De Belgische jurist en oud-minister Johan Vande Lanotte heeft namens ‘duizenden slachtoffers’ Turkije aangeklaagd bij het Internationaal Strafhof. De aanklacht, misdaden tegen de menselijkheid, werd al op 9 februari ingediend.

‘Uit respect voor de slachtoffers van de aardbeving in Turkije hebben we besloten om vandaag bijeen te komen’, zegt Vande Lanotte tijdens de persconferentie in Humanity Hub in Den Haag. ‘De bal ligt nu bij het Strafhof, maar het blijft belangrijk dat mensen blijven strijden tegen onrechtvaardigheid’.

De aanklacht betreft ‘misdaden tegen de menselijkheid’, zoals marteling, opsluiting en vermissing. Het gaat om ongeveer dertienhonderd directe slachtoffers met associaties met de Gülenistische, Koerdische of linkse groeperingen in Turkije.

‘In totaal gaat het om tweehonderdduizend mensen die door het Turkse regime om deze redenen wereldwijd tot slachtoffer zijn gemaakt. Ze hebben geen toegang tot de meest basale rechten. Zo zijn er vele gevallen van kinderen die niet naar school kunnen of waarvan het Turkse paspoort is afgepakt. Alles wordt door de autoriteiten ontkend door naar terrorisme te wijzen,’ aldus Vande Lanotte.

Cynisch merkt hij nog op dat het voor het strafverloop ‘ongelukkig’ is dat deze mensen niet werkelijk dood zijn, implicerend dat de zaak dan bij het Hof sterker zou zijn, ‘maar desondanks is dit al zwaar genoeg, omdat mensen nu sociaal dood worden gemaakt’.

De sociale druk is een punt, aangezien geen enkel slachtoffer het aandurft om voor de camera te verschijnen uit angst voor represailles van het regime bij familieleden in Turkije. Ook in de aanklacht zijn de slachtoffers geanonimiseerd, om dezelfde reden.

Onder degenen die wel met naam en toenaam spreken, is de beroemde NBA-speler Enes Kanter Freedom, die via een video uit de VS een boodschap afgeeft tegen het ‘krankzinnige Erdogan regime’. En de linkse journalist Dogan Özgüden die al in 1976 Turkije ontvluchtte en klaagt over het feit dat hij en andere ballingen ‘stateloos’ zijn en Turkije uitspraken van het Europese Hof systematisch naast zich neerlegt.

De journalist Isa Yilmaz uit zijn onbegrip over die angst. ‘Heeft de staat ons dan niet genoeg laten lijden? Als je je niet uitspreekt tegen het Turkse regime, sta je sowieso nergens’.

Gisteren lanceerde Denk een campagnefilm tegen islamofobie. Hiermee wil de partij aandacht vragen voor het probleem van moslimhaat in Nederland.

Denk maakt zich grote zorgen over islamofobie in Nederland. De partij verwijst in een campagnefilmpje naar een onderzoek van het kenniscentrum Artikel 1. Hieruit blijkt dat 165 van de 253 meldingen van godsdienstdiscriminatie in 2021 te maken hebben met incidenten die betrekking hebben op discriminatie van moslims.

In dit campagnefilmpje hoor je ook uitspraken van PVV-leider Geert Wilders, die gemonteerd zijn onder een filmpje waarin een zwarte actrice met een hoofddoek wordt belaagd door twee witte mannen – ook acteurs.

Daarna hoor je Denk-leider Farid Azarkan vertellen dat moslimvrouwen met een hoofddoek opvallend vaak slachtoffer zijn van fysiek en verbaal geweld. Denk ziet een direct verband tussen de ‘haatdragende uitingen van Wilders’ en agressie tegen moslimvrouwen.

‘Kun je zomaar over een religie van een miljoen mensen zeggen dat dat haat en terreur is?’, vraagt Azarkan zich af. We zien vervolgens de Denk-leider spreken in de Tweede Kamer, waar hij zijn collega-Kamerleden vraagt om solidair te zijn met moslims ‘die elke keer bij elk debat zien dat ze verdikkeme kapot worden gemaakt door Geert Wilders’. Het filmpje eindigt met de boodschap: ‘Sta op tegen haat. Kom in beweging.’

Anonieme rechtse twitteraars reageren als door een wesp gestoken. ‘Dit geweld, wat hier in scene wordt gezet, bestaat niet of nauwelijks’, schrijft een twitteraar boos. ‘Heel sneu van Denk. Staan ze ook op tegen autochtonenhaat door allochtone jeugd?’, reageert een ander.

