Op sociale media is een uitdaging gaande: post een foto van je ‘kinderzelf’ en vraag een ander om hetzelfde te doen. Ik kreeg ook zo’n verzoek. Charmant, maar best lastig om zo’n foto met jan en alleman te delen. Toch was ik verkocht toen ik little Anja (Meulenbelt) in zwart-wit zag. Dus plaatste ik een kiekje van mezelf uit Turkije.
Het was de eerste keer dat ik daar was. Ik voelde wel ongemak toen ik het jaartal 1987 erbij tikte. Toen woedde er immers een bloedige strijd tussen het Turkse leger en de Koerdische PKK in het zuidoosten. Maar goed, wat heeft die dreumes uit Amsterdam-West daar nou mee te maken?
71 likes verder moest ik weer aan die foto denken. Nu vanwege een interview dat ik trof tijdens de corona-ordening van mijn krantenarchief op zolder, met de antropoloog Gloria Wekker in de Groene Amsterdammer. Haar boek Witte onschuld was net uitgekomen. In het interview gaat het onder andere over de term ‘cultureel archief’, die Wekker van de Palestijns-Amerikaanse literatuurwetenschapper Edward Saïd (Orientalism, culture & imperialism) heeft overgenomen:
‘Saïd heeft het over westerse naties en de literaire cultuur van de 19de eeuw, en over hoe die de geesten rijp maakt om kolonisator te worden. Het culturele archief is een bewaarplaats van referentiekaders die gedurende vierhonderd jaar tot stand gekomen zijn, vierhonderd jaar kolonialisme. (…) Mijn studie gaat niet specifiek over Turken en Marokkanen, maar het zou me verbazen als het culturele archief daar niet op van toepassing zou zijn. Dat moet meer bestudeerd worden. Deels zal het een ander beeld geven: zwarten worden veel meer geassocieerd met seksualiteit, kracht en domheid. Terwijl Turken en Marokkanen geassocieerd worden met redeloosheid, barbaarsheid, dat soort begrippen.’
Intrigerende woorden van Wekker, maar al lezende spookt de term ‘Turkse onschuld’ door mijn hoofd. Is die foto uit 1987 daar niet de perfecte visualisatie van? We zien namelijk een onbekommerd Turks kindje dat geprivilegieerd genoeg is om ‘terug’ te kunnen keren naar zijn roots, terwijl exact op dat moment korte metten werden gemaakt met Koerdische roots in het zuidoosten van Turkije. Koerdische kinderen zouden nooit meer terugkeren naar hun dorpen. Want die bestonden niet meer.
Nee joh, zullen mensen zeggen. Dan plak je een term die ‘overgewaaid’ is uit Amerika op een totaal andere context. En hoe kan een kind nou ‘schuld’ hebben? Natuurlijk, zo ver hoef je het niet te trekken. Maar de socialisatie van Turkse superioriteit moet zeker worden toegevoegd aan het kolonialisme-debat in Nederland. Niet helemaal zoals Wekker hierboven wellicht bedoelt, want zij refereert naar de evenzeer bestaande westerse superioriteitsclaim die Turken, Marokkanen en andere moslims eronder houdt.
Turkse onschuld is hardnekkig, institutioneel, racistisch en uiteindelijk superdodelijk
Deze complexiteit kan volgens mij aangepakt worden door een contextgebonden deconstructie van situaties. Een voorbeeld: een Erdogan-aanhanger kan op hetzelfde moment slachtoffer zijn van islamofobie, maar in een andere context diepgewortelde ‘Osmaanse archieven’ opentrekken tegenover Koerden en Armeniërs.
In het eerste geval dien je naast die Erdogan-aanhanger te staan, en in het andere geval tegenover hem. En als Koerden, Armeniërs en seculiere Turken zich aan islamolobie bezondigen, dan dien je daar ook zeker tegenover te staan.
Toegegeven, dit is veel makkelijker gezegd dan gedaan. Maar niet onmogelijk. We zijn allemaal mensen, en er leiden meerdere wegen naar Tigranakert, Amed en Diyarbakir (allemaal dezelfde plek). Hiermee is niet gezegd dat de strijd van ‘de’ Koerd, Turk en Armeniër even hard is. Zo’n gelijktrekking zal ik nooit maken. Turkse onschuld is hardnekkig, institutioneel, racistisch en uiteindelijk superdodelijk.
