De islamitisch geïnspireerde partij Nida is boos op de christelijke partij SGP. Partijleider Kees van der Staaij hield vorige week in Nieuwsuur vast aan het beginselprogramma van de SGP, dat beoogt ‘valse godsdiensten’ ‘uit te roeien’.
Het SGP-beginselprogramma verwijst naar artikel 36 van de gereformeerd-protestantse Nederlandse Geloofsbelijdenis uit 1561, dat als inzet heeft ‘om te weren en uit te roeien alle afgoderij en valse godsdienst en het rijk van de antichrist te gronde te werpen.’
Op de vraag van Nieuwsuur wat een ‘valse godsdienst’ is, antwoordde de SGP-voorman: ‘Je zou bijvoorbeeld kunnen denken aan de islam. Dat is wat er in die tijd ook mee werd bedoeld. In de context van de zestiende eeuw stond het met katholieken veel scherper tegenover elkaar, maar de katholieken kunnen gerust zijn. Het zou niet denkbaar zijn om nu te zeggen dat de katholieken geen vrijheid van godsdienst hebben.’
Volgens advocate Elsa van de Loo, nummer 2 op de kandidatenlijst van Nida, staan de opvattingen van de SGP op gespannen voet met de grondwettelijke vrijheid van godsdienst:
‘De SGP geeft aan te staan voor ‘basale’ geloofsvrijheden voor iedereen, dus moslims en moskeeën mogen er wel zijn, maar niet (zo) zichtbaar zoals het christendom. Dus wel kerkklokken voor kerken, geen gebedsoproep voor de moskee. Wel beperkingen op minaretten, geen beperkingen op kerktorens (…). Het zijn voorstellen die direct de uitoefening van godsdienst van moslims inperken en die voorstellen zijn discriminerend en onconstitutioneel als de vrijheid van godsdienst selectief wordt toegepast, sterker nog de islam specifiek beperken. Volgens Van der Staaij hoeven de katholieken zich namelijk geen zorgen te maken. Maar de moslims wel?’
De Nida-kandidate hekelt de media en andere partijen, die ‘zulke islamofobe voorstellen’ al langere tijd ‘witwassen’. Van der Loo: ‘Seculiere partijen komen vaak niet verder dan ‘je mag niet discrimineren’ of ‘religie hoort sowieso niet in de politiek of samenleving’.’
Volgens het wetenschappelijk bureau van de SGP wordt de soep in de praktijk niet zo heet gegeten als zij wordt opgediend:
‘Bij de toepassing van artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis in de bestuurlijke praktijk werd door gereformeerden een grote mate van tolerantie bepleit en betracht. Toen mr. G. Groen van Prinsterer (een prominent gereformeerd politicus uit de negentiende eeuw, red.) (1801-1876) hierop werd bevraagd, reageerde hij: ‘De praktijk heeft, dunkt mij, geleerd dat ook onze vaderen geen vervolgzieke betekenis aan het artikel hebben gehecht’. Ds. G.H. Kersten (1882-1948), de oprichter van de SGP, viel hem hierin bij: ‘Het uitroeien en doden van ketters is geen geloofsartikel van de gereformeerde kerk.’’
Diversiteit, inclusie en racisme staan steeds nadrukkelijker op de politieke agenda, net als de roep om een meer representatieve en diverse volksvertegenwoordiging. In de aanloop naar de verkiezingen interviewt Chris Aalberts daarom biculturele kandidaten voor de Tweede Kamer. Vandaag: Nilüfer Gündogan, ooit actief bij D66, maar inmiddels de nummer 2 van de nieuwe Europese partij Volt.
Je bent in Turkije geboren. Hoe kwam je naar Nederland?
‘Ik kwam naar Nederland toen ik achttien maanden was. Ik ben me er altijd van bewust geweest dat ik het in dit land een stuk makkelijker heb dan in Turkije. Mijn vader was hier al. Hij had voorspellende gaven. Hij dacht dat er een derde coup zou plaatsvinden en hij dan zijn gezin niet meer zou kunnen zien. Mijn vader liet ons daarom eind 1978 naar Nederland komen. In september 1980 kwam die coup er ook, militairen kwamen aan de macht en het land ging vier jaar op slot. Het was een verschrikkelijke tijd in Turkije. Die periode vormde de blik van mijn ouders op democratie en rechtsstaat.
‘In Nederland kwam mijn vader als gastarbeider werken in de fabriek. Als hij genoeg had gespaard, wilde hij terug. In Turkije was hij docent op een VMBO-achtige school. Hij wilde terug om een huis te kopen en dan weer als leraar te gaan werken. Het liep heel anders. Rond 1988 begon het bij hem wel te kriebelen, maar mijn ouders gingen niet meer terug. Nu hun kinderen zijn geaard willen ze dat niet meer. Mijn moeder wil wel het liefst de hele zomer in Turkije zijn, maar ze wil haar kinderen en kleinkinderen blijven zien.’
Voel jij je nog verbonden met Turkije?
‘Mijn broer, zus en ik voelen ons meer met Nederland verbonden dan met Turkije. Wij zijn een Alevitische familie. Ik voel me een cultuur-moslim: ik geloof niet in God. De neef van mijn moeder, Kemal Kilicdaroglu, is de leider van de CHP, opgericht door Atatürk, de grootste oppositiepartij in Turkije. Het was een novum dat een Aleviet politiek leider werd. De CHP is een sociaaldemocratische partij en heel republikeins ingesteld: men is tegen elke inmenging van het geloof in de politiek.
