese brief, die het internationale persbureau Reuters onder ogen heeft gehad.
De Hoge Commissaris van de Verenigde Naties, Michelle Bachelet, kreeg zware kritiek te verduren nadat ze tijdens een bezoek in mei erg zacht was voor China. Ze wil – waarschijnlijk daarom – geen tweede termijn. Maar voordat ze volgende maand afzwaait, belooft ze een kritisch rapport te publiceren over de mensenrechtenschendingen in Xinjiang tegen de islamitische Oeigoeren. China wil dit rapport tegenhouden.
‘De beoordeling (over Xinjiang, red.), indien gepubliceerd, zal de politisering en confrontatie tussen de verschillende politieke blokken op het gebied van mensenrechten intensiveren, de geloofwaardigheid van het OHCHR (het Kantoor van het Hoge Commissariaat voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, red.) ondermijnen en de samenwerking tussen het OHCHR en de lidstaten schaden’, staat in de brief.
‘We dringen er bij mevrouw de Hoge Commissaris met klem op aan om een dergelijke beoordeling niet te publiceren.’
Bronnen zeggen dat China sinds eind juni aan andere landen vragen om de brief te ondertekenen. Dit kan van invloed zijn op beslissingen van de 47-koppige VN-Mensenrechtenraad, wiens acties niet juridisch bindend zijn, maar die onderzoeken naar vermoedelijke schendingen kunnen toestaan en stoppen. Sommige landen durven geen ‘nee’ aan China te verkopen, vanwege de grote politieke en economische macht van het land.
Een Chinese woordvoerder wil er weinig over kwijt, behalve dat bijna honderd landen onlangs hun steun hadden uitgesproken voor het Chinese beleid in Xinjiang en bezwaar maakten ‘tegen inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van China onder het mom van mensenrechten’.
Het is niet duidelijk of VN-commissaris Bachelet de Chinese brief heeft ontvangen.
Het komt niet vaak voor dat ik het met de aanhangers van Vladimir Poetin eens ben. Maar een recente suggestie van de Russische Liberaal-Democratische Partij (LDP) – liberaal noch democratisch, maar gewoon extreemrechts – kan ik van harte onderschrijven.
De titel ‘president’ acht de LDP voor Poetin namelijk veel te westers, omdat die voor een staatshoofd voor het eerst aan het eind van de achttiende eeuw gebruikt is, en wel voor de Amerikaanse president George Washington. Beter zou het volgens de LDP zijn om Poetin in het vervolg met het authentiek Russische begrip ‘pravitel’ aan te duiden: heerser.
En inderdaad: van een president, waar toch altijd een zweem van westers democratisch denken omheen hangt, heeft Poetin de Veroveraar weinig weg. Hij meet zich nu al het liefst met Peter de Grote, en Iwan de Verschrikkelijke volgt straks vast ook. Maar waarom in plaats van ‘heerser’ dan niet gewoon ‘despoot’? Gezien de bloeddorstige tsaren in wier voetsporen Poetin treden wil, lijkt mij dat pas écht adequaat.
‘Despoot’ lijkt mij pas écht adequaat
Ook moet Vladimir de Verschrikkelijke dan natuurlijk wel zijn garderobe aan zijn nieuwe titulatuur aanpassen. Met zijn verachting voor democratische decadentie kan hij toch moeilijk zo’n pak met stropdas blijven dragen – het kleurloze kostuum van de westerse burgerman, waarvan de opmars in de negentiende eeuw tijdens de industriële revolutie parallel liep met de opmars van rechtstaat en democratie?
Een martiale heerser ziet er toch echt anders uit. Een met geroofde juwelen bezette pelsmantel plus kozakkenlaarzen en een berenmuts lijken mij dan toch het minste om zich van fletse consultant-types als Wopke Hoekstra te onderscheiden.
Want dat blijft natuurlijk toch opvallend: hoezeer niet-westerse dictators zich, ondanks hun gescheld op het Westen, toch als westerse democraten blijven kleden. Kennelijk blijft dat toch op een bepaald vlak ook voor hen de norm. Dat geldt niet alleen voor Poetin, maar eveneens voor paladijnen als Assad. Wijlen de Zimbabwaanse dictator Mugabe gaf zijn hele leven af op de verjaagde Britse kolonisatoren, maar het liefst kleedde hij zichzelf als een Britse gentleman. Alleen zo verwachtte hij kennelijk om voor vol te worden aan gezien.
De Chinezen hebben het ooit met het Mao-pak geprobeerd, maar Xi doet daar niet aan, en hetzelfde gold al voor zijn voorgangers. Om de hoek kiezen alleen de Noord-Koreaanse Kims voor eigen klederdracht.
Er zijn, als het om kleedstijl gaat, eigenlijk maar vrij weinig antiwesterse autocraten die de westerse mode-invloed bewust weerstaan. De archaïsche sjeiks op het Arabisch schiereiland behoren tot de uitzonderingen, waarbij de extreme klimatologische omstandigheden ter plekke ongetwijfeld een handje helpen. Maar de islamitisch-Ottomaanse revival van Erdogan past kennelijk prima in een maatkostuum. Met een sultanstulband heeft hij zich althans nog niet in het publiek vertoond.
In veel gevallen komt het niet-westerse aspect hoofdzakelijk tot uitdrukking in eigen hoofddeksels, zoals in Iran, India of Indonesië. Traditionele kledij blijft hooguit gereserveerd voor bijzondere gelegenheden – alsof men zich daarvoor schaamt, en het aantrekken van een Japanse kimono intussen als een soort verkleedpartij beschouwt.
Dat laatste geldt natuurlijk ook voor de traditionele, pre-industriële kledij in het Westen zelf. Die fameuze hermelijnen mantel heeft in Nederland een koning ook maar één keer in zijn leven om: bij zijn inhuldiging. Ook de bekleders van archaïsche ambten, die bij de denkwereld van de tijd van voor de Franse Revolutie horen, gaan bij ons in het dagelijkse leven zakelijk als burgerman gekleed. De mannen althans – voor vrouwen bestaat er veel meer speelruimte, waar voor mannen alleen elke kleur is toegestaan mits het om zwart gaat.
Net als voor de wereldwijde dominantie van het Engels illustreert ook de wereldwijde dominantie van het pak hoezeer de westerse cultuur nog steeds toonaangevend is. Daarvan getuigt eveneens het feit dat de westerse instituties vrijwel overal in naam en uiterlijke vorm zijn gekopieerd. Ook daar waar de facto totaal niet van democratie sprake is, doet men bij voorkeur toch alsof. Bijna overal worden ‘verkiezingen’ gehouden, en vrijwel elk niet-erfelijk staatshoofd, hoe tiranniek ook, heet officieel president.
‘Heerser’ in plaats van ‘president’: als Poetin die stap inderdaad neemt, breekt hij ideologisch veel openlijker met het Westen dan zelfs zijn mondiale rivaal in Peking tot nu toe heeft gedurfd.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