Wie heeft het nog bijvoorbeeld over Selahattin Demirtas of Gültan Kisanak? Democratisch gekozen leiders van de Koerdische beweging die al meer dan vier jaar weg zitten te kwijnen in Turkse gevangenissen. Laat staan al die minder bekende politici, leraren en journalisten. Het wordt allemaal met één woord terzijde geschoven: ‘terreur’. ‘Terreur’ tegenover de Turkse staat en de Turkse gemeenschap, aldus het Erdogan-regime.
En dat, mijn beste mede-Turken, is dodelijke Turkse onschuld, waar Turken niet de grootste slachtoffers van zijn.
De Turkse nucleair geneeskundige Murat Sadic is door de Verenigde Staten uitgenodigd om daar zijn wetenschappelijke onderzoek naar het coronavirus voort te zeten. Ook wordt Sadic gasthoogleraar aan de prestigieuze Harvard Universiteit in Boston, meldt Euronews.
Sadic moest na de mislukte staatsgreep van 2016 Turkije ontvluchten. Hij woont nu in Duitsland en werkt daar als wetenschapper. Vanwege zijn onderzoek op het gebied van het coronavirus is hij uitgenodigd door de Verenigde Staten. Hij zal daar als ‘buitengewone wetenschapper’ aan de slag gaan.
Op dit moment bestaat er nog geen goede medicatie tegen het virus. Sadic zegt twee methodes te hebben ontwikkeld om het coronavirus te bestrijden.
In de eerste methode worden de tweede belangrijkste receptoren geïdentificeerd en gedupliceerd. Volgens Sadic is het mogelijk om een diagnose en een behandeling te geven met een radiocatief middel, dat vervolgens tegen het virus kan worden gebruikt.
Ook denkt Sadic dat het mogelijk is om antilichamen tegen het virus te reproduceren en met behulp van radioactieve stoffen rechtstreeks te sturen naar de plek waar het virus zich bevindt.
Over de situatie in Turkije, waar de coronapandemie ook is uitgebroken, maakt Sadic zich grote zorgen. Turkije heeft na de mislukte coup van juli 2016 veel mensen vervolgd, ook artsen. Zij zitten nu in de gevangenis, of zijn – zoals Sadic zelf – naar het buitenland gevlucht. Zij kunnen nu niet helpen in de Turkse ziekenhuizen, om het coronavirus te bestrijden.
Sadic noemt de klopjacht tegen politieke tegenstanders in Turkije een ‘groter virus dan corona’.
De Franse president Emmanuel Macron heeft moslims in Frankrijk de garantie gegeven dat zij eeuwige grafrust krijgen, mochten zij tijdens de coronapandemie komen te overlijden.
Moslims mogen alleen begraven worden op een begraafplaats waar eeuwige grafrust gegarandeerd is. Dat is op veel begraafplaatsen in West-Europa niet mogelijk, waardoor veel moslims ervoor kiezen om in Marokko, Turkije of een ander islamitisch land begraven te worden. Ook dat kan nu vaak niet: dankzij de coronacrisis gelden er verschillende reisverboden.
Dit geeft in corona-brandhaard Italië hevige problemen: daar heerst inmiddels een tekort aan islamitische graven. Ook in Nederland dreigt een tekort. ‘Vanwege de coronapandemie is de nood nu erg hoog’, zei Stichting Almeerse Moslims Ar-Raza vorige week op de Kanttekening.
In Frankrijk is de kwestie van eeuwige grafrust aangekaart door de Franse Raad van het Islamitische Geloof (CFCM), die Macron hierover een brief schreef. Macron heeft vervolgens de CFCM-voorzitter gebeld en toegezegd dat Franse moslims die aan corona overlijden recht hebben op eeuwige grafrust.
Frankrijk heeft meer dan 62 miljoen inwoners, waaronder 5,5 miljoen moslims. In Frankrijk steeg gisteren het aantal corona-sterfgevallen met 1.417 naar 10.328.
Het Surinaamse parlement heeft vanochtend een noodwet aangenomen die de regering van Desi Bouterse in staat zou moeten stellen om de coronacrisis effectiever te bestrijden. Oppositiepartijen vinden de wet te ver gaan.
De Surinaamse concept-noodwet wil Bouterse en zijn regering drie maanden lang meer bevoegdheden geven. Zo kan de overheid vrijuit woningen binnentreden en worden het recht van vrije meningsuiting, vereniging en betoging ingeperkt, aldus de Suriname Herald.