‘Turkije heeft mijn beeld van de democratie en rechtsstaat wel mede gevormd. Het is een land waar veel journalisten in de bak zitten, waar het moeilijk is om queer te zijn, waar het aantal homo-, trans- en vrouwenmoorden ontzettend hoog is en waar de rechten van kinderen niet goed zijn beschermd. Al die dingen laten zien dat Turkije geen liberale democratie meer is.
‘Ook hier zitten mensen aan de stoelpoten van de liberale democratie te zagen’
‘Europa is niet immuun voor het proces dat in Turkije onder Erdogan aan de gang is. Kijk naar Polen, de Brexit, populistische politici als Matteo Salvini en Marine Le Pen. Al die retoriek lijkt heel erg op die van Erdogan. Wij hebben hier de VVD. Als de rechter bij Urgenda de beslissing neemt dat Nederland zich aan zijn handtekening onder het Parijs-akkoord moet houden, zijn er rechtsgeleerden van de VVD die dat willen omzeilen. Bij het asielrecht zegt Tweede Kamerlid Bente Becker tegen de afspraken van het vluchtelingenverdrag in dat je het soms ook anders moet kunnen doen.
‘Ik heb angst voor zo’n illiberale democratie. Toen de rechtsstaat in Turkije begon af te brokkelen, reageerde het Westen heel labbekakkerig. Met excuses als: ‘Maar het is de wil van het volk’. Iedere republikein in Turkije voelde aan: ze gaan democratisch de democratie afbreken. Iedere seculiere Turk zag dat het misging, dat ze aan elke liberale vrijheid gingen tornen, dat je na tien uur geen alcohol meer mocht kopen, dat de accijnzen op alcohol omhooggingen, dat je op 500 meter van een moskee geen alcohol meer mag verkopen terwijl overal moskeeën staan, dat femicide toeneemt en door politie en justitie wordt afgedaan als familiegerelateerd geweld.’
Je verwacht dat dit ook in Nederland kan gebeuren?
‘De ontwikkeling in Turkije is hier veel te laat gezien. En ook hier zitten mensen aan de stoelpoten van de liberale democratie te zagen. De PVV meent dat er vrijheid van godsdienst moet zijn maar niet voor moslims. Partijen willen dat er getornd wordt aan abortus. Een partij in de Tweede Kamer wil de doodstraf invoeren (de SGP, red.). De VVD ondermijnt de sociale advocatuur en de premier zette als staatssecretaris ooit aan tot rassendiscriminatie. Wat er misgaat in Nederland is dat we onze grondwet niet beleven. Dat komt door artikel 120: toetsing aan de grondwet is verboden. Dat betekent dat een rechter niet kan zeggen dat een wet in strijd is met de grondwet. Daarom is de Duitse democratie beter dan de Nederlandse. Ze hebben daar ook een constitutioneel hof. Volt wil in Nederland ook zo’n hof en toetsing aan de grondwet. Zo verstevig je de liberale democratie.
‘Iedere politicus heeft een vuur om in de politiek te gaan. De bescherming van de liberale democratie en de rechtsstaat zijn voor mij hele belangrijke thema’s. D66-Europarlementariër Sophie in ’t Veld hamert hier als een van de weinigen op, maar verder komt ook D66 er niet vurig voor op. Daar wuifden ze dit probleem weg als ik erover begon. Bij Volt leeft dit veel meer. Ook om deze reden is de EU belangrijk.’
Is Volt echt nodig voor dit abstracte punt?
‘Wij zwemmen tegen de stroom in. De vraag is niet meer of de EU nodig is maar hoe we de samenwerking gaan invullen. Het is een probleem voor de EU om haar belang, nut en noodzaak goed over te brengen. Het product is goed, maar de marketing is slecht: niets is zo bureaucratisch en ver van de burger verwijderd.
‘Ik ben ervan overtuigd dat Nederland de intellectuele armoede in de politiek en de media zat is. We hebben politiek nodig die problemen oplost. We moeten het niet alleen over het woningtekort en de zorg hebben, maar ook over deze zaken waar we zo weinig aandacht voor hebben. De added value van Volt is het strategisch vergezicht. Wat voor samenleving wil je zijn? Wat voor continent wil je zijn? Nederland heeft zonder Europa überhaupt geen kans. Je kunt Nederland niet los zien van Europa. Het is niet of-of. Je kiest voor Nederland én voor Europa. Die eerlijkheid mis ik. Er moet een verhaal komen wat inspireert en dat vind ik de taak van Volt.’
‘Laat jij je vaccineren’? De vraag, gesteld door een kennis, overviel me een beetje. ‘Ja’, antwoordde ik. Want wat moest ik anders antwoorden?
Ik kijk enorm uit naar de vaccinatie die gaat komen, die mij en mijn naasten gezond houdt, het virus hopelijk kan verslaan en waardoor het normale leven in Nederland en elders ter wereld weer hervat kan worden. Hoe eerder ik gevaccineerd wordt, hoe beter.
‘En laat jij je vaccineren?’, was mijn vraag aan hem. ‘Nee, natuurlijk niet’, antwoordde hij. ‘Ik vertrouw het allemaal niet’.