NPO-ombudsman Margo Smit ligt onder vuur op social media, omdat ze kritiek heeft op een uitspraak over Israël van Op1-presentator Natasja Gibbs.

Begin januari voelde Gibbs toenmalig ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers tijdens een tv-uitzending kritisch aan de tand over Israël, dat volgens haar een ‘apartheidsregime’ was. Segers – een vriend van Israël – was hier boos over omdat het gesprek niet over Israël ging, maar over de mensenrechtenschendingen in Iran. Ombudsman Smit kreeg naderhand honderden klachten over de uitzending binnen, aldus NU.nl.

Smit laat zich niet uit over de vraag of de uitspraak van Gibbs antisemitisch was of niet. Wel heeft ze kritiek op de manier waarop Gibbs haar punt naar voren bracht. ‘Het gaat hier om het journalistieke proces. Een presentator mag iets stellen, mits controleerbaar onderbouwd of als mening aangeduid. Beide gebeurde hier niet.’ Israël maakt zich volgens Amnesty International en Human Rights Watch schuldig aan apartheid, maar Gibbs liet het na om naar de rapporten van deze mensenrechtenorganisatie te wijzen.

Het feit dat de NPO-ombudsman nu Gibbs bekritiseert, schiet linkse en islamitische twitteraars in het verkeerde keelgat. ‘Ongelofelijke uitspraak van de Ombudsman, we hebben nog veel werk te doen.’, reageert Palestina-activist Simon Vrouwe.

Oud-GroenLinksparlementariër Tofik Dibi is ook woedend. ‘Iedere dag wordt de uitspraak van de presentator onderbouwd met beelden die nog gruwelijker zijn dan de dag ervoor. Er is geen bodem voor de misdaden tegen de dappere Palestijnen door de Israëlische staat. Natasja Gibbs deed haar werk.’

Uren voordat Israëlische kolonisten zondag Huwwara op de Westelijke Jordaanoever in brand staken, riepen verschillende Israëlische politici op het bezette Palestijnse stadje weg te vagen.

In een later verwijderde tweet riep David Ben Zion, plaatsvervangend hoofd van de Samaria-raad die de illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever regelt, Israëlische politici op om geen genade te tonen en dat ‘Huwwara vandaag moet worden weggevaagd’.

Minister van Financiën Bezalel Smotrich van de Religieus Zionistische Partij gaf deze tweet een like.

De tweet, waarin werd opgeroepen tot geweld, volgde op de moord op twee Israëlische kolonisten in Huwwara, eerder die zondag. Ben Zion verwijderde zijn tweet echter snel, en verontschuldigde zich met het excuus dat hij zijn bericht had geschreven in de ‘hitte van het moment’.

Het feit dat een minister de gewraakte tweet beloonde met een like werd door critici ook aan de kaak gesteld. Sommigen meenden dat dit te vergelijken was met een staat die het geweld van de maffia goedkeurt.

‘Onze minister van Financiën, minister van Defensie en een lid van het veiligheidskabinet steunen het uitwissen van een heel dorp terwijl de enige zonde van de inwoners is dat ze Palestijnen zijn’, twitterde een Israëlische ondernemer.

Smotrich schreef zondag een hele serie tweets, in reactie op de dood van de twee Israëlische kolonisten. Hij eiste dat het leger ‘Palestijnse steden meedogenloos zou raken met tanks en helikopters’ en pleitte ook voor de ‘collectieve bestraffing van de familie en omgeving van de terrorist als een effectief en noodzakelijk instrument in asymmetrische oorlogsvoering’.

Israëlische kolonisten staken zondagavond tientallen huizen, winkels, auto’s en landbouwvelden op de bezette Westelijke Jordaanoever in brand. Er vielen ongeveer veertig Palestijnse gewonden en een dode. Op dezelfde dag keurde het Israëlische parlement een wet goed die voorziet in de doodstraf voor veroordeelde Palestijnse terroristen.

De Hoge Commissaris van de Mensenrechten bij de Verenigde Naties, wil de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens herzien. Volgens hem is de verklaring uit 1948 aan een update toe, vanwege de oorlog in Oekraïne, de klimaatcrisis, hongersnood en andere wereldwijde problemen.

Volgens de Oostenrijkse jurist Volker Türk, sinds september 2022 Hoge Commissaris van de Mensenrechten, ligt de verklaring van 1948 ‘onder vuur van alle kanten’.

Hij wil daarom ‘de geest, de impuls en de vitaliteit’ van 1948 nieuw leven inblazen met een nieuwe verklaring, waarvoor volgens hem ‘nieuwe wereldwijde consensus’ nodig is.