Oppositiepartijen vinden het afkondigen van een noodtoestand te ingrijpend. Suriname telt op dit moment tien bevestigde coronabesmettingen. Eén patient is overleden. Ook zijn er zorgen over de verkiezingen van 25 mei, omdat in de noodwet niet staat of deze doorgaan of niet.
De noodwet geeft president Desi Bouterse en zijn regering ongecontroleerde macht en perkt de fundamentele burgerrechten in, stelt de Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP). Volgens de oppositiepartij heeft Bouterse nu al al voldoende instrumenten, zoals het opvolgen van de adviezen van gezondheidsexperts.
Als de noodwet wordt aangenomen dan is het Surinaamse parlement ook niet meer in staat om het financiële beleid van de regering te controleren, waarschuwt de VHP. De noodwet zou de ruimte bieden om de kasreserves te plunderen of over te gaan tot monetaire financiering.
Suriname is niet het enige land dat bijzondere bevoegdheden aan zijn regering heeft gegeven. Het Hongaarse parlement nam onlangs een machtigingswet aan die premier Viktor Orbán en zijn Fidesz-regering in staat stellen om voor onbepaalde tijd per decreet te regeren.
Voorlopig zijn de moskeeën in het Verenigd Koninkrijk nog wel even dicht. Wel kunnen Britse moslims vanaf nu ook op BBC Radio naar het vrijdaggebed luisteren.
Verschillende imams gaan op veertien lokale BBC-zenders elke vrijdag om half zes in de ochtend voor in gebed. Tijdens deze uitzendingen lezen ze ook passages voor uit de Koran, of reciteren ze andere uitspraken van de profeet.
De luisteraars van de lokale BBC-zenders wonen in gebieden met grote moslimpopulaties, zoals Leeds, Sheffield, Manchester en Londen.
Chris Burns, hoofd van de lokale BBC-radio’s tegenover Arab News: ‘Bij de lokale radio draait het allemaal om het verbinden van gemeenschappen, en we hopen dat deze wekelijkse reflectiemomenten een manier zullen zijn om moslims te helpen een gemeenschapsgevoel te voelen, terwijl ze zich isoleren.’
In reactie op de coronacrisis besloot de BBC eerder al om kerkdiensten uit te zenden.
Terwijl de coronacrisis ook in Marokko om zich heen grijpt, besloten twee Marokkaanse Nederlanders voedselpakketten uit te delen in een van de financieel zwaarst getroffen regio’s aldaar. 2.500 families krijgen deze weken te eten, maar de actie lijkt een druppel op een gloeiende plaat.
Foto: Abdessamad Taheri
Onlangs zag Marokkaanse Nederlander Abdessamad Taheri (foto) een filmpje waarin een vrouw van middelbare leeftijd vertelt over het leven in zijn geboortestad Al Hoceima, waar naar aanleiding van de COVID-19 uitbraak de noodtoestand heerst.
‘Ik maak me geen zorgen om mezelf, want ik eet om de dag. Maar hoe moet het met mijn broers en de andere mensen in de regio?’, zegt de vrouw in het Tamazight, de Berberse taal. Later in het filmpje smeekt de Riffijnse om steun.
‘Het was alsof ze mij persoonlijk om hulp vroeg’, zegt Taheri. ‘Ze sprak in mijn taal, deze vrouw die mijn moeder had kunnen zijn. Toen wist ik dat ik iets moest doen om de mensen in Al Hoceima te helpen.’
Anderhalve week geleden sprak Taheri met Abdelali Bentohami, chirurg en oprichter van een organisatie die zich inzet voor betere gezondheidszorg in Marokko: Santé Pour Tous. ‘Abdelali dacht precies hetzelfde als ik en nog diezelfde avond bedachten we een plan’, aldus Taheri.
Zo ontstond het idee om 2.500 families in en rond Al Hoceima, in het noorden van Marokko, te voorzien van een voedselpakket. Zo’n pakket kost ongeveer 16 euro en bestaat uit 10 kilo meel, 10 kilo rijst, 2 kilo suiker, 5 liter olie, 2 kilo vermicelli, 3 kilo pasta en een kilo thee.
Om ongeveer 2.500 families van een voedselpakket te voorzien was 40.000 euro nodig. Vorige week maandag ging de actie online en 24 uur later hadden Taheri en Bentohami 42.000 euro opgehaald.
‘Ik had nooit gedacht dat het zo snel zou gaan’, zegt Taheri. ‘Maar toen kwam de tweede opdracht: hoe krijgen we de voedselpakketten zo snel mogelijk bij de juiste mensen?’