Het gesprek dat hierop volgde was er een waar we niet uitkwamen. Mijn vertrouwen in de medische wetenschap is in dit opzicht blind, en hij bleef bij zijn mening dat het allemaal veel te snel ging en dat een vaccinatie wel eens een risico kon vormen, mogelijk groter dan het virus zelf.
De reden dat zijn kijk op de vaccinaties tegen COVID-19 me zo overviel, was omdat ik het vanuit mijn eigen omgeving niet gewend ben. In de bubbel waar ik me dagelijks in begeef, van collega’s, vrienden en familie, is het de normaalste zaak van de wereld om ons te laten vaccineren als dit mogelijk is. Vrijwel niemand spreekt zich (openlijk) uit tegen vaccins, over mogelijke bijwerkingen en de vrijheid om ervoor te kiezen om niet gevaccineerd te worden.
Maar dat is mijn bubbel, en mijn bubbel is hoogstwaarschijnlijk niet representatief voor Nederland. Hoe alle Nederlanders hierover denken zou ik niet direct weten, maar ik zou wel durven stellen dat er onder een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking op zijn minst stevig wantrouwen en zelfs verzet bestaat tegen het vaccineren. En dit heeft gevolgen. Voor de gezondheid van die groep, maar ook voor de gezondheid van onze samenleving als geheel.
Mijn pro-vaccinatiebubbel is hoogstwaarschijnlijk niet representatief voor Nederland
Want om de verspreiding van het coronavirus in Nederland tot een einde te brengen, is een bepaalde vaccinatiegraad nodig. Een grote meerderheid van de bevolking, naar schatting 70 à 80 procent, zou dan gevaccineerd moeten zijn. Wordt deze vaccinatiegraad niet gehaald, dan blijft het virus onder ons rondwaren, en dus ook slachtoffers maken.
Groepsimmuniteit kan alleen behaald worden als er dus voldoende Nederlanders bereid zijn om zich te laten vaccineren. En ik betwijfel of het, in ieder geval dit jaar, wel zo ver zal komen.
Want die weerstand tegen die vaccins, die leeft onder velen. En die velen bevinden zich veelal buiten het gezichtsveld van de politici, medici en beleidsmakers die over dit thema gaan. Sterker nog, velen van hen zullen misschien helemaal niet de persconferenties of andere nieuwsitems over corona volgen. Hoe kunnen we hen bereiken? En hoe kunnen we genoeg mensen over het belang van vaccinaties overtuigen, om toch de benodigde vaccinatiegraad te behalen?
Met feiten zal dit niet gaan lukken. Iemand die vaccinaties wantrouwt, die zal zich niet snel laten overtuigen door feiten. Deze persoon wantrouwt veelal ook de instituties die deze feiten presenteren. Wat wel kan werken is vertrouwen. Vertrouwen in de werking van de vaccins.
Als velen in Nederland zich wel laten vaccineren, daarna weinig tot geen bijwerkingen ervaren en ook niet of nauwelijks meer ziek worden door corona, kan het best wel eens zijn dat twijfelaars zich laten overtuigen om zich toch te laten vaccineren. Hun wantrouwen kan dan wel eens plaats gaan maken voor vertrouwen.
Maar zo ver zijn we helaas nog niet. Experts stellen al dat het nog wel even kan duren voordat we klaar zijn met dit virus. Dit jaar zal het zeker niet over zijn. Hoe snel precies, hangt voor Nederland dus onder meer af van de vaccinatiebereidheid. De bereidheid van Nederlanders die nu nog twijfelen over vaccins over zich hiertegen verzetten, zoals mijn kennis.
Dit mogen we niet vergeten. We moeten ons blijven inspannen om ervoor te zorgen dat voldoende mensen vertrouwen hebben in de vaccins, het instrument om corona hopelijk voorgoed uit onze samenleving te kunnen verbannen.
Vandaag is de zogeheten ‘MoslimStemwijzer’ online gegaan: een stemwijzer van en voor moslims.
Specifieke aandacht is er onder meer voor het verbod op godslastering, onverdoofd ritueel slachten, buitenlandse financiering van moskeeën, islamitisch bankieren, islamitische feestdagen en moslimdiscriminatie.
De MoslimStemwijzer is gemaakt door de politieke monitor INFO i.o., naar eigen zeggen ‘een groep enthousiaste moslims die de Nederlandse politiek vanuit een beschouwend perspectief gadeslaan. De focus ligt hierbij op islam-gerelateerde thematiek.’ Woordvoerder is oud-PVV-Kamerlid Joram van Klaveren, die zich enkele jaren geleden tot de islam bekeerde.
Om te worden opgenomen in deze stemwijzer moeten partijen in minstens negentien van de twintig kieskringen meedoen aan de verkiezingen. Daardoor staat de door de islam geïnspireerde partij Nida wel in de stemwijzer, maar geldt dit niet voor de islamitische Partij van de Eenheid van Arnoud van Doorn, eveneens een ex-PVV’er die zich tot de islam heeft bekeerd.