De laatste jaren staan de mensenrechten extra onder druk, aldus Türk. Vooral vrouwen en meisjes hebben nu minder vrijheden. De meeste mensenrechtenschendingen komen volgens Türk echter door de Russische invasie van Oekraïne. ‘Dat heeft geleid tot wijdverspreide dood, vernietiging en ontheemding.’

De Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens is al langer omstreden. Zo tekenden op 5 augustus 1990 vijfenveertig ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten van de Organisatie voor Islamitische Samenwerking (OIS) de zogenoemde Caïro-verklaring, een alternatieve mensenrechtenverklaring. De vrijheid van meningsuiting wordt beperkt in deze verklaring, en moet in overeenstemming zijn met de sharia. Er is geen vrijheid van godsdienst, en het bekeren tot een andere godsdienst dan de islam is verboden. ‘Alle rechten en vrijheden genoemd in deze Verklaring zijn ondergeschikt aan de Islamitische sharia’, stelt de Caïro-verklaring in artikel 24, en artikel 25 stelt: ‘De Islamitische sharia is de enige referentiebron ter uitleg en verduidelijking van alle artikelen van deze Verklaring.’

Ook China heeft moeite met de verklaring van 1948. Volgens professor Tom Zwart, die tot vorig jaar leiding gaf aan een onderzoekscentrum aan de Vrije Universiteit dat zich bezighield met ‘cross-cultureel recht’, worden de mensenrechten ten onrechte op een westerse manier uitgelegd. China heeft hier grote moeite mee, omdat die benadering geen rekening houdt met de Chinese tradities. Volgens Zwart los je niets op als je tegenover China de weg van de confrontatie kiest, en autoriteiten op hoge toon vertelt wat ze verkeerd doen, zo vertelde hij aan de Kanttekening. ‘Dan luistert niemand meer. Je moet meedenken, meehelpen. Dan krijg je veel meer voor elkaar.’

De Turkse Rode Halve Maan (Kizilay) ligt onder vuur, omdat de hulporganisatie op de derde dag van de aardbeving voor 46 miljoen lira (ongeveer 2,3 miljoen euro) aan tenten heeft verkocht aan Ahbab, een andere hulporganisatie in Turkije.  Dat meldt de Turkse nieuwssite Duvar.

Het nieuws maakt veel Turken boos. Waarom doneren we geld aan Kizilay als zij hun spullen gaan verkopen? En waarom zijn die tenten niet meteen naar de getroffen provincies gestuurd, vragen veel twitteraars, waaronder de ngo Anket Saati.

Er is ook kritiek op de drijvende kracht achter Ahbab, de zanger Haluk Levent. Waarom heeft hij dit niet eerder verteld? Op Twitter gaat hij daarop in: ‘Vrienden, wij hadden die nacht niet de luxe, terwijl mensen in nood waren en bevroren van de kou, om een discussie te voeren of we deze tenten nou moesten kopen of niet. We hebben ze daarom gekocht en naar de getroffen gebieden gestuurd. We hebben legaal en rechtvaardig gehandeld.’

Dat laatste valt, onder meer volgens oppositievrouw Meral Aksener van de Goede Partij (Iyi Parti), niet te zeggen over de Rode Halve Maan. ‘Deze hulporganisatie is opgericht met het idee om de waardigheid van mensen te beschermen en ze te helpen. Maar Kizilay heeft de mensen aan hun lot overgelaten. Wat een schande!’

Intussen heeft de boosheid vanwege ‘het falende overheidsoptreden’ ook de Turkse Süperlig bereikt, meldt Deutsche Welle. Daar is het voetballen na de aardbevingsstop weer begonnen. ‘Regering, neem ontslag’, scandeerden duizenden fans van de topclubs Besiktas en Fenerbahçe.

Bij de regeringsgezinde nieuwssite Ensonhaber is er ruim aandacht voor de verklaring die ‘pro-regeringsclubs’ hebben afgegeven. De zogenoemde ‘Anatolische tijgers’, zoals de conservatieve steden Kayseri en Konya, zouden wel naast ‘de staat en het volk’ staan. En ook de leider van de ultrarechtse Grijze Wolven, Devlet Bahçeli mengt zich in de discussie, wel met een dreigement dan op Twitter: ‘We kunnen en zullen niet stil blijven tegen diegenen die het Turkse voetbal te schande maken’, aldus Bahçeli.

Hij wil dat de wedstrijden zonder publiek wordt gespeeld of de ‘nodige maatregelen’ worden genomen.