In Marokko is voor liefdadigheidswerk op grote schaal vaak een vergunning of toestemming van de lokale autoriteiten nodig. Het verkrijgen daarvan kan soms maanden duren. Maar de twee hadden geluk. Abdelali Bentohami’s organisatie Santé Pour Tous heeft met eerder werk een betrouwbare reputatie opgebouwd in de regio. Met deze voet aan de grond kon het team na twee dagen beginnen met het uitdelen van de eerste pakketten.
Druppel op een gloeiende plaat
‘Zo’n actie is dweilen met de kraan open’, zegt Taheri. ‘Ik verwijt de Marokkaanse overheid een aantal zaken, maar dit is niet het moment om hierop kritiek te gaan leveren.’ Taheri erkent dat het uitdelen van voedselpakketten geen definitieve oplossing is voor de armoede.
Hij hoopt daarom dat de situatie die nu in Marokko ontstaan een wake-up call zal zijn voor burgers, politici en de overheid. ‘Marokko heeft een aantal basale voorzieningen niet op orde. Met deze crisis zijn die problemen zichtbaarder geworden.’
De Marokkaanse overheid stelde eerder uitkeringen beschikbaar van tussen de 72 en 180 euro. Het bedrag is afhankelijk de van grootte van het gezin en heeft als doel de financiële klap van de noodtoestand te verkleinen voor arme gezinnen.
‘Het is een pleister op de wond, maar de wond is er nog’, zegt Taheri. ‘Met dat geld kan een gezin het niet redden tot eind juni. Nu zorgt iedereen voor elkaar, de middenklasse en grotere bedrijven helpen de lagere klasse, maar uiteindelijk zijn ook die reserves op.’
‘Een persoon die machteloos op de grond ligt geef je geen trap na’
Veel Marokkaanse Nederlanders zijn wantrouwig naar verengingen, stichtingen en andere instanties die bezig zijn met goede doelen in Marokko. ‘Ook omdat het in het verleden niet altijd goed is gegaan’, legt Taheri uit. Op Facebook worden soms reacties geplaatst waarin mensen hun zorgen uiten. ‘Ik snap dat volledig. Het is aan ons om dat vertrouwen te krijgen en te behouden, door rekenschap af te leggen en de transparantie op te zoeken.’
Taheri vertelt dat critici hun project associëren met de Marokkaanse overheid, gezien er met de lokale overheden wordt samengewerkt. Taheri stoort zich hier nogal aan. ‘Om mensen te helpen moet je met de overheid samenwerken’, legt hij uit. ‘Het lukt sommige mensen niet om een genuanceerd beeld te creëren over wat er aan de hand is, wat er dient te gebeuren en hoe dat gerealiseerd kan worden.’
Taheri volgt de ontwikkelingen in Marokko op de voet. Hij maakt zich regelmatig zorgen over zijn geboorteland. Eerder uitte hij in een gastcolumn voor de Kanttekening kritiek op de Marokkaanse overheid, maar zei er ook bij waarom nu niet het moment is om die kritiek door te zetten. ‘Een persoon die machteloos op de grond ligt geef je geen trap na.’
En daar staat Taheri nog steeds achter: ‘Op dit moment moeten we mensen helpen en focussen op hoe we dat voor elkaar krijgen. Als dit alles voorbij is, kunnen we opnieuw kritisch naar de overheid gaan kijken.’
Honderden families zijn inmiddels voorzien van de voedselpakketten van Stichting Santé Pour Tous. Taheri verwacht dat in de komende weken de rest van de pakketten zal worden uitgedeeld. ‘Nu we weten dat het mogelijk is om zo’n actie succesvol van de grond te krijgen, gaan we waarschijnlijk een tweede ronde organiseren.’
Taheri en Bentohami hebben zich gefocust op Al Hoceima. ‘In Tanger, Nador en grotere steden wordt al veel liefdadigheidswerk gedaan’, zegt Taheri. ‘Voor de volgende actie gaan we kijken waar we nog meer kunnen helpen. Maar we helpen alleen als we kunnen garanderen dat ieder dubbeltje terecht komt bij de mensen die daar recht op hebben.’
De Wereldgezondheidsorganisatie WHO is woedend op twee Franse wetenschappers. De twee suggereerden onlangs dat een mogelijk vaccin tegen het coronavirus maar op Afrikanen getest moet worden.