In 2017 was er ook een MoslimStemwijzer. Die gaf aan dat volgens GroenLinks moslimhaat in het onderwijs niet bestreden hoeft te worden en dat de PvdA voor het verbieden van bepaalde stromingen in de islam is. Beide partijen uitten toen stevige kritiek op deze MoslimStemwijzer. De MoslimStemwijzer 2017 was gemaakt door een Marokkaans-Nederlandse IT-specialist, die niets van doen heeft met de MoslimStemwijzer 2021.
Volgens het Turkse geruchtencircuit keert Berat Albayrak terug als minister, meldt de Turkse nieuwssite Turkish Minute. Albayrak is de schoonzoon van president Erdogan en volgens sommigen de ongekroonde kroonprins van Turkije.
De kans van Albayrak terugkeert op de post van Financiën is klein, gezien de positieve reactie van de markten op zijn ontslag in november.
In zijn periode als minister van Financiën ging het slecht met de Turkse lira. Ook liep de werkloosheid in het land verder op, wat versterkt werd door de coronacrisis.
Albayrak kondigde zijn ontslag aan op Instagram, wat opmerkelijk was. Zijn persoonlijke Twitteraccount en ook het officiële Twitteraccount van het ministerie van Financiën waren verwijderd. De Erdogangezinde media berichtten niet over het aftreden van Albayrak, maar op social media verspreidde het nieuws zich als een lopend vuurtje.
Een dag later verklaarde Erdogan dat zijn schoonzijn ontslag had genomen om gezondheidsredenen. Maar de toon van Albayraks bericht op Instagram was anders. Die was hard, inclusief verwijten.
Vervolgens verdween Albayrak voor drie maanden van de radar. Er werd gespeculeerd dat de ex-minister onder huisarrest was geplaatst. Anderen dachten dat Albayrak misschien in elkaar was geslagen door Ali Erdogan, het neefje van de president en het nieuwe hoofd van diens persoonlijke lijfwacht.
Maar na drie maanden begon Erdogan zijn schoonzoon te verdedigen. Hij zei dat Albayrak eigenlijk een hele succesvolle minister was, maar dat zijn successen werden overschaduwd door het feit dat hij de schoonzoon van de president was.
Vlak daarna kwam de CHP, de grootste oppositiepartij van Turkije, met een video waarin ze lieten zien dat Albayrak van de economie een puinhoop had gemaakt. Ook hadden ze kritiek op zijn plotselinge verdwijning.
Erdogan, die fel reageert als het gaat om kritiek op zijn familie, verdubbelde zijn inzet. Wat vooral opviel was zijn lof voor Albayraks eerdere optreden als minister van Energie. Sommigen speculeren dat Albayrak mogelijk terugkeren zal op die post. Een ander gerucht is dat Erdogans adviseur voor economie en energie wordt.
Uit historisch onderzoek door Suriname-kenner Ellen de Vries blijkt dat Nederland nauwelijks een rol speelde bij de coup van Desi Bouterse in 1980.
Op 25 februari 1980, tweeënhalf jaar voor de Decembermoorden, grepen Bouterse en enkele andere sergeanten de macht in Suriname. Ze zouden daarbij steun hebben gekregen van de Nederlandse kolonel Hans Valk, die als taak had om Suriname te helpen een eigen krijgsmacht op poten te zetten.
Dit zou blijken uit geheime stukken, die Nederland om die reden geheim zou hebben verklaard. Dit leidde tot veel speculaties en zelfs tot Kamervragen.
‘En laten we ons realiseren dat een wezenlijk deel van die geschiedenis besloten is in de documenten die de voormalige kolonisator in zijn kluizen (…) heeft opgeborgen,’, zei Bouterse zelf nog geheimzinnig, toen hij eind vorig jaar zijn veroordeling voor de Decembermoorden aanvocht bij de Surinaamse krijgsraad.
Maar uit deze stukken, die door De Vries zijn bestudeerd, blijkt dat de rol van Valk schromelijk wordt overschat.
In een sensationele artikelenreeks in Vrij Nederland uit de jaren tachtig van Gerard van Westerloo en Elma Verhey wordt de rol van Valk bij de coup als cruciaal gezien. Maar volgens De Vries ligt het toch allemaal wat genuanceerder, vertelt ze aan het Parool.
‘Uit de aantekeningen van Van Westerloo valt te construeren waar hij zijn informatie vandaan had. Het ondersteunend bewijs is in mijn ogen niet erg overtuigend, maar de verhalen maakten indertijd diepe indruk.’
Volgens Westerloo en Verhey maakte Bouterse dankbaar gebruik van een geheim Nederlands militair plan genaamd ‘Operatie Zwarte Tulp’. Dat was een plan om bij eventuele ongeregeldheden rond de onafhankelijkheid van 1975 militair te kunnen optreden. Bouterse zou deze plannen van Valk hebben gekregen en bij de coup van 1980 hebben gebruikt. Maar De Vries concludeert dat er niets klopt van dit verhaal.
‘Ik heb het plan voorgelegd aan militaire experts en die oordelen zonder uitzondering dat het onwaarschijnlijk is dat een evacuatieplan is gebruikt voor het plegen van een staatsgreep.’
Turkije veroordeelt een motie over de Armeense Genocide die gisteren door de Tweede Kamer is aangenomen.
Het Turkse ministerie van Buitenlandse zaken noemt de beslissing ‘waardeloos’ en ‘populistisch’. ‘Dit besluit (…) om de geschiedenis te herschrijven op basis van politieke motieven is van nul waarde.’