De Franse zender LCI zond vorige week een gesprek uit tussen Jean-Paul Mira (foto, linksboven), het hoofd van de IC-afdeling van een Parijs’ ziekenhuis en Camille Locht (foto, linksonder), onderzoeker aan het Franse nationale gezondheidsinstituut. Toen de twee bespraken hoe de wereld het snelst aan een vaccin voor het coronavirus kan komen, wierp Mira de gedachte op om in Afrika vaccins op mensen te testen.
‘Als ik provocerend mag zijn: moeten we dit onderzoek niet in Afrika doen? Daar zijn geen mondkapjes, geen behandeling en geen defibrillators. We doen steeds studies naar mensen die in hoge mate zijn blootgesteld aan risico’s. Een beetje zoals we het in sommige studies over aids hebben gedaan. We hebben dingen uitgeprobeerd onder prostituees omdat ze erg blootgesteld zijn en zichzelf niet beschermen.’ Mira kreeg hierin bijval van Locht.
Al tijdens de uitzending regende het negatieve reacties op social media. ‘Afrika is geen laboratorium’, schreef de Ivoriaanse oud-voetballer Didier Drogba (Chelsea) op Twitter. ‘Help ons om levens te redden in Afrika (…) in plaats van ons te zien als proefkonijnen.’ Ook de Kameroenees Samuel Eto’o , een andere oud-voetballer (FC Barcelona), reageerde boos: ‘Jullie zijn waardeloos! Afrika is niet jullie speeltuin.’
Nu heeft ook de WHO de twee Fransozen in het vizier gekregen. WHO-directeur Tedros Adhanom Ghebreyesus (foto, rechts) verwijt hen een ‘koloniale mentaliteit’. Hij laat weten dat we in deze moeilijk tijden geen racisme nodig hebben, maar solidariteit. ‘Afrika kan niet en zal niet een proeflab zijn, voor geen enkel vaccin.’
De wetenschappers hebben inmiddels hun excuses aangeboden. Ze zeggen ‘verkeerd begrepen’ te zijn.
Het Rotterdamse raadslid Faouzi Achbar (Denk) waarschuwt voor malafide administratiekantoren die de coronacrisis misbruiken om veel te hoge facturen te sturen voor hun diensten.
Mensen die overheidssteunmaatregelen aanvragen kloppen soms aan bij deze kantoren. Voor het invullen van een simpel formuliertje, twee minuten werken, vragen deze malafide administratiekantoren tot wel 220 euro, aldus Achbar.
In een brief aan de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb schrijft Achbar dat de Kamer van Koophandel een waarschuwing heeft geplaatst bij de regelingencheck van de overheidssteunmaatregelen.
‘De Kamer van Koophandel waarschuwt dat er bedrijven zijn die zich presenteren als overheidsinstantie en die aanbieden om tegen betaling ondernemers te helpen bij het aanvragen van de regelingen rond corona.’
De meeste gedupeerden zijn migrantenouderen die de Nederlandse taal nauwelijks tot niet machtig zijn, zegt Achbar op basis van informatie uit zijn Turks-Nederlandse netwerk. De Denk-politicus vindt dat het stadsbestuur in haar communicatie rekening moet houden met taalbarrières die kunnen optreden bij deze doelgroep.
Tegen een ultra-orthodoxe dominee uit Krimpen aan de IJssel is aangifte gedaan van discriminatie omdat hij corona verbindt met enkele ‘wereldse zonden’. Dit schrijft RTV Rijnmond.
In een brief aan het gemeentebestuur omschreef dominee Anthonie Kort het coronavirus als straf van God. Deze straf zou zijn gegeven vanwege ‘wereldse zonden’ en ‘roepende zonden die tegen de scheppingsorde indruisen’.
Leon Houtzager, oud-burgerraadslid voor de VVD, is de man achter de aangifte tegen de predikant van de gereformeerde Mieraskerk. Volgens Houtzager doelt Kort op mensen die abortus of euthanasie plegen, evenals homoseksuelen en transgenders.
Vorig jaar was er veel ophef over de Nashvilleverklaring, die zich expliciet keert tegen de acceptatie van homoseksuelen en transgenders. Deze verklaring werd ook door enkele Nederlandse orthodox-protestantse dominees ondertekend.
‘Maar in deze brief gaat de predikant nog een stuk verder’, aldus Houtzager. ‘Dit is echt een statement om homoseksualiteit aan te pakken. Hij verwacht dat de politiek er iets aan gaat doen.’ Houtzager, zelf getrouwd met een man, wil dat een rechter ernaar gaat kijken.
In zijn brief aan het gemeentebestuur stelt Kort dat de overheid ‘haar regeren’ moet afstemmen op ‘Gods wil en wet’. ‘De overheid dient God te erkennen en de afgodstempels af te breken en de duivelsdienst niet toe te laten.’
Volgens sommige orthodoxe christenen is Mohammed een valse profeet, geloven moslims in een afgod en zijn moskeeën afgodstempels.
Vorige week kwam de dominee overigens ook al in het nieuws, deze keer vanwege zijn angst dat iedereen zal sterven aan corona. Het gaat om een passage in dezelfde brief, waarin Kort schrijft dat ‘als de Heere doorgaat met Zijn gericht, de huizen straks leegstaan omdat er geen inwoner meer is. De dood waart dan rond, zonder enig pardon.’
De Turkse oppositiepoliticus Ömer Faruk Gergerlioglu hekelt Erdogans aanpak van de coronacrisis. ‘Het is een ramp als de coronapandemie ook uitbreekt in de gevangenissen.’
Vanwege de coronapandemie wil Turkije zo’n 90.000 niet-politieke gevangenen vrijlaten of onder huisarrest plaatsen, zodat ze niet met het virus besmet worden. Het gaat om gevangen die vastzitten voor relatief kleine misdrijven of al veertig procent van hun straf hebben uitgezeten. Dit plan geldt uitdrukkelijk niet voor de tienduizenden politieke gevangenen in de gevangenissen.
Deze week zal het Turkse parlement stemmen over het lot van deze politieke gevangenen. De Kanttekening sprak hierover met Ömer Faruk Gergerlioglu, voormalig arts en tegenwoordig parlementariër voor de pro-Koerdische HDP. Hij vindt dat politieke gevangenen worden gediscrimineerd en is een petitie voor hen begonnen. Ook vroegen we hem naar de reactie van de Turkse overheid op de coronacrisis.
Onderschatten de autoriteiten het coronagevaar?
‘Pas na 10 maart begon de regering het aantal besmettingen en sterfgevallen bekend te maken. De autoriteiten waren onvoorbereid en onvoorzichtig. Het was zeker dat deze pandemie ook naar Turkije zou overwaaien, maar de regering negeerde het gewoon.
Ze veroorzaakten helaas dat het virus zich door heel Turkije verspreidde, door zo’n 21.000 mensen naar de umrah (de ‘kleine’ bedevaart naar Mekka, red.) te sturen en de noodzakelijke maatregelen bij hun terugkeer te negeren. De laatste vijfduizend Mekkagangers die terugkeerden van hun bedevaart werden in quarantaine ondergebracht in studentenhuizen. Dit toont aan dat de regering onhandig inspeelde op de crisis en zich daar later van bewust werd. De regering wil nu strikte maatregelen nemen en we moeten haar daar de credits voor geven, maar dit zou allemaal niet nodig zijn als ze in het begin al strikte maatregelen had genomen.’
In Hongarije heeft premier Viktor Orbán de coronacrisis aangegrepen om het parlement voor onbepaalde tijd buiten spel te zetten. Denkt u dat president Recep Tayyip Erdogan en zijn AKP ook met een soortgelijke machtigingswet zullen komen?
‘Erdogan is een pragmatische leider die elke crisis opportunistisch uitbuit. Met Goebbels-achtige tactieken weet hij de mensen heel goed te overtuigen. Hij is een behoorlijke expert in zulke zaken en hij zal in deze crisis wellicht het autoritarisme verdiepen, omdat de mensen druk bezig zijn met hun leven, gezondheid en economie. Misschien kan hij een systeem creëren waarin het autoritaire nog dominanter is. Erdogan kan ook een meer despotische regering creëren omdat hij vreest dat deze crisis, die de gezondheid en de economie van mensen bedreigt, kan leiden tot rellen tegen hem. Dit zijn allemaal dingen die van Erdogan mogen worden verwacht.’
Turkije arresteert honderden mensen vanwege ‘provocerende’ berichten over de coronacrisis. Ook tegen de Koerdische journaliste Nurcan Baysal loopt nu een strafrechtelijk onderzoek. Net als u roept ze op om politici en mensenrechtenactivisten vrij te laten uit de gevangenis. Wat wil Erdogan bereiken?