Het Nederlandse parlement stemde in overweldigende meerderheid voor de motie van ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind, die de Nederlandse regering oproept om de Armeense Genocide te erkennen. Het Nederlandse parlement erkent sinds 2018 de Armeense Genocide, maar de Nederlandse regering doet dat niet.
In de Eerste Wereldoorlog werden zo’n anderhalf miljoen Armeniërs, en honderdduizenden andere christelijke minderheden om het leven gebracht in het Ottomaanse Rijk. Volgens historici en genocide-onderzoekers was hier sprake van een genocide, maar de Turkse overheid ontkent dit tot op de dag van vandaag en voert een actieve ontkenningspolitiek. Landen die de Armeense Genocide wel erkennen kunnen op de woede van Ankara rekenen.
De regering kan besluiten de motie naast haar neer te leggen. Dit zal vermoedelijk ook gebeuren. Vóór de stemming van donderdag had de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok afgeraden het bloedbad als genocide te erkennen, omdat de term ‘een enorme connotatie’ zou hebben. Mark Rutte zei eerder dat de motie niet zal bijdragen aan verzoening tussen Armenië en Turkije.
In de Tweede Kamer stemde alleen Denk tegen de motie-Voordewind. Denk heeft er een hekel aan om pro-Erdogan te worden genoemd, maar uit een kiezersonderzoek van Ipsos blijkt dat 75 procent van de Denk-kiezers het een goede zaak zou vinden als de partij achter de Turkse president staat.
De islamitisch geïnspireerde partij Nida is ook tegen de erkenning van de Armeense Genocide. Nourdin el-Ouali beschouwde het debat in de Tweede Kamer over de Armeense Genocide als een verkiezingstruc, zei hij vorige week, om ‘Turken’ en moslims zwart te maken voor electoraal gewin.
Tiel krijgt waarschijnlijk een nieuw islamitisch cultureel centrum. Het bestemmingsplan ligt al klaar.
De nieuwe moskee moest een nieuw bestemmingsplan krijgen, aldus Omroep Gelderland, omdat het nieuwe gebouw hoger wordt dan het huidige bestemmingsplan toestaat.
De moskee is een initiatief van de El Hassani-moskee. Onder meer via oproepen op YouTube heeft de moskee geld ingezameld voor een groter gebouw.
De PVV-Statenfractie van Gelderland verzet zich al een tijdje tegen de komst van de nieuwe moskee. Fractievoorzitter Marjolein Faber (foto) wijst op de islamitische prediker Tarik ibn Ali, die ooit in de El Hassani-moskee heeft gepreekt.
Volgens de Spaanse autoriteiten is Ibn Ali de spirituele leider van een jihadistisch bolwerk dat één van de terroristen heeft geïnspireerd die in 2015 de aanslag pleegde in het Parijse theater Bataclan.
Een woordvoerder van het moskeebestuur zegt dat de imam in 2011 uitgenodigd, ruim voor de aanslag. Faber is er echter niet gerust op.
Faber benoemt de ‘specialiteit’ van Ibn Ali: het inzamelen van goud en sieraden. In 2019 haalde de moskee een half miljoen euro op en werd de omstreden imam vrijgelaten uit de gevangenis. Faber: ‘Wat ik alleen maar zeg, is dat dat toevallig is’.
Mustapha Aoulad Hadj nodigde Faber uit om de jaarstukken door te nemen, maar die uitnodiging heeft ze afgeslagen, schrijft de Gelderlander. ‘Nee, ik ga natuurlijk nooit de moskee in. Er staat een bordje ‘Aparte ingang voor vrouwen’: dan ben ik al helemaal klaar, hoor.’
In oktober 2019 kwam Marjolein Faber, die behalve Statenlid ook lid is van de Eerste Kamer, zelf in opspraak. Ze twitterde dat een Noord-Afrikaanse man die iemand met een mes zou hebben gestoken, maar volgens het slachtoffer is dat niet waar. Geconfronteerd hiermee antwoordde Faber boos: ‘Mijn tweet klopt.’
Op Twitter is commotie ontstaan omdat PVV-Kamerlid Martin Bosma namens de Staten-Generaal een krans legde bij het Amsterdamse monument De Dokwerker, tijdens de herdenking van de Februaristaking.
Tijdens de herdenking stond Nederland stil bij het feit dat arbeiders precies tachtig jaar geleden het werk stillegden uit protest tegen de Duitse bezetting. Aanleiding waren de eerste razzia’s in Amsterdam, waarbij honderden Joden opgepakt werden.
Bosma legde de krans niet als PVV-Kamerlid, maar vanuit zijn hoedanigheid als ondervoorzitter van de Tweede Kamer. ‘Een hele curieuze keuze’, twittert schrijver Robert Vuijsje alsnog.
Op 4 mei herdenken wij de ‘slachtoffers van het (nationaal-)socialisme’, staat in het PVV-verkiezingsprogramma. ‘Wie dan bij de Dokwerker durft te verschijnen is de schaamte kilometers voorbij’, aldus Bert Vuijsje, oud-hoofdredacteur van HP/de Tijd.
Ook cabaretier Erik van Muiswinkel laat op Twitter van zich horen: ‘De kwaadaardige Martin Bosma, die nationaalsocialisme consequent grinnikend gelijkstelt aan socialisme, mag dolblij zijn dat ie daar niet door twee potige communisten in de Prinsengracht is gejonast.’
‘Hardcore racisme is in dit land zo genormaliseerd, dat het parlement een vertegenwoordiger van een partij die beloofde burgers van Noord-Afrikaanse afkomst etnisch te zuiveren bloemen laat leggen op een monument voor arbeiders die tegen het nazisme in opstand kwamen’, twittert Kandidaat-Kamerlid Yuval Gal (BIJ1).
PVV-aanhangers maken zich ook boos, maar dan over iets anders dat tijdens de herdenking voorviel. Na de kranslegging stelde schrijver Geert Mak in een toespraak over het fascisme, met Bosma als een van de toehoorders, dat de tot PVV een van de ‘21e-eeuwse varianten van hetzelfde fenomeen’ gerekend kan worden.
Mak zei dat de PVV ‘er naar streeft om, als het even kan, het land te zuiveren van een bepaalde bevolkingsgroep’, verwijzend naar moslims. ‘Wat een smerige vuile leugen’, twittert PVV-leider Geert Wilders terug, ‘hoe vals kan je zijn om dit soort bagger uit te spreken terwijl namens de Tweede Kamer respectvol aanwezig is bij de herdenking van de Februaristaking?’
Eerder deze week genereerde BIJ-lijsttrekker Sylvana Simons ophef op social media door op de Kanttekening de link te leggen tussen de Februaristaking, de nazibezetting en hoe de PVV over moslims spreekt. ‘Vervang het woordje ‘moslim’ door ‘Jood’, en je hoeft jezelf nooit meer af te vragen hoe Hitlers haatmachine aan de macht kwam in 1933.’
Van welkomstbands tot ‘flowerwalls’ en van vuurwerkfonteinen tot confettikanonnen: Marokkaanse bruiloften zijn een echt spektakel. Maar de coronacrisis gooide flink wat roet in het eten. Wij spraken met nieuwe koppels en ondernemers in de Marokkaanse trouwbranche uit Nederland en België.
De 33-jarige Fatima Zohra Hiloui uit Gent is vastgoedmanager bij een IT-bedrijf en parttime fotograaf. Haar man Anas Beriane is 34 jaar en filmmaker. Zaterdag 21 maart 2020 zou hun trouwfeest plaatsvinden in de buurt van Antwerpen.
‘Ik was een maand voor het huwelijksfeest in Rome voor mijn vrijgezellenfeest. Toen we daar waren, kreeg ik veel berichten van vrienden die mij vroegen of we veilig zouden doen.’ In België was op dat moment geen sprake van corona. In Rome was ook nog niets gaande, vertelt Hiloui.
‘Wij dachten nog wel: als we terug zijn in België, dan worden we vast getest of onze temperatuur wordt gemeten. Maar niemand zei of deed iets. We zijn terug gekomen en drie weken later begon de eerste lockdown voor België.’
Toen de zaaleigenaar Hiloui belde, hoorde ze de bruid van die dag op de achtergrond huilen. Zij had net haar hennafeest gehad en hoorde nu dat haar bruiloft opeens niet door kon gaan.
Hiloui: ‘Het is ook maar net hoe je een bruiloft ziet. Ik vond het niet heel erg. Niet dat ik mijn bruiloftsfeest wilde missen, want ik wil nog steeds heel graag een feest. Maar ik denk wel dat bij veel Marokkanen de bruiloft echt zoiets is van: oké, nu zijn we getrouwd – nu kunnen we samen erop uit en samenwonen.’
Echtpaar Anas Beriane en Fatima Zohra Hiloui (Beeld: Hamza Abbal)
Hiloui en haar echtgenoot Anas zijn op 1 juli 2017 voor de islamitische en Marokkaanse wet getrouwd in Casablanca (foto). Zonder dat zij hun huwelijksfeest hebben gevierd, zijn zij dus al officieel getrouwd. Hierdoor kwam haar echtgenoot vaak langs bij haar ouderlijk huis, en gaan zij door het leven als echtpaar.
Maar voor veel Marokkaanse koppels geldt dit niet, vertelt Hiloui. Er moet volgens hen dan wel eerst een groot huwelijksfeest komen voordat zij officieel als echtpaar door het leven gaan. Hiloui: ‘Ikzelf zou mijn bruiloftsfeest ook over tien jaar kunnen geven, omdat het maar een feest is.’ Ze ziet de viering niet als een voorwaarde om samen met haar man te kunnen zijn.
‘We hebben eten besteld en ‘s avonds ge-Netflixed’
De love shoot die zij en haar echtgenoot in 2017 hebben gedaan, is nu het enige tastbare bewijs van hun huwelijksvoltrekking. Op 21 maart 2020, de dag dat zij hun huwelijk zouden vieren, was er niets meer mogelijk. ‘Het was wel een rare dag. Ik besefte het niet echt, en dacht alleen: ‘Wow, het zou vandaag zijn.’
En dan was er nog het hotel in Gent dat ze hadden gereserveerd, om daar het opmaken en aankleden te doen. Hiloui: ‘We dachten nog: we laten dat staan, dan gaan we genieten van de sauna. Maar toen gingen de hotels ook dicht. Mijn familie in Nederland en Duitsland heeft nog een soort van Zoom-wedding georganiseerd met neven, nichten en tantes. Dat was wel heel erg leuk. We hebben verder eten besteld en ’s avonds geNetflixed.’