‘Erdogan doet zijn best om te verhullen dat de epidemie aanhoudt en dat de autoriteiten niet in staat zijn de nodige maatregelen te nemen. Hij vindt journalistieke publicaties over de trage reactie van de Turkse autoriteiten op de crisis, waardoor er veel mensen zijn besmet en overleden, uitermate bedreigend. Hij beperkt het recht van mensen op informatie en doet zijn best om hen niet te informeren over de dingen die fout gaan.
En daarin slaagt hij min of meer: een vrachtwagenchauffeur kan worden aangehouden en ontslagen wegens kritiek op de regering op sociale media. Journalisten kunnen worden gearresteerd en naar de cel worden gestuurd vanwege het publiceren van nieuws. Er zijn veel mensen die worden bedreigd omdat ze nieuws willen brengen over de coronapandemie.
‘Met Goebbels-achtige tactieken weet Erdogan de mensen heel goed te overtuigen’
De repressie is uitermate succesvol. Nu zijn mensen bang om zelfs maar één zin over dit onderwerp te schrijven, omdat er enkele absurde zaken zijn gevoerd tegen mensen die hun mond open deden. Dit was waar Erdogan tijdens bijna alle crises de meeste aandacht aan heeft besteed. Helaas is hij alleen geïnteresseerd in de vraag of een crisis leidt tot kritiek op hem – en hoe hij dit kan stoppen als die kritiek er is.’
U zet zich in voor politieke gevangenen. Waarom komen zij, in tegenstelling tot andere gevangenen, niet in aanmerking voor vervroegde vrijlating of huisarrest?
‘Politieke gevangenen worden in Turkije ongelooflijk en wreed gestraft voor het uiten van hun mening. Vanwege hun niet-strafbare acties worden ze geïdentificeerd als leden van illegale gewapende terroristische organisaties. De rechterlijke macht handelt niet volgens de universele rechtsbeginselen, maar staat onder controle van de uitvoerende macht.’
Wat zullen de gevolgen zijn van een corona-uitbraak in de Turkse gevangenissen, denkt u als medicus? Zullen veel mensen besmet raken en overlijden?
‘De omstandigheden in Turkse gevangenissen zijn al verschrikkelijk, maar het moment kan bijna niet slechter gekozen zijn. Er zitten 300.000 mensen in gevangenissen, terwijl die slechts capaciteit hebben voor slechts 120.000 gevangenen. Op afdelingen voor vijf tot tien personen worden 25 tot 30 gevangenen vastgehouden. In sommige gevangenissen verblijven 45 mensen zelfs op een afdeling voor zeven personen. Dit zijn ongelooflijke aantallen. Het is een ramp als de coronapandemie ook uitbreekt in de gevangenissen. Een corona-uitbraak kan voor massale sterfte zorgen.
Er bevinden zich belangrijke intellectuelen onder de politieke gevangenen. Mensen zoals de 70-jarige schrijver Ahmet Altan (foto, midden, red.), voormalig HDP-covoorzitter Selahattin Demirtas (foto, links, red.), die ondanks zijn jonge leeftijd last heeft van een hoge bloeddruk en ademhalingsproblemen, en Osman Kavala (foto, rechts, red.), een van de belangrijkste intellectuelen van Turkije. Deze mensen lopen een groot risico bij een uitbraak van de coronapandemie. Dat deze mensen straks misschien in een levensbedreigende situatie terecht komen of misschien zullen overlijden, kan voor onrust en chaos in het land zorgen.’
Onder de politieke gevangenen in Turkije bevinden zich prominenten als zakenman en filantroop Osman Kavala (rechts), schrijver en journalist Ahmet Altan (midden) en Selahattin Demirtas (links), oud-voorman van de pro-Koerdische HDP-partij (Foto’s: Associated Press, Ahmet Altan)
U bent een petitie gestart om politieke gevangenen in Turkije dezelfde rechten te geven als gewone gevangenen. Wat verwacht u van deze petitie?
‘Het verzoekschrift kreeg 80.000 handtekeningen en trok veel aandacht. De petitie is uitgebracht in het Turks, Duits en Engels. We gaan het verzoekschrift indienen bij de parlementsvoorzitter en bij het ministerie van Justitie. We gaan om dringende stappen vragen. De parlementsleden staan onder druk van alle geledingen van de samenleving om een eerlijke wet te maken, die gelijkheid garandeert.
Sommige AKP-parlementariërs negeren deze eis omdat ze zich aan Erdogan hebben gecommitteerd alsof ze hem aanbidden. Andere AKP’ers, die nog een beetje een geweten hebben, zijn geraakt door de ernst van de situatie. Als dit niet werkt, geloven we dat de internationale gemeenschap invloed zal hebben. De Verenigde Naties en de Europese Unie hebben er al op aangedrongen dat ook politieke gevangenen van de amnestieregeling gebruik moeten kunnen maken.’