Gecanceld: 200 gasten | Zaal met catering en personeel | Marokkaanse dj | Afrobeat-dj | Fotograaf en videograaf | Surprise muziekact | Traditionele Marokkaanse bruidsjurk | Bruidsjurk | Hennajurk | Fotobooth | Haar en visagie | Hotel | Huwelijksreis (rondreis door Afrika: Kenia, Tanzania en Zanzibar) | Hotel en tickets voor gasten uit Engeland | Vliegtickets voor de ouders van Anas uit Marokko
Snel weer naar buiten
Said el Hassnaoui is comedian en sinds september 2019 Buitengewoon Ambtenaar van de Burgerlijke Stand (BABS) in Veenendaal. Hij trouwt ook Marokkaanse koppels. De coronacrisis maakte alles anders. In Veenendaal mogen, naast het stel, maximaal 28 gasten aanwezig zijn. Volgens El Hassnaoui nemen de koppels een fotograaf mee en soms zelfs een videograaf.
‘Want dit ís het gewoon. Er is geen ander feest op dit moment, hoorde ik van het eerste Marokkaanse stel dat ik trouwde. In de gesprekken met het stel moet ik er achter komen wat ze willen vertellen en wat ze niet kwijt willen. Ik probeer altijd de dingen eruit te halen waar mensen om kunnen lachen. Een soort feestje wil ik voor ze bouwen, iets bijzonders.’
‘Nu is het van een afstand ‘Gefeliciteerd!’ roepen – en dat was het dan’
El Hassnaoui bedankt altijd de getuigen namens het stel, soms in het Marokkaans-Arabisch. ‘Ook geef ik de gelegenheid aan de gasten een du’a – gebed – te doen. En het ‘Je mag elkaar kussen’ aan het einde, tja, dat zeg ik gewoon niet.’
Door alle coronamaatregelen vindt de BABS het werk minder leuk om te doen. ‘Normaliter feliciteer ik na het ondertekenen van het huwelijkscontract de gasten, maar nu is het van een afstand ‘Gefeliciteerd!’ roepen – en dat was het dan. Het menselijke is er echt vanaf. Daarom probeer ik het wat gezelliger te maken.’
Er zijn ook koppels die nog thuis wonen bij hun ouders. Zelfs dan mogen de ouders het paar dan niet een knuffel geven om hen te feliciteren. El Hassnaoui: ‘Dat vind ik best lastig. We hebben nu een soort van looproute uitgevonden, zodat ze het stel vanaf een afstand kunnen feliciteren en direct naar buiten kunnen. Dit is waar we het nu mee moeten doen.’
Een beetje terug naar vroeger
Henna door Maryam (Beeld: Paper Crown Photography)
Maryam el Abbas is geboren en getogen in Gorinchem, maar woont nu zeven jaar in Antwerpen. Sinds vijf jaar werkt ze, naast twintig uur in de week als assistent-laborant, als zelfstandige in de trouwerijbussiness. ‘Ik zet bruidshenna, verhuur decoratie en kleding voor het hennafeest. Dit doe ik in Nederland, België en Noord-Frankrijk.’
In februari begint elk jaar het Marokkaanse trouwseizoen. Vorig jaar draaide ze in februari een hele goede maand en ook de eerste week van maart was prima, maar toen kwam de tweede week.
‘Ik had op de woensdag en donderdag henna gezet, en vrijdag ga ik meestal terug naar de bruiden om mijn spullen op te halen. En ik trof alleen maar huilende bruiden aan, want zaterdag gingen de trouwfeesten niet door in België. Eigenlijk was ik zo druk dat ik helemaal niet op de hoogte was van het nieuws. Ik werd erdoor verrast. ‘Wat gebeurt er?’, dacht ik.
Tijdens de eerste lockdown werd El Abbas vaak benaderd door bruiden om toch stiekem henna aan huis te komen zetten. Maar daar wilde de henna-onderneemster niet aan meewerken.
‘Mijn eigen klanten mochten hun boeking verplaatsen, een tegoedbon krijgen of de aanbetaling terugkrijgen. Ik durfde ook geen nieuwe boekingen meer aan te nemen, want ik kon geen plek garanderen. De oude klanten moesten ook nog ingepland worden.’
‘Mijn inkomen is gigantisch gedaald, omdat ik al die tijd niet kon werken’
Vanaf de tweede week van maart en heel april heeft ze niet meer gewerkt. ‘Dan heb je de ramadan, wat een rustige periode is voor onze bruidsbranche, dan zit je sowieso stil. Daarna begonnen de boekingen, toen er in België vijftig personen bij bruiloften waren toegestaan. Ik was eigenlijk continu bezig met het verplaatsen van de boekingen. Ik heb in juni nog een paar keer gewerkt, waardoor ik mijn vaste lasten kon betalen en van de overheid konden we een ‘coronahinder-premie’ ontvangen. Mijn inkomen is gigantisch gedaald, omdat ik al die tijd niet kon werken.’