Deze week stemt het Turkse parlement over een voorstel om politieke gevangenen dezelfde rechten te geven als gewone gevangenen. Maar wat als het parlement dit voorstel naast zich neerlegt?
‘We denken dat onze petitiecampagne van invloed zal zijn en dat deze autoritaire regering een stap terug doet. Maar hoogstwaarschijnlijk zal er geen amnestiewet komen die alle gevangenen beschermt. Toch is dit niet de laatste stap. We zullen wachten tot de zaak aanhangig wordt gemaakt bij het Constitutionele Hof. We verwachten dat het Constitutionele Hof een discriminerende wet intrekt.’
‘Helaas is Erdogan alleen geïnteresseerd in de vraag of een crisis leidt tot kritiek op hem’
Onlangs tweette u dat een gevangene in Ankara positief is getest op COVID-19. Het Openbaar Ministerie zegt dat u liegt en daardoor loopt er nu een strafrechtelijk onderzoek tegen u. Bent u bang dat u zult worden opgepakt en in de gevangenis zal worden gegooid?
‘Het ziekenhuis verklaarde dat deze persoon vanaf 23 maart op de intensive care-afdeling voor coronapatiënten was geweest en last van zijn longen had, maar dat ze het coronavirus niet konden detecteren. Toen ik het ziekenhuis vroeg waarom hij dan wel op de intensive care-afdeling voor coronapatiënten lag, kreeg ik geen antwoord. Dit was de maximale informatie die ik kon krijgen, maar zelfs deze informatie liet ons zien dat de aanklager in zijn verklaring feiten achterhield. Het parket meldde namelijk niet of de persoon al naar de gevangenis was teruggekeerd.
Een officier van justitie die liegt namens de staat en een strafrechtelijk onderzoek is begonnen naar een afgevaardigde die is gekozen met 90.000 stemmen. Ziehier de toestand van het justitieel apparaat in Turkije. We weten heel goed dat dit soort druk er is om te voorkomen dat de feiten aan het licht komen. Als het zover is, dan gaan we tegen deze aanklagers een klacht indienen wegens ambtsmisbruik.’
27 februari, toen de coronacrisis eraan zat te komen, zette Turkije de grenzen met Europa open. Hierdoor probeerden tienduizenden vluchtelingen Griekenland en Bulgarije binnen te komen. De vluchtelingen zijn nu weer terug naar Turkije gebracht. Is er met onschuldige mensenlevens gespeeld?
‘Erdogan gebruikte de vluchtelingen als een troef. Hij kreeg geld van Europa voor de opvang van vier miljoen vluchtelingen en gebruikte ze als chantage tegen Europa. Hij speelde de vluchtelingenkaart onmiddellijk na de nederlaag en de dreiging die hij onderging tijdens de oorlog in Syrië. Hij zette ze in het geheim op transport naar de grens met Griekenland. Omdat hij de volledige controle heeft over de reguliere media bleven deze geheime transporten verborgen, ook al meldden oppositionele media dit wel.
Later ontdekten we dat de coronapandemie in Turkije toen al was begonnen, terwijl de autoriteiten pas op 10 maart het aantal coronadoden begon te tellen. Denk hier eens over na: Erdogan heeft – het is ongelooflijk – tienduizenden mensen naar de grens gereden, terwijl hij deed alsof hij het coronagevaar helemaal onder controle had. Nadat de vluchtelingen door de Griekse autoriteiten waren gedwongen terug te keren naar Turkije, gebruikte minister van Binnenlandse Zaken Suleyman Soylu duizend man aan speciale eenheden om de vluchtelingen op brute wijze terug te dringen. Dit waren erg lelijke, walgelijke spelletjes. Turkije speelde met mensenlevens.
‘Erdogan heeft tienduizenden mensen naar de grens gereden, terwijl hij deed alsof hij het coronagevaar onder controle had’
Godzijdank is de coronapandemie nu zichtbaar. De Turkse regering is gestopt met haar vluchtelingenspelletje na dit nieuws en vervoerde de vluchtelingen met officiële voertuigen naar Istanbul. Sommigen vluchtelingen zijn dan wel omgekomen of gewond geraakt, maar ik geloof niet dat de autoriteiten hier wakker van liggen.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