El Abbas had mooie vooruitzichten voor augustus met veel boekingen, maar toen was daar de tweede lockdown. ‘Wat ik in deze periode deed was één op één, met een mondkapje op, henna zetten, wanneer dit toegestaan was. Ook voor de mensen die thuis decoratie wilden om foto’s te maken verhuurde ik mijn pakketten. De bruidjes maakten er binnen hun eigen bubbel een klein intiem feestje van. In de tuin, zelf de eigen tafels en het huis versieren, geen catering maar zelf koken. Eigenlijk een beetje terug naar hoe het vroeger ging.’
Ze mag nu nog steeds haar werk niet doen. ‘Dus ik ben gewoon thuis lekker de zaak aan het opruimen. Verhuur en verkoop mag ik nog wel doen, maar daar is nu niet veel vraag naar. Ik verwacht niet dat er nog voor de zomer feestzalen opengaan, dus voorlopig blijft het rustig voor mij.’
Alles op de schop
Samia, trainer en coach op het gebied van diversiteit en inclusiviteit, en business architect Amin uit Amsterdam zijn op 27 november 2019 voor de Nederlandse en islamitische wet getrouwd. Hun huwelijksfeest zou in juni 2020 plaatsvinden, met ruim 120 gasten.
‘Wij zijn niet voor de Marokkaanse wet getrouwd, mijn man is namelijk Algerijns’, vertelt Samia. ‘Het was een simpele dag. Een kort moment bij de gemeente en afsluitend een high tea met mijn ouders, zijn moeder en een vriendin van zijn moeder, mijn goede vriendin, broer en zusje. Had ik geweten dat corona eraan zou komen, dan had ik het anders gedaan. Maar verder was het een mooie dag.’
Het stel wilde hun huwelijksfeest vooral simpel houden. ‘Mijn man heeft niet zoveel familie, dus het merendeel van de gasten kwam voor mij. Het was een zaal in Haarlem en de aandacht moest gaan naar het eten en de sfeer. Er zouden vrienden en familie komen uit Engeland, Zweden, Frankrijk, Marokko, België en Duitsland. Je kan begrijpen dat ik mij daar natuurlijk erg op verheugde.’
Maar in maart besloot het stel om het huwelijksfeest te cancelen. Het werd al snel duidelijk dat de coronamaatregelen lang zouden aanhouden. ‘En we wilden geen risico lopen. Het belangrijkste was dat mijn familie en zijn familie uit het buitenland erbij moesten zijn.’ Maar dankzij corona ging alles op de schop.
De familie had er alle begrip voor en gaf zelf aan: cancel alles en doe iets kleins als de lockdown voorbij is. ‘Dit hebben wij in juli tijdens de versoepelde maatregelen ook gedaan, zodat ik in ieder geval mijn foto’s in mijn witte jurk had. Het was een etentje met alleen familie, en geen vrienden. We waren met dertig personen bij mijn ouders thuis. Ondanks de omstandigheden was het toch een mooie dag.’
Gecanceld: Zaal | Catering | Fotograaf
Hopen op een bruiloften-boom
Nabila* treedt als DJ Marruecos op bij bruiloften en feesten in Nederland, België en Duitsland. ‘Een fotograaf kan eventueel nog een ‘love shoot’ doen, een cateraar biedt afhaalmaaltijden aan, maar ik kan helemaal niets doen. Het is wel geleidelijk gegaan, want de maatregelen lieten feestjes soms wel, soms niet toe. Ik ging van elk weekend volgeboekt naar niets of één boeking per maand.’
Het begon met de eerste lockdown in België al voor Nabila, toen alle feesten werden afgelast. ‘Ik had dat weekend nog twee bruiden uit België die mij huilend hebben opgebeld. Ze konden ook niets annuleren. Ik was zelf heel flexibel, want niemand kon er iets aan doen. Ik heb besloten iedereen zijn voorschot terug te geven. Het lastige was dat de bruiden mij niet makkelijk nog een keer konden boeken. Want als dj word ik ver van tevoren geboekt, dus ik zat verder vol.’
‘Ik ging van elk weekend volgeboekt naar niets of één boeking per maand’
Toen er weer bruiloften gehouden mochten worden, moest alles op kleinere schaal plaatsvinden. Ook mocht er niet worden gedanst. Dat was lastig voor Nabila: ‘Want hoe ga je dan voor een feestsfeer zorgen als dj?’
Op sommige feesten draaide ze alleen achtergrondmuziek. ‘Maar heel veel bruiden wilden dat ik geen sfeermuziek draaide, omdat het bruidspaar en (schoon)moeder bijvoorbeeld wel mochten dansen. Dan moest ik dus echt reggada en shaahby draaien – super wilde muziek waar mensen niet alleen naar willen luisteren maar ook op willen dansen.’
Ondanks de rare tijd vond de goedlachse dj het ook heel erg leuk om te doen. ‘Ik ben niet voor niets dj. Het is niet zo dat ik het alleen doe voor de muziek. Ik vind het zo mooi op iemands belangrijke dag aanwezig te zijn, ook tijdens corona, want de regels belemmerden de bruid en bruidegom gelukkig niet om de liefde te vieren.’
Nabila besteedt haar tijd nuttig en volgt een nieuwe opleiding. Ook maakt ze nu veel tijd vrij voor haar dochtertje. Ze hoopt wel dat ze straks weer plaatjes mag draaien. ‘Ik verwacht als alles weer veilig geen babyboom, maar een bruiloften-boom.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